Wrzodziejące
Wrzodziejące
zapalenie jelita
zapalenie jelita
grubego
grubego
(Colitis ulcerosa)
(Colitis ulcerosa)
Katarzyna Podsiadło
Katarzyna Podsiadło
Jacek Wacławski Gr. 1 b
Jacek Wacławski Gr. 1 b
Piotr Gościniewicz
Piotr Gościniewicz
Wrzodziejące
Wrzodziejące
zapalenie jelita
zapalenie jelita
grubego
grubego
(Colitis ulcerosa)
(Colitis ulcerosa)
Katarzyna Podsiadło
Katarzyna Podsiadło
Jacek Wacławski Gr. 1 b
Jacek Wacławski Gr. 1 b
Piotr Gościniewicz
Piotr Gościniewicz
Definicja Colitis ulcerosa
Definicja Colitis ulcerosa
Wrzodziejące zapalenie jelita
Wrzodziejące zapalenie jelita
grubego (WZJG), jest rozlanym,
grubego (WZJG), jest rozlanym,
nieswoistym procesem zapalnym
nieswoistym procesem zapalnym
błony śluzowej odbytnicy lub
błony śluzowej odbytnicy lub
odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym
odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym
w niektórych przypadkach do
w niektórych przypadkach do
owrzodzeń
owrzodzeń
Obraz w kolonoskopii
Obraz w kolonoskopii
Rys historyczny
Rys historyczny
1875 r. – opis przypadku krwistej
1875 r. – opis przypadku krwistej
biegunki spowodowanej wrzodziejącym
biegunki spowodowanej wrzodziejącym
zapaleniem całej okrężnicy (Wilks i
zapaleniem całej okrężnicy (Wilks i
Moxon)
Moxon)
1930 r. – koncepcje etiologii
1930 r. – koncepcje etiologii
psychosomatycznej (Murray)
psychosomatycznej (Murray)
lata 1950 – koncepcje immunologiczne
lata 1950 – koncepcje immunologiczne
patogenezy i zastosowanie w leczeniu
patogenezy i zastosowanie w leczeniu
glikokortykosteroidów (Truelove i Witts)
glikokortykosteroidów (Truelove i Witts)
Epidemiologia
Epidemiologia
choroba występuje na całym świecie
choroba występuje na całym świecie
znacznie częstsza u rasy białej
znacznie częstsza u rasy białej
częstsza w krajach rozwiniętych
częstsza w krajach rozwiniętych
(Europa i Ameryka Północna)
(Europa i Ameryka Północna)
zapadalność wynosi w Europie około
zapadalność wynosi w Europie około
10/100000/rok
10/100000/rok
szczyt zapadalności 20-40 lat
szczyt zapadalności 20-40 lat
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
WZJG należy wraz z chorobą
WZJG należy wraz z chorobą
Leśniowskiego-Crohna do grupy
Leśniowskiego-Crohna do grupy
nieswoistych zapaleń jelit o
nieswoistych zapaleń jelit o
niewyjaśnionej etiologii
niewyjaśnionej etiologii
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
1.
1.
w etiopatogenezie uczestniczą czynniki :
w etiopatogenezie uczestniczą czynniki :
Genetyczne
Genetyczne
– rodzinne występowanie w
– rodzinne występowanie w
6-7 % przypadków, ustalono kilka genów
6-7 % przypadków, ustalono kilka genów
podatności na zachorowanie
podatności na zachorowanie
Środowiskowe
Środowiskowe
– bakterie flory jelitowej,
– bakterie flory jelitowej,
w szczególności E. coli, Bacteroides
w szczególności E. coli, Bacteroides
vulgatus
vulgatus
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
immunologiczne
immunologiczne
– wzmożona
– wzmożona
aktywacja limfocytów T o fenotypie
aktywacja limfocytów T o fenotypie
CD4, u chorych dominuje
CD4, u chorych dominuje
subpopulacja komórek Th2
subpopulacja komórek Th2
produkujących Interleukinę 4, 5, 6 i
produkujących Interleukinę 4, 5, 6 i
10 (humoralny typ odpowiedzi ze
10 (humoralny typ odpowiedzi ze
zwiększoną syntezą p/ciał)
zwiększoną syntezą p/ciał)
Patologia
Patologia
choroba zaczyna się w okolicy
choroba zaczyna się w okolicy
odbytniczo-esiczej i rozciąga się
odbytniczo-esiczej i rozciąga się
proksymalnie z możliwością zajęcia
proksymalnie z możliwością zajęcia
całej okrężnicy
całej okrężnicy
proces może od razu dotyczyć całego
proces może od razu dotyczyć całego
jelita grubego
jelita grubego
Patologia
Patologia
zmiany patologiczne zaczynają się :
zmiany patologiczne zaczynają się :
zwyrodnieniem włókien retikularnych
zwyrodnieniem włókien retikularnych
pod nabłonkiem bł. śluz.
pod nabłonkiem bł. śluz.
zamknięciem subepitelialnych
zamknięciem subepitelialnych
naczyń kapilarnych
naczyń kapilarnych
Patologia
Patologia
postępującym nacieczeniem blaszki
postępującym nacieczeniem blaszki
właściwej przez kom. plazmatyczne,
właściwej przez kom. plazmatyczne,
eozynofile, limfocyty, kom. tuczne,
eozynofile, limfocyty, kom. tuczne,
leukocyty
leukocyty
ostatecznie pojawiają się ropnie w
ostatecznie pojawiają się ropnie w
kryptach, martwica nabłonka i
kryptach, martwica nabłonka i
owrzodzenia błony śluzowej
owrzodzenia błony śluzowej
Objawy WZJG
Objawy WZJG
biegunka z krwią w stolcu o różnej
biegunka z krwią w stolcu o różnej
intensywności i czasie trwania
intensywności i czasie trwania
przeplatana okresami bezobiawowym
przeplatana okresami bezobiawowym
jeżeli WZJG jest ograniczone do okolicy
jeżeli WZJG jest ograniczone do okolicy
odbytniczo-esiczej to stolec może być
odbytniczo-esiczej to stolec może być
prawidłowy, twardy lub wysuszony
prawidłowy, twardy lub wysuszony
między oddawanymi stolcami z
między oddawanymi stolcami z
odbytnicy może wydzielać się śluz z
odbytnicy może wydzielać się śluz z
leukocytami i erytrocytami
leukocytami i erytrocytami
Objawy WZJG
Objawy WZJG
objawy ogólne są łagodne lub nie
objawy ogólne są łagodne lub nie
pojawiają się
pojawiają się
gdy proces chorobowy rozciąga się
gdy proces chorobowy rozciąga się
proksymalnie od odbytu stolce stają
proksymalnie od odbytu stolce stają
się luźniejsze (10-20 wypróżnień na
się luźniejsze (10-20 wypróżnień na
dobę). Często z silnymi bólami
dobę). Często z silnymi bólami
kurczowymi, bolesnym parciem na
kurczowymi, bolesnym parciem na
stolec, brak wypróżnień w porze
stolec, brak wypróżnień w porze
nocnej
nocnej
Objawy WZJG
Objawy WZJG
Gdy choroba obejmuje znaczne
Gdy choroba obejmuje znaczne
obszary jelita grubego pojawia się :
obszary jelita grubego pojawia się :
wyniszczenie, gorączka,
wyniszczenie, gorączka,
niedokrwistość, brak łaknienia,
niedokrwistość, brak łaknienia,
tachykardia, obrzęk i rozlana lub
tachykardia, obrzęk i rozlana lub
miejscowa bolesność jamy brzusznej
miejscowa bolesność jamy brzusznej
Ocena kliniczna wg.
Ocena kliniczna wg.
Truelove’a i Wittsa
Truelove’a i Wittsa
Objaw
Objaw
Rzut lekki
Rzut lekki
Rzut
Rzut
ciężki
ciężki
Liczba
Liczba
wypróżnień/dob
wypróżnień/dob
<4
<4
>6
>6
Obecność krwi
Obecność krwi
okresowo
okresowo
stale
stale
Ciepłota ciała
Ciepłota ciała
prawidłowa
prawidłowa
>37,5
>37,5
Tętno
Tętno
prawidłowe
prawidłowe
>90
>90
Hemoglobina
Hemoglobina
prawidłowa
prawidłowa
<10,5 g/dl
<10,5 g/dl
OB
OB
poniżej 30
poniżej 30
>30
>30
Przebieg naturalny
Przebieg naturalny
choroba przewlekła przebiegająca
choroba przewlekła przebiegająca
pod postacią ostrych rzutów
pod postacią ostrych rzutów
trwających kilka tygodni do kilku
trwających kilka tygodni do kilku
miesięcy, przedzielonych okresami
miesięcy, przedzielonych okresami
pełnej remisji
pełnej remisji
Nieprawidłowości w
Nieprawidłowości w
badaniach
badaniach
Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne
cechy stanu zapalnego : wzrost CRP i
cechy stanu zapalnego : wzrost CRP i
OB, nadpłytkowość, leukocytoza
OB, nadpłytkowość, leukocytoza
niedokrwistość, hipoalbuminemia,
niedokrwistość, hipoalbuminemia,
zaburzenia wieloelektrolitowe
zaburzenia wieloelektrolitowe
autoprzeciwciała pANCA
autoprzeciwciała pANCA
Nieprawidłowości w
Nieprawidłowości w
badaniach
badaniach
RTG jamy brzusznej
RTG jamy brzusznej
w cięższych rzutach choroby-ostre
w cięższych rzutach choroby-ostre
rozdęcie okrężnicy (Megacolon
rozdęcie okrężnicy (Megacolon
toxicum)
toxicum)
Nieprawidłowości w
Nieprawidłowości w
badaniach
badaniach
Kontrastowy wlew doodbytniczy
Kontrastowy wlew doodbytniczy
wczesna faza choroby – ziarnistość i
wczesna faza choroby – ziarnistość i
płytkie owrzodzenia błony śluzowej
płytkie owrzodzenia błony śluzowej
późniejsza faza – polipy rzekome
późniejsza faza – polipy rzekome
przewlekła postać choroby – zanik
przewlekła postać choroby – zanik
haustracji i skrócenie jelita
haustracji i skrócenie jelita
Nieprawidłowości w
Nieprawidłowości w
badaniach
badaniach
TK
TK
uwidacznia głębsze owrzodzenia i
uwidacznia głębsze owrzodzenia i
polipy rzekome
polipy rzekome
Endoskopia
Endoskopia
aktywna faza WZJG – błona śl.
aktywna faza WZJG – błona śl.
zaczerwieniona, ziarnista, obrzęknięta,
zaczerwieniona, ziarnista, obrzęknięta,
matowa i krucha, łatwo krwawi
matowa i krucha, łatwo krwawi
Nieprawidłowości w
Nieprawidłowości w
badaniach
badaniach
Endoskopia
Endoskopia
ciężka postać – owrzodzenia i polipy
ciężka postać – owrzodzenia i polipy
rzekome, w świetle jelita widoczna
rzekome, w świetle jelita widoczna
duża ilość śluzu, ropa i krew
duża ilość śluzu, ropa i krew
Rozpoznanie
Rozpoznanie
ustala się na podstawie obrazu
ustala się na podstawie obrazu
endoskopowego jelita grubego
endoskopowego jelita grubego
wyniku badania histologicznego
wyniku badania histologicznego
wycinka błony śluzowej
wycinka błony śluzowej
Rozpoznanie różnicowe
Rozpoznanie różnicowe
biegunka bakteryjna – Salmonella,
biegunka bakteryjna – Salmonella,
Shigella, Campylobacter, Yersinia
Shigella, Campylobacter, Yersinia
enterocolitica
enterocolitica
biegunka pasożytnicza – np.
biegunka pasożytnicza – np.
pełzakowata
pełzakowata
rzekomobłoniaste zapalenie jelita
rzekomobłoniaste zapalenie jelita
grubego
grubego
ChLC jelita grubego
ChLC jelita grubego
rak odbytnicy lub esicy
rak odbytnicy lub esicy
Rozpoznanie różnicowe
Rozpoznanie różnicowe
niedokrwienne zapalenie okrężnicy
niedokrwienne zapalenie okrężnicy
popromienne zapalenie odbytnicy
popromienne zapalenie odbytnicy
u homoseksualistów – rzeżączka,
u homoseksualistów – rzeżączka,
Herpes Virus, Chlamydie
Herpes Virus, Chlamydie
Leczenie
Leczenie
Właściwa dieta:
Właściwa dieta:
bogatoenergetyczna, bogatobiałkowa,
bogatoenergetyczna, bogatobiałkowa,
witaminy, mikroelementy. Wyłączenie
witaminy, mikroelementy. Wyłączenie
z diety błonnika, surowych jarzyn ,
z diety błonnika, surowych jarzyn ,
mleka
mleka
Psychoterapia
Psychoterapia
Leczenie
Leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
sulfosalazopirydyna (sulfasalazyna),
sulfosalazopirydyna (sulfasalazyna),
5-ASA ,
5-ASA ,
hormony kory nadnerczy,
hormony kory nadnerczy,
antybiotyki (penicyliny) i
antybiotyki (penicyliny) i
cyklosporyny w razie powikłań
cyklosporyny w razie powikłań
takich jak peritonitis, ropnie,
takich jak peritonitis, ropnie,
cholangitis
cholangitis
Leczenie chirurgiczne
Leczenie chirurgiczne
totalna proktokolektomia - może być
totalna proktokolektomia - może być
nieodzowna w postaci piorunującej i
nieodzowna w postaci piorunującej i
w przypadku pojawienia się objawów
w przypadku pojawienia się objawów
otrzewnowych
otrzewnowych
Powikłania jelitowe
Powikłania jelitowe
polipowatość zapalna
polipowatość zapalna
ostre rozdęcie okrężnicy
ostre rozdęcie okrężnicy
rak jelita grubego
rak jelita grubego
perforacja okrężnicy
perforacja okrężnicy
krwotok z jelita grubego
krwotok z jelita grubego
zwężenie jelita
zwężenie jelita
przetoki
przetoki
Powikłania pozajelitowe
Powikłania pozajelitowe
W okresie zaostrzeń choroby
W okresie zaostrzeń choroby
podstawowej :
podstawowej :
zapalenie dużych stawów obwodowych
zapalenie dużych stawów obwodowych
zapalenie naczyniówki i tęczówki
zapalenie naczyniówki i tęczówki
rumień guzowaty
rumień guzowaty
piodermia zgorzelinowa
piodermia zgorzelinowa
zapalenie naczyń
zapalenie naczyń
Powikłania pozajelitowe
Powikłania pozajelitowe
Niezależnie od zmian zapalnych w
Niezależnie od zmian zapalnych w
jelicie
jelicie
Zesztywniające zapalenie stawów
Zesztywniające zapalenie stawów
kręgosłupa
kręgosłupa
Choroby wątroby i dróg żółciowych
Choroby wątroby i dróg żółciowych
Choroby nerek (kamica)
Choroby nerek (kamica)
Sytuacje szczególne
Sytuacje szczególne
płodność kobiet chorujących na WZJG
płodność kobiet chorujących na WZJG
jest prawidłowa a szansa na
jest prawidłowa a szansa na
pomyślne zakończenie ciąży i
pomyślne zakończenie ciąży i
urodzenie zdrowego dziecka – taka
urodzenie zdrowego dziecka – taka
sama jak w populacji ogólnej
sama jak w populacji ogólnej
wzrost ryzyka poronienia u chorych,
wzrost ryzyka poronienia u chorych,
które w momencie zajścia w ciążę
które w momencie zajścia w ciążę
miały aktywne zapalenie jelita
miały aktywne zapalenie jelita
grubego
grubego
Rokowanie
Rokowanie
rokowanie co do długości życia jest
rokowanie co do długości życia jest
dobre
dobre
umieralność jest prawdopodobnie
umieralność jest prawdopodobnie
nieznacznie większa niż w populacji
nieznacznie większa niż w populacji
ogólnej
ogólnej
poza 1. rokiem trwania choroby ok. 90 %
poza 1. rokiem trwania choroby ok. 90 %
chorych jest w pełni zdolnych do pracy
chorych jest w pełni zdolnych do pracy
10 – 30 % chorych z zajęciem całej
10 – 30 % chorych z zajęciem całej
okrężnicy - proktokolektomia
okrężnicy - proktokolektomia
Dziękujemy za
Dziękujemy za
uwagę
uwagę