Rola położnej w poradni „D”

Kompetencje położnej w

POZ

ROZPORZĄDZENIEM MINISTRA ZDROWIA

z dnia 20 października 2005 r.

W SPRAWIE ZAKRESU ZADAŃ LEKARZA, PIELĘGNIARKI I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI

ZDROWOTNEJ

(Dz. U. Nr 214, poz. 1816)



Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez ubezpieczonego zgodnie z art.

114 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia planuje i realizuje

kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę położniczo-ginekologiczną nad osobą

ubezpieczoną i jej rodziną, społecznością w środowisku zamieszkania i nauki, z uwzględnieniem

miejsca wykonywania świadczenia w zakresie:

•

promocji zdrowia i profilaktyki chorób;

•

świadczeń pielęgnacyjnych;

•

świadczeń diagnostycznych;

•

świadczeń leczniczych;

•

świadczeń rehabilitacyjnych.



Zadania pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej realizowane są przez:

•

pielęgniarkę środowiskową /rodzinną,

•

położną środowiskową /rodzinną,

•

pielęgniarkę środowiskową w środowisku nauczania i wychowania,

•

pielęgniarkę opieki długoterminowej,

Ustawa o wykonywaniu

szczepień



USTAWA z dnia 5 grudnia 2008 r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

(Dz. U. Nr 234, poz. 1570) - wyciąg -

Art. 17

Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze

rozporządzenia

kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia

ochronne,



Art. 67.

Do dnia 31 grudnia 2015 r.:

szczepienia ochronne mogą wykonywać lekarze lub felczerzy, pielęgniarki,

położne i higienistki szkolne, nieposiadający kwalifikacji określonych na

podstawie art. 17 ust. 10 pkt 3, o ile posiadają 2,5-letnią praktykę w

zakresie przeprowadzania szczepień ochronnych

Szczepienia



Szczepienia są najskuteczniejszą metodą

ochrony przed groźnymi chorobami

zakaźnymi. Zakres tej ochrony i realizacja

programu szczepień ochronnych zależy w

dużej mierze od rodziców. Program

Szczepień Ochronnych zawiera listę

szczepień obowiązkowych (bezpłatnych)

oraz zalecanych (płatnych) i jest

aktualizowany każdego roku.

Program szczepień w Polsce



W Polsce dokumentem regulującym kwestię szczepień jest

Program Szczepień Ochronnych (PSO). Zawiera on listę

szczepień obowiązkowych (bezpłatnych) oraz zalecanych

(płatnych). Program Szczepień Ochronnych dla dzieci,

młodzieży i dorosłych jest aktualizowany każdego roku.

Każde dziecko powinno otrzymać przewidziane dla niego w

PSO szczepienia zalecane, ale ze względu na ograniczone

środki finansowe nie są one refundowane przez Państwo.2,3



Umieszczenie szczepionki na liście zalecanych przez PSO

nakłada na każdego lekarza obowiązek informowania

rodziców o możliwości jej zastosowania i płynących z tego

korzyściach.4

Szczepienia obowiązkowe

Szczepienia obowiązkowe są prowadzone zgodnie z

aktualnym programem szczepień od chwili

narodzin dziecka aż do 19. roku życia. W Polskim

Kalendarzu Szczepień Ochronnych wśród

szczepień obowiązkowych dominują szczepionki

monowalentne – pojedyncze.



Obecnie do grupy szczepień obowiązkowych

należą szczepienia przeciwko: gruźlicy, błonicy,

krztuścowi, polio (poliomyelitis), odrze, śwince,

różyczce, tężcowi, wzw typu B (wirusowemu

zapaleniu wątroby typu B) oraz przeciwko

zakażeniom Hib. Szczepienia obowiązkowe są

bezpłatne.2

Szczepienia zalecane



Szczepienia zalecane to takie szczepienia, które

umożliwiają szerszą ochronę przed chorobami zakaźnymi.

W Polsce są to szczepienia płatne, natomiast w wielu

krajach UE i USA są to szczepienia obowiązkowe

(bezpłatne). Uzupełnienie szczepień szczepieniami

zalecanymi, stanowi optymalne zabezpieczenie dziecka

przed chorobami zakaźnymi.



Szczepienia zalecane to szczepienia zapobiegające takim

chorobom jak: biegunki rotawirusowe, wzw typu B dla grup

nieobjętych szczepieniami obowiązkowymi, wzw typu A,

grypa, kleszczowe zapalenie mózgu, ospa wietrzna oraz

zakażenia wywołane przez pneumokoki. 2

Szczepienia



Pierwsza doba po porodzie w szpitalu

W pierwszej dobie życia dziecka wykonuje się dwa szczepienia ochronne:



1. BCG - przeciwko gruźlicy;

2. WZW typu B - przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby.

Szczepienie wykonuje położna, która ukończyła specjalistyczny kurs. Gdy dziecko zostanie zaszczepione, ten fakt zostaje

udokumentowany w kacie szpitalnej, książeczce zdrowia oraz karcie uodpornienia.

Szczepienie BCG u noworodka



Szczepienie na BCG może zostać przesunięte w czasie ze względu na:

- Wagę dziecka poniżej 2000 g;

- Wiek w tygodniach ciąży poniżej 32;

- Występujące niektóre choroby lub ciężki stan noworodka.



Szczepienie wykonuje się w odległości mniej więcej 1/3 lewego ramienia. Po podaniu szczepionki powstaje białawy bąbel

o wielkości 6-8 mm. Znika mniej więcej po 30 minutach. Proces gojenia się miejsca szczepienia jest długi, bo trwa około

4-6 tygodni. Po około 2-3 dniach od daty szczepienia może pojawić się kilkumilimetrowy naciek pęcherzykiem surowiczo-

ropnym. Ten naciek po kilku dniach przysycha. By następnie po 2-3 tygodniach powstał naciek 2-5 mm. Dopiero po 4-6

tygodniach powstaje płaska blizna o średnicy kilku milimetrów.



Występujących zmian nie wolno: wyciskać, zdrapywać ani smarować. Miejsce szczepienia powinno być utrzymywane w

czystości. Natomiast po kąpieli osuszane do momentu odpadnięcia strupa.

Szczepienie WZW typu B



Szczepienie wykonuje się domięśniowo w nogę.

Kolejne wykonuje się po 6 tygodniach od daty pierwszej szczepionki, a następne za pół roku od daty poprzedniej

szczepionki.

Kto decyduje o tym czy dziecko będzie zaszczepione?



O tzw. kwalifikacji do szczepienia decyduje lekarz. Natomiast jeśli rodzice nie chcą szczepić dziecka, lub chcą zaszczepić

w innym terminie mogą nie wyrazić zgody na szczepienie.

Kalendarz szczepień 6-19 lat

Kalendarz szczepień dzieci okresu przedszkolnego

(szczepienia obowiązkowe)



Dzieci mające 6 lat mają ustalony kalendarz szczepień

ochronnych. Obowiązkowe szczepienia dla dzieci są

wykonywane przeciw:



błonicy,



tężcowi,



krztuścu,



polio (Poliomyelitis).



Przeciw błonicy tężcowi i krztuścu podawana jest pierwsza

dawka przypominająca. Przeciw polio podaje się dawkę

przypominającą, a także doustnie aplikuje się szczepionkę

poliwalentną.

Kalendarz szczepień zalecanych dla dziecka w okresie przedszkolnym



Szczepienia ochronne dla dzieci przeciw WZW A, są wykonywane dla osób,

które nie chorowały na wirusowe zapalenie wątroby oraz nie były szczepione

wcześniej. Szczepionkę podaje się domięśniowo. Szczepienie przeciw WZW A

zaleca się osobom planującym wyjazd za granicę, do krajów o zwiększonej

zachorowalności.



Szczepienia dla dzieci przeciwko grypie zaleca się jeśli dziecko jest przewlekle

chore na astmę, cukrzycę, cierpi na niewydolność układu krążenia, oddychania

lub nerek. Choroby przewlekłe powodują, że organizm dziecka ma obniżoną

odporność. Szczepienia na grypę poleca się też osobom w wieku powyżej 55

lat oraz osobom stykającym się w pracy z dużą liczbą ludzi (tj. pracownikom

ochrony zdrowia, szkół, handlu, transportu).



Kalendarz szczepień zalecanych dla dziecka w wieku 6 lat, przewiduje też

szczepienia przeciw ospie wietrznej (mogą być szczepione dzieci, które ni

chorowały wcześniej, ani nie były szczepione), przeciw zakażeniu Neisseria

meningitidis oraz od kleszczowego zapalenia mózgu. Ta ostatnia wskazana jest

szczególnie dzieciom i młodzieży przebywającej na terenach szczególnej

aktywności kleszczy.

Kalendarz szczepień dziecka w 10. i 14. roku życia



Dzieci mające 10 lat obowiązkowo powinny zostać

zaszczepione na odrę, świnkę i różyczkę. Z kolei w 14 roku

życia szczepienia obowiązkowe dzieci obejmują szczepienia na

WZW typu B oraz błonicę i tężec.



W tym okresie kalendarz szczepień dzieci przewiduje

następujące szczepienia zalecane: szczepienia na WZW A,

ospę wietrzną, zakażenie Neisseria meningitidis, kleszczowe

zapalenie mózgu, grypę, ludzkie wirusy brodawczaki (HPV).

Szczepienia na grypę należy powtarzać co roku. Jest to

spowodowane dużą zmiennością wirusa.

Kalendarz szczepień ochronnych

młodzieży w wieku 19 lat



Do szczepień obowiązkowych zalicza

się szczepienie przeciwko błonicy i

tężcowi. Kalendarz szczepień

zalecanych praktycznie się nie

zmienia. Dochodzi do niego jedynie

szczepienie przeciwko odrze, śwince i

różyczce.

Bilans zdrowia dziecka



Bilans zdrowia

to powszechne, pogłębione i kompleksowe

badanie

lekarskie

, które ma być elementem aktywnej opieki pracowników służby

zdrowia nad dzieckiem i młodzieżą.

Badania te

łącznie z systemem testów

przesiewowych i grup dyspanseryjnych

wprowadzono

w Polsce w 1976

roku

zamiast badań okresowych.

Bilanse zdrowia mają następujące

cele:

1) wczesne wykrywanie zaburzeń rozwoju

2) określenie potrzeb zdrowotnych dziecka

3) dostarczenie danych o częstości występowania różnych zaburzeń

wśród dzieci.

Krótko mówiąc, bilans ma być takim dokładnym badaniem dziecka, na

które lekarz nie zawsze ma czas przy standardowej wizycie dziecka, które

akurat ma infekcję dróg oddechowych i to na niej skupia się główna uwaga

badającego lekarza.

Bilanse wykonuje się u dzieci i młodzieży w określonym wieku.

Pierwsze

badanie bilansowe

ma miejsce już w okresie noworodkowym

(

po urodzeniu

-bilans 0

-tabela 1

a kolejne w 2, 4, 6, 10, 14 i 18

roku

życia.



Na kolejne badania bilansowe

składają się:

1) wywiad i analiza dokumentacji medycznej

2) seria testów przesiewowych (tutaj powinny być

wykonane pomiary wysokości, masy ciała, ocena

ostrości

wzroku, słuchu, pomiar ciśnienia tętniczego

3) badanie lekarskie

4) specjalistyczne badanie lekarskie, testy laboratoryjne,

badanie psychologiczne, logopedyczne

5) wniosek z bilansu zdrowia- to podsumowanie wyżej

wymienionych wyników badań. Powinien zawierać

ocenę

rozwoju fizycznego i psycho-ruchowego,

informację o

stwierdzonych wadach, zaburzeniach,

kwalifikację do tzw.

grup dyspanseryjnych oraz

zalecenia dla rodziców i

służby zdrowia. Wykaz grup

dyspanseryjnych

przedstawia

Położna/pielęgniarka na

patronażu



Głównym celem wizyty patronażowej jest udzielenie pomocy i

wsparcia rodzinie, znajdującej się w nowej sytuacji. Spotkanie

rozpoczyna się zwykle badaniem stanu dziecka i matki. Po pierwsze

więc położna dogląda niemowlę – określa stopień gojenia się pępka

i przemywa ranę, sprawdza

ciemiączko

, ale też ocenia początek

rozwoju psychomotorycznego, sprawdzając odruchy neurologiczne

niemowlęcia. Może poprosić, byś przystawiła dziecko do piersi, aby

sprawdzić jak radzisz sobie z

opieką poporodową

– czy w

prawidłowy sposób karmisz dziecko i nauczyć, jak je trzymać, by

okres laktacji był jak najmniej bolesny. Wszystko to odnotuje w

książeczce zdrowia dziecka (karcie oceny rozwoju dziecka). Po

drugie, sprawdzi twój stan biologiczny: jak goi się krocze (jeśli było

nacinane) lub rana po cesarskim cięciu, na jakim etapie jest proces

obkurczania macicy i krwawienia połogowego, a także jak

przebiegają ewentualne zmiany hormonalne. Na jednej z takich

wizyt ściągane są także szwy po nacinaniu krocza bądź brzucha

(cesarka). Położna ocenia też sytuację społeczną – relacje panujące

w domu oraz umiejętności pedagogiczne rodziców; swoje uwagi

opisuje w karcie środowiskowo-rodzinnej.

Document Outline