background image

PRZECIWCIAŁA 

PRZECIWCIAŁA 

MONOKLONALNE

MONOKLONALNE

(mAb – ang. Monoclonal AntiBodies) 

background image

mAb

mAb

nazywamy zbiór przeciwciał, które wykazują 

jednakową swoistość względem danego 

antygenu i ewentualnie takie samo lub 

podobne powinowactwo

background image

Przeciwciała monoklonalne są dużymi 

białkami o masie ok. 150kDa, specyficznie 
wiążącymi się z fragmentami epitopów na 
powierzchni innych białek

background image

Nazwa wywodzi się stąd, że wszystkie takie 

przeciwciała są otrzymywane z jednego 

klonu limfocytów B

background image

Technologia przeciwciał monoklonalnych 
umożliwia produkcję leków celowanych, które 
działają wybiórczo na komórki nowotworowe, 
zapewniając lepszą skuteczność i mniejszą 
toksyczność terapii. Dzięki temu możliwe jest 
odejście od farmakologicznego leczenia 
nowotworów, opartego na chirurgii, 
radioterapii i lekach cytotoksycznych, które 
uszkadza nie tylko komórki guza, ale również 
zdrowe tkanki ustroju.

background image

Otrzymywanie przeciwciał 

Otrzymywanie przeciwciał 

monoklonalnych: 

monoklonalnych: 

Klasyczna metoda 

produkcji 

przeciwciał monoklonalnych opiera 

się na fuzji 

komórek szpiczakowych 

limfocytami B o żądanej swoistości. 

Zamysł takiego postępowania polega na 

połączeniu komórki nowotworowej, 

obdarzonej "nieśmiertelnością" (czyli 

zdolnością do nieograniczonej liczby 

podziałów) i dostarczającej 

rybosomów, z komórką 

B o znanej 

swoistości.

 Limfocyty B pozyskuje się z krwi myszy, 

które wcześniej zaszczepiono 

antygenem, przeciwko któremu chce 

się otrzymać przeciwciała 

monoklonalne. Zakłada się przy tym, 

że komórka hybrydowa będzie 

wykazywać swoistość limfocytu B, a 

nie komórki szpiczakowej. Żeby 

jednak mieć pewność co do wyniku, 

stosuje się następujące kroki:

background image

Szpiczak mnogi 

Szpiczak mnogi 

szpiczak plazmocytowy, choroba Kahlera, 

łac.

 myeloma multiplex

ang.

 multiple 

myeloma, MM, myeloma, plasma cell 
myeloma, Kahler's disease) 

– 

nowotwór układu 

krwiotwórczego, 

charakteryzujący się 

klonalną proliferacją 

atypowych 

plazmocytów 

produkujących 

monoklonalną 

immunoglobulinę.

Rozmaz aspiratu szpiku kostnego u pacjenta 
ze szpiczakiem mnogim, barwienie MGG.

background image

Zastosowanie przeciwciał 

Zastosowanie przeciwciał 

monoklonalnych 

monoklonalnych 

Przeciwciała monoklonalne są już używane jako leki, prowadzonych jest też 

coraz więcej badań nad ich potencjalnymi, przyszłymi zastosowaniami. 

Główne zastosowania mAb to między innymi:

terapia nowotworów. Przykładem może być Mylotarg, który jest używany w 

leczeniu ostrej białaczki szpikowej i będący koniugatem mAb anty-CD33 ze 

złożonym oligosacharydem indukującym rozcinanie DNA.

immunosupresja w transplantologii, dająca możliwość wybiorczego 

hamowania odpowiednich subpopulacji limfocytów

immunosupresja w chorobach o podłożu zapalnym, w których można użyć 

przeciwciał skierowanych przeciwko cytokinom wywołującym patologię

blokowanie krzepnięcia krwi przez blokowanie receptorów płytek wiążących 

się z fibrynogenem. Znajduje to zastosowanie u pacjentów po 

angioplastyce.

neutralizacja toksyn z użyciem przeciwciał monoklonalnych jest lepsza od 

stosowaniasurowic(np. w leczeniu tężca), gdyż pacjentowi nie dostarcza się 

dodatkowego balastu białkowego w postaci białek surowicy obcego 

gatunku.

badania diagnostyczne w laboratorium analitycznym (testy ELISA i RIA)

oczyszczanie różnych substancji z użyciem kolumn wypełnionych neutralną 

substancją opłaszczoną mAb

background image

Główne problemy terapii z 

Główne problemy terapii z 

użyciem mAb 

użyciem mAb 

ze względu na trudność w pozyskaniu i hodowli ludzkich linii szpiczakowych 

oraz etyczne przeszkody w immunizacji ludzi do fuzji używa się komórek 

mysich. Powoduje to, że produkowane są mysie przeciwciała, mogące wywołać 

reakcję ludzkiego układu odpornościowego. Problem ten jest rozwiązywany 

przez przeciwciała chimeryczne i "uczłowieczone". Próbuje się także uzyskać 

transgeniczne myszy z wprowadzonymi ludzkimi genami dla przeciwciał.

immunotoksyny mogą przypadkowo uszkadzać inne komórki organizmu, nie 

tylko te, które są ich celem. Tutaj próbuje się unieszkodliwiać toksyny w ten 

sposób, aby mogły działać jedynie na komórki, z którymi przeciwciało się łączy 

swoiście. Stosuje się także immunotoksyny bazujące na przeciwciałach o 

podwójnej swoistości, przeciwko np. dwóm różnym antygenom nowotworowym.

przeciwciała monoklonalne są dużymi cząsteczkami i dlatego bardzo powoli 

migrują do tkanek. Problem ten jest rozwiązywany przez próby wiązania toksyn 

i leków z częściami zmiennymi przeciwciał.

otrzymywanie przeciwciał monoklonalnych wymaga stosunkowo dużych 

nakładów finansowych, jednak rozwój inżynierii genetycznej z pewnością 

doprowadzi do znacznego zmniejszenia kosztów.


Document Outline