Człowiek – istota 

odpowiedzialna 

Wartości w życiu 

człowieka

Etyka wartości



Etyka występuje tylko w świecie 
ludzkim. Tylko człowiek będąc osobą, a 
więc istotą rozumną, działającą celowo i 
wolną jest zdolny do dokonywania 
wyborów – chociaż ograniczonych 
prawami przyrody, prawidłowościami 
społecznymi i kulturowymi. Jest zdolny 
do dokonywania wyborów moralnych.

Działalność człowieka a 

poznanie



Człowiek dokonuje poznania za pomocą 
zmysłów i rozumu. Rozum przedstawia mu 
określone wartości, pomiędzy którymi może 
dokonać wyboru. Człowiek może podejmować 
działania w kierunku tych wartości, które 
wybrał.



Człowiek ma określone potrzeby, które może 
zaspokoić przez pewne wartości. Jeżeli sobie to 
uświadamia, powstaje motyw do działania ku 
wartości, która staje się celem działania.  

Schemat: „od potrzeby - do 

celu”



CZŁOWIEK

POTRZEBA > 

MOTYW > 

DZIAŁANIE



WARTOŚĆ

(CEL)

Pojęcie wartości w różnych 

dyscyplinach naukowych



W koncepcjach psychologicznych 
traktuje się wartości jako subiektywne 
zjawisko psychiczne. R. Ingarden mówił 
o teorii subiektywności wartości. Dla 
niego wartość jest faktem psychicznym 
o charakterze afektywno – 
poznawczym.  

Wartość w socjologii



Koncepcje socjologiczne traktują wartość 
istniejącą obiektywnie, ale stanowiącą wartość 
wtedy, kiedy zostaje ona uznana przez 
określoną grupę społeczną. J. Szczepański 
definiuje wartość jako: dowolny przedmiot 
materialny lub idealny, lub ideę  lub instytucję, 
przedmiot rzeczywisty czy wyimaginowany, w 
stosunku do którego przyjmuje się postawę 
szacunku, przypisuje mu ważną rolę. Dążenie 
do niego odczuwa się jako przymus.  

Wartość w naukach 

historycznych



Koncepcje realistyczne rozumieją 
wartość, jako coś co istnieje w  sposób 
obiektywny, niezależny od tego, czy 
jest przez ludzi poznane i uznane jako 
wartość. 

Typologia wartości

I. Wartości podstawowe (uniwersalne) i 

codzienne.

II. Wartości autoteliczne (te które stanowią 

cel same w sobie) i instrumentalne, 

stanowiące tylko środek do celu.

III. Wartości uznawane, to te o których 

wyborze jesteśmy przekonani, wyznawane 

tzw. deklarowane, realizowane, to te 

którymi kierujemy się w życiu. 

Hierarchia wartości



Wartości  materialne i 

przyjemnościowe, 



Życie i zdrowie, 



intelektualne i godnościowe, 



wartości etyczne,  



sakralne.

„Primum edere, deinde 

philosophari”



Człowiek ma prawo nie być głodnym mieć 

dach nad głową a następnie zabrać się za 

naukę. 



Różnice między ludźmi sprowadzają się do 

różnic w systemach wartości, wg których 

formułują swoje decyzje. Ludzie dążą do 

szczęścia. Różne są koncepcje szczęścia.



Etyka jest nauką normatywną bada jak 

ludzie powinni się zachowywać.