PAPROTNIKI
PAPROTNIKI
paprotniki
Są to rośliny zarodnikowe o
przemianie pokoleń, gdzie
sporofit jest samodzielną
rośliną osiągającą nieraz
pokaźne rozmiary, a
gametofit jest drobną rośliną
zielną lub bezieleniową
(może wchodzić w symbiozę
z grzybami), ginącą zwykle
tuż po usamodzielnieniu się
sporofitu.
Paprotniki mają typowe,
zróżnicowane na część
sitową i naczyniową, wiązki
przewodzące.
W sporoficie paprotników
występuje łodyga liście i korzeń.
W budowie wewnętrznej
zauważamy dobre wyodrębnienie
się wiązek przewodzących:
drewna i łyka. Dzięki nim
osiągnięte zostało dobre
przewodzenie wody.
Zarodnie (sporangia)
paprotników wykształcają się
głównie na powierzchni liści.
Liście takie nazywane są liśćmi
zarodnionośnymi.
Mają zwykle odmienną
budowę od liści
asymilacyjnych .
Często też są skupione w kłosy
zarodnionośne.
W zarodniach w wyniku mejozy
powstaje szereg haploidalnych
zarodników dających początek
gametofitowi.
Gametofit paprotników zwany przedroślem, zwykle
jest plechowaty lub bulwiasty.
Niejednokrotnie żyje pod powierzchnią ziemi;
wówczas to jest bezzieleniowy i wchodzi w
symbiozę z grzybami.
Przedrośla mogą być obupłciowe lub
rozdzielnopłciowe.
W wyniku zapłodnienia rozwija się z zygoty
bezpłciowe pokolenie haploidalne czyli sporofit. Po
usamodzielnieniu się sporofitu, gametofit ginie.
Sporofit jest zasadniczą rośliną paprotników, zróżnicowaną
na łodygę, liście i korzenie.
Budowa wewnętrzna sporofitu jest bardzo złożona i
wykazuje obecność tkanek: okrywającej, wzmacniającej,
przewodzącej, miękiszowej i twórczej. Łodyga sporofitu
pokryta jest skórką zawierającą aparaty szparkowe. Pod
nią znajduje się kora pierwotna. W środkowej części łodygi
przebiegają wiązki przewodzące utworzone z tkanki
przewodzącej i komórek miękiszowych. W skład tkanki
przewodzącej wchodzi drewno i łyko, przy czym drewno
zbudowane jest z cewek. Korzenie są one zazwyczaj
krótkie, cienkie i wyrastają z podziemnej łodygi w postaci
wiązki.
Systematyka paprotników
Typ: Widłakowe
o
Gromada: Widłaki jednakozarodnikowe
o
Gromada: Widłaki różnozarodnikowe
o
Gromada: Widliczki
Typ: Skrzypowe
o
Gromada Skrzypy
Typ: Paprociowe
o
Gromada: Paprocie
Budowa widłaków
Widłaki jednakozarodnikowe: z
płożących się pędów wyrastają
pędy wzniesione z kłosami
zarodnionośnymi, cudzożywne
przedrośle żyjące w symbiozie z
grzybem
Widłaki różnozarodnikowe:
zarodnie u nasady liści,
makrosporangia z
makrosporami; z nich przedrośle
żeńskie, mikrosporangia z
mikrosporami; z nich przedrośla
męskie, przedrośla bardzo małe
Budowa skrzypów
Łodygi przesycone krzemionką,
podzielone na człony z
bocznymi odgałęzieniami, małe
łuskowate liście otaczające
węzły
Liście zarodnionośne (sporofile)
wyraźnie różne od liści płonych
i zebrane w kłos zarodnionośny
(strobil)
Dwa rodzaje pędów: wiosenne i
letnie
Zarodniki są jednakowe, lecz
powstające z nich gametofity
są rozdzielnopłciowe
Budowa paproci
Łodyga w postaci kłącza lub
wzniesiona
Liście pierzaste
Jednakozarodnikowe
(Narecznica samcza, Orlica,
paprotka zwyczajna) –
gametofity (przedrośla)
najczęściej samożywne o
prostej budowie i
sercowatym lub płatowatym
kształcie
Różnozarodnikowe
(Salwionia pływająca –
gametofity cudzożywne,
mocno zredukowane
Narecznica samcza
Mechanizm otwierania
zarodni
Liczne zarodnie
zebrane w kupki po
spodniej stronie liści
Cykl rozwojowy widłaka
goździstego – widłaki
jednakozarodnikowe
Cykl rozwojowy widliczki –
widłaka różnozarodnikowego
Cykl rozwojowy porybylin –
widłaka różnozarodnikowego
Cykl rozwojowy skrzypu tylko
jednakozarodnikowe
Cykl rozwojowy narecznicy
samczej – paproci
jednakozarodnikowej
Cykl rozwojowy Salwinii
pływającej – paproci
różnozarodnikowej
Na podstawie rysunku
wykonaj polecenia:
a.
Wybierz z opisu tego
cyklu dwie nazwy,
które określają
struktury diploidalne
b.
Wyjaśnij, dlaczego o
zmienności
genetycznej mchu
płonnika decyduje
sposób rozrodu
sporofitu
Uporządkuj podane procesy zgodznie z
kolejnością zachodzenia w cyklu rozwojowym
paprotnika różnozarodznikowego – zacznij od
A.
A.
Wykształcenie korzenia, łodygi i liści sporofitu
B.
Mejoza
C.
Wykształcenie kłosa zarodnionośnego z
makrosporangiami i mikrosporangiami
D.
Zapłodnienie
E.
Rozwój gametofitu męskiego i żeńskiego
F.
Rozwój młodego sporofitu
Gdyby w opisie tego cyklu uwzględnić
wytworzenie makrospor i mikrospor, to
między którymi procesami należy wstawić
ten etap.
Gametofit paprotników najczęściej jest
autotroficzny, bywa jednak częściowo lub
całkowicie heterotroficzny. Zwykle jest on
krótkotrwały. Przedrośla paprotników są
jednopienne lub dwupienne.
a.
Podaj przykłady paprotników, u których
występują przedrośla o cechach wymienionych
w tekście
b.
Skomentuj drugie zdanie tekstu, porównując
gametofit mszaków i paprotników