Systemy
Systemy
partyjne
partyjne
czyli
czyli
Układ i wzajemne relacje
Układ i wzajemne relacje
partii politycznych
partii politycznych
Systemy
Systemy
partyjne
partyjne
czyli
czyli
Układ i wzajemne relacje
Układ i wzajemne relacje
partii politycznych
partii politycznych
SYSTEMY PARTYJNE
SYSTEMY PARTYJNE
Wg Gordona Smitha
Wg Gordona Smitha
System rozproszony
System rozproszony
system równowagi system
system równowagi system
nierównowagi
nierównowagi
Względnie duża liczba partii wyraźna polaryzacja 1 partia
Względnie duża liczba partii wyraźna polaryzacja 1 partia
dominująca
dominująca
Żadna nie jest dominująca lewica
Żadna nie jest dominująca lewica
prawica wśród wielu
prawica wśród wielu
innych
innych
Dystans = umiarkowany regularna zmiana warty znacząco
Dystans = umiarkowany regularna zmiana warty znacząco
wygrywa
wygrywa
Koalicje może tworzyć kilka w rządach i opozycji wybory, ale
Koalicje może tworzyć kilka w rządach i opozycji wybory, ale
nigdy
nigdy
Partii w różnych konfiguracjach prawica – lewica – prawica… z przewagą
Partii w różnych konfiguracjach prawica – lewica – prawica… z przewagą
umożliwiająca
umożliwiająca
samodzielne
samodzielne
rządy;
rządy;
Bez niej
Bez niej
nie ma
nie ma
rządu
rządu
SYSTEMY PARTYJNE
SYSTEMY PARTYJNE
wg Jeana Blondela
1-partyjny 2-partyjny 2,5-partyjny wielopartyjny
1-partyjny 2-partyjny 2,5-partyjny wielopartyjny
wielopartyjny
wielopartyjny
2 silne partie 2 duże
z partią
z partią
bez partii
bez partii
centro-lewica + 1 słabsza
dominującą
dominującą
dominującej
dominującej
i centro-prawica w roli języczka 1 szczególnie
większość lub wszystkie
= dystans ideol. u wagi silna na tle pozostał.
małe a 3-4 podobnie
minimalny żadna z dużych ale za słaba, aby
duże
nie może rządzić rządzić samodzielnie
samodzielnie
SYSTEMY PARTYJNE
SYSTEMY PARTYJNE
Wg Giovanniego Sartori
Wg Giovanniego Sartori
s. partii s. 2-partyjny wielopartyjny wielopartyjny
s. partii s. 2-partyjny wielopartyjny wielopartyjny
predominującej umiarkowanie ekstremalnie
predominującej umiarkowanie ekstremalnie
1 partia dominuje
1 partia dominuje
spolaryzowany spolaryzowany
spolaryzowany spolaryzowany
przez 4 kolejne 5-6 partii, dość wiele partii, min.
przez 4 kolejne 5-6 partii, dość wiele partii, min.
kadencje; podobnych różnice, w tym dwie
kadencje; podobnych różnice, w tym dwie
w rządach większośc. rywalizacja między partie skrajnie anty-
w rządach większośc. rywalizacja między partie skrajnie anty-
lub mniejszość. rządzi centrowymi z obu systemowe, które
lub mniejszość. rządzi centrowymi z obu systemowe, które
Zawsze sama (prawica z lewicą) po zawiązaniu rządu
Zawsze sama (prawica z lewicą) po zawiązaniu rządu
centrowego mogą
centrowego mogą
wejść w sojusz aby
wejść w sojusz aby
obalić rząd. Tak
obalić rząd. Tak
powstaje
powstaje
większość
większość
niekonstruktywna –
niekonstruktywna –
zdolna do destrukcji, ale do rządzenia już nie
zdolna do destrukcji, ale do rządzenia już nie
Polska regulacja prawna
Polska regulacja prawna
partii politycznych
partii politycznych
KONSTYTUCJA RP z 1997 r
KONSTYTUCJA RP z 1997 r
.
.
Art. 11.
Art. 11.
1. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia
1. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia
i działania partii politycznych. Partie polityczne
i działania partii politycznych. Partie polityczne
zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości
zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości
obywateli polskich w celu wpływania metodami
obywateli polskich w celu wpływania metodami
demokratycznymi na kształtowanie polityki
demokratycznymi na kształtowanie polityki
państwa.
państwa.
2. Finansowanie partii politycznych jest jawne.
2. Finansowanie partii politycznych jest jawne.
Art. 13.
Art. 13.
Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych
Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych
organizacji odwołujących się w swoich programach
organizacji odwołujących się w swoich programach
do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu,
do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu,
faszyzmu i komunizmu, a także tych, których
faszyzmu i komunizmu, a także tych, których
program lub działalność zakłada lub dopuszcza
program lub działalność zakłada lub dopuszcza
nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie
nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie
przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na
przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na
politykę państwa albo przewiduje utajnienie
politykę państwa albo przewiduje utajnienie
struktur lub członkostwa.
struktur lub członkostwa.
USTAWA
USTAWA
z
z
27 czerwca 1997 r.
27 czerwca 1997 r.
O PARTIACH
O PARTIACH
POLITYCZNYCH
POLITYCZNYCH
Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą
Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą
podokreśloną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu
podokreśloną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu
publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi
publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi
wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie
wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie
władzy publicznej.
władzy publicznej.
Partia polityczna może korzystać z praw wynikających z ustaw
Partia polityczna może korzystać z praw wynikających z ustaw
po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych (=nabycie
po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych (=nabycie
osobowości prawnej).
osobowości prawnej).
Członkami partii politycznych mogą być obywatele
Członkami partii politycznych mogą być obywatele
Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli 18 lat.
Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli 18 lat.
W razie powstania wątpliwości co do zgodności z Konstytucją
W razie powstania wątpliwości co do zgodności z Konstytucją
celów lub zasad działania partii politycznej określonych w
celów lub zasad działania partii politycznej określonych w
statucie lub w programie partii Sąd występuje do Trybunału
statucie lub w programie partii Sąd występuje do Trybunału
Konstytucyjnego.
Konstytucyjnego.
Prawomocne postanowienia Sądu w sprawach o wpis do
Prawomocne postanowienia Sądu w sprawach o wpis do
ewidencji ogłasza się nieodpłatnie w "Monitorze Sądowym i
ewidencji ogłasza się nieodpłatnie w "Monitorze Sądowym i
Gospodarczym" oraz przekazuje Państwowej Komisji
Gospodarczym" oraz przekazuje Państwowej Komisji
Wyborczej.
Wyborczej.
USTAWA
USTAWA
z
z
27 czerwca 1997 r.
27 czerwca 1997 r.
O PARTIACH
O PARTIACH
POLITYCZNYCH
POLITYCZNYCH
Zgłoszenie powinno zawierać nazwę, skrót nazwy
Zgłoszenie powinno zawierać nazwę, skrót nazwy
i określenie adresu siedziby partii politycznej oraz
i określenie adresu siedziby partii politycznej oraz
imiona, nazwiska i adresy osób wchodzących w
imiona, nazwiska i adresy osób wchodzących w
skład organów uprawnionych w statucie do
skład organów uprawnionych w statucie do
reprezentowania partii na zewnątrz oraz do
reprezentowania partii na zewnątrz oraz do
zaciągania zobowiązań majątkowych.
zaciągania zobowiązań majątkowych.
Do zgłoszenia należy załączyć:
Do zgłoszenia należy załączyć:
1) statut partii politycznej,
1) statut partii politycznej,
2) wykaz zawierający imiona, nazwiska, adresy
2) wykaz zawierający imiona, nazwiska, adresy
zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL i
zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL i
własnoręczne podpisy popierających zgłoszenie co
własnoręczne podpisy popierających zgłoszenie co
najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli
najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli
18 lat i mają pełną zdolność do czynności
18 lat i mają pełną zdolność do czynności
prawnych;
prawnych;
Można załączyć wzorzec znaku partii
Można załączyć wzorzec znaku partii
USTAWA
USTAWA
z
z
27 czerwca 1997 r.
27 czerwca 1997 r.
O PARTIACH
O PARTIACH
POLITYCZNYCH
POLITYCZNYCH
Majątek partii politycznej powstaje ze składek członkowskich,
Majątek partii politycznej powstaje ze składek członkowskich,
darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z
darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z
określonych ustawami dotacji i subwencji.
określonych ustawami dotacji i subwencji.
Partia polityczna nie może prowadzić działalności
Partia polityczna nie może prowadzić działalności
gospodarczej
gospodarczej
Partia polityczna nie może przeprowadzać zbiórek publicznych
Partia polityczna nie może przeprowadzać zbiórek publicznych
Łączna suma wpłat od osoby fizycznej na rzecz partii
Łączna suma wpłat od osoby fizycznej na rzecz partii
politycznej, z wyłączeniem składek członkowskich w kwocie
politycznej, z wyłączeniem składek członkowskich w kwocie
nieprzekraczającej w jednym roku minimalnego
nieprzekraczającej w jednym roku minimalnego
wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych
wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych
przepisów, obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę,
przepisów, obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę,
oraz wpłat na Fundusz Wyborczy partii politycznej, nie może
oraz wpłat na Fundusz Wyborczy partii politycznej, nie może
przekraczać w jednym roku 15-krotności minimalnego
przekraczać w jednym roku 15-krotności minimalnego
wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych
wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych
przepisów, obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę.
przepisów, obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę.
USTAWA
USTAWA
z
z
27 czerwca 1997 r.
27 czerwca 1997 r.
O PARTIACH
O PARTIACH
POLITYCZNYCH
POLITYCZNYCH
Partia polityczna, która:
Partia polityczna, która:
1) w wyborach do Sejmu samodzielnie tworząc komitet wyborczy
1) w wyborach do Sejmu samodzielnie tworząc komitet wyborczy
otrzymała w skali kraju co najmniej 3% ważnie oddanych głosów na
otrzymała w skali kraju co najmniej 3% ważnie oddanych głosów na
jej okręgowe listy kandydatów na posłów albo
jej okręgowe listy kandydatów na posłów albo
2) w wyborach do Sejmu weszła w skład koalicji wyborczej, której
2) w wyborach do Sejmu weszła w skład koalicji wyborczej, której
okręgowe listy kandydatów na posłów otrzymały w skali kraju co
okręgowe listy kandydatów na posłów otrzymały w skali kraju co
najmniej 6% ważnie oddanych głosów,
najmniej 6% ważnie oddanych głosów,
ma prawo do otrzymywania przez okres kadencji Sejmu, w trybie i na
ma prawo do otrzymywania przez okres kadencji Sejmu, w trybie i na
zasadach określonych w niniejszej ustawie, subwencji z budżetu
zasadach określonych w niniejszej ustawie, subwencji z budżetu
państwa na działalność statutową, zwanej dalej "subwencją".
państwa na działalność statutową, zwanej dalej "subwencją".
Procent
Procent
Kwota
Kwota
Do 5 %
Do 5 %
5,77 zł
5,77 zł
5 – 10 %
5 – 10 %
4,61 zł
4,61 zł
10 - 20 %
10 - 20 %
4,04 zł
4,04 zł
20 – 30 %
20 – 30 %
2,31 zł
2,31 zł
pow. 30 %
pow. 30 %
87 gr
87 gr
• Partie polityczne sporządzają
coroczną informację finansową o
otrzymanej
subwencji
oraz o
poniesionych z subwencji
wydatkach i o wszystkich źródłach
finansowania.
• Partie polityczne składają
informację za rok kalendarzowy
Państwowej Komisji Wyborczej w
terminie do 31 marca następnego
roku.
USTAWA
USTAWA
z
z
27 czerwca 1997 r.
27 czerwca 1997 r.
O PARTIACH
O PARTIACH
POLITYCZNYCH
POLITYCZNYCH
Partia polityczna podlega likwidacji wskutek:
Partia polityczna podlega likwidacji wskutek:
1) rozwiązania mocą uchwały uprawnionego statutowego organu partii,
1) rozwiązania mocą uchwały uprawnionego statutowego organu partii,
2) postanowienia Sądu o wykreśleniu wpisu partii z ewidencji z przyczyn:
2) postanowienia Sądu o wykreśleniu wpisu partii z ewidencji z przyczyn:
-
uchylania się, pomimo wezwania przez Sąd, o informowania o
uchylania się, pomimo wezwania przez Sąd, o informowania o
zmianach we władzach i statucie oraz zmianie siedziby
zmianach we władzach i statucie oraz zmianie siedziby
-
Uznania przez TK, że zmiany wprowadzone do statutu są niezgodne
Uznania przez TK, że zmiany wprowadzone do statutu są niezgodne
z Konstytucją
z Konstytucją
-
Niezłożenia sprawozdania finansowego (po terminie lub w ogóle).
Niezłożenia sprawozdania finansowego (po terminie lub w ogóle).
W razie rozwiązania się partii politycznej na podstawie własnej
W razie rozwiązania się partii politycznej na podstawie własnej
uchwały właściwy organ partii niezwłocznie przesyła Sądowi
uchwały właściwy organ partii niezwłocznie przesyła Sądowi
uchwałę o samorozwiązaniu partii oraz o wyznaczeniu jej
uchwałę o samorozwiązaniu partii oraz o wyznaczeniu jej
likwidatora.
likwidatora.
Jeżeli partia polityczna nie ustanowi likwidatora, Sąd go wyznaczy,
Jeżeli partia polityczna nie ustanowi likwidatora, Sąd go wyznaczy,
na koszt partii
na koszt partii
Sąd, po zakończeniu likwidacji, wydaje postanowienie o wykreśleniu
Sąd, po zakończeniu likwidacji, wydaje postanowienie o wykreśleniu
wpisu partii politycznej z ewidencji. Postanowienie Sądu nie podlega
wpisu partii politycznej z ewidencji. Postanowienie Sądu nie podlega
zaskarżeniu.
zaskarżeniu.
24 IV 2011 PKW poinformowała, że sprawozdań nie złożyły partie:
24 IV 2011 PKW poinformowała, że sprawozdań nie złożyły partie:
Ruch Poparcia Janusza Palikota, Nowa Lewica, Stronnictwo Ludowe "Piast" i
Ruch Poparcia Janusza Palikota, Nowa Lewica, Stronnictwo Ludowe "Piast" i
Polska Partia Internetowa. Partia Wolność i Praworządność złożyła po terminie.
Polska Partia Internetowa. Partia Wolność i Praworządność złożyła po terminie.