TETRACYKLINY

Charakterystyka



Tetracykliny

– antybiotyki bakteriostatyczne o szerokim

spektrum działania:



bakterie G(+)

gronkowce, paciorkowce, pneumokoki,

Bacillus anthracis, Erysipelothrix, Clostridium tetani,
Listeria monocytogenes



bakterie G(-)

: E.coli, Brucella spp., Shigella spp., Vibrio

cholerae,

Haemophilus spp., Pasteurella spp., Bordetella pertussis,

Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis

      ponadto:  Rickettsia, Mycoplazma, Chlamydia, Spirocheta

    Słabo działają bakteriostatycznie w zakażeniach

Pseudomonas aeruginosa

Proteus

pierwotniakami

, nie

działają w zakażeniach

grzybiczych

wirusowych

TETRACYKLINY

naturalne

modyfikowane

 Otrzymywane
biosentetycznie z pleśni
Streptomyces

 Ten sam zakres
działania
p-bakteryjnego, podobne
właściwości
farmakodynamiczne, i
parametry
farmakokinetyczne

 Chlorotetracyklina

 Oksytetracyklina

 Tetracyklina

 Np.wyeliminowane
grupy hydroksylowe:

 lepsze przenikanie
przez błony biologiczne

 mniejsza tendencja
tworzenia połączeń
chelatowych



Rolitetracyklina

 Metacyklina

 Doksycklina

 Minocyklina

Nazwa

Wchłanianie z

układu

pokarmowego

(%)

Okres półtrwania

(h)

Wiązanie z

białkami

(%)

Tetracykliny naturalne:

Tetracyklina

60-80

8,5

około 65

Oksytetracyklin

60-80

9,6

20-40

Chlorotetracykl

ina

5,6

Demeklocyklina

60-80

12,3

65-90

Tetracykliny modyfikowane:

Rolitetracyklina

nie wchłania się

około 50

Metacyklina

14,3

około 80

Doksycyklina

około 95

18-20

około 85

Minocyklina

16-18

około 75

Wchłanianie i dystrybucja



Większość tetracyklin dobrze wchłania się z przewodu

pokarmowego(ok. 45-50% )



Rolitetracyklina

- podawana wyłącznie dożylnie



Im lepsze wchłanianie, tym mniejszy wpływ drażniący na

śluzówkę jelit i mniejszy wpływ na florę fizjologiczną jelit



Mleko, środki alkalizujące (węglan wapnia, wodorotlenek

glinu, sole magnezu), sole żelaza , alkohol – opóźniają

wchłanianie tetracyklin (gł. naturalnych)...

(tetracykliny łatwo chelatują jony metali dwuwartościowych)

...dlatego zażywa się je godzinę przed lub 2h po posiłku,

wyklucza

z diety mleko.



Po 3-4 h uzyskują maksymalne stężenie we krwi



Łatwo przenikają do tkanek



Łatwo przenikają przez barierę łożyskową



Łatwo przenikają do mleka



Trudniej przenikają przez barierę krew – mózg (ok. 18-23%
stężenia we krwi) - nieskuteczne w leczeniu zapalenia opon
mózowych



T1/2 ~ 8 h



W 30-35 % wiążą się z białkami osocza



Biotransformacja – wątroba



Dawkowanie( tetracykliny naturalne) :



najczęściej doustnie : 250-500mg co 6h



domięśniowo (tetracyklina,oksytetracyklina) : 100-200mg co
6h



dożylnie (tetracyklina) : 500mg co 12h

Zastosowanie terapeutyczne



Tetracykliny są lekami I rzutu w schorzeniach:



RIKETSJOZY ( gorączka Gór Skalistych, gorączka Q, dur

plamiczny endemiczny )



Zakażenia płuc wywołane przez Mycoplazma pneumoniae



NGU ( Chlamydia trachomatis serotyp D-K )



JAGLICA ( Chlamydia trachomatis serotyp A,B,C )



CHOLERA ( Vibrio cholerae )



DŻUMA ( Yersinia pestis )



BRUCELOZA ( Brucella spp. )



TULAREMIA ( Francisella tularensis )



NOSACIZNA ( Pseudomonas mallei )



DUR POWROTNY ( Borrelia recurrentia )



CHOROBA PAPUZIA (Chlamydia psitaci)



CHOROBA LYME’a ( Borrelia burgdorferi)



WRZÓD MIĘKKI ( Haemopilus ducrei)



Tetracykliny + streptomycyna  nosacizna, bruceloza, dżuma



Tetracykliny + chloramfenikol  riketsjozy



Oksytetracyklina + hydroksykortyzon  ropne i alergiczne choroby

skóry



Oksytetracyklina + polimiksynaB + hydrokortyzon  bakteryjne

zap.spojówek



Preparaty złożone (maść, aerozol)  bakteryjne zap.spojówek



Mogą służyć jako antybiotyki rezerwowe w zakażeniach bakteriami
gatunku Bacteroides i Neisseria, niewrażliwymi na antybiotyki

beta-laktamowe



Tetracykliny stosuje się także miejscowo:



Maść 1% (oczna)



Maść 3%



Zadowalające rezultaty daje stosowanie tetracyklin w leczeniu trądziku i
czerwonki pełzakowatej



Mniej skuteczne ( od penicylin, erytromycyny, cefalosporyn ) w leczeniu
zakażeń jamy ustej i zębów

Działania niepożądane



Podrażnienie układu pokarmowego

( nudności, wymioty, biegunki ) –

podrażnienie śluzówki, nadkażenie
bakteriami odpornymi na tetracykliny

( Pseudomonas, gronkowce )
i drożdżakami. W następstwie nadkażeń

przez Clostridium difficile może rozwinąć
się groźne dla życia rzekomobłoniaste
zapalenie jelit



Uszkodzenie zawiązków zębów stałych –
przebarwienia i niedorozwój szkliwa ze
skłonnością do próchnicy



Osteotoksyczność – uszkodzenie strefy
wzrostu kości długich



Fotosensybilizacja – nadwrażliwość na światło ( gł.

demeklocyklina

)



Hepatotoksyczność - szczególnie po stosowaniu dużych dawek

( >2g),częściej przy podaniu dożylnym,
pacjenci z niewydolnością nerek.



Nefrotoksyczność – u pacjentów z niewydolnością nerek



Objawy przypominające Zespół Fanconiego( nerki ) – stosowanie

rozłożonych, przeterminowanych preparatów



Skórne reakcje alergiczne ( stosowanie miejscowe )



Zmiany w obrazie krwi - leukopenia, eozynofilia ( długotrwała terapia )



Wzrost ciśń. śródczaszkowego u noworodków



Zaburzenia błędnikowe - silne zawroty głowy i nudności, szczególnie u

kobiet (

minocyklina

)



Zaburzenie czynności szpiku kostnego ( długotrwała terapia )



Onycholysis – opisane uszkodzenie paznokci



Wykazują pewne działanie teratogenne i embriotoksyczne ( u zwierząt

)

Przeciwwskazania



Tetracyklin nie należy stosować u kobiet ciężarnych,
matek karmiących, niemowląt i dzieci do lat 12



Szczególnie ostrożnie powinny być podawane osobom

z upośledzoną czynnością wątroby i nerek



Chorym z wrodzonym niedowładem mięśniowym nie
należy podawać tetracyklin dożylnie



Nie zaleca się miejscowego podawania ze względu na
możliwość szybkiego powstania alergii

Charakterystyka wybranych preparatów
tetracyklin

Ogólna charakterystyka na

tle grupy

Postacie preparatów

Przeciętne

dawkowanie na
dobę

(g)

Chlorotetracyklina

Naturalna tetracyklina - produkt

fermentacji

niektórych

szczepów

Streptomyces

aureofaciens

Kapsułki, postacie do

stosowania w okulistyce,
po stacie do stoso wania
miejscowe go

Doustnie:
250-500 mg co 6 h

Demeklocyklina

Naturalna tetracyklina - produkt

fermentacji

niektórych

szczepów

Streptomyces

aureofaciens

Kapsułki, tabletki

Dorośli - doustnie: 600

mg/24 h w 2-4
dawkach
podzielonych

Doksycyklina

Półsyntetyczna
6-dezoksyhydroksytetracyklina

Kapsułki, tabletki, syrop

Dorośli - doustnie -200

mg w 2 dawkach
pierwszego dnia,
następne dni –

100 mg/24 h

Klomocyklina

Półsyntetyczna,

hydroksymetylowa
pochodna
chlorotetracykliny

Kapsułki

Dorośli - doustnie: 170-

340 mg co 6-8 h

Metacyklina

Półsyntetyczna,

metylowa

pochodna oksytetracykliny,
występująca

jako

chlorowodorek

Kapsułki

Dorośli - doustnie: 600

mg/24 h w 2-4
dawkach po
dzielonych

Minocyklina

Półsyntetyczna

tetracyklina,

produkowana

postaci

chlorowodorku

Tabletki

Dorośli - doustnie: 200

mg/24 h w daw kach
podzielonych

Tetracykliny modyfikowane



Rolitetracyklina



Do podawania

pozajelitowego



Szybko uzyskuje wysokie stężenie we krwi i
tkankach ( kilkakrotnie razy większe niż
tetracykliny naturalne )



Wydalana wolno, prawie całkowicie z moczem



Dawkowanie: dożylnie lub domięśniowo 250
mg co 8-12 h



Metacylina



Otrzymywana syntetycznie z oksytetracykliny



Lepsze wchłanianie z przewodu pokarmowego niż t.
naturalne



70-80% wiąże się z białkami osocza



T1/2 ~ 8-14 h



Dawkowanie: doustnie 300mg co 12h



Minocyklina



Przedłużone działanie i dawkownie jak doksycyklina



Zakres działania – jak doksycyklina



Ponadto działa na

Neisseria meningitidis

( była

stosowana do eradykacji tych drobnoustrojów z
nosogardzieli nosicieli; nie penetruje bariery krew-mózg i
nie może być stosowana w zapaleniu opon mózgowych)



Doksycyklina



90-95% wchłania się z przewodu pokarmowego



Mało nefrotoksyczna



75-80% wiąże się z białkami osocza



T1/2 ~ 15-20 h



Niektóre bakterie oporne na tetracykliny naturalne
są wrażliwe na doksycyklinę ( oporność krzyżowa
częściowa )



Dawkowanie :

Pierwszy dzień – 200mg (300mg)
następnie – 100mg co 12-24 h



W posocznicy :

dożylnie – 100-200mg co 12 h............po

48-72 h 

doustnie – j.w.



Doksycyklina w żelu stosowana w chorobach
przyzębia



Wskazania:



Zakażenia dróg oddechowych( Mycoplazma
pneumoniae ), moczowo-płciowych( Ureaplazma
urealiticum ), żółciowych, zapalenie zatok obocznych
nosa i mogdałków podniebiennych, zakażenia skóry i
tkanek miękkich,borelioza,rzeżączka, kiła + (leki I
rzutu)



Interakcje:



Z fenytoiną, barbituranami, karbamazepiną skraca się
czas jego działania;



Doksycyklina znajduje się w kręgu zainteresowania kardiologów. Działa na Chlamydia
pneumoniae, której udowodniono destabilizację płytki miażdżycowej w naczyniach
wieńcowych (związane jest to z występowaniem ostrych zespołów wieńcowych )



Limecyklina



Działanie:



Propionibacterium acnes



Działanie przeciwzapalne



Unieczynnia enzym bakteryjby odpowiedzialny za
wytwarzanie FFA



Wskazania:



Trądzik pospolity ze zmianami zapalnymi w postaci grudek,
krost, guzków, cyst, nacieków



Trądzik różowaty



Interakcje:



Może nasilać działanie i toksyczność doustnych leków
przeciwzakrzepowych



W skojarzeniu z doustnie podawanymi retinoidami występuje
ryzyko zwiększenia ciśnienia śródczaszkowego

Document Outline