background image

 

 

 

 

Ekonomia

Ekonomia

Teoria zachowania 

Teoria zachowania 

konsumenta i producenta

konsumenta i producenta

background image

 

 

 

 

Teoria wyboru 

Teoria wyboru 

konsumenta

konsumenta

background image

 

 

 

 

Konsumpcja

Konsumpcja

Konsumpcja

Konsumpcja

 to jedna z najważniejszych sfer 

 to jedna z najważniejszych sfer 

gospodarowania człowieka. Poprzez 

gospodarowania człowieka. Poprzez 

konsumpcję ludzie zaspokajają potrzeby (te 

konsumpcję ludzie zaspokajają potrzeby (te 

podstawowe jak jedzenie, bezpieczeństwo ale 

podstawowe jak jedzenie, bezpieczeństwo ale 

także potrzeby wyższego rzędu jak wrażenia 

także potrzeby wyższego rzędu jak wrażenia 

estetyczne)

estetyczne)

Przedmiotem zainteresowania 

Przedmiotem zainteresowania 

teorii wyboru 

teorii wyboru 

konsumenta

konsumenta

 jest konsumpcja dóbr w kontekście 

 jest konsumpcja dóbr w kontekście 

wyborów jakie konsument dokonuje. Wyjaśnia 

wyborów jakie konsument dokonuje. Wyjaśnia 

czym kieruje się człowiek dokonując takich a 

czym kieruje się człowiek dokonując takich a 

nie innych wyborów dotyczących konsumpcji i 

nie innych wyborów dotyczących konsumpcji i 

jakim ograniczeniom w tych wyborach podlega.

jakim ograniczeniom w tych wyborach podlega.

background image

 

 

 

 

Celem analizy jest sformułowanie 

Celem analizy jest sformułowanie 

warunków, w których konsument 

warunków, w których konsument 

osiąga optymalne korzyści z 

osiąga optymalne korzyści z 

konsumpcji dóbr w danych 

konsumpcji dóbr w danych 

warunkach rynkowych. Człowiek 

warunkach rynkowych. Człowiek 

który zachowuje się racjonalnie 

który zachowuje się racjonalnie 

będzie dążył do osiągnięcia 

będzie dążył do osiągnięcia 

optymalnego poziomu konsumpcji 

optymalnego poziomu konsumpcji 

dóbr.

dóbr.

background image

 

 

 

 

Konsument

Konsument

Konsument

Konsument

 - jednostka, która dysponując 

 - jednostka, która dysponując 

określonym dochodem dokonuje zakupów dóbr 

określonym dochodem dokonuje zakupów dóbr 

na rynku zgodnie ze swoimi preferencjami celem 

na rynku zgodnie ze swoimi preferencjami celem 

maksymalizacji korzyści z konsumpcji.

maksymalizacji korzyści z konsumpcji.

Założenia dotyczące konsumenta:

Założenia dotyczące konsumenta:

1. Suwerenność decyzji - konsument podejmuje 

1. Suwerenność decyzji - konsument podejmuje 

decyzje samodzielnie w oparciu o swoje 

decyzje samodzielnie w oparciu o swoje 

preferencje i w ramach dochodu, którym 

preferencje i w ramach dochodu, którym 

dysponuje

dysponuje

2. Racjonalność konsumenta - dokonuje on takich 

2. Racjonalność konsumenta - dokonuje on takich 

wyborów kombinacji dóbr, które maksymalizują 

wyborów kombinacji dóbr, które maksymalizują 

jego użyteczność, czyli subiektywną satysfakcję.

jego użyteczność, czyli subiektywną satysfakcję.

3. nieograniczone potrzeby - potrzeby 

3. nieograniczone potrzeby - potrzeby 

konsumenta nigdy nie mogą zostać zaspokojone, 

konsumenta nigdy nie mogą zostać zaspokojone, 

zawsze dąży on do osiągnięcia coraz wyższego 

zawsze dąży on do osiągnięcia coraz wyższego 

poziomu konsumpcji.

poziomu konsumpcji.

background image

 

 

 

 

Dochód i preferencje 

Dochód i preferencje 

konsumenta

konsumenta

Dochód konsumenta

Dochód konsumenta

 - środki pieniężne, w 

 - środki pieniężne, w 

dyspozycji konsumenta, które może wydać na 

dyspozycji konsumenta, które może wydać na 

zakup różnych kombinacji dóbr.

zakup różnych kombinacji dóbr.

Przy danym poziomie cen dochód decyduje o 

Przy danym poziomie cen dochód decyduje o 

tym jakie kombinacje dóbr są dla konsumenta 

tym jakie kombinacje dóbr są dla konsumenta 

dostępne, a jakie pozostają poza zasięgiem 

dostępne, a jakie pozostają poza zasięgiem 

jego budżetu.

jego budżetu.

Preferencje

Preferencje

 są odzwierciedleniem gustów 

 są odzwierciedleniem gustów 

konsumenta. Preferuje on jedne kombinacje 

konsumenta. Preferuje on jedne kombinacje 

dóbr (tzw. koszyki dóbr) od innych, tzn. 

dóbr (tzw. koszyki dóbr) od innych, tzn. 

preferuje te koszyki, które maksymalizują jego 

preferuje te koszyki, które maksymalizują jego 

użyteczność.

użyteczność.

background image

 

 

 

 

Użyteczność

Użyteczność

Użyteczność

Użyteczność

 jest miarą subiektywnej 

 jest miarą subiektywnej 

satysfakcji jaką konsument czerpie z 

satysfakcji jaką konsument czerpie z 

konsumpcji określonego koszyka dóbr.

konsumpcji określonego koszyka dóbr.

Użyteczność jest miarą porządkową, 

Użyteczność jest miarą porządkową, 

nie bezwzględną. Konsument nie może 

nie bezwzględną. Konsument nie może 

więc określić liczbowo wartości 

więc określić liczbowo wartości 

użyteczności, może co najwyżej 

użyteczności, może co najwyżej 

uporządkować każdy zbiór koszyków 

uporządkować każdy zbiór koszyków 

dóbr pod względem użyteczności.

dóbr pod względem użyteczności.

background image

 

 

 

 

Użyteczność krańcowa

Użyteczność krańcowa

Użyteczność krańcowa

Użyteczność krańcowa

 - jest miarą satysfakcji 

 - jest miarą satysfakcji 

jaką konsument czerpie ze zwiększenia 

jaką konsument czerpie ze zwiększenia 

konsumpcji dobra o jedną jednostkę. Inaczej to 

konsumpcji dobra o jedną jednostkę. Inaczej to 

przyrost satysfakcji związany z 

przyrost satysfakcji związany z 

konsumowaniem jednej jednostki dobra więcej.

konsumowaniem jednej jednostki dobra więcej.

Prawo malejącej użyteczności krańcowej - wraz ze 

Prawo malejącej użyteczności krańcowej - wraz ze 

wzrostem konsumpcji dobra o kolejne jednostki, 

wzrostem konsumpcji dobra o kolejne jednostki, 

przyrosty użyteczności są coraz mniejsze.

przyrosty użyteczności są coraz mniejsze.

Można to wyjaśnić faktem, że wraz ze 

Można to wyjaśnić faktem, że wraz ze 

zwiększeniem konsumpcji potrzeba jest coraz 

zwiększeniem konsumpcji potrzeba jest coraz 

bardziej zaspokajana. Kolejne jednostki 

bardziej zaspokajana. Kolejne jednostki 

konsumowanego dobra mają dla konsumenta 

konsumowanego dobra mają dla konsumenta 

mniejszą wartość niż te, które konsumował na 

mniejszą wartość niż te, które konsumował na 

początku.

początku.

background image

 

 

 

 

Ćwiczenie 1

Ćwiczenie 1

Tabela przedstawia użyteczność 

Tabela przedstawia użyteczność 

całkowitą, jaką pani Ewa uzyskuje 

całkowitą, jaką pani Ewa uzyskuje 

z konsumpcji dobra X.

z konsumpcji dobra X.

Ilość 

Ilość 

dobr

dobr

a X

a X

1

1

2

2

3

3

4

4

5

5

6

6

7

7

8

8

Uc 

Uc 

(x)

(x)

12

12

20

20

25

25

28

28

30

30

31

31

31

31

29

29

Uk(x)

Uk(x)

background image

 

 

 

 

Ćwiczenie 1

Ćwiczenie 1

a.

a.

Podaj w tabeli wartość 

Podaj w tabeli wartość 

użyteczności krańcowej.

użyteczności krańcowej.

b.

b.

Narysuj wykresy Uc(x) oraz 

Narysuj wykresy Uc(x) oraz 

Uk(x)

Uk(x)

Uc(x) – użyteczność całkowita z konsumpcji dobra X

Uc(x) – użyteczność całkowita z konsumpcji dobra X

Uk(x) - użyteczność krańcowa z konsumpcji dobra X

Uk(x) - użyteczność krańcowa z konsumpcji dobra X

background image

 

 

 

 

Linia budżetowa

Linia budżetowa

Linia budżetowa

Linia budżetowa

 - graficzne 

 - graficzne 

odwzorowanie ograniczenia budżetowego 

odwzorowanie ograniczenia budżetowego 

konsumenta, Łączy punkty 

konsumenta, Łączy punkty 

odpowiadające dostępnym konsumentowi 

odpowiadające dostępnym konsumentowi 

kombinacjom dóbr A i B przy 

kombinacjom dóbr A i B przy 

wydatkowaniu całego dochodu:

wydatkowaniu całego dochodu:

Y = cAqA + cBqB

Y = cAqA + cBqB

, gdzie:

, gdzie:

Y - dochód konsumenta,

Y - dochód konsumenta,

cA, cB - ceny dóbr A i B,

cA, cB - ceny dóbr A i B,

qA, aB - ilość konsumowanego dobra A i B

qA, aB - ilość konsumowanego dobra A i B

background image

 

 

 

 

Ćwiczenie 2

Ćwiczenie 2

Andrzej mieszkający z rodzicami  dostaje 

Andrzej mieszkający z rodzicami  dostaje 

kieszonkowe w wysokości 20 zł 

kieszonkowe w wysokości 20 zł 

tygodniowo, które wydaje na słodycze i 

tygodniowo, które wydaje na słodycze i 

rozrywki. Odkładając liczbę słodyczy na osi 

rozrywki. Odkładając liczbę słodyczy na osi 

pionowej, a ilość rozrywek na osi poziomej, 

pionowej, a ilość rozrywek na osi poziomej, 

wykreśl linię budżetową Andrzeja dla 

wykreśl linię budżetową Andrzeja dla 

następujących sytuacji:

następujących sytuacji:

a. jednostkowe ceny słodyczy (Ps) i rozrywek 

a. jednostkowe ceny słodyczy (Ps) i rozrywek 

(Pr) wynoszą 50gr,

(Pr) wynoszą 50gr,

b. Ps=50gr, Pf=1zł

b. Ps=50gr, Pf=1zł

c. Ps=50gr, Pf=50gr, ale wysokość 

c. Ps=50gr, Pf=50gr, ale wysokość 

kieszonkowego wzrasta do 25 zł 

kieszonkowego wzrasta do 25 zł 

tygodniowo

tygodniowo

background image

 

 

 

 

Krzywa obojętności

Krzywa obojętności

Krzywa obojętności

Krzywa obojętności

 to graficzne 

 to graficzne 

odwzorowanie systemu preferencji 

odwzorowanie systemu preferencji 

konsumenta. Użyteczność koszyków dóbr 

konsumenta. Użyteczność koszyków dóbr 

A i B na krzywej obojętności jest 

A i B na krzywej obojętności jest 

identyczna, konsumentowi jest obojętne, 

identyczna, konsumentowi jest obojętne, 

który z nich będzie konsumował - osiągnie 

który z nich będzie konsumował - osiągnie 

zawsze ten sam poziom satysfakcji.

zawsze ten sam poziom satysfakcji.

Krzywych obojętności jest nieskończenie 

Krzywych obojętności jest nieskończenie 

wiele. Im wyżej jest położona krzywa, tym 

wiele. Im wyżej jest położona krzywa, tym 

wyższa użyteczność z konsumpcji.

wyższa użyteczność z konsumpcji.

background image

 

 

 

 

Optimum konsumenta

Optimum konsumenta

Optymalny poziom konsumpcji

Optymalny poziom konsumpcji

 

 

znajduje się w miejscu, w którym 

znajduje się w miejscu, w którym 

najwyższa możliwa do osiągnięcia (w 

najwyższa możliwa do osiągnięcia (w 

ramach dochodu konsumenta) 

ramach dochodu konsumenta) 

krzywa obojętności jest styczna do 

krzywa obojętności jest styczna do 

linii budżetowej.

linii budżetowej.

Nie jest optymalnym punkt przecięcia 

Nie jest optymalnym punkt przecięcia 

linii budżetowej i krzywej obojętności.

linii budżetowej i krzywej obojętności.

background image

 

 

 

 

Elementy teorii 

Elementy teorii 

wyboru 

wyboru 

producenta

producenta

background image

 

 

 

 

Rola producenta w 

Rola producenta w 

gospodarce

gospodarce

Producent jest podmiotem gospodarczym, 

Producent jest podmiotem gospodarczym, 

który decyduje co i ile produkować. Stosując 

który decyduje co i ile produkować. Stosując 

wybrana technologię i organizację produkcji, 

wybrana technologię i organizację produkcji, 

dostarcza na rynek dobra kupowane przez 

dostarcza na rynek dobra kupowane przez 

konsumentów.

konsumentów.

Decyzje producentów znajdują 

Decyzje producentów znajdują 

odzwierciedlenie w kształtowaniu się popytu na 

odzwierciedlenie w kształtowaniu się popytu na 

czynniki produkcji oraz w kształtowaniu się 

czynniki produkcji oraz w kształtowaniu się 

podaży wyprodukowanych dóbr.

podaży wyprodukowanych dóbr.

W gospodarce rynkowej zysk jest podstawą 

W gospodarce rynkowej zysk jest podstawą 

wyborów producenta kształtujących strukturę 

wyborów producenta kształtujących strukturę 

produkcji.

produkcji.

background image

 

 

 

 

Cel działalności 

Cel działalności 

producenta

producenta

Celem działalności producenta jest 

Celem działalności producenta jest 

maksymalizacja zysków

maksymalizacja zysków

. Różnica między 

. Różnica między 

przychodami ze sprzedaży dóbr (usług), a 

przychodami ze sprzedaży dóbr (usług), a 

kosztami związanymi z ich wytworzeniem 

kosztami związanymi z ich wytworzeniem 

powinna być dodatnia i maksymalna. 

powinna być dodatnia i maksymalna. 

Osiągnięcie zysku jest podstawowym 

Osiągnięcie zysku jest podstawowym 

warunkiem rozwoju przedsiębiorstwa.

warunkiem rozwoju przedsiębiorstwa.

Zysk brutto = Sprzedaż – Koszty produkcji

Zysk brutto = Sprzedaż – Koszty produkcji

Zysk netto = Zysk brutto – Podatki

Zysk netto = Zysk brutto – Podatki

Zysk właściciela = Zysk netto – Rezerwy 

Zysk właściciela = Zysk netto – Rezerwy 

dobrowolne i obowiązkowe 

dobrowolne i obowiązkowe 

background image

 

 

 

 

Decyzje producenta

Decyzje producenta

Maksymalizację zysku producent 

Maksymalizację zysku producent 

realizuje w sytuacji gdy sprzedaje 

realizuje w sytuacji gdy sprzedaje 

z zyskiem jak największą ilość 

z zyskiem jak największą ilość 

towarów. Tym samym celem jest 

towarów. Tym samym celem jest 

dla niego jak największa 

dla niego jak największa 

produkcja.*

produkcja.*

* założono, iż nie występują efekty skali, a przychód ze sprzedaży każdej kolejnej 

* założono, iż nie występują efekty skali, a przychód ze sprzedaży każdej kolejnej 

jednostki produktu jest taki sam, niezależnie od wielkości sprzedaży

jednostki produktu jest taki sam, niezależnie od wielkości sprzedaży

background image

 

 

 

 

Decyzje producenta

Decyzje producenta

Producent w trakcie procesu 

Producent w trakcie procesu 

produkcyjnego może stosować różne 

produkcyjnego może stosować różne 

kombinacje czynników produkcji dające 

kombinacje czynników produkcji dające 

taką samą wielkość produkcji.

taką samą wielkość produkcji.

Czynnikami tymi w niniejszej analizie 

Czynnikami tymi w niniejszej analizie 

są: 

są: 

kapitał

kapitał

 i 

 i 

praca

praca

.

.

Przy różnych nakładach pracy i 

Przy różnych nakładach pracy i 

kapitału producent może osiągnąć 

kapitału producent może osiągnąć 

identyczne wyniki jeśli chodzi o 

identyczne wyniki jeśli chodzi o 

wielkość produkcji. Łącząc wszystkie 

wielkość produkcji. Łącząc wszystkie 

możliwe kombinacje pracy i kapitału 

możliwe kombinacje pracy i kapitału 

otrzymujemy 

otrzymujemy 

izokwantę produkcji

izokwantę produkcji

.

.

background image

 

 

 

 

Izokwanta produkcji

Izokwanta produkcji

Izokwanta produkcji

Izokwanta produkcji

 to krzywa na której 

 to krzywa na której 

znajdują się wszystkie efektywne 

znajdują się wszystkie efektywne 

kombinacje czynników produkcji dające 

kombinacje czynników produkcji dające 

taką samą wielkość produkcji. 

taką samą wielkość produkcji. 

W miarę przesuwania się po niej zmieniają 

W miarę przesuwania się po niej zmieniają 

się proporcje między pracą, a kapitałem, 

się proporcje między pracą, a kapitałem, 

wielkość produkcji jest natomiast stała.

wielkość produkcji jest natomiast stała.

Izokwant produkcji może być 

Izokwant produkcji może być 

nieskończenie wiele, a im wyżej położona 

nieskończenie wiele, a im wyżej położona 

izokwanta, tym wyższy poziom produkcji.

izokwanta, tym wyższy poziom produkcji.

background image

 

 

 

 

Linia jednakowego 

Linia jednakowego 

kosztu

kosztu

Całkowity wydatek na czynniki produkcji 

Całkowity wydatek na czynniki produkcji 

wyrażony jest równaniem kosztów:

wyrażony jest równaniem kosztów:

TC = wL +rK

TC = wL +rK

TC – całkowity wydatek na czynniki produkcji

TC – całkowity wydatek na czynniki produkcji

w – cena płacona za usługę jednostki 

w – cena płacona za usługę jednostki 

czynnika pracy (płaca)

czynnika pracy (płaca)

L – liczba zatrudnionych pracowników

L – liczba zatrudnionych pracowników

r – cena jednostki kapitału

r – cena jednostki kapitału

K – liczba jednostek kapitału

K – liczba jednostek kapitału

Graficzne przedstawienie tego równania to 

Graficzne przedstawienie tego równania to 

linia jednakowego kosztu

linia jednakowego kosztu

.

.

background image

 

 

 

 

Optimum producenta

Optimum producenta

Optimum producenta

Optimum producenta

 czyli 

 czyli 

optymalna kombinacja czynników 

optymalna kombinacja czynników 

produkcji znajduje się w punkcie 

produkcji znajduje się w punkcie 

styczności linii jednakowego 

styczności linii jednakowego 

kosztu z możliwie najwyżej 

kosztu z możliwie najwyżej 

położoną izokwantą produkcji.

położoną izokwantą produkcji.

background image

 

 

 

 

Ćwiczenie 2

Ćwiczenie 2

Firma A zajmuje się produkcją samochodów. Płaca 

Firma A zajmuje się produkcją samochodów. Płaca 

jednego pracownika wynosi 2.000 zł, 

jednego pracownika wynosi 2.000 zł, 

natomiast korzystanie przez miesiąc z 

natomiast korzystanie przez miesiąc z 

maszyny, która może zastąpić jego pracę 

maszyny, która może zastąpić jego pracę 

kosztuje 16.500 zł.

kosztuje 16.500 zł.

a.

a.

wykreśl linię jednakowego kosztu dla firmy 

wykreśl linię jednakowego kosztu dla firmy 

wiedząc, że przeznacza ona na produkcję 

wiedząc, że przeznacza ona na produkcję 

samochodów 300.000 zł.

samochodów 300.000 zł.

b.

b.

wykreśl przykładowe izokwanty produkcji: 

wykreśl przykładowe izokwanty produkcji: 

optymalną, nieefektywną i nieosiągalną

optymalną, nieefektywną i nieosiągalną

c.

c.

załóżmy, iż 1 pracownik w ciągu miesiąca 

załóżmy, iż 1 pracownik w ciągu miesiąca 

produkuje 4 samochody, a maszyna – 29; czy 

produkuje 4 samochody, a maszyna – 29; czy 

firmie opłaca się bardziej zatrudnić osobę czy 

firmie opłaca się bardziej zatrudnić osobę czy 

zaangażować do produkcji maszynę?

zaangażować do produkcji maszynę?


Document Outline