ZATRUCIA

podstawowe 

postępowanie

   

ZATRUCIE

 jest to 

wystąpienie 

niekorzystnych objawów 

w następstwie narażenia 

na działanie związków 

chemicznych.

Rozpoznanie można postawić na 

podstawie wywiadu, badania 
fizykalnego, rutynowych              i 
toksykologicznych badań 
laboratoryjnych.

W pierwszej kolejności sprawdzamy 

podstawowe czynności życiowe 
(przytomność, oddech, ciśnienie, akcje 
serca, tętno, szerokość źrenic)

Stany zagrożenia życia: ostra 
niewydolność oddechowa, 
zatrzymanie akcji serca, śpiączka, 
groźna hipotermia

Wywiad
*droga, czas trwania oraz okoliczności 

narażenia

*nazwy i ilości  każdego z przyjętych 

leków, związków chemicznych czy 

składników będących przyczyną zatrucia

*czasu pojawienia się pierwszych 

objawów, ich charakteru oraz stopnia 

nasilenia

*czasu uzyskania i rodzaju pierwszej 

pomocy

*obecnych lub przebytych chorób

Badanie fizykalne

* ocena stanu neurologicznego według skali 

Edinbuth

* ocena układu krążenia,  oddechowego (tętno, 

ciśnienie, częstość oddechów, akcja serca, 
OCŻ)

* badanie oczu (oczopląs, szerokość i 

reaktywność źrenic)

* badanie brzucha (ocena perystaltyki jelit i 

wielkości pęcherza)

* skóra (oparzenia, pęcherze, zabarwienie, 

ciepłota, wilgorność, bolesność uciskowa, 
ślady ukłuć)

LECZENIE

Celem leczenia jest 

1) podtrzymanie czynności życiowych, 
2) zapobieganie dalszemu wchłanianiu 

trucizny, 

3) zwiększenie jej eliminacji, 
4) podawanie specyficznych odtrutek 

oraz 

5) zapobieganie ponownemu narażeniu.

Leczenie podtrzymujące

• Zabezpieczenie drożności dróg 

oddechowych

• Tlenoterapia
• Leczenie zaburzeń rytmu
• Leczenie mające na celu utrzymanie 

wydolności hemodynmicznej

• Leczenie napadów drgawkowych
• Zwalczanie zaburzeń termicznych

Zapobieganie 

wchłanianiu trucizny

• Wymioty prowokowane
• Płukanie żołądka 
• Stosowanie środków 

przeczyszczających

• Usuwanie trucizny z powłok 

skórnych

• Odtrutki nieswoiste

Wymioty prowokowane

• Obecnie rzadziej  tylko częściowe opróżnienie żołądka, ryzyko 

zachłyśnięcia wymiocinami.

• Metody:
1) mechaniczne drażnienie gardła
2) ciepły roztwór chlorku sodu (2 łyżki soli kuchennej na szklankę 

wody)

 

ALE ryzyko zatrucia NaCl, hipernatriemii z obrzękiem 

mózgu

 Wykonujemy GDY: 
- nie możemy liczyć na szybką pomoc lekarską/ carbo medicinalis
- i pomimo drażnienia gardła i wypicia ciepłej wody nie 

spowodowano wymiotów

3) leki:  syrop z wymiotnicy (ipekakuany), apomorfina

• P/wskazania: wstrząs, niewydolność oddechowa, drgawki, 

głęboka utrata świadomości z brakiem odruchów gardłowych

Płukanie żołądka

• Skuteczny sposób postępowania, chociaż –szczeg. u dzieci-  

znaczenie zmalało na rzecz carbo medicinalis. 

• Nie później niż 2godz po spożyciu trucizny płynnej,

i 4godz po spożyciu trucizny stałej.

• Płukanie żołądka wskazane u:
- zatrutych szczególnie toksycznymi substancjami (np. estry 

kw. fosf.)

- osób, u których nie wywoływano wymiotów lub prowokacja 

była nieskuteczna

• P/wskazania: wstrząs, drgawki, ciężkie zatrucia kwasami 

lub zasadami

Płukanie żołądka, cd.

• Wykonanie…

Wykonuje się porcjami po 150-300ml ciepłego roztworu 

NaCl do całkowitej ilości przynajmniej 20l. 

Atropina 1mg i.v. – zapobieganie odruchowemu skurczowi 

kratani

Na zakończenie 20-50mg węgla aktywowanego oraz 
środek przeczyszczający  - 15/20 mg siarczanu sodu lub 
                                               250 ml 40% roztworu 

sorbitolu

Substancje adsorbujące

• ADSORBENTY – substancje zdolne wiązać fizycznie inne 

substancje; zaadsorbowane środki nie są wchłaniane lub 
wchłaniają się gorzej.

• Węgiel aktywowany – najbardziej skuteczny, najszersze 

zastosowanie,  najbardziej polecany adsorbent;
odtrutka uniwersalna

Czarny, miałki proszek – bezwonny i pozbawiony smaku

Zawiesina w wodzie bieżącej lub soku owocowym  

znaczne obniżenie stężenia substancji toksycznej w 
osoczu, zwłaszcza gdy szybko podany.

Dawkowanie: 0,5-1g/kg, u dorosłych 30-90g
co odpowiada 5-15 łyżkom stołowym

Zastosowanie odtrutek 

działających miejscowo

• Miejscowe odtrucie możliwe jest poprzez:
- tworzenie trudno rozpuszczalnych soli
- przekształcenie w związki niedziałające

• Przykłady:
węgiel aktywowany  tzw. odtrutka uniwersalna
węglan amonu  zatrucie formaldehydem
glukonian wapnia  zatrucie fluorkami, kwasem 

szczawiowym