BADANIE NEUROLOGICZNE
NIEMOWLĘCIA I MAŁEGO
DZIECKA.
BADANIE NEUROLOGICZNE
NIEMOWLĘCIA I MAŁEGO
DZIECKA.
Badanie neurologiczne
dziecka
• Badanie przeprowadza się u wszystkich
dzieci, u których lekarz pediatra stwierdził
nieprawidłowości mogące wynikać z choroby
układu nerwowego.
• Wskazane jest również u dzieci, których w
okresie ciąży i/lub okołoporodowym
występowały nieprawidłowości (m.in.
otrzymały niskie wartości skali Apgar, ciężko
chorowały w okresie noworodkowym,
urodziły się przedwcześnie, przeszły
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i in.).
• Im wcześniej rozpoznaje się
nieprawidłowości, tym
wcześniej można rozpocząć
leczenie, co w pewnych
przypadkach zwiększa szansę
ustąpienia dolegliwości.
Badanie neurologiczne dziecka – c.d.
1. Dokładny wywiad od rodziców lub opiekunów
dziecka z uwzględnieniem:
- okresu ciąży
- okresu okołoporodowego
- rozwoju psychoruchowego
- przebytych chorób
- aktualnych dolegliwości
- trudności szkolnych i wychowawczych
- Konieczności stałej opieki innych poradni
(w tym pedagogiczno – psychologicznej)
- obecności podobnych dolegliwości u
członków
rodziny
- inne informacje istotne dla badania
Badanie niemowlęcia:
• Najlepiej wykonywać w odstępach
3 mies. (1, 3, 6, 9, 12 mż)
• Porównanie jego osiągnięć na
danym etapie życia do ogólnie
przyjętych norm rozwoju
W zależności od wieku niemowlęcia
zawsze należy ocenić:
• obwód i kształt głowy
• wymiary ciemiączek
• szwy czaszkowe
• funkcje nn czaszkowych
• ruchy spontaniczne
• napięcie mięśniowe
• odruchy głębokie
• reakcje odruchowe
• Rozwój psychoruchowy (lokomocja i kontrola
postawy, koordynacja wzrokowo – ruchowa,
mowa, kontakty społeczne)
Badanie neurologiczne dziecka – c.d.
2. Właściwe badanie neurologiczne
3.Elementy badania pediatrycznego
4. Badanie psychologiczne
5. W uzasadnionych przypadkach badania
dodatkowe (m.in. badanie okulistyczne,
laryngologiczne, EEG, EMG, badanie
przewodnictwa nerwowo – mięśniowego,
potencjałów wywołanych, badania
neuroobrazowe i in.)
Odruchy obecne u
niemowlęcia:
• Odruch toniczny szyjny symetryczny i
asymetryczny
• Odruch podparcia
• Odruch prostowania
• Odruch Landaua
• Reakcja spadochronowa
• Reakcja gotowości do skoku
• Odruchy równowagi (oparcia,
utykania, gotowości do skoku)
Odruch Moro
-nagłe uderzenie o podłoże
→natychmiastowe odwiedzenie ramion
i wyprostowanie kończyn górnych ( I
faza) i przywiedzenie kończyn do
klatki piersiowej ruchem obejmowania
( II faza).
Zanika między 2 a 4 mies życia
Odruchy chwytne z kończyn górnych:
2-3 mies
Odruchy chwytne z kończyn dolnych:
6-9 mies
Ocena wybranych odruchów
prymitywnych i automatyzmów
noworodkowych
Odruch podparcia ( odruch
postawy)
- Zbliżanie kończyn do podłoża,
przy wywieraniu ucisku na stopy
→toniczne napięcie mięśni
zginaczy i prostowników
( podpiera się kończynami)
- Zanika na przełomie 4-5 mies
Objaw lalki
- podczas skrętu głowy
noworodka na bok występuje
ruch gałek ocznych odwrotny
do ruchu głowy
- Zanika między 10 a 15 dniem
życia
Odruch ssania
- Włożenie czubka palca do ust
noworodka
4. Odruch szukania
- Dotknięcie w okolicy kącika ust
- Pełny odruch jest stwierdzany po 34
tyg życia płodowego
Odruch ssania
- Włożenie czubka palca do ust
noworodka
4. Odruch szukania
- Dotknięcie w okolicy kącika ust
- Pełny odruch jest stwierdzany po 34
tyg życia płodowego
Odruch Landaua ( odruch
prostowania)
Trzymanie poziomo niemowlęcia z
twarzą zwróconą do podłoża →
uniesienie głowy do góry,
łukowate ustawienie tułowia
- Od 5 mies do 3 rż.
Reakcja spadochronowa
- Dziecko
trzymane
jest
w
powietrzu za tułów
→
zbliżamy
do podłoża , dochodzi do reakcji
obronnej-
wyprostowanie
kończyn górnych
- - od 8 mies
• Małogłowie prawdziwe
( microcephalia vera) : powstaje
pomiędzy 8-20 tyg życia płodowego-
zaburzenia proliferacji,
uwarunkowana genetycznie,( AR)
• Małogłowie wtórne – w wyniku
zaburzeń metabolicznych, zakażeń
wewnątrzmacicznych, stan
neurologiczny jest bardziej zaburzony
• Wodogłowie: poszerzenie układu
komorowego ( wrodzone lub nabyte)
• Wodogłowie w zespołach: Dandego-
Walkera, Arnolda- Chiariego
• Wielkogłowie i wielkomózgowie ( AR)
Mózgowe porażenie
dziecięce
• 1,5 - 3 na 1000 żywo urodzonych
dzieci
• zespół chorobowy, na który składają
się zaburzenia postawy i czynności
ruchowych o charakterze
niepostępującym, będące
następstwem uszkodzeń lub zaburzeń
rozwojowych mózgu znajdującego się
we wczesnym stadium rozwoju.
• Inne objawy: upośledzenie umysłowe,
padaczka, zaburzenia percepcji
słuchowej, wzrokowej, zaburzenia
mowy
Przyczyny występowania MPDz:
• 40%- czynniki przedporodowe
• 10% -czynniki okołoporodowe
• 50%- czynniki poporodowe
W ww. z. niedotleniowo-
niedokrwienny-u urodzonych o czasie
oraz wylewy śródczaszkowe u
wcześniaków
Mózgowe porażenie
dziecięce
Postacie:
• spastyczna
• pozapiramidowa
• móżdzkowa
• mieszane
Choroby nerwowo-mięśniowe
1. Dystrofie mięśniowe:
- d.m. typu Duchenne’a
- d.m. Beckera
- d.m. Emery’ego-Dreifusa
- d. obręczowo – kończynowa
- d. twarzowo-łopatkowo-ramienna
- dystrofie wrodzone
Choroby nerwowo-mięśniowe
2.
Wrodzone uszkodzenie komórek
rogów przednich rdzenia i opuszki:
typ I – choroba Werdniga
Hoffmanna,
typ II
typ III – Kugelberga-Welander)
Fakomatozy (choroby / dysplazje
neuroektomezodermalne)
• Schorzenia cechujące się
występowaniem zaburzeń rozwojowych
tkanek pochodzących z 3 listków
zarodkowych
• Zmiany mają charakter znamion
barwnikowych, guzów, torbieli,
charakteryzujących się potencjalną
skłonnością do rozrostu nowotworowego
Fakomatozy (choroby / dysplazje
neuroektomezodermalne)
Schorzenia cechujące się występowaniem
zaburzeń rozwojowych tkanek
pochodzących z 3 listków zarodkowych
Zmiany mają charakter znamion
barwnikowych, guzów, torbieli,
charakteryzujących się potencjalną
skłonnością do rozrostu nowotworowego
Większość ma charakter dziedziczny
Często występowanie postaci poronnych,
skąpoobjawowych
Fakomatozy (choroby / dysplazje
neuroektomezodermalne)
• Stwardnienie guzowate (choroba
Bourneville’a – Pringla)
• Nerwiakowłókniakowatość
• Choroba Sturge – Webera (naczyniakowatość
twarzowo-mózgowa)
• Choroba Hippla-Lindaua (naczyniakowatość
siatkówkowo-móżdżkowa)
• Ataksja-teleangiektazja (Zespół Luis-Bar)
Nerwiakowłókniakowatość
( typ 1Recklinghausena)
Gen- na długim ramieniu
chromosomu 17
Objawy:
• Palmy cafe au lait
• Glejak nerwu wzrokowego
• Guzki siatkowki
• Nerwiakowłókniaki- guzki o różnej
lokalizacji
Stwardnienie guzowate (choroba
Bournevillea – Pringle’a)
Objawy:
• Guzki angifibroma na twarzy ( guzki
Pringle
’
a)
• Włókniaki okołopaznokciowe
• Skóra szagrynowa
• Padaczka (70-90%)
• Opóźnienie rozwoju psychoruchowego
• Zmiany w badaniu MRI
• Torbiele nerek
Choroba Sturge’a Webera
Objawy:
• Znamię koloru czerwonego wina
• Jaskra
• Niedowład połowiczy
• Padaczka
• Opóźnienie rozwoju umysłowego
Choroba Hippla-Lindaua
Naczynia w móżdżku lub siatkówce
Objawy:
• Naczyniakowatość siatkówki
• Objawy móżdżkowe
Choroby układu pozapiramidowego
• Pląsawica ( choroba Hantingtona)
• Dystonia torsyjna
• Choroba tikowa ( zespół Gilles’a de la
Tourett’a)
• Drżenie samoistne