Prezentację    
przygotowały 
studentki  I  POiR  gr. 
B:

Katarzyna Kostecka
Marta Rolewicz

 

 

Pojęcie rodziny

• wg Bożeny Matyjas

Rodzina jest środowiskiem życie niemal każdego człowieka. Stanowi
integralną część każdego społeczeństwa, a zarazem jego najmniejszą 
i podstawową komórką. Jest najważniejszą grupą społeczną,
w której człowiek przychodzi na świat, i z którą wiążą go wielorakie 

związki 
do końca życia. Dla dzieci stanowi ona podstawowe i naturalne 
środowisko wychowawcze

. 

• wg Bogusława Śliwerskiego i Bogusława 

Milerskiego  

Rodzina jest prymarną instytucją wychowania. Stanowi pierwsze źródło 

przekazu symbolicznego. W niej małe dziecko uczy się wyrażania uczuć 

i myśli, a także odpowiednich reakcji i zachowań, w niej spotyka się też 
z wartościowaniem.  

 

 

cd.

• wg Małgorzaty Ogryzko- Wiewiórskiej

Rodzina jest dla wielu ludzi oazą, małą ojczyzną, zapewniającą poczucie 
bezpieczeństwa, wsparcia emocjonalnego i środowiskiem sprzyjającym 

dobremu samopoczuciu. 

• wg Ewy Kozdrowskiej

Rodzina w ujęciu pedagogicznym jest pojmowana przede wszystkim jako 
grupa mała i pierwotna, środowisko i system edukacyjny oraz instytucja 

socjalizacyjno-wychowawcza i wspólnota emocjonalno-kulturowa.

• wg Stanisława Kawuli

Jest to naturalna grupa społeczna o charakterze otwartym, złożona z osób, 

które łączy stosunek małżeński i rodzicielski oraz silna więź 

interosobnicza. Rodzina składa się z mężczyzny i kobiety złączonych 

małżeństwem, i ich potomstwa (własnego lub adoptowanego) oraz w 

niektórych przypadkach osób innych, najczęściej najbliższych krewnych 

(babcia, dziadek), zamieszkujących pod jednym dachem, we wspólnym 

gospodarstwie domowym.

 

 

 

Typologia rodziny

• Ze względu na :

1. liczebność:
2. sprawującego władzę
3. strukturę
4. wielkość
5. zbiorowość, spośród której wybierany jest 

małżonek

6. miejsce zamieszkania
7. dziedziczone dobra

 

 

•

Ze względu na liczebność

1)

monogamiczna (1 kobieta + 1 mężczyzna)

2)

poliandryczna (1 mężczyzna + kilka kobiet)

3)

poligamiczna (1 kobieta + kilku mężczyzn)

•

Ze względu na sprawującego władzę

1)

matriarchalna (matka)

2)

patriarchalna (ojciec)

3)

egalitarna (matka i ojciec) 

•

Ze względu na strukturę

1)

pełna (rodzice + dzieci)

2)

zrekonstruowana (1 rodzic + dzieci + macocha/ojczym)

3)

związki kohabitacyjne (inaczej konkubinat, nieformalne)

4)

niepełna (sieroca –brak rodziców; półsieroca –brak jednego rodzica; 
rozbita –w skutek rozwodu, porzucenia rodziny, separacji; samotne matki 
z dziećmi) 

•

Ze względu na wielkość

1)

duże (rodzice, dzieci, dziadkowie, ciotki, wujowie, kuzynostwo)

2)

małe (rodzice i dzieci)

 

 

•

Ze względu na zbiorowość, spośród której 

wybierany jest małżonek

1)

endogamiczna (małżonkowie pochodzą z tych samych grup 

społecznych)

2)

egzogamiczna (małżonkowie pochodzą z różnych grup społecznych)  

•

Ze względu na miejsce zamieszkania

1)

patrylokalne (małżeństwo zamieszkuje w domu rodziców pana 

młodego)

2)

metrylokalne (małżeństwo zamieszkuje w domu rodziców panny 

młodej)

3)

neolokalne (małżonkowie zamieszkują w miejscu zlokalizowanym poza 

domostwami rodziców)

•

Ze względu na dziedziczone dobra

1)

matrylinearne (dobra dziedziczone po linii żeńskiej, np. matce, babce)

2)

patrylinearne (dobra dziedziczone po linii męskiej, np. ojcu, dziadku)

cd.

 

 

Funkcje rodziny

•

To wyspecjalizowane oraz permanentne działania 

współdziałania członków rodziny, wynikające z bardziej lub 

mniej uświadamianych sobie przez nich zadań, 

podejmowanych w ramach wyznaczonych przez obowiązujące 

normy  i wzory, a prowadzące do określonych efektów 

głównych i pobocznych.

•

Abstrakcyjnie pojmowana funkcja „rozpada się” na konkretne 

funkcje. Wyróżniamy następujące funkcje rodziny podzielone 

na 4 kategorie:

1)

biopsychiczne

2)

ekonomiczne 

3)

społeczno- wyznaczające

4)

socjopsychologiczne

 

 

Funkcje biopsychiczne

• Funkcja prokreacyjna rodziny wskazuje na fakt, że to 

właśnie rodzina jest miejscem narodzin nowych członków 

społeczeństwa. Oczekuje się, że osoby wchodzące w związek 

małżeński podejmą trud urodzenia i wychowania nowych ludzi. 

Zapewnia ciągłość trwania narodu, społeczeństwa i rodu. Daje 

także gwarancję, że nowonarodzeni będą otoczeni opieką, 

troską , miłością i zostaną wprowadzeni w życie społeczne tak, 

by w przyszłości samodzielnie decydować o sobie i innych. 

• Funkcja seksualna współżycie seksualne w relacjach 

małżeńskich jest bardziej cenione niż w przeszłości, w cenie 

jest jakość przeżyć, pełna satysfakcja seksualna obojga 

małżonków, w przeszłości żony miały mniejsze wymagania 

pod tym względem od mężczyzn, ale kobieca rewolucja 

seksualna podwyższyła wymagania kobiet. Brak 

wystarczającej satysfakcji seksualnej jest obecnie znacznie 

bardziej konfliktogenny niż 
w przeszłości.

 

 

Funkcje ekonomiczne

• Funkcja materialno- ekonomiczna coraz bardziej 

uwidacznia się partykularyzacja dochodów członków 

rodziny, dotyczy to szczególnie rodzin, które pracują. W 

bardzo wielu przypadkach zarobkuje oboje małżonków, 

nierzadko też zwiększają dochody rodzinne dorastające 

dzieci. Do wspólnej „kasy rodziny” trafia tylko część 

uzyskanych pieniędzy, reszta pozostaje w gestii 

poszczególnych członków rodziny i może być przeznaczona 

na indywidualne cele.

• Funkcja opiekuńczo- zabezpieczająca rodziny obejmuje

nie tylko opiekę nad dziećmi od ich poczęcia 
do usamodzielnienia, ale także dotyczy opieki nad tymi 

członkami rodziny, którzy z racji swojego stanu zdrowia 
lub wieku nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich 

potrzeb. Funkcja opiekuńcza rodziny wyraża się przede 

wszystkim w dostarczaniu pożywienia, ubrania, ochrony 
przed utratą zdrowia czy życia, zapewnieniu niezbędnych 

środków do rozwoju biologicznego, psychicznego, 

społecznego 
i duchowego.

 

 

 

Funkcje społeczno- 

wyznaczające

• Funkcja stratyfikacyjna obejmuje funkcjonujące 

w społeczeństwie prawo, zwyczaje dziedziczenia, 

przekazywanie pozycji społecznej dzieciom,np. w Indiach - 

przynależność 
do określonej kasty determinuje życie człowieka aż do śmierci. 

Nie może on zmienić kasty, w której się urodził na inną.  

• Funkcja kontrolna daje się zaobserwować ograniczenie 

kontrolnej funkcji rodziny. Współczesne warunki życia 

szczególnie wielkomiejskiego, nie sprzyjają roztoczeniu 
przez rodzinę nieformalnej kontroli nad swoimi członkami 

(anonimowość jednostki poza domem, zwiększenie się czasu 

przebywania poza domem rodzinnym). Malej funkcja kontrolna 

wszelkich grup wspólnotowych. Maleje też możliwość kontroli 

formalnej  w skali mezo- i makro społecznej w ramach 

rozwiniętej cywilizacji współczesnej , współczesnych 

społeczeństw i współczesnego świata. Problem poprawnej 

skutecznej socjalizacji w tym również socjalizacji rodzinnej  

należy uznać za ˝ najistotniejszych problemów współczesności.

 

 

Funkcje socjopsychologiczne

• Funkcja socjalizacyjno- wychowawcza uległa w czasach 

cywilizacji współczesnej znacznym przekształceniom. Jej zakres 

uległ zawężeniu ze względu na obszar działania innych 

instytucji, ale w tym zawężonym zakresie zwiększyły się 

znacznie jej socjalizacyjno-wychowawcze zadania ze względu 

na bardziej skomplikowane warunki społeczne świata 

współczesnego i zwiększone wymagania edukacyjne. Ze 

względu na zasadniczą rolę socjalizacji prymarnej      w rozwoju 

człowieka rodzina odgrywa kluczową rolę w tej socjalizacji. 

Nieprawidłowe zachowania jednostki mają przede wszystkim 

swe źródło w sytuacji rodzinnej, ale również rodzina może 

zakłócać funkcjonowanie jednostki, a nawet jej funkcjonowanie 

patologizować. Prawidłowa socjalizacja dokonywana przez 

miliony rodzin ma istotne znaczenie dla prawidłowego 

funkcjonowania społeczeństwa,             a nieprawidłowa 

rodzinna socjalizacja powoduje nasilenie zjawisk 

patologicznych. Należy również zwrócić uwagę na coraz 

większą brutalizację treści przekazywanych przez współczesne 

środki masowego przekazu.  

 

 

• cd. 

Treści te wywierają bardzo ujemny wpływ, szczególnie            

      na osobowość dzieci, powodują wysoce niekorzystne dla 

rozwoju osobowości emocje, a także agresywne postawy i 

zachowania. Znalezienie sposobów przeciwdziałania temu 

zjawisku należy uznać za jeden z najistotniejszych 

problemów współczesnego wychowania w rodzinie. 

Uwidoczniła się wyraźna emancypacja dzieci w rodzinie, 

zwiększył się ich zakres swobody i niezależności – zwłaszcza 

jeżeli chodzi o młodzież. Relatywnie zmniejszył się świadomy 

wpływ rodziców na dzieci, ale w znacznie mniejszej mierze 

uległy zmniejszeniu wpływy wewnątrzrodzinnej 

spontanicznej socjalizacji. Rodzina w dalszym ciągu silnie 

oddziałuje na dzieci, jakkolwiek nastąpiła w jej ramach 

indywidualizacja oddziaływań ze względu     na różnicowanie 

się postaw życiowych matek i ojców oraz ich działań 

wychowawczych.

• Funkcja kulturalna- dom wprowadza dziecko w świat 

kultury        i sztuki oraz pozwala na rozwijanie własnych 

zainteresowań             i talentów. Rodzina jest także szkołą 

języka, obyczajów, postaw        i wzorów zachowań. Taka 

kontynuacja tradycji wzmacnia więzi jej członków

 

 

Rodzina jako środowisko 

wychowawcze

Wg S. Kawuli rodzina jako środowisko wychowawcze w sposób 

zamierzony i niezamierzony, zracjonalizowany i spontaniczny 

oddziałuje   na osobowość dziecka, wytycza i utrwala określony 

(przez siebie uznawany i preferowany) zestaw wartości, które w 

wyniku interioryzacji (uwewnętrznienia) stają się dla dziecka 

„azymutami", ukierunkowującymi jego aktywność i 

postępowanie przez całe życie. Wychowanie w rodzinie opiera 

się na 3 głównych mechanizmach:

1)

naśladownictwie i identyfikacji (wzorów, przykładów 

postępowania rodziców)

2)

kontroli społecznej, która często współwystępuje z szeroko 

pojętym systemem nagradzania i karania

3)

inspiracji i pobudzaniu dziecka w zakresie rozwijania 

określonych, pożądanych kierunków aktywności

 

 

Rodzina jako grupa społeczna

• 

Grupą społeczną nazywany jest zbiór co najmniej trzech osób, 

współpracujących ze sobą na zasadzie odrębności od innych, w celu 
zaspokojenia własnych potrzeb charakteryzujący się trwałą strukturą i 
względnie jednolitym systemem norm         i wartości.

• Wg Z. Tyszki rodzinę tworzy zbiorowość krewnych, zarówno osobnicy 
mieszkający pod jednym dachem, jak i ci, którzy są rozproszeni. Grupa 
krewnych ma poczucie swej odrębności w stosunku do niekrewnych, ma 
własne zadania, cele życiowe (szczególnie, jeśli chodzi o krewnych 
tworzących wspólny dom rodzinny), układ stałych międzyosobniczych 
stosunków, określoną strukturę. Występują w takiej małej grupie 
kontakty bezpośrednie, stosunki międzyosobnicze są bliskie, intymne, 
nasycone emocjami, interakcja i związek osobowości przeważa nad 
organizacją i związkiem ról społecznych. Rodzina należy do kategorii 
grup pierwotnych, powstających przeważnie spontanicznie, z osobistych 
nieformalnych pobudek. Społeczeństwo stawia wobec niej jednak 
formalne wymagania (jak zawarcie związku małżeńskiego).

 

 

 

cd.

•  S. Kawula stwierdził, że stosunki pomiędzy 

poszczególnymi członkami rodziny prowadzą z reguły do 
trwałej, i raczej niespotykanej w innych grupach więzi 
społecznej, zespalającej  tę grupę w zwartą całość. 
Rodzina jest grupą o przewadze więzi osobistych, 
dlatego określa się ją jako grupę pierwotną (grupy 
społeczne oparte na związkach o przewadze więzi 
rzeczowej nazywa się grupami wtórnymi). Rodzina 
odznacza się trwałością więzi większą niż jedno 
pokolenie, jest grupą małą, jest też grupą o członkostwie 
autonomicznym i w zasadzie nierozerwalnym. 

• Rodzinę nazywa się podstawową grupą społeczną. 

 

 

Rodzina jako instytucja 

społeczna

•  Rodzinę określa się ją jako instytucję wychowania 
naturalnego, 
w której wychowuje się poprzez uczestnictwo w różnych 
sytuacjach życiowych. Mimo że występuje tu przewaga 
wychowania naturalnego, to trzeba zaznaczyć, że znajduje 
się także elementy wychowania zamierzonego, planowego 
i celowego. 

•  Pogląd o instytucjonalności rodziny E. Trempały: 
„rodzina może być nie tylko instytucją wychowania 
naturalnego i spontanicznego, ale także intencjonalnego”. 
Ale przede wszystkim stanowi ona: „pierwszą  i 
podstawową instytucję opieki, wychowania                   i 
kształcenia jednostki” 

 

 

cd.

• Zdaniem L. Dyczewskiego instytucjonalny charakter 

rodziny przejawia się w tym, że jest ona oparta na 

instytucji małżeństwa, jest jednostką prawną, 

gospodarczą i społeczną. Ma określone zadania do 

spełnienia np. ekonomiczne, prokreacyjne 

(przyczyniając się w ten sposób do zachowania ciągłości 

biologicznej narodu), w szczególności edukacyjne. Jako 

instytucja wychowawcza rozwija doniosłą działalność 

opiekuńczo-wychowawczą, wprowadzającą swoich 

członków (szczególnie dzieci i młodzież) do życia 

społecznego, kulturalnego i zawodowego - we 

współpracy z innymi instytucjami.

 

 

Model współczesnej rodziny

• zamknięta, odizolowana od najbliższego otoczenia 

społecznego;

• anonimowość jednostki i rodziny w społecznościach lokalnych
• indywidualizm i wolność osobista członków rodziny;
• upowszechnione kontakty przedmałżeńskie i pozamałżeńskie;
• rozpad dużych (wielopokoleniowych) rodzin na rzecz rodzin 

małych (dwupokoleniowych);

• późne rodzicielstwo i ograniczenie liczby dzieci (zazwyczaj 

do 2)

• rzadko występująca wielodzietność;
• wielodzietność jako konsekwencja zjawisk patologicznych      

w rodzinie;

• dominacja więzi intelektualnych i emocjonalnych

 

 

Kierunki przemian rodzin 

współczesnych

• urbanizacja, industrializacja, wzmożona ruchliwość społeczna 

wpłynęły na życie rodzinne

• zmiany w strukturze rodziny
• zmiany wzorców i modeli wewnątrzrodzinnych (w relacjach 

między małżonkami   i rodzicami a dziećmi)

• demokratyzacja stosunków wewnątrzrodzinnych
• indywidualizacja poszczególnych członków rodziny
• internalizacja norm i wartości odnoszących się do życia 

małżeńsko- rodzinnego

• przejście od rodziny patriarchalnej do egalitarnej
• zmniejszenie się roli autorytetu i władzy ojca w rodzinie               

   przy jednoczesnym wzroście pozycji społecznej żony i matki      

     oraz dzieci 

• podział czynności i ról między małżonkami
• zmiana w zakresie roli dziecka (uwolnienie się spod arbitralnej 

władzy rodziców, przestaje być traktowane jako podpora 

materialna rodziców i zabezpieczenie   na starość, a staje się 

wartością sama w sobie)     

• wzrost zainteresowania rodziców przyszłością dzieci 
• wpływ zjawisk społeczno- ekonomicznych (np.bezrobocia)

 

 

Problematyka rodziny - obszary 

badań

• Pedagogika społeczna bada proces wychowania w rodzinie, 

uwzględniając zmieniający się kontekst społeczny oraz zmiany 
zachodzące wewnątrz rodziny. Badania dotyczące tej 
problematyki mają coraz częściej charakter jakościowy. 

• Nowe obszary badań koncentrują się wokół problematyki 

dziecka         i dzieciństwa w różnego typu środowiskach 
rodzinnych. Bada się różne wymiary dzieciństwa (zagrożone, 
osamotnione, zranione, gorszych szans) oraz rodzinne czynniki 
różnicujące jego jakość (bezrobocie, bieda, dysfunkcjonalność, 
czas pracy rodziców, zwłaszcza matek, choroba i 
niepełnosprawność). 

• Widoczne jest podmiotowe traktowanie dziecka jako człowieka, 

któremu przypisana jest godność 

(to współczesne podejście do dziecka 

                i dzieciństwa określane jest w literaturze zachodniej jako „cywilizacja 
dzieciństwa i dziecka”). 

 

 

cd.

• Problematyka dziecka i dzieciństwa stanowi fundament 

pedagogiki społecznej. H. Radlińska w pracy pt. 

„Społeczne 

przyczyny powodzeń i niepowodzeń szkolnych” (1937) 

zanalizowała 

przyczyny niepowodzeń szkolnych.           Jako najważniejsze 
wymieniła bezrobocie i niedostatek (biedę) rodzin. 

• Widoczne jest przesunięcie akcentu z wyzwalania dziecka, 

obrony      jego praw, na odkrywanie dziecięcego świata, 
dziecięcego działania          i myślenia.

• Dzieciństwo jest głęboko osadzone w realiach życia społecznego, 

          w jego codzienności w różnych odmianach. Badanie 
dzieciństwa            na gruncie pedagogiki społecznej dotyczy 
najczęściej takich wymiarów przestrzeni dziecięcej jak: troska o 
prawidłowy rozwój, zdwoi i życie dziecka, dbałość o jego 
kształcenie (edukację) i zdobycie zawodu, tworzenie warunków 
do rozwoju społeczno kulturalnego oraz sytuacja materialna 
rodziny. 

 

 

Zaburzenia w prawidłowym 

funkcjonowaniu rodziny

•

Czynniki zagrażające funkcjonowaniu rodziny: bezrobocie, 

zatrzymanie migracji ze wsi do miast, wielodzietność, choroby, 

niski poziom edukacji.

•

Duży wpływ na rozwój, wychowanie i edukację dzieci mają 

pogarszające się warunki materialne większości rodzin (wg 

badań UNICEF-u z 2005r. w Polsce w biedzie żyje 12,7% 

najmłodszych).

•

Dzieci z biednych rodzin są stygmatyzowane w szkole. Życie       

    w biedzie oznacza dla nich społeczną izolacje, brak 

pozytywnych wzorów zachowania i awansu. 

•

Ujemne doświadczenia we wczesnym dzieciństwie odciskają 

trwałe piętno na osobowości dziecka. 

•

Czynniki prowadzące do dysfunkcjonalności rodziny: 

1)

Bezrobocie, bieda, bezdomność;

2)

Dezorganizacja struktury zewnętrznej ( rodziny osierocone na skutek śmierci, 

niepełne biologicznie, niezamężnych matek, rozbite na skutek rozwodu, separacji, 

niepełne czasowo); 

3)

Mediatyzacja rodziny tj. telewizja i inne elektroniczne media zakłócające 

organizacje życia rodzinnego, funkcjonowanie wychowawcze rodziny;

4)

Zjawiska destrukcyjne( np. alkoholizm) lub patologiczne (przemoc w rodzinie)

 

 

Wsparcie rodziny

• Podstawą do rozwiązywania problemów społecznych jest 

wsparcie rodziny w odbudowywaniu prawidłowych relacji w 

rodzinie oraz   we właściwym wypełnianiu ról społecznych 

poprzez jej członków. Wsparcie rodziny powinno być w 

miarę możliwości wczesne i mieć charakter profilaktyczny, 

ochronny. 

• Priorytetem wspierania rodziny jest zapewnienie 

odpowiednich warunków rozwoju dzieci, młodzieży oraz 

kształtowanie wartości    i norm związanych z ich 

wychowaniem.

 

• Rodzina, w pierwszej kolejności, powinna mieć możliwości 

samodzielnego zmierzenia się ze swoimi problemami, co 

pozwala zwiększyć jej szanse na prawidłowe funkcjonowanie 

w środowisku oraz stymuluje aktywność własną, wyzwala 

potencjał i pozwala   na uczenie się nowych umiejętności.

 

 

Wparcie rodziny wg Haliny 

Radlińskiej

• Pedagogika społeczna, troszcząc się o rodzinę jako o 

środowisko wychowawcze oraz miejsce socjalizacji pierwotnej 

dzieci i młodzieży, powinna opracowywać założenia 

teoretyczne i rozwiązania praktyczne (strategie  pomocy i 

wsparcia) , które pozwoliłyby stworzyć dzieciom w rodzinach 

jak najkorzystniejsze warunki rozwoju: osobowego, 

społecznego, kulturalnego, edukacyjnego itd.

• Analiza relacji jednostki i jej świata społecznego pozwala 

ukazać zróżnicowania  zachodzących procesów ( często 

konfliktowych),    nie tylko wpływające na jakość egzystencji 

człowieka, ale także,      a nawet przede wszystkim, na 

dokonywane wybory. Pomóc w nich może praca społeczna, 

której istota wyraża się pomocy w rozwoju tym, co 

współcześnie pojmuje się jako koncepcję  wsparcia 

społecznego. Wspierając rodzinę, wspieramy dziecko (dzieci) 

wychowujące się w niej.

 

 

Wsparcie rodziny wg Stanisława 

Kawuli

• Wsparcie społeczne to przede wszystkim pomoc dostępna    

         dla jednostki lub grupy (rodziny) w sytuacjach 

trudnych, stresowych, przełomowych.

• Należy pamiętać, że wsparcie powinno być jedynie etapem 

pomocowym dla jednostek lub grup ku samodzielnemu 

życiu,        ku życiu na własny rachunek. Dlatego też w 

pedagogice społecznej, opiekuńczej i specjalnej oraz teorii 

pracy socjalnej przywiązujemy wagę do takich 

mechanizmów jak: „pokonywanie życia”, „spirala 

życzliwości”, „zaradność życiowa” itd. Chodzi o 

uformowanie w swojej jednostkowej i grupowej egzystencji 

najkorzystniejszego układu warunków. Można je porównać 

do „niszy ekologicznej”      lub korzystnego „łożyska 

społecznego”.

 

 

•

Wsparcie należy do kluczowych terminów z 

zakresu pedagogiki społecznej oraz pracy 

socjalnej. Stanisław Kawula wyróżnił 5 głównych 

płaszczyzn form wsparcia:

1) Emocjonalne - akceptacja, opieka, miłość, 

sympatia, zrozumienie itp.

2) Wartościujące - podkreślanie wartości drugiego 

człowieka , „dasz rade, wiele potrafisz”

3) Instrumentalne -  pomoc rzeczowa i materialna,  

     ale taka która nie upokarza

4) Informacyjne -  komunikaty, gdzie , co i jak 

zrobić

5) Duchowe - obecność przy drugim człowieku

Rodzaje wsparcia społecznego

 

 

Możliwości wspierania rodziny:

• wspieranie rodziców w ich funkcjach opiekuńczo-

wychowawczych;

• poprawa bezpieczeństwa socjalnego rodzin;

• poprawa jakości życia rodzin zagrożonych 

ubóstwem  i innymi problemami społecznymi;

• zapewnienie równego i sprawiedliwego dostępu     

 do socjalnej, oświatowej i kulturalnej 

infrastruktury gminy

• wzmocnienie i wyzwolenie zasobów tkwiących       

   w rodzinach;

• organizowanie na terenie placówek oświatowych 

zajęć informacyjno-ostrzegawczej 

rozbudowujących wiedzę rodziców na temat 

rozwoju dzieci i młodzieży;

 

 

cd.

• rozwijanie form opieki krótkoterminowej;

• rozwijanie systemu wsparcia w kryzysie;

• budowanie systemu wsparcia dla rodzin i edukacji 

  dla rodzin zagrożonych uzależnieniami i 

przemocą;

• budowanie poradnictwa i edukacji dla rodziców 

służących rozpoznawaniu zagrożeń i uzależnień 

dzieci i młodzieży.

• dostarczanie usług i świadczeń pomocy 

społecznej rodzinom żyjącym w trudnych 

warunkach materialnych;

• zapewnienie dzieciom i młodzieży z rodzin 

ubogich posiłków w szkole, wyposażenia w 

podręczniki          i przybory szkolne, wypoczynku 

w czasie ferii letnich  i zimowych.

 

 

Bibliografia:

• D. Lalak, T. Pilch, „Elementarne pojęcia pedagogiki 

społecznej i pracy socjalnej”, wyd. Żak, Warszawa, 1999 

• E. Marynowicz- Hetka, „Pedagogika społeczna.”, tom II, 

wyd. PWN, Warszawa, 2007

• Encyklopedia pedagogiczna, pod red. Wojciecha Pomykało, 

Fundacja Innowacja, Warszawa, 1997 

• Lokalny Program Opieki Nad Dzieckiem i Rodziną

 na lata 

2010- 2015 utworzony przez Radę Miejską w 
Nasielsku

• Z. Tyszka, „Rodzina w świecie współczesnym- jej znaczenia 

dla jednostki i społeczeństwa”, w: „Pedagogika społeczna. 
Człowiek w zmieniającym się świecie”, pod red. I. 
Lepalczyk, T. Pilcha, wyd. Żak, Warszawa, 1995

• Z. Tyszka, „Współczesne rodziny polskie- ich stan i kierunek 

przemian”, wyd. Naukowe UAM, Poznań, 2001