I
Wzmacnianie
odporności poprzez
odpowiednie
odżywianie.
I
Wzmacnianie
odporności poprzez
odpowiednie
odżywianie.
Jeść zdrowo to dostarczać swojemu
organizmowi wszystkie potrzebne mu
składniki odżywcze w ramach zdrowej,
dobrze zbilansowanej diety.
Każda część układu odpornościowego
potrzebuje składników odżywczych, są one
również potrzebne do odnowy, naprawy i
obrony przed infekcjami i chorobami.
Dlatego odporność zależy od jakości naszej
diety i jej właściwego zrównoważenia
zapewniającego
odpowiedni
poziom
witamin, minerałów i błonnika.
Odporność klasyfikujemy jako ogólną
niepodatność
ustroju
na
działanie
drobnoustrojów chorobo-twórczych.
Odporność naturalna to fizjologiczna
odporność
skierowana
przeciwko
wszelkim zakażeniom.
Uwarunkowana jest ona działaniem
powłok ciała, błon śluzowych, wydzielin i
procesów metabo-licznych.
Suma procesów immunologicznych i
naturalnych to dobrostan organizmu,
jego
obrona
przed
agresyw-nymi
czynnikami
zewnętrznymi
i
wewnętrznymi.
Na odporność człowieka, zwłaszcza
małego dzie-cka, ma wpływ wiele
czynników.
Najważniejsze z nich to:
- cechy dziedziczne,
- ogólnie
pojęte
zdrowie,
czyli
stan
wyrównania,
homeostaza,
- szczepienia,
- higiena,
- prawidłowe żywienie.
Szczególne miejsce we wzmacnianiu
odporności ma żywienie.
Już
Hipokrates
powiedział:
„Żeby żywność była waszym lekiem”,
zaś
Majmonides
w XII wieku
powtarzał:
„Zanim podasz leki, podaj jedzenie”.
Dziś następuje powrót do tego
kierunku.
W
zakresie
prawidłowego
żywienia
kluczowym
okazało
się
odkrycie
tzw.
„inteligentnego jelita”, zrozumienie jak
narząd ten wykorzystuje florę bakteryjną do
zapewnienia odporności organizmu.
Kolejnym kamieniem milowym było odkrycie
prebiotyków.
Specyficznych składników węglowodanowych
nie
podlegających
trawieniu,
które
selektywnie pobu-dzają wzrost lub aktywność
wybranych,
pożyte-cznych
szczepów
bakteryjnych zwanych
probio-tykami.
Priobiotyki
to
żywe
organizmy
(bakterie, grzyby),
które wywierają
korzystny wpływ na organizm przez
poprawę równowagi mikroflory jelitowej.
Przez korzystną zmianę składu tej
mikroflory prebiotyki mogą wpływać na
poprawę stanu zdrowia.
Priobiotyki:
- ograniczają oraz łagodzą biegunkę,
- zapobiegają zaparciom,
- ułatwiają wchłanianie wapnia,
- zapobiegają osteoporozie, zakażeniom,
- zapobiegają rozwojowi raka jelita.
Występują w warzywach takich jak:
- cykoria,
- pory,
- karczochy,
- czosnek,
- szparagi,
- cebula,
- banany,
- w roślinach strączkowych,
- w zbożach – owsie i jęczmieniu.
W okresie jesienno zimowym w celu
wzmocnienia
odporności
organizmu
jadłospis należy wzbogacić w witaminę
C
i
cynk.
Witamina C pobudza do pracy układ
odpornościo-wy.
Cynk pobudza działanie witaminy C.
Najlepszym źródłem witaminy C są owoce i
warzywa, zwłaszcza:
- nać pietruszki,
- papryka,
- kiwi,
- cytrusy.
Witamina C jest bardzo nietrwała, dlatego
najlepiej jeść zawierające ja produkty na
surowo lub krótko gotowane na parze bądź w
małej ilości wody.
Dużo cynku jest w orzechach, migdałach
rybach.
II
Zalecenia lekarzy
dotyczące spożywania
witamin i niezdrowej
żywności.
II
Zalecenia lekarzy
dotyczące spożywania
witamin i niezdrowej
żywności.
Podstawową zasadą jest urozmaicanie
jadłospisu dziecka poprzez wprowadzanie
nowych produktów dzięki temu zapewnia
się optymalne pokrycie zapotrzebowania
na wszystkie składniki odżywcze.
W całodziennym jadłospisie należy w
odpowie-dnich proporcjach zaplanować
poszczególne
grupy
produktów
spożywczych:
PRODUKTY ZBOŻOWE
-
ciemne
pieczywo, kasze powinny występować w
każdym posiłku
MLEKO I PRZETWORY MLECZNE
-
należy zapewnić prawidłową podaż
mleka i przetworów mlecznych – dla
prawidłowego wzrastania i uwapnienia
kośćca.
W
posiłkach
uzupełniających
(2
śniadanie,
pod-wieczorek)
powinny
występować przetwory mleczne oraz
dodatki warzywne i/lub owocowe.
OWOCE I WARZYWA
- powinny
występować w każdym posiłku.
MIĘSO, DRÓB, RYBY, WĘDLINY I
JAJA
– najlepiej wybierać chude mięsa o
korzystnych
proporcjach
kwasów
tłuszczowych (drób, ryby)
TŁUSZCZE ROŚLINNE
- do potraw
gotowa-nych,
duszonych
(rzadko
smażonych)
należy
używać
oleju
rzepakowego bezerukowego lub oliwy, a
do surówek i sałatek słonecznikowego
lub sojowego
Regularne odżywianie
Z fizjologicznego punktu widzenia ważne
jest regularne podawanie 4 – 5 posiłków
dziennie
Zawsze jednak powinny występować
posiłki podstawowe:
- śniadanie,
- obiad,
- kolacja
Dzieciom uczęszczającym do szkoły
zawsze należy zapewnić możliwość
spożywania drugiego śnia-dania.
Posiłki należy zaplanować w równych
odstępach czasu, unikając zbyt krótkich
lub zbyt długich przerw między nimi.
W planowaniu racji żywieniowych należy
kierować się apetytem dziecka.
Jest to najlepszy sposób zapobiegania
przekarmie-niu go lub niedożywieniu.
W
prawidłowym
żywieniu
dzieci
szczególne zna-czenie ma unikanie tzw.
niezdrowej żywności.
W miarę możliwości należy unikać
spożywania produktów typu fast-food.
Ograniczyć
do
minimum
cukier
rafinowany i słodycze.
Zaleca się stosowanie miodu zamiast cukru.
Ze względu na dużą zawartość soli i
konserwantów należy ograniczać spożycie
konserw.
Tłuszcze zwierzęce, oraz:
- wieprzowina,
- produkty wędzone,
- rafinowana mąka,
- sól,
powinny być ograniczone do niezbędnego
minimum.
III
Radzenie sobie z
„Tadkiem-Niejadkiem”
III
Radzenie sobie z
„Tadkiem-Niejadkiem”
Praktyka i literatura wyraźnie dowodzą, że
dzie-ciom można i trzeba zaufać w sferze
odżywiania, a nie kontrolować je i zmuszać.
„Tadek Niejadek” to dziecko, które je mało
lub takie, które nie je tak, jak życzą sobie
tego rodzice.
„Tadek Niejadek” niechętnie próbuje nowe
potra-wy i/lub niechętnie je różnorodne
znane mu dania.
Bywa zarówno chłopcem jak i dziewczynką.
„Tadki” stają się Niejadkami, gdy przestają
mieć kontakt z sygnałami płynącymi z ciała:
własnym głodem, pragnieniem i poczuciem
sytości.
Może się to zdarzyć wtedy, gdy są zbytnio
kontro-lowani i zmuszani w sferze jedzenia.
Warto także pamiętać, że wszystkie dzieci
chcą jeść.
Przy
różnorodnym,
wystarczającym
doborze produktów, dziecko instynktownie
wybiera odpowiednią dla siebie ilość
pełnowartościowego pożywienia.
Jednocześnie „Tadek Niejadek” potrzebuje
pomocy by stać się „Tadkiem Jadkiem”.
Nie należy liczyć, że sam z tego wyrośnie.
Sposób postępowania:
- postaraj się, by podczas posiłków panowała
miła
atmosfera,
- unikaj rozmów o „marnym jedzeniu Tadka”,
- zadbaj o stałe miejsce spożywania posiłków,
- jeśli dziecko nie ma ochoty na daną
potrawę – pozwól mu jej nie jeść i nie
szykuj żadnych alternatyw,
- jadłospis oprzyj na głównych posiłkach.
Ograniczyć należy przekąski,
- nie używaj jedzenia jako nagrody ani jako
kary,
- bądź
uważna/uważny
na
sygnały
świadczące o sytości dziecka i szanuj je,
- jeśli dziecko wykazuje taką chęć,
pozwól mu na samodzielnie jedzenie,
- jasno określ zasadę spożywania
słodyczy, deseru np. po daniu głównym,
- nie karz dziecka za nie zjedzenie
wszystkiego z talerza (np. mówiąc „Nie
kocham Cię”),
- zachęcaj
dziecko
do
próbowania
nowych potraw,
- nie martw się, gdy dziecko nie je
produktów
ze
wszystkich
grup
pokarmowych w czasie jednego
posiłku,
- Tadek Niejadek, by zmienić się w Tadka
Jadka
potrzebuje
czasu,
a
Ty
potrzebujesz
konsekwencji
w
przestrzeganiu
„Złotej
Zasady”
i
cierpliwości.
IV
Hierarchia ważności
posiłków
IV
Hierarchia ważności
posiłków
Dziecko - w zależności od apetytu -
powinno zjadać od 3 do 5 posiłków
dziennie.
Należy unikać podjadania między posiłkami
oraz
bezmyślnego
przekąszania
np.
podczas oglądania telewizji.
Produkty typu fast - fodd, takie jak chipsy,
słodycze lub podobne przekąski, są zwykle
wysokoprzetwo-rzone, bogate w tłuszcze
cholesterol, sól, cukier oraz kształtują
nieprawidłowe nawyki żywieniowe.
Każdego dnia dzieci powinny spożywać
warzywa i owoce, najlepiej do każdego
posiłku.
Należy ograniczyć spożycie słodzonych
soków, sosów i cukru.
Należy spożywać produkty zbożowe z
pełnego ziarna, a unikać produktów z
ziarna łuskanego.
Dobrymi produktami są:
- musli wielozbożowe,
- płatki kukurydziane,
- kasze: gryczana, pęczak;
- pieczywo mieszane.
Zwiększyć spożycie ryb, szczególnie o
dużej za-wartości tłuszczu.
Najlepiej jest je przygotować na grillu
lub upiec.
Ryby
warto
regularnie
podawać
na
przystawkę.
Należy spożywać wyłącznie chude mięso lub
produkty mięsne o zmniejszonej zawartości
tłuszczu, a z drobiu przed jego podaniem
należy zdejmować skórkę.
Ważne, aby dzieciom nie podawać parówek,
ponieważ
są
to
produkty
wysokoenergetyczne
i
bogatotłuszczowe,
ponadto zawierają bardzo niewielkie ilości
białka.
W ramach przystawek mięso można zastąpić
roślinami strączkowymi.
Należy zmniejszyć spożycie soli kuchennej,
nie tylko dodanej do potraw, ale także
zawartej w produktach spożywczych:
- wędliny,
- konserwy,
- żółte sery,
- produkty instant,
- paluszki słone,
- chipsy.
Wiele
gotowych
produktów
lub
półproduktów spożywczych zawiera dużą
ilość soli i/lub cukru.
Należy czytać treść etykiet i wybierać
produkty o dużej zawartości błonnika
Należy ograniczyć spożycie napojów (w
tym soków) i pokarmów słodzonych
cukrem.
Produkty te mogą być źródłem znacznej
ilości spożytych kalorii.
U dzieci w wieku 1- 6 lat należy
ograniczyć
spoży-wanie
tego
typu
napojów do 120 - 180 ml na dobę, a u
dzieci w wieku 7 - 18 lat do 240 - 350 ml.
Wskazane są:
- woda mineralna niegazowana,
- herbaty owocowe,
- herbatki z kopru włoskiego,
- herbatki z rumianku,
- soki warzywne,
- w niewielkich ilościach soki owocowe.
Dieta
wegetariańska
i
inne
diety
niekonwencjonalne są nieodpowiednie dla
dzieci, gdyż nie pokrywają zapotrzebowania
na
energię
i
podstawowe
składniki
odżywcze (np. białko, żelazo, witamina
B12).
Mogą one doprowadzić do zahamowania
wzrostu, niedokrwistości i innych zaburzeń
związanych z niedoborami składników
odżywczych.
Proporcje
białka
roślinnego
do
zwierzęcego w racji pokarmowej dzieci
powinny kształtować się 1:2.
Według ustaleń specjalistów nie zaleca
się stoso-wania diet wyżej opisanych,
rodzice decydując się na którąkolwiek z
nich robią to na własną odpowie-
dzialność.
V
11 kroków do dobrego
apetytu
V
11 kroków do dobrego
apetytu
1. Schowaj zabawki
Maluch nigdy nie poczuje przyjemności
płynącej z jedzenia, jeśli będzie zajęty
budowaniem wieży z klocków czy
wyścigami samochodzików na stole.
Pozwól mu w czasie posiłku skupić się na
tym, co ma na talerzu.
2.
Odpuść
Małe dzieci nie lubią się spieszyć.
Poganianie może je więc na dobre zniechęcić
do jedzenia.
To prawda, że przedłużające się posiłki mogą
być
denerwujące,
ale
nie
okazuj
zniecierpliwienia.
Jeśli dziecko będzie widziało, że chcesz, by
skoń-czyło już jeść, po prostu odsunie talerz.
To
przecież
łatwiejsze
niż
szybsze
posługiwanie się sztućcami.
No i nie zapominaj, że szybkie jedzenie
wcale nie jest zdrowe.
Nie tylko grozi zadławieniem i utrudnia
trawienie, ale w przyszłości może sprzyjać
otyłości.
3. Oddaj ster
Rodzice często wzbraniają się przed
oddaniem łyżki w ręce malucha.
Tymczasem wiele dzieci zjadłoby więcej,
gdyby mogły to zrobić samodzielnie.
Jeśli są karmione, z czasem dochodzą do
wniosku,
że
zjedzenie
obiadu
to
rzeczywiście przykra sprawa i bardzo
przypomina zaaplikowanie lekarstwa.
4. Nie namawiaj
Gdy dziecko zaczyna zdawać sobie
sprawę ze swojej tożsamości i w wielu
sprawach
ma
już
swoje
zdanie,
namawianie do jedzenia może przynieść
rezultat odwrotny do oczekiwanego.
Walczący o swą niezależność maluch jest
gotów odwrócić się ze wzgardą nawet od
talerza z ulubio-ną potrawą.
5. Jedzcie razem.
Jedzenie w samotności jest nudne i smutne.
Co innego w towarzystwie.
Kiedy tata opowiada, jak autobus, którym
wracał z pracy zepsuł się i na ulicy zrobił
się ogromny korek, można z wrażenia
zapomnieć o tym, że nie znosi się kalafiora
i jeszcze poprosić o dokładkę.
6. Daj spokój.
Sprzeczki rodziców czy rodzeństwa nawet
gło-dnemu dziecku odbiorą apetyt.
A prowadzenie rozmów telefonicznych jest
objawem lekceważenia współbiesiadników.
Warto zadbać, by jedzenie kojarzyło się
dziecku z przyjemnością i miłą atmosferą.
7. Wyłącz telewizor.
Wyjątkowo przyciąga uwagę dziecka, które
zamiast jeść zafascynowane wpatruje się w
ekran.
Wielu rodziców, próbuje wykorzystać tę
magiczną moc telewizora, karmiąc malucha
w czasie jego ulubionego programu.
Są zadowoleni, bo "niejadek" nawet nie
zauważa, że obiad znika w jego buzi.
To jednak ślepa uliczka.
Zajęte czym innym dziecko nie uczy się
rozpozna-wać uczucia sytości.
W przyszłości może to być przyczyną
kłopotów z nadwagą.
8. Unikaj przekąsek i sosów.
Zwróć uwagę na to, czy dziecko nie pojada
zbyt często między posiłkami.
Batonik, kilka cukierków czy chrupków to
niby nic, a sprawia, że na bardziej
wartościowe jedzenie mija ochota.
Jeśli uważasz, że maluch powinien coś
przekąsić, zaproponuj mu raczej coś z
owoców lub warzyw.
Uwaga, soki zawierają wiele witamin i
związków mineralnych, ale są bardzo sycące.
Zwłaszcza te specjalne dla małych dzieci,
gęste, przecierowe.
Gdy maluch pije ich dużo, traci apetyt.
9. Podawaj małe porcje.
Pełen po brzegi talerz jarzynowej wcale nie
zachęca do jedzenia - wręcz przeciwnie
może dziecko przytłoczyć i przestraszyć.
Co innego mały kotlecik, łyżka ryżu i
jarzynki.
To da się zjeść.
I naprawdę wystarczy, by zaspokoić głód
malucha.
Pamiętaj, że dziecko ma znacznie mniejszy
żołądek niż ty, i jego porcja powinna być
odpowiednio mniejsza.
Nigdy nie przekonuj do jeszcze jednej,
ostatniej łyżeczki czy kęsa.
Jeśli dziecko twierdzi, że się najadło,
pozwól mu odstawić talerz.
10. Nigdy nie zmuszaj.
Nie dawaj dziecku tego, czego nie lubi.
Jeśli nie chce jeść mięsa, nie zmuszaj go.
Zaproponuj mu zamiast tego jajko, a jeszcze
lepiej rybę.
Jeżeli wybrzydza nad warzywami, zamiast się
denerwować, daj mu więcej owoców.
Przyjdzie czas, że samo zechce ich spróbować.
Nie próbuj przemycać w potrawach rzeczy,
których malec nie lubi.
Z pewnością wykryje oszustwo i nie zje
niczego.
A co gorsza, obrzydzisz mu to, co lubił
dotychczas.
11. Daj wybór.
Każdy lubi sam decydować o swoim menu,
dzieci nie są wyjątkiem.
Dlatego
zanim
weźmiesz
się
do
przygotowywania posiłku, zapytaj:
"Czy chcesz kanapkę z szynką, czy
twarożkiem? Wolisz jogurt z jagodami czy
truskawkami?" (A może koktajl
bananowy, który zrobicie razem?).
Jeśli nic nie wybierze, to trudno.
Może jednak któraś z propozycji przypadnie
mu do gustu.
VI
Mity na temat
zdrowego jedzenia
VI
Mity na temat
zdrowego jedzenia
1. Twaróg to dobre
źródło wapnia.
1. Twaróg to dobre
źródło wapnia.
Wręcz przeciwnie,
biały ser jest (spośród
przetwo-rów mlecznych) najgorszym źródłem
wapnia.
W procesie produkcji twarogu większość
tego cennego pierwiastka przechodzi do
serwatki, która jest wylewana.
Dania robione na bazie białego sera nie są
więc tak wartościowe, jak się powszechnie
sądzi.
To nie znaczy, że mamy zrezygnować z
leniwych pierogów, naleśników z serem czy
twarogowych past, ale warto pamiętać, że
prócz nich w codzien-nej diecie powinny
znaleźć się: mleko, jogurt, kefir i żółty ser.
2. Sok jest zdrowy.
Dzieci powinny
pić dużo soku.
2. Sok jest zdrowy.
Dzieci powinny
pić dużo soku.
Niekoniecznie.
Sok może być zdrowy, jeśli jest pity z
umiarem.
Starszemu
niemowlęciu
i
rocznemu
maluchowi wystarczy ok. 100 ml dziennie.
Potem dawkę można zwiększać, ale
najwyżej do 200 - 250 ml.
Większe porcje mogą osłabić apetyt (soki
są sycące).
Poza tym częste popijanie słodkiego soku
sprzyja próchnicy i otyłości.
Dla zaspokajania pragnienia zdrowsza jest
czysta woda.
Niemowlęta i dzieci do lat 3 powinny pić
soki określane jako "środki spożywcze
specjalnego przeznaczenia żywieniowego".
Są one produkowane pod ścisłym nadzorem
z wyselekcjonowanych owoców i warzyw
pocho-dzących z upraw ekologicznych i
wytwarzane
bez
użycia
sztucznych
dodatków.
Najzdrowsze są gęste soki przecierowe - w
dro-binkach miąższu owoców pozostaje
m.in. błonnik pokarmowy, którego w
klarownym soku nie ma.
Przedszkolakom i starszym dzieciom
można poda-wać takie soki, jakie pije
reszta rodziny (pod warun-kiem, że jest to
rzeczywiście pełnowartościowy sok).
Na polskim rynku można spotkać soki,
nektary i napoje.
Sok produkuje się z zagęszczonego
koncentratu
owocowego
w
takich
proporcjach, by jego skład przypominał
stuprocentowy sok wyciskany z owoców.
Nektar zawiera najwyżej 50 % soku z
owoców.
Najmniej zdrowy jest napój, czyli głównie
woda z cukrem, barwnikami i aromatami.
3. Dziecko musi jeść
codziennie
dużo białka,
najlepiej mięsa.
3. Dziecko musi jeść
codziennie
dużo białka,
najlepiej mięsa.
Nadmiar białka wcale nie jest
zdrowy.
Podstawą dobrej diety są
węglowodany:
- pełnoziarniste pieczywo,
- grube kasze,
- makarony,
- niełuskany ryż,
oraz warzywa i owoce.
Obiad nie musi oznaczać sznycla, a kolacja
bułki z wędliną.
Równie dobrze na drugie danie można
zjeść makaron z sosem pomidorowym, a na
kolację sałatkę i pełnoziarnistą bułkę.
Poza tym źródłem białka jest nie tylko
mięso, ale także ryby, jaja, sery, warzywa
strączkowe.
Zróżnicowana dieta jest zdrowsza niż
monotonne jedzenie kotletów.
4. Parówki to takie
delikatne mięso,
w sam raz dla
malucha.
4. Parówki to takie
delikatne mięso,
w sam raz dla
malucha.
Opinia powszechna, ale nie prawdziwa.
W parówce może być:
- mnóstwo tłuszczu (to on sprawia wrażenie
"deli-
katności"),
- fragmenty mięsa najniższej jakości (np.
ścięgna),
- sporo chemii i soli.
Jeśli w ogóle kupujemy parówki, wybierajmy
te renomowanych firm, które pilnują
wysokiej jakości produktów, i za każdym
razem sprawdzajmy skład na opakowaniu.
Wystrzegajmy się parówek podejrzanie
tanich, pochodzących z nieznanego
źródła, zmieniających kształt i objętość
(„puchnących”) w trakcie goto-wania.
Dla dzieci kupujmy tylko te specjalnie
przeznaczo-ne
dla
nich,
opatrzone
pozytywną opinią specja-listów.
5. Dzieciństwo
bez słodyczy
jest smutne.
5. Dzieciństwo
bez słodyczy
jest smutne.
Jeszcze smutniejsze leczenie zębów z
powodu próchnicy lub walka z
nadwagą.
Oczywiście to, że dziecko od czasu do
czasu dostanie coś słodkiego, nie
oznacza, że robimy mu krzywdę.
Warto jednak trzymać się pewnych zasad,
które maluchowi wyjdą na zdrowie.
.
Po pierwsze
- wprowadzajmy słodycze
jak naj-później.
Niemowlęciu ani małemu dziecku do
głowy nie przyjdzie, by upominać się o
batona czy lizaka, dopóki dorośli mu
tych produktów nie podadzą i nie
zarekomendują jako czegoś wartego
spróbowania
Po drugie
- jeśli już podajemy coś słodkiego,
niech to będą produkty jak najlepsze pod
względem dietetycznym, np.:
- czekolada,
- domowe drożdżowe ciasto,
- budyń,
- lody.
Wystrzegajmy się słodyczy barwionych
sztucznie (cukierki, pianki), oblepiających
zęby (toffi, krówki), trzymanych w buzi długo
(lizaki) oraz z dużą zawartością tłuszczu,
który jest bardziej kaloryczny od cukru
(kremy, torty).
Po trzecie
- zachowajmy umiar; słodycze
są od święta, a nie na co dzień.
Nie stosujmy słodkości jako pocieszenia w
chwilach smutku, bo może to prowadzić
do
psy-chicznego
uzależnienia
od
jedzenia, otyłości lub zaburzeń łaknienia.
Warto wiedzieć, że na pojawienie się
próchnicy wpływ ma nie tyle ilość
zjadanego cukru, ile częstość takich
przekąsek.
Dla zębów lepiej jest zjeść coś słodkiego
raz (a dobrze) a potem umyć zęby.
6. Niemowlętom daje się
do picia wodę z
glukozą.
6. Niemowlętom daje się
do picia wodę z
glukozą.
Ta
praktyka
nie
ma
uzasadnienia
medycznego.
To niepotrzebne i przedwczesne wprowadzenie
do diety dziecka słodkiego napoju.
Niemowlę w pierwszych miesiącach życia, jeśli
jest karmione piersią, w ogóle nie potrzebuje
dopajania - odpowiednią ilość płynów dostaje w
pokarmie mamy.
Jeśli już niemowlę trzeba napoić, to tylko
czystą, przegotowaną, niskozmineralizowaną
wodą źródlaną lub mineralną, najlepiej z
atestem PZH, pozytywną opinią CZD lub IMiD.
7. Dzieci z reguły
nie lubią warzyw.
7. Dzieci z reguły
nie lubią warzyw.
Zazwyczaj wtedy, gdy rodzice także ich
nie lubią i nie jedzą.
W małym dziecku naprawdę łatwo jest
wyrobić dobre nawyki żywieniowe.
W przyszłości smakować mu będzie
właśnie to, co jadało od małego, wspólnie z
mamą i tatą, czerpiąc z posiłków
przyjemność.
Nie możemy jednak wmuszać warzyw na
siłę albo serwować wiecznie nudnawą
marchewkę czy buraczki.
Po warzywa chętniej sięgają dzieci, które
od małego poznają ciekawe, wyraziste
smaki.
A także te, którym wcześnie pozwolono
na samo-dzielność przy stole (miękkie
gotowane warzywa jest w stanie zjeść
nawet 9-miesięczny maluch).
8. Chleb razowy
nie nadaje
się dla dzieci.
8. Chleb razowy
nie nadaje
się dla dzieci.
Nieprawda.
Chleb razowy jest bardzo dobry dla dzieci,
pod warunkiem że potrafią już go pogryźć.
Pieczywo z pełnych ziaren zbóż (w
przeciwieństwie
do
białego)
jest
wartościowe i pełne zalet: zawiera witaminy
z grupy B, sole mineralne (głównie magnez)
i błonnik.
A przy tym ma naprawdę wyśmienity smak!
9. Pożywna zupa powinna
być ugotowana
na
wywarze mięsnym.
9. Pożywna zupa powinna
być ugotowana
na
wywarze mięsnym.
Zdecydowanie nie.
Dla niemowląt wywary mięsne nie nadają
się w ogóle (ryzyko alergii), a i potem
lepiej je wylewać, a do zupy (ewentualnie)
dodawać samo pokrojone mięso.
I dzieci, i dorośli powinni jadać zupy na
bazie warzyw, bez przypraw sztucznie
wzmacniających smak (kostki, magii),
ewentualnie z odrobiną oliwy lub masła.
Jeśli zupa ma być pożywna, zróbmy ją z
dużej ilości warzyw i zmiksujmy na gęsty
krem lub dodajmy do niej kaszę, ryż albo
makaron.
10. Małemu dziecku
owoce i
warzywa
trzeba obierać ze skórki.
10. Małemu dziecku
owoce i
warzywa
trzeba obierać ze skórki.
Nie trzeba.
Skórkę zdejmujemy, dopóki dziecko nie
umie dobrze gryźć, potem stopniowo
oswajamy
malucha
z
gryzieniem
dojrzałych gruszek, jabłek czy brzoskwiń.
Pamiętajmy, że skórkę najpierw należy
umyć, a dopiero potem obierać.
Chodzi o to, żeby podczas obierania
(cytrusów, bananów, jabłek itp.) nie
przenieść zanieczyszcze-nia na owoc.
Warzywa chronimy w ten sposób przed
wypłukiwa-niem witamin i minerałów.
VII
Przykładowe przepisy
kulinarne
VII
Przykładowe przepisy
kulinarne
Przykładowy jadłospis
dla
przedszkolaka:
I Śniadanie:
zupa mleczna: mleko, kasza
manna, odrobina cukru;
II Śniadanie:
kanapka: chleb lub bułka
razowa, masło, twarożek ze szczypiorkiem i
rzodkiewką, soczek marchwiowo – babanowy
Obiad:
zupa kalafiorowa: świeży kalafior,
marchew, ziemniaki, natka pietruszki, zrazy
wołowe, z kaszą perłową, surówka z buraczków
gotowanych i jabłka, kompot z truskawek
Podwieczorek:
koktajl mleczno – owocowy,
biszkopciki waniliowe okrągłe
Kolacja
: pieczywo mieszane z masłem,
jajecznica
z
dwóch
jaj
na
maśle
ze
szczypiorkiem, herbata osłodzona
VIII
Dobór właściwej
diety
VIII
Dobór właściwej
diety
Nieodpowiednie jedzenie i przejadanie
się to naj-częstsze błędy żywieniowe.
Inne czynniki obciążające to:
- nieregularne posiłki, lub ich brak,
- jedzenie w pośpiechu, bez żucia,
- nocne podjadanie,
- „zajadanie” stresu,
- nadmiar używek,
- nadmiar cukrów,
- mała ilość wody,
-
wysoko
przetwarzana
żywność
i wynikające stąd
duże niedobory
witamin, pierwiastków, enzymów
i białek,
- brak ciepłych posiłków,
-
zaburzenia
proporcji
pomiędzy
poszczególnymi grupami żywności.
Odmiennym z kolei problemem jest brak
apetytu, zwłaszcza u małych dzieci, częsty
powód frustracji rodziców i dzieci.
Przyczyną mogą być:
- pasożyty,
- przebyta terapia antybiotykami,
- niedobór soków trawiennych i enzymów,
- lub np. monotonna mleczna dieta.
Wdrożone leczenie przeciwpasożytnicze, jak
też wykluczenie u niejadków produktów
mlecznych
powoduje
szybki
powrót
łaknienia.
Poprawiają się wtedy również wypróżnienia.
W planowaniu racjonalnego żywienia zaleca
się
uwzględnianie
następujących
grup
produktów:
a)
zboża, produkty zbożowe, ziemniaki
b)
warzywa, warzywa strączkowe
c)
owoce
d)
napoje
e)
mleko, produkty mleczne, napoje
f)
białka zwierzęce: mięso, ryby, jaja
g)
tłuszcze roślinne i zwierzęce
h)
inne: orzechy, pestki, kiełki, zioła
przyprawowe
świeże i suszone, zioła
jadalne.
Podstawowe zasady
odżywiania zarówno
dzieci, młodzieży, jak
i dorosłych są
następujące:
• umiarkowanie w jedzeniu i piciu oraz w
stosowa -
niu używek
•
stałe
godziny
posiłków:
śniadania
najkorzystniej
jadać
w domu,
drugie
śniadanie lub lunch około 3,5 - 4 godzin po
śniadaniu, kolację spożywać do
18:00 -
19:00; nie jeść późno
• przynajmniej jeden ciepły posiłek w ciągu dnia,
trzy posiłki dziennie, mogą być przekąski
• najbardziej wartościowy jest przygotowany w
domu posiłek z produktów świeżych, z dobrego
źródła, bez sztucznych dodatków do żywności
• przestrzegać stałej dostawy 1,5 - 2 litrów
płynów dziennie, lub więcej, w zależności
od pracy, wy-siłku, warunków klimatycznych
• mrożonki stosować sporadycznie
• nie używać kuchenki mikrofalowej do
gotowania i podgrzewania posiłków
• stosować proste, sezonowe, dobrej jakości
pro- dukty, z naszej strefy klimatycznej,
sporadycznie
używać dobrą jakościowo,
importowaną żywność
• dbać o dobre przechowywanie żywności
• unikać zanieczyszczeń (np. pleśnie)
i sztucznych
dodatków
do
żywności:
wzmacniacze smaku
i zapachu, sztuczne
słodziki, barwniki, środki
konserwujące,
sztuczne aromaty, emulgatory, itp.
• dbać o duży udział sezonowych warzyw w
co- dziennej diecie
•
wykluczyć
żywność
genetycznie
modyfikowaną, margaryny, oleje rafinowane
• właściwie obchodzić się z żywnością
w czasie
procesu kulinarnego celem
uniknięcia
strat
witamin,
minerałów,
enzymów
• przy korzystaniu z żywienia zbiorowego
unikać zup, potraw mielonych, smażonych,
sosów
• zdecydowanie ograniczyć wszystkie źródła
słodyczy, cukrów
• można stosować całe owoce, małe ilości
owoców suszonych, nieduże ilości orzechów
i pestek,
proste ciasta w dni świąteczne
•
stosować
produkty
jak
najmniej
przetwarzane
i pięć do siedmiu wyżej
wymienionych grup produktów dziennie
I
Wzmacnianie
odporności poprzez
odpowiednie
odżywianie.
I
Wzmacnianie
odporności poprzez
odpowiednie
odżywianie.
Z upływem lat organizm człowieka pracuje
coraz wolniej.
U ludzi starszych często zmniejsza się
aktywność fizyczna, siła mięśni i praca
narządów we-wnętrznych.
Konsekwencją tego jest zmniejszenie
przemiany materii w porównaniu z ludźmi
w średnim wieku oraz zmniejszenie
zapotrzebowania na energię.
Podstawowa przemiana materii jest zależna
od beztłuszczowej masy ciała, a ta maleje
w starszym wieku.
Obserwuje
się
również
zmiany
w
poszczególnych układach i narządach, które
wymagają właściwego dostosowania diety.
Jeśli więc senior nie dostosuje diety do tych
no-wych warunków, grożą mu dolegliwości
ze strony wszystkich układów.
U osób starszych często obserwuje się z
tego powodu nadwagę lub niedożywienie.
Najlepszym
miernikiem
prawidłowego
bilansu energetycznego jest masa ciała
odpowiadająca BMI (body mass index) = 20
– 25.
Zmiany zachodzące w poszczególnych układach na skutek
starzenia się organizmu, wpływające na sposób odżywiania się
seniorów.
Układ
Rodzaje zmian
Pokarmowy
- braki w uzębieniu,
- zmniejszone wydzielanie śliny i soków trawiennych,
- zmiany zanikowe błon śluzowych,
- zanik kubków smakowych,
- zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego (zwłaszcza kwasu
solnego, pepsyny),
- ograniczenie wydzielania żółci, insuliny, laktozy,
- zwolnienie perystaltyki jelit,
- kosmki jelitowe stają się krótsze i szersze,
- zmienia się mikroflora jelita grubego
Narządy
zmysłu
- zaburzenia zmysłu smaku i powonienia
Nerwowy
- zmniejsza się przewodzenie bodźców nerwowych średnio o 10-
15%
Moczowy
- zmniejsza się przesączanie kłębkowe nawet do 60%
Oddechowy
- zmniejsza się pojemność oddechowa płuc do 70-80% wartości
ludzi młodszych
Kostny
- demineralizacja układu kostnego na skutek zmniejszenia się
zawartości składników mineralnych w ustroju z ok. 6% u ludzi
młodych do 4% u ludzi w podeszłym wieku
Mięśniowy
- wzrost zawartości tłuszczu ustrojowego z ok. 20% w wieku 25 lat
do ok. 36% w wieku 70 lat,
- zmniejsza się zawartość tzw. masy tkanki aktywnej, przede
wszystkim mięśniowej
Wszystkie
zmiany
zachodzące
w
przedstawionych układach i narządach
związane są z ograniczeniem przemian
metabolicznych oraz ich funkcjonowa-niem,
a tym samym ze zmianami zapotrzebowania
na energię i składniki odżywcze.
Z powyższych informacji wynika, że przy
plano-waniu
właściwego
(zdrowego)
żywienia ludzi starszych istotne jest
zarówno ograniczenie energii jak i zmian
wartości odżywczej i jakości diety.
Istotnym składnikiem prawidłowego żywienia
osób starszych jest odpowiednia ilość płynów.
Seniorzy słabiej odczuwają pragnienie.
Zdaniem naukowców brak odpowiedniej
ilości płynów w ustroju może powodować
zaburzenia w pracy układu nerwowego,
regulacji cieplnej i ogra-niczać wydalanie
produktów przemiany materii.
Dlatego zaleca się seniorom spożywanie
dodatko-wych ilości płynów nawet wówczas,
gdy nie odczu-wają pragnienia.
Ogólne
zasady
prawidłowego
żywienia osób starszych zalecają:
- urozmaicać dietę poprzez spożywanie
różnorod-
nych produktów,
- ograniczać spożycie cukru oraz
tłuszczu pocho- dzenia zwierzęcego,
- unikać spożywania potraw i produktów
trudno strawnych,
- unikać spożywania większej ilości soli i
ostrych przypraw,
- spożywać regularnie posiłki o mniejszej
objętości, ale częściej (4 – 5 razy dziennie),
unikać
przeja-
dania
się
oraz
nie
dopuszczać do nadwagi,
- w codziennym jadłospisie powinny się znaleźć
produkty mleczne, pełnoziarniste produkty
zbo- żowe, warzywa i owoce, jeśli to możliwe w
stanie surowym,
- posiłki powinny być urozmaicone i atrakcyjne
wizualnie ma to istotne znaczenie w
pobudzaniu osłabionego apetytu,
- wypijać większą ilość płynów niegazowanych
niż w młodszym wieku,
- kobiety po 60. roku życia powinny
spożywać
dziennie 1100 mg wapnia,
- w diecie nie powinno zabraknąć
witaminy D,
- ograniczać spożywanie alkoholu,
- prowadzić
aktywny
fizycznie
i
umysłowo tryb
życia,
- znajdować przyjemność w jedzeniu.
II
Zalecenia lekarzy
dotyczące spożywania
witamin
i niezdrowej żywności
II
Zalecenia lekarzy
dotyczące spożywania
witamin
i niezdrowej żywności
Zapotrzebowanie* na białko, wybrane
witaminy i składniki mineralne dla osób w
różnym wieku
Wiek
(lata)
Kobiety
Mężczyźni
Białko** Wit.A Wit.C Wapń
Żelazo
[g] [µg] [µ] [mg]
[mg]
Białko** Wit.A Wit.C Wapń
Żelazo
[g] [µg] [µg] [mg]
[mg]
19 -
25
70-90 800 70 1200
18
75-100 1000 70 1200
15
26 -
60
70-90 800 70 900
18
75-100 1000 70 900
15
> 60
65-70 800 60 1100
13
65-70 1000 70 900
15
*poziom zalecanego spożycia
**białko krajowej racji pokarmowej
Z powyższej tabeli wynika, iż istotne
zmiany zalecanych gęstości składników w
przeliczeniu na 100 kcal diety dotyczą
spożywania witaminy A i wapnia.
Wapń jest składnikiem mineralnym,
którego stężenie w diecie osób starszych
powinno być zwiększone z powodu
bezwzględnego wzrostu zapotrzebowania,
jak i ze względu na obniżone zużycie
energii.
W tym miejscu należy zaznaczyć również
konie-czność
zwiększenia
podaży
witaminy
D
w diecie seniora.
Niedobór
tej
witaminy
powoduje
przyspieszenie zmniejszenia masy kostnej
i zwiększenie ryzyka złamań.
Należy przy tym pamiętać, że seniorzy
mniej niż osoby młodsze korzystają ze
słońca, a więc w ich skórze witamina
D
nie jest syntetyzowana w wystarczającej
ilości.
III
Przykładowe przepisy
kulinarne
III
Przykładowe przepisy
kulinarne
I Śniadanie:
płatki owsiane na mleku,
chleb razowy z margaryną, wędliną
drobiową, surówka z pomidora i papryki;
II Śniadanie:
kefir z grahamką,
mandarynka;
Obiad:
zupa
jarzynowa,
pulpeciki
cielęce w warzywach z ryżem, buraczki
duszone, sok owocowy;
Podwieczorek:
jabłko pieczone;
Kolacja:
chleb
razowy,
makrela
wędzona, sałatka z olejem, herbata.
IV
Dobór właściwej
diety
IV
Dobór właściwej
diety
Podobnie jak w przypadku innych grup
wiekowych, dla seniora dietę należy
planować indywidualnie z uwzględnieniem
podstawowych zasad żywienio-wych.
Aby zniwelować problemy żywieniowe osób
starszych, należy zastosować się do kilku
zasad.
Przede wszystkim posiłki powinny być małe
objętościowo, ale podawane przynajmniej 4
- 5 razy dziennie.
Warto też zadbać, by wyglądały atrakcyjnie
i były urozmaicone.
Należy unikać potraw ciężkostrawnych,
które długo zalegają w żołądku.
Dlatego zamiast smażenia poleca się
gotowanie, duszenie bez obsmażania lub
pieczenie w folii.
Warto również ograniczyć spożycie soli
kuchennej, zastępując ją przyprawami
ziołowymi.
Ponieważ u większości osób starszych
występuje obniżona tolerancja glukozy,
niewskazany jest dla nich cukier i słodycze.
Należy też pamiętać o wypijaniu co najmniej
1,5 litra płynów dziennie.
I
Mity i stereotypy
dotyczące rozwoju
osób dojrzałych.
I
Mity i stereotypy
dotyczące rozwoju
osób dojrzałych.
Stereotypy dotyczące osób starszych
krzywdząco wpływają na ich społeczne
funkcjonowanie.
Starość
wiąże
się
w
nich
z
niepełnosprawnością
psychiczną
i
fizyczną, podatnością na choroby, biedą,
niezadowoleniem, konserwatyzmem po-
glądów i nawyków, skłonnością do
pouczania
innych,
zaniedbaniem,
pesymizmem.
Należy jednak pamiętać, że proces
starzenia się u każdego przebiega
odmiennie.
Ważne byśmy wszyscy, a w szczególności
osoby zawodowo kontaktujące się z tą
grupą społeczną mieli świadomość, że
nasze myślenie o ludziach starszych jest
zniekształcone przez stereotypy.
Jak wynika z badań TNS OBOP wbrew
stereoty-powi osoby starsze w Polsce nie
uważają się za bezradne.
55% badanych twierdzi, że nie ma takich
spraw, w których oczekiwaliby pomocy.
Reszta co czwarta ankietowana starsza
osoba szuka dla siebie nowej roli w
życiu.
Gdyby nie ograniczenia finansowe wielu
z nich chciałaby uprawiać turystykę,
brać udział w życiu kulturalnym,
spotykać się ze znajomymi.
Starsi ludzie gotowi są pomagać
dzieciom, osobom chorym, dzielić się
swoją wiedza zawodową.
Badania gerontologów
ujawniły występowanie
następujących
stereotypów na temat
starości:
1. „Wzorowy dziadek”:
- mądry,
- zdolny,
- wyrozumiały,
- zadowolony, szczęśliwy,
- potrzebny,
- zdrowy,
- aktywny, korzystający z życia,
- uczestniczący w życiu rodzinnym,
- odważny, otwarty, pomocny;
2. „Mędrzec”:
- interesujący,
- inteligentny,
-
skoncentrowany
na
ważnych
zadaniach,
- snujący plany na przyszłość,
- znający historię,
- kochający;
3. „Liberalna głowa rodziny”:
- dojrzały emocjonalnie i społecznie,
- przewodzący życiu rodzinnemu,
- podejmujący problemy rodziny.
W badaniach tych
wyróżniono także 8 grup
negatywnych
stereotypów - wzorców
osobowych:
1. Typ człowieka słabego:
- zapominający,
- słaby,
- powolny,
- seksualnie bierny;
2. Typ człowieka bezbronnego:
- biedny,
- bojaźliwy,
- spokojny,
- żyjący skromnie,
- ofiara oszustw;
3. Typ człowieka osamotnionego:
- nieufny wobec obcych,
- żyjący przeszłością,
- zacofany,
- konserwatywny,
- dający się łatwo wyprowadzić z
równowagi;
4. Typ człowieka niezaangażowanego:
- chory,
- uzależniony od rodziny,
- niezaradny,
- powolny,
- wymagający opieki,
- niezdolny do szeregu prac,
- wdzięczny za pomoc;
5. Typ „wścibskiego sąsiada”:
- plotkarz,
- skąpy,
- chciwy,
- oschły,
- snobistyczny,
- naiwny;
6. Typ człowieka zniechęconego:
- nieszczęśliwy,
- oczekujący na śmierć,
- hipochondryk,
- budzący współczucie,
- mało aktywny,
- nudny;
7. Typ „żebraka” i „włóczęgi”:
- będący ciężarem dla społeczeństwa,
- brudny,
- pozbawiony uczuć;
8. Typ „złośliwca” i „sknery”:
- zgorzkniały,
- ponury,
- egotyk,
- niezdolny do komunikacji społecznej.
II
Postawy osób starszych
wobec życia
II
Postawy osób starszych
wobec życia
S. Richard
wyróżnia pięć najczęściej
występu-jących postaw ludzi starych:
- postawa konstruktywna,
jedna
z
pozytywnych
wśród
wyróżnionych,
skiero-wana
na
aktywność na rzecz najbliższych osób
potrzebujących
pomocy
czy
też
wsparcia,
- postawa zależności, naganna:
choć osoba jest sprawna psychicznie i
fizycznie żąda opieki, stale absorbuje
uwagę bliskich lub opiekunów,
- postawa obronna (opancerzonych):
senior
nie
może
wykonać
danej
czynności, ale mimo to broni się przed
pomocą innych, równocześnie zamykając
się w sobie, izolując, jest osobowością
bierną, która mogłaby pomóc innym, ale
nie chce,
- postawa wrogości skierowanej na
innych,
osoba uważa, że inni przychodzą do niej,
ponieważ chcą czegoś w zamian (np.
emeryturę lub rentę),
- postawa autodestrukcyjna, wrogość
skierowana na siebie:
osoba taka nie umie pogodzić się z
własną starością, oczekuje śmierci,
jednocześnie lękając się jej.
Inna
badaczka
amerykańska
B.
Neugarten
przed-stawia następujące
rodzaje postaw osób starszych wobec
życia:
Wzór A
polega na reorganizacji własnego
życia po przejściu na emeryturę, utrzymaniu
wysokiej
i
różnorodnej
aktywności,
różniącej się jednak od dotąd prowadzonego
trybu życia.
Ten nowy sposób życia przynosi wysoką
satysfakcję.
Prężność i żywotność osób starszych wyraża
się w umiejętnej reorganizacji zajęć, w
niestrudzonym znajdowaniu pól aktywności.
Wzór B
cechuje ukierunkowanie się na
jeden rodzaj aktywności, czynności,
dziedziną,
która
dotąd
najbardziej
interesowała, była ulubioną.
Osoby te osiągają satysfakcję ze swego
życia, mogą bowiem zajmować się, co
najbardziej lubią, co je pasjonuje.
Wzór C
reprezentuje postawę wycofywania
się z życia, obserwatora życia widzianego z
pozycji osoby siedzącej „ na bujanym fotelu”.
Oglądanie toczącego się życia ze spokojem i
zado-woleniem, że się już w nim nie
uczestniczy
i
nie
jest
się
za
nic
odpowiedzialnym,
daje
także
swoistą
satysfakcję.
Postawa
ta
wskazuje,
że
aktywność
zewnętrzna nie wszystkim jest potrzebna, że
istnieją
osoby,
które
z
lubością
i
powodzeniem
oddają
się
kontemplacji,
rozmyślaniom,
podsumowaniu
dotychczasowego życia.
Wzór D
charakteryzuje się utrzymaniem
dotych-czasowej
aktywności
na
poziomie, jaki miało się w średnim
wieku.
Jak długo udaje się być bardzo czynnym i
utrzymać się w pełnej formie, tak długo
zachowuje się wy-soką satysfakcję z
życia.
Wzór E
jest zbliżony do wzoru B.
Osoby starsze wycofują się z aktywnego
życia, zawężają swoją aktywność do
określonych ról.
Aktywność ta jest im potrzebna do
utrzymania satysfakcji życiowej.
Nie
zawsze
jej
wybór
wynika
z
ukształtowanych zainteresowań.
Jednostki te nie są bowiem zintegrowane
wewnętrznie tak silnie, jak osoby
reprezentujące wzór B.
Wzór F
charakteryzuje się potrzebą
pomocy
i
współpracy
ze
strony
otoczenia.
Osoby
te
cechuje
oczekiwanie
przejawów opieki i uczucia od bliskich.
Jest to im konieczne w wyborze
aktywności, utrzy-maniu jej.
Gdy
otrzymują
taką
pomoc
są
zadowolone.
Wzór G
różni się od poprzednich
zasadniczo.
Odnosi się do osób, które są apatyczne,
nieaktywne.
Zawsze
były
mało
aktywne,
nie
oczekiwały dużo od życia, nie dawały z
siebie wiele i nadal przyjmują taką
postawę.
Wzór H
odnosi się do osób całkowicie
zdezintegro-wanych,
słabo
kontrolujących
siebie,
o
niskiej
satysfakcji
życiowej,
wymagających
pomocy i wsparcia ze strony otoczenia.
III
Aktywność osób
starszych pod hasłem
„Młodzi
duchem”
III
Aktywność osób
starszych pod hasłem
„Młodzi
duchem”
Energia, uśmiech, optymizm i chęć życia
to atry-buty zarezerwowane nie tylko dla
młodości.
Seniorzy też na nie zasługują.
Mogą się tak poczuć dzięki wyjątkowym
zajęciom dla osób starszych: ruchowym i
umysłowym.
Mówiąc o aktywności seniorów mamy na
myśli aktywność fizyczną oraz aktywność
umysłową.
Obydwie mają niebagatelne znaczenie
dla osób po 50-tym roku życia.
Regularna
aktywność
ruchowa
jest
jednym z najważniejszych czynników
umożliwiających
tzw.
„pomyślne
starzenie się”.
Korzystnym oddziaływaniem aktywności
ruchowej u seniorów jest wydłużanie
okresu
sprawności
fizycznej
i
niezależności,
co
w
konsekwencji
prowadzi do poprawy jakości życia.
Trening fizyczny zwiększa wydolność fizyczną.
Innym
wskaźnikiem
determinującym
sprawność
fizyczną
i
niezależność
funkcjonowania u osób starszych jest siła
mięśniowa.
Badania wykazują, że możliwy jest wzrost
masy i siły mięśniowej pod wpływem treningu
o chara-kterze siłowym u osób starszych,
nawet w bardzo zaawansowanym wieku.
Aktywność ruchowa odgrywa również istotną
rolę w prawidłowym odżywianiu seniorów.
Regularna aktywność
ruchowa u
ludzi starszych
- poprawia ogólne samopoczucie, następuje
ogólne polepszenie zdrowia fizycznego i
psychicznego,
- pomaga w zachowaniu niezależnego trybu
życia,
- pomaga opanować określone choroby
(stres, otyłość, cukrzycę) i stany,
- zmniejsza ryzyko zachorowania na niektóre
choroby (chorobę wieńcową, nadciśnienie
tętnicze, cukrzycę, osteoporozę),
- pomaga minimalizować skutki pewnych
niesprawności,
- może pomagać w zmianie stereotypów
dotyczą- cych wieku podeszłego.
Co może zrobić senior,
aby być
bardziej
aktywnym fizycznie?
Możliwości jest bardzo wiele.
Ostatnio bardzo popularny i lubiany
przez seniorów jest Nordic Walking, czyli
marsz ze specjalnymi kijkami, który
między innymi odciąża stawy i pobudza
krążenie.
Inne formy to np. ćwiczenia w wodzie,
czyli aqua aerobik.
Świetny sposób na utrzymanie
formy i poprawę nastroju.
Oprócz tego można się wybrać na
zajęcia:
- jogi,
- tai-chi,
- oraz tańca towarzyskiego.
A co z aktywnością
umysłową?
Seniorzy mogą bez przeszkód poszerzać
swoją wiedzę i umiejętności na tzw.
uniwersytetach trzeciego wieku.
W ich ofercie programowej znajdują się
zajęcia z różnych dziedzin nauki, kursy
językowe, kursy komputerowe, zajęcia
plastyczne, muzyczne i wiele innych.
Wymienione powyżej formy aktywności,
ale
również
aktywność
społeczna,
kulturalna, towa-rzyska i zawodowa są w
zakresie możliwości osób starszych.
Z analizy literatury oraz z obserwacji
życia codziennego wynika, że są to formy
aktywności przejawiane przez seniorów,
którzy pomimo zaawansowanego wieku
kalendarzowego są
„młodzi duchem”.
Można
jednak
stwierdzić,
iż
podejmowanie tych form aktywności
sprawia, że osoby starsze wiekiem, mogą
poczuć się
„młode duchem”.
IV
Szczęśliwa
jesień życia
IV
Szczęśliwa
jesień życia
Inaczej można powiedzieć
jakość życia w
starości.
Szczęśliwa jesień życia to dobra jakość
życia w starości.
Czym jest jakość życia?
Jest to pojęcie bardzo szerokie, nie dotyczy
tylko samego zdrowia czy choroby.
Trudno je zdefiniować, gdyż każdy
człowiek indy-widualnie pojmuje znaczenie
jakości życia.
Chociaż każda osoba ma własny pogląd,
istnieją pewne wspólne elementy dla
wszystkich ludzi: swobodne poruszanie
się,
relacje
społeczne,
swo-boda
finansowa
w
zaspokojeniu
podstawowych
potrzeb,
samodzielne
życie, zrozumienie otaczają-cego świata,
znalezienie satysfakcjonującego zajęcia.
Na jakość życia seniora duży wpływ ma
sposób spędzania wolnego czasu.
Poglądy na temat form wypoczynku
zmieniały się w istotny sposób.
W drugiej połowie XX wieku starość
kojarzona była z biernym odpoczynkiem
po okresie aktyw-ności zawodowej i
wychowywania dzieci.
Obecnie
akcentuje
się
raczej
wypoczynek czynny:
- spacery,
- turystykę,
- sport,
- rekreację,
- wieloraką działalność społeczną,
- kolekcjonerstwo.
W XXI wieku o dobrej jakości życia seniora
mówi się wówczas, gdy jest on godnie,
podmiotowo traktowany, rozumiany przez
innych; gdy ma możliwość realizacji
potrzeb estetycznych i bycia kreatywnym;
gdy prowadzi aktywny tryb życia, ma
poczucie bezpieczeństwa zarówno wtedy,
gdy jest zdrowy, jak i w przypadku choroby
i niepełno-sprawności; gdy ma poczucie
przynależności do wspólnoty, dysponuje
kompetencjami,
utrzymuje
kontakty
socjalne, posiada możliwości rozwoju.
Dobra jakość życia to samodzielność i
zrozumienie otaczającego świata,
satysfakcja z realizowanych wartości
duchowych i wiara w Boga.
Wszyscy znamy powiedzenie
„starzejemy się tak jak żyjemy”.
Do tego, aby jakość życia w starości była
dobra lub szczęśliwa jakość życia należy
się przygotować, myśleć o tym okresie
życia dużo wcześniej.
Podejmowanie działań profilaktycznych i
aktywny
tryb
życia
warunkują
zachowanie dobrego stanu zdrowia.
Człowiek źle przystosowany do życia w
ostatniej jego fazie jest niespokojny,
przejawia napięcia nerwowe, apatię,
doznaje frustracji.
Wzrost
aktywności
poprawia
samopoczucie i samoocenę, obniża lęk,
zwiększa częstotliwość kontaktów z
innymi ludźmi, wpływa na nieza-leżność.
Ważnym
determinantem
jakości
życia
starszej osoby jest miejsce zamieszkania;
każdy człowiek przywiązuje się do miejsc, w
których spędził długie lata własnego życia.
Zmiana miejsca zamieszkania to duże
obciążenie emocjonalne, kryzys, stąd tak
ważne jest pozosta-wanie w nim aż do
śmierci.
W przypadku zamieszkania w innym miejscu
konieczna jest pomoc w adaptacji do
nowych warunków, troska o utrzymywanie
pozytywnych relacji społecznych.
Istnieje
jeszcze
wiele
czynników
wpływających na jakość życia w starości,
należy w tym miejscu wymienić: utratę
osób bliskich, utrata przyjaciół, syndrom
pustego gniazda itp.
Aby jakość życia była jak najlepsza
seniorzy
po-trzebują
różnorakiej
pomocy:
- medycznej,
- socjalnej,
- wsparcia społecznego.
