Ewolucja czy statyczność?

EWOLUCJA (łac. evolutio –

rozwijanie)

Ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach

cech gatunkowych kolejnych pokoleń przez dobór

naturalny i eliminację części osobników z bieżącej

populacji.

Jest to proces jednokierunkowy i nieodwracalny, który

przynosi nowość, różnorodność i wyższe szczeble

organizacji materii.

Ewolucja to też wyłanianie się czegoś, co wcześniej

już istniało w postaci zwiniętej, ścieśnionej,

niedostrzegalnej.

Na czym polega
ewolucja?



dziedziczności:

genetycznym powiązaniu między

pokoleniami



prawidłowości:

czyli

uporządkowanemu szeregowi

przemian dokonujących się w odpowiednio długim

czasie



przystosowawczości:

zwiększającej się adaptacji

układów lub organizmów do zmieniającego się otoczenia



kreatywności:

pojawianiu się układów, cech i

atrybutów wcześniej nie istniejących



samoorganizowaniu:

spontanicznym zmierzaniu ku

większej złożoności i specjalizacji (np. organów)

Na czym polega
ewolucja?



nieodwracalności:

znikomej szansie

powtórzenia się pełnej konfiguracji

wcześniejszych stanów, cech czy funkcji



dążeniu:

braku z góry wyznaczonego celu,

jedynym celem jest rozwój



determinizmie statystycznym:

niemożliwości

dokładnego przewidzenia przyszłego stanu rzeczy



naturalności:

niezależności od zewnętrznych

czynników inteligentnych (człowiek/Bóg)

Dowody ewolucji

Bezpośrednie



szczątki kopalne (kości, zęby

itp.)



odciski i odlewy w skałach lub

węglu (paprotniki i in.)



szczątki zakonserwowane w

żywicy sosny

bursztynowej(owady)



całe zakonserwowane zwierzęta

(mamuty w lodach Syberii)



żywe skamieniałości, czyli

organizmy, które od milionów

lat przetrwały niezmienione do

dzisiaj (miłorząb japoński,

żółwie

)

Pośrednie

których dostarczają nam:



anatomia porównawcza

›

istnienie narządów homologicznych (np.

kończyny przednie ssaków i skrzydło

nietoperza)

›

Istnienie narządów analogicznych(kończyny

kręgowców i odnóża stawonogów)

›

Istnienie narządów szczątkowych(kość

ogonowa,

ząb mądrości, wyrostek robaczkowy

)



biochemia i fizjologia

›

uniwersalność kodu genetycznego

i składu aminokwasowego białek

›

mechanizm replikacji, transkrypcji i

translacji DNA

›

komórkowa budowa organizmów i

podobieństwo procesów metabolicznych



embriologia

›

prawo rozwojowe (w ontogenezie

najpierw powstają cechy właściwe dla typu,

później dla gromady, rzędu itd.)

›

prawo biogenetyczne (ontogeneza

to skrócona filogeneza)

›

teoria filembriogenezy (cechy przodków

mogą być zakłócone, a kształtujący się

organizm nabywa cech właściwych tylko

sobie)

Idee ewolucji w
przeszłości

EMPEDOKLES (490 - 430 p.n.e.)



Twierdził, że rzeczywistość podlega przekształcaniu

pod wpływem sił przyciągania i odpychania.



Różne elementy świata łączą się i tworzą

struktury przypadkowe lub uporządkowane

("głowy bez szyi, oczy bez czoła" i "gdzie się

przypadkiem spotkały, tam się z sobą łączyły„)



Rozwijają się i żyją tylko struktury ściśle

uporządkowane - struktury przypadkowe

zatrzymują się w rozwoju i giną, gdyż nie są

zdolne do rozmnażania się.

ARYSTOTELES (384 - 322 p.n.e.)



Jego poglądy były niejednoznaczne - dostrzegał

zmiany zachodzące w jednostkach, lecz

gatunek uznawał za niezmienny



Rozróżniał stopnie materii ożywionej: rośliny,

zwierzęta, ludzi – w których to ramach może

zachodzić doskonalenie organizmów.

ALBERT WIELKI (1193 -1280)



ufał eksperymentowi i tłumaczył świat

za pomocą praw przyrody



łączył filozofię Arystotelesa z teologią

katolicką- dostrzegł możliwość pogodzenia

wiedzy przyrodniczej i wiary w Boga



zapoczątkował nowy sposób myślenia

zwany indukcyjnym (od szczegółu do ogółu)

św. TOMASZ Z AKWINU (1225 -1274)



był uczniem Alberta Wielkiego



podzielał teorię

hylemorfizmu

(byty są złożone

z materii i formy, stąd można wyjaśnić m. in. fakt

przechodzenia jednej substancji w inne



jednego gatunku w inny)

EORGES CUVIER

(

1769-1

832)



Był to

zoolog i paleontolog

, z

ajm

ujący

się głównie

anatomią zwierząt



Był on p

rzeciwnik

iem

teorii ewolucji, twórc

teorii

katastro

f (

katastrofizm

), tłumaczącej istnienie

szczątków organizmów katastrofami, po

których życie odradzało się na nowo, ale

w innych formach. S

tworzył podwaliny

systematyki zwierząt

CHARLES LYELL

(1797

1875)



Był

reformato

rem

geologii,

wierzył w a

ktualizm

geologiczn

odrzuc

ił

atastrofizm i

ugruntow

ał

pogląd o niezmiernie długim

czasie trwania okresów geologicznych



odzi

elił

trzeciorzęd na piętra

(

na podstawie

danych paleontologicznych

)

HERBERT SPENCER

(1820 - 1903)



to twórca teorii o powszechnym rozwoju

poprzedzającej teorię naturalnego

powstawania (i zanikania) gatunków Darwina



spopularyzował termin „ewolucja” i

tezę o „możliwości przeżycia najlepiej

dostosowanego”



promotor nurtu nazwanego społecznym

darwinizmem/socjaldarwinizmem- przeniósł

na obszar życia społecznego tezę o

konieczności walki o przetrwanie

JEAN BAPTISTE DE LAMARCK

(1744

-1829)



był twórcą lamarkizmu-

teori

, która przewidywała

powstawanie

gatunków

(w teorii tej

zwierzęta są zdolne do

celowej,

świadomej

rzemiany swoich ciał

(adaptacji)

aby sprostać

otoczeniu, a

echy nabyte

są

dziedziczone

rzez potomstwo

)



ego teoria jest niezgodna z

współczesną

wiedzą biologiczną, bo dziedziczone mogą

być tylko geny



idea powstawania nowych gatunków z

innych

form życia stała się podstawą późniejszej

teorii ewolu

cji

sformułowanej przez Darwina.

KAROL DARWIN

(

180

- 1882

)

–

jeden z najwybitniejszych XIX-

wiecznych biologów i badaczy ewolucji

autor teorii ewolucji będącej obecnie

paradygmatem biologii.

Darwin po opuszczeniu

Cambridge ,na którym podjął studia

teologiczne, został zaokrętowany

jako przyrodnik-amator na okręcie

H.M.S Beagle, udającym się w

pięcioletni rejs dookoła świata, aby

przygotować mapy nawigacyjne dla

brytyjskiej marynarki.

HENRI BERGSON (1859 - 1941)



był to główny twórca intuicjonizmu, nurtu uznającego,

że świat poznajemy za pomocą intuicji i

życiowego pędu, a nie intelektu



świat to wg niego to wciąż ewoluujący żywy

organizm przeniknięty pędem życiowym

(élan vital)



ewolucji nie da się przewidzieć, płynie w

nieprzewidywalnych kierunkach i nie jest

określona żadnymi ramami

PIERRE TEILHARD DE CHARDIN (

1881 -

1955)



był on zwolennikiem teorii ewolucji, której próbował

nadać głębokie przesłanie w duchu

chrześcijaństwa (ewolucjonizm chrześcijański)



twierdził, że rzeczywistość ma charakter dynamiczny i

ewolucyjny, dąży od początku do końca

mając swój początek i koniec w Jezusie

Współczesne poglądy na

ewolucję

Współcześnie uważa się, że czynnikami ewolucji są:



zmiany w środowisku



wrodzone dążenie materii ożywionej do samodoskonalenia



długotrwałe zmiany behawioralne organizmu, będące reakcją na

zmiany jego otoczenia



mutacjonizm- przypadkowe zmiany dziedzicznych własności

organizmów



selekcjonizm- dobór naturalny

SYNTETYCZNA TEORIA EWOLUCJI



wywodzi sie z klasycznego darwinizmu i interpretuje zjawiska

ewolucji zgodnie z założeniami genetyki populacyjnej



zakłada, że pierwotnym źródłem przemian ewolucyjnych są

drobne mutacje, które przez rekombinacje genetyczne prowadzą

do dużej zmienności w populacjach

TEORIA USTALONYCH STANÓW RÓWNOWAGI



mówi, iż tempo ewolucji jest zmienne: długotrwałe okresy stanów

względnie trwałej równowagi oddzielają stosunkowo krótkotrwałe

okresy szybkich przemian organizmów

Współczesne poglądy na

ewolucję

MECHANIZM EWOLUCJI

najczęściej przyjmuje postać

darwinowską, elementy zasadnicze to:



dobór naturalny



duże populacje organizmów, spośród których niewiele różni się

nieco od tych, z jakich same powstały

WSPÓŁCZESNE UJECIE DARWINOWSKIEGO MECHANIZMU

EWOLUCJI



zakłada, że reprodukcja i dziedziczenie dokonują się z

niewielkimi odchyleniami od wzorca rodzicielskiego (co jest

potwierdzone badaniami nad genetyką populacyjną)

HIPOTEZA WSPÓLNEGO PRZODKA



Hipoteza wspólnego przodka (ang. universal common

descent), oryginalnie zaproponowana przez Karola Darwina,

stanowi, że wszystkie organizmy żywe na Ziemi wywodzą się

od wspólnego przodka. Hipotezę tę obecnie uważa się za

udowodnioną. Głównymi faktami przemawiającymi na korzyść

tej hipotezy są: uniwersalność kodu genetycznego, jednolitość

mechanizmów biochemicznych oraz uniwersalne drzewo

filogenetyczne zrekonstruowane z danych molekularnych.

Mechanizmy ukierunkowane-
dobór

Dobór krewniaczy

Wyjaśnia pochodzenie zachowań

altruistycznych w stosunku do osobników

spokrewnionych. Częstość allelu w populacji

może wzrosnąć, jeśli organizm-nosiciel

danego allelu pomaga swoim krewnym.

Prawdopodobieństwo posiadania takich

samych genów (alleli) jest tym większe, im

bliższe jest pokrewieństwo między

osobnikami. Dobór krewniaczy wprawdzie

został oryginalnie zaproponowany przez

Karola Darwina jako wytłumaczenie

istnienia sterylnych kast u owadów, lecz

ogólną akceptację zyskał dopiero dzięki

przełomowym pracom Williama D.

Hamiltona. Przykładem efektów działania

doboru krewniaczego są m.in. troska o

potomstwo, niepłodne kasty u organizmów

społecznych, powstrzymywanie agresji

wobec osobników spokrewnionych.

Tempo ewolucji

Wg KONCEPCJI GRADUALISTYCZNYCH

tempo ewolucji

wyznaczane jest przez:



wydajność procesów wnoszących zmiany



skuteczność nieprzypadkowej eliminacji



trwałość barier uniemożliwiających cofanie się skutków

dokonanej selekcji

Wg KONCEPCJI SALTACJONISTYCZNYCH



nie uwzględnia się zawartej w materii żywej skłonności do

kierunkowych zmian



przypadek to główny mechanizm prowadzący do istotnych

zmian

HIPOTEZA POŚREDNIA



zakłada możliwość zachodzenia ewolucji przez „szybkie”

(skala tysiącleci i dziesiątek tysięcy lat) przejścia postaci,

funkcji i cech organizmów żywych

Statyczność życia



W epoce „przed-darwinowskiej” uważano, że formy

organizmów żywych na Ziemi są niezmienne, dane raz na

zawsze, wniosek ten uzyskano na podstawie dociekań

metafizycznych a nie badan naukowych



Na podstawie filozofii Arystotelesa definiowano gatunek,

jako klasę bytów posiadających taką samą formę

substancjonalną



Biologia XVIII i XIX wieku to hybryda dociekań

empirycznych

i filozoficznych, a nie „czysta” nauka

przyrodnicza



Dopiero praca Karola Darwina zburzyła ten nieprzystający

do rzeczywistości stan wiedzy o życiu i jego pochodzeniu

Różne ujęcia kreacji

HERAKLIT Z EFEZU (540 - 480 p.n.e.)



Uważał, że kosmos jest stwórcą wszystkiego, a

materia

posiada własność kreacyjną i sprawczą



kosmos jest wieczny, a jego historię stanowią



nieskończenie powtarzające się cykle

powstawania i zaniku materii



Wg niego,

stawanie si

i przemijanie jest

wynikiem nieprzerwanego ścierania się



przeciwieństw



mimo, że „wszystko płynie” to rzeka wciąż

pozostaje tą samą rzeką, jeśli rozpatrywać ją

jako materię(dialektyka)

ARYSTOTELES (384 – 332 p.n.e.)



Twierdził, że wszystko co jest w ruchu, jest przez

coś

poruszane. Pierwszy czynnik ruchu stanowi rację



uzasadniającą pojawienie się ruchu wiecznego,

a więc i życia. Ruch wieczny nie jest utożsamiany

z ewolucją, a z siłą sprawczą



Dla

Św. Tomasza z Akwinu

pierwszy czynnik

ruchu to Bóg chrześcijański, a kreacja to

nadanie bytowi aktu istnienia

Różne ujęcia kreacji

PLATON (427 – 347 p.n.e.)



Wg Platona kosmos czyli porządek powstał z chaosu

dzięki

Demiurgowi,

stwórcy



platońskie rozumienie kreacji należy pojmować jako

porządkowanie chaosu



świat idei jest prawdziwy, piękny i wieczny,

zmiany zachodzą tylko w świecie zmysłów (iluzji)

ŚW. AUGUSTYN Z HIPPONY (354 – 430)



ideę stworzenia umieścił w kontekście idei ewolucji-

powstanie i zanikanie bytów zachodzi w ramach

działań Boga



akt stwórczy Boga obejmuje wszystko, co istnieje,

nie ma niczego, co nie powstałoby z woli Stwórcy.



Bóg stworzył świat i ciągle go "napędza". Bez jego

woli nic nie może istnieć



"Bez woli Boga nawet jeden listek nie spada z

drzewa".

Koncepcja statycznej
kreacji



KREACJONIZM-

wszystko co istnieje, ma twórczy początek,

pozostaje niezmienne i stabilne -przeciwieństwo ewolucjonizmu

(głoszącego zmienność i niestabilność Wszechświata)



KREACJA-

(dla przyrodników) zjawisko przemiany jednych

cząsteczek elementarnych w drugie, podstawowa własność

przyrody



Kreacjonizm można rozumieć różnorako, w zależności od

kontekstu, w którym funkcjonuje ta idea. Najogólniej,

kreacjonizm to pogląd dotyczący stwórczego pojawienia się

świata i życia na Ziemi oraz zasad ich istnienia i funkcjonowania

Statyczność życia i

kreacjonizm

W BIOLOGII



powstanie życia na Ziemi to akt twórczy, nie podlega zmianom i

procesom ewolucyjnym



liczba i postać gatunków jest niezmienna (istnieją tylko gatunki,

które zostały na początku stworzone i nie podlegają one żadnym

zmianom ewolucyjnym )

W RELIGIOZNAWSTWIE



świat został stworzony przez bóstwo jako gotowa całość i jest

wynikiem zamierzonego celu stwórcy, a miejsce człowieka na

drabinie życia jest określone

W RELIGII CHRZEŚCIJAŃSKIEJ



uznaje się dogmat wiary, że Bóg stworzył świat z niczego (

nihilo

) umiejscawiając na nim człowieka

Podział kreacjonizmu

KREACJONIZM TRADYCYJNY (KLASYCZNY)



reprezentowany m.in. przez św. Tomasza, według którego kreacja

to swoista zasada powstawania świata, który pozostaje dalej w

niezmienionej formie



istnienie bytów polega na ich nieustannym stwarzaniu



Bóg tworzył duże grupy organizmów etapami, a ostatnim takim

etapem było stworzenie człowieka

KREACJONIZM MŁODEJ ZIEMI



Ziemia ma 6-10 tys lat, a Bóg stworzył świat i życie w ciągu 6 dni

KREACJONIZM STAREJ ZIEMI



traktuje biblijny opis metaforycznie, pozostaje częściowo w

zgodzie z naukami przyrodniczymi

KREACJONIZM EWOLUCYJNY



Bóg stworzył życie, które naturalnie wyewoluowało w

zamierzonym przez niego kierunku lub kierował procesem

ewolucji, aż do powstania człowieka

Kreacjoniści w wyjaśnianiu

zjawiska homol

ogii



Obecnie kreacjoniści kładą nacisk na wspólny projekt

zastosowany w świecie

przyrody ożywionej i jedność planu organizacyjnego

typów roślin i zwierząt.



Homologia (oraz konwergencja) jest wynikiem

aktywności Stwórcy



Homologiczne struktury występują w niespokrewnionych

organizmach, stanowiąc wspólne i stałe rozwiązania

służące określonej strategii przetrwania.



Podobieństwa pomiędzy strukturami nie są przyczyny

historycznej (tj. wyewoluowały u wspólnego przodka

danej grupy, by następnie zostać odziedziczone przez

wywodzące się od niego organizmy).



Podobieństwa są przyczyny funkcjonalnej (wynik

wspólnego projektu).



Te same komponenty, te same elementy architektury

i mechanizmy konstrukcyjne, mogą być użyte w

odmiennych projektach



Kreacjonizm broni tezy o niezmienności gatunków w rozumieniu

"gatunku naturalnego", a nie gatunku w rozumieniu obecnej

systematyki



"gatunek" nie może przechodzić jeden w drugi



Według twierdzeń współczesnej kreacjonistycznej typologii

"gatunek naturalny" (baramin) to wachlarz możliwych aktualizacji

form fenotypowych w "gatunku naturalnym" (ekotyp, ekomorf)



Różne te formy są przybierane w ramach gatunku, ale w

odmiennych warunkach środowiska



Jako przykład kreacjoniści podają psowate, obejmujące

tak zróżnicowane formy, jak wilki, szakale, kojoty, lisy i psy

domowe.



Dla kreacjonistów nie istnieją dowody na gruncie paleontologii,

mówiące, że miały miejsce ewolucyjne transformacje pomiędzy

"gatunkami naturalnymi"



Również genetyka potwierdza, że zakres zmienności "gatunku

naturalnego" jest ograniczony i nie może przekroczyć pewnych

niezmiennych barier

Definicja „gatunku naturalnego”

Dobór naturalny



„Genetyczne uszlachetnienie” odmiany zazwyczaj

odbywa się kosztem innych funkcji



"uszlachetnione" odmiany:

- są biologicznie słabsze niż odmiany dzikie

- są mniej zdolne do życia w warunkach naturalnych

- stają się zależne od człowieka

- wymagają specjalnych warunków środowiska

- wymagają ochrony przed krzyżowaniem się

(zapewnienie izolacji)



Bez w/w wymagań odmiany najbardziej

wyspecjalizowane szybko giną, a

pozostałe

powracają

do stanu sprzed udomowienia.



Gdy odmiana dziczeje, wyselekcjonowane przez

hodowców poszczególne cechy "rozpływają się" w

populacji



Dobór naturalny jest w przyrodzie siłą zachowawczą,

zapobiegającą pojawianiu się znacznie zmienionych

form

Mutacje

Argumenty kreacjonistów:



Losowe zmiany w jakimś mechanizmie czy kodzie

źródłowym nie doprowadzą nigdy do ulepszenia

produktu



Są zwykle szkodliwe lub rzadziej neutralne



Mutacje są bardzo negatywnym czynnikiem, utrudniającym

organizmom utrzymywać rozmaite funkcje



W przypadku mutacji dających korzyść przystosowawczą –

mutacje te są korzystne, ponieważ chronią istniejące funkcje, a

nie, ponieważ stwarzają nowe funkcje lub organy. Często wiążą

się z upośledzeniem żywotności populacji, które mają szansę

konkurować z populacjami niezmutowanymi tylko w

wyjątkowych

warunkach (np. silnej presji selekcyjnej wytworzonej przez

antybiotyk).

Zapis kopalny



Według kreacjonistów zapis kopalny nie stoi w sprzeczności

z założeniami kreacjonizmu



Zapis kopalny ujawnia dwa fakty:

1. Stazę.
Większość gatunków w zapisie kopalnym nie ujawnia żadnej

kierunkowej przemiany podczas swego pobytu na Ziemi

(staza). Wyglądają one niemal tak samo, w momencie gdy

się w zapisie kopalnym pojawiają, jak i wówczas, gdy

znikają. Zmiany morfologiczne mają zazwyczaj ograniczony

charakter i pozbawione są kierunku.

2. Nagłe pojawianie się.

Na żadnym obszarze geograficznym zapis kopalny nie

ujawnia stopniowego powstawania gatunków w wyniku

stałych, wolnych przekształceń swoich przodków. Zjawiają

się one nagle i całkowicie ukształtowane, trwają jakiś czas,

po czym znikają równie raptownie i zagadkowo, jak się

pojawiły.

Document Outline