Zakres sektora finansów publicznych

w Polsce

Wykład 2.

Pojęcie i zakres sektora finansów 

publicznych

jednostki organizacyjne:



utworzone na podstawie ustawy



wyłącznie w celu wykonywania zadań publicznych



finansowane ze środków publicznych



podlegające planowaniu i bilansowaniu



podlegające kontroli, rachunkowości, sprawozdawczości i 
dyscyplinie

zakres sektora finansów publicznych w Polsce na tle krajów 

Unii Europejskiej



problem niezgodności z definicją general government

•

ESA 95 − kryterium − rodzaj działalności i sposób jego funkcjonowania

•

Polska − kryterium − forma organizacyjna (np. Lasy Państwowe)

Jednostka budżetowa 

CECHY
 ponoszą wydatki niezależnie od wysokości 

osiągniętych przychodów

 szczegółowa specyfikacja przychodów i 

wydatków 

pozwala na ścisłą kontrolę wykonania budżetu

 jawność gospodarki finansowej
 brak zainteresowania w terminowej i pełnej 

realizacji dochodów

 brak bodźców do oszczędnego wydatkowania 

środków publicznych

Jednostka budżetowa 

 kto tworzy (likwiduje) jednostkę budżetową
 zasady i tryb sporządzania planów finansowych
 informacje dysponentów części budżetowych i 

organów wykonawczych JST w szczegółowości:

dochody - dział, rozdział, paragraf
wydatki

- dział, rozdział, grupy 

wydatków

 zasady i tryb dokonywania zmian w planach 

finansowych

Agencja wykonawcza 

- państwowa osoba prawna tworzona na 

podstawie ustawy

- zasady działania agencji wykonawczej

- plan finansowy /przychody,dotacje,zestawienie 

kosztów,wynik finansowy,środki na wydatki 

majątkowe,środki przyznane innym 

podmiotom,stan należności i zobowiązań/ 

 

Samorządowy zakład budżetowy 

 kto tworzy (likwiduje) zakład budżetowy
 plan finansowy obejmuje:



Przychody własne 
/w tym dotacje z budżetu JST/



koszty działalności i inne obciążenia



stan środków obrotowych, stan należności i 
zobowiązań na początek i koniec roku



rozliczenia z budżetem

Państwowy fundusz celowy

CECHY
 związanie części środków publicznych z 

wyznaczonymi zadaniami

 sprecyzowanie źródeł przychodów
 wyodrębnienie organizacyjne, kasowe
 wyłączenie z budżetowej alokacji środków
 większa swoboda (elastyczność) w 

dysponowaniu środkami publicznymi

 utrudnienia w kontroli

Państwowy fundusz celowy - cd.

CECHY
 rozproszenie środków publicznych 

(dekoncentracja)

 zmniejsza rozmiary budżetu, uniemożliwiając 

prowadzenie jednolitej polityki finansowej

 możliwość otrzymania dotacji
 możliwość zaciągnięcia kredytów i pożyczek 

(jeżeli ustawa tworząca fundusz tak stanowi)

 plan finansowy – podstawa gospodarki 

finansowej

Inne instytucje 

sektora finansów publicznych

Instytucje gospodarki budżetowej/cechy ,plan 

finansowy/

Państwowe i samorządowe osoby prawne 

działające w sferze nauki, edukacji, kultury, 

ochrony zdrowia, 

Gospodarka finansowa
 osoby prawne prowadzące samodzielną 

gospodarkę finansową

 środki przekazane z budżetu niewykorzystane 

w danym roku przechodzą na rok następnyI

Zasady ogólne w praktyce finansów 

publicznych w Polsce 

 jawności
 przejrzystości
 niefunduszowania 

(niewiązanie dochodów publicznych z 

przeznaczeniem na sfinansowanie imiennie 

określonych wydatków)

 prognostycznego charakteru dochodów
 dyrektywnego charakteru wydatków i rozchodów

Zasady ogólne 

finansów publicznych

 legalność
 celowość
 planowość
 obligatoryjność powiązań finansowych 

poszczególnych jednostek sektora finansów 

publicznych

 jawność (z zachowaniem tajemnicy skarbowej)
 przejrzystość
 rachunkowość, sprawozdawczość, kontrola
 dyscyplina finansowa