Rasa, etniczność, migracja



Rozumienie rasy i etniczności



Uprzedzenia, dyskryminacja i 

rasizm



Integracja etniczna i konflikt 

etniczny



Imigracja a stosunki etniczne na 

kontynencie

Naukowe teorie rasy pojawiły się pod koniec XVIII 

wieku. Hrabia Joseph Arthur de Gobineau, 

nazywany ojcem nowoczesnego rasizmu, 

uważała, że istnieją trzy rasy:



Biała (kaukaska)



Czarna (negroidalna)



Żółta (mongoloidalna)

Według Gobineau rasa biała przewyższa dwie 

pozostałe inteligencją, moralnością i siłą woli, i 

te właśnie cechy dziedziczne są podstawą 

rozprzestrzeniania się wpływów Zachodu na cały 

świat.

Rozumienie rasy

Różnice rasowe należy rozumieć jako odmiany 

fizyczne wyróżnione przez członków 
społeczności lub społeczeństwa jako społecznie 
znaczące. Na przykład różnice koloru skóry są 
uznawane za istotne podczas gdy różnice 
koloru włosów nie.

Rasę można rozumieć jako zespół relacji 

społecznych, które umożliwiają identyfikację 
jednostek lub grup albo przypisanie im 
określonych atrybutów czy zdolności na 
podstawie ich cech biologicznych

Rasizm

Rasista, to ktoś, kto wierzy w wyższość pewnych 

jednostek, inne zaś uważa za niższe na podstawie 
różnic o podłożu rasowym. Zdaniem niektórych 
badaczy rasizm to nie tylko poglądy garstki 
fanatyków, ale wpisany jest w strukturę i 
funkcjonowanie społeczeństwa – rasizm 
instytucjonalny. 

Postawy rasistowskie we współczesnych 

społeczeństwach nie zanikły, zostały one raczej 
zastąpione przez bardziej wyrafinowany nowy 
rasizm, w którym narzędziem wykluczenia 
pewnych grup staje się pojęcie różnic kulturowych.

Dlaczego rasizm jest tak 
rozpowszechniony?



Głęboko zakorzeniona opozycja białe – 
czarne, będąca jednym z symboli 
kultury europejskiej.



Narodziny „naukowego rasizmu”



Wyzysk niebiałych narodów przez 
europejczyków

Źródła rasizmu – interpretacje 
psychologiczne



Strategia wskazywania „kozła 
ofiarnego”



Strategia osobowości autorytarnej 
(Adorno)

Etniczność



Podczas gdy idea rasy błędnie odwołuje się do 

jakichś niezmiennych cech biologicznych to 

„etniczność” jest pojęciem o czysto 

socjologicznym znaczeniu. Etniczność odnosi się 

do kulturowych praktyk i zapatrywań danej 

społeczności  ludzkiej, odróżniających ją od 

innych społeczności. Grupy etniczne różnią się 

pod wieloma względami, ale najważniejszymi są 

zazwyczaj język, historia, pochodzenie, 

religia, strój. W etniczności nie ma nic 

przyrodzonego; jest ona zjawiskiem  czysto 

społecznym, wytwarzanym i odtwarzanym w 

czasie.

Grupy mniejszościowe



Socjologowie zazwyczaj nie używają terminu 

„mniejszość” dosłownie i określają za jego pomocą 

nie tyle liczebność, ile niską pozycję danej grupy w 

społeczeństwie. W wielu przypadkach mniejszość 

stanowi w rzeczywistości większość!



Członkowie grup mniejszościowych często czują 

się marginalizowani przez większość
- żyją na wydzielonych obszarach miejskich
- rzadko wchodzą w związki małżeńskie z 

członkami większości dążąc do zachowania 

kulturowej odrębności, niekiedy świadomie 

praktykują endogamię

Interpretacje socjologiczne

Pojęcia socjologiczne odnoszące się do 

konfliktów etnicznych na poziomie ogólnym, 
to:



Etnocentryzm – nieufność względem osób 
nie należących do danej kultury



Hermetyczność – zamknięcie się grupy 
przed wpływami innych (getta etniczne)



Rozdział zasobów – nierówna dystrybucja 
bogactw

Modele integracji etnicznej



Asymilacja



Model „tygla narodów” ( przejawia się 
w muzyce modzie, architekturze czy 
kuchni)



Pluralizm kulturowy (dążenie grup 
etnicznych do uzyskania odrębności i 
równości)

Konflikt etniczny

Różnorodność etniczna może niebywale 

wzbogacać społeczeństwa. Zdarza się 
jednak, że społeczeństwa z długą 
tradycją tolerancji 
i integracji etnicznej nagle pogrążają 
się w konflikcie etnicznym – czystki 
etniczne na terenie byłej Jugosławii.

Ruchy migracyjne



Imigracja, napływ ludności do danego kraju 
w celu osiedlenia się w nim, i emigracja, 
odpływ ludności z kraju w celu osiedlenia się 
gdzie indziej, składają się na globalne wzory 
migracji.



Naukowcy wyróżniają cztery modele migracji
- Klasyczny model imigracji
- Kolonialny model imigracji
- Model gastarbeiterów
- Imigracja nielegalna