Gatunki
Gatunki
dziennikarskie
dziennikarskie
UPJPII
UPJPII
Dr Krzysztof Gurba
Dr Krzysztof Gurba
Gatunki
Gatunki
dziennikarskie
dziennikarskie
UPJPII
UPJPII
Dr Krzysztof Gurba
Dr Krzysztof Gurba
Program zajęć (1)
Program zajęć (1)
1. Swoistość i funkcja gatunków prasowych.
1. Swoistość i funkcja gatunków prasowych.
Zakres przedmiotu, omówienie programu zajęć.
Zakres przedmiotu, omówienie programu zajęć.
Informacje organizacyjne o trybie i warunkach
Informacje organizacyjne o trybie i warunkach
zaliczania. Gatunki prasowe informacyjne i
zaliczania. Gatunki prasowe informacyjne i
publicystyczne. Czystość i dominanta gatunkowa.
publicystyczne. Czystość i dominanta gatunkowa.
Błędy współczesnego dziennikarstwa:
Błędy współczesnego dziennikarstwa:
editorializing
editorializing
i
i
infotainment
infotainment
.
.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W.,
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W.,
Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka, język,
Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka, język,
Warszawa 2006
Warszawa 2006
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Program zajęć (2)
Program zajęć (2)
2. Struktura tekstów informacyjnych.
2. Struktura tekstów informacyjnych.
Zasady konstrukcji tekstu informacyjnego. Typy lidów i ich
Zasady konstrukcji tekstu informacyjnego. Typy lidów i ich
funkcja. Wskaźniki spójności tekstu. Kompozycyjna rola
funkcja. Wskaźniki spójności tekstu. Kompozycyjna rola
akapitów.
akapitów.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław 1999.
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław 1999.
3. Prasowość i medialność.
3. Prasowość i medialność.
Gatunki tekstów informacyjnych, ich charakterystyki i
Gatunki tekstów informacyjnych, ich charakterystyki i
przykłady. Wyznaczniki prasowości i medialności.
przykłady. Wyznaczniki prasowości i medialności.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i świat
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław 1999.
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław 1999.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2002.
Program zajęć (3)
Program zajęć (3)
4. Gatunki informacyjne I.
4. Gatunki informacyjne I.
Krótkie gatunki informacyjne w pracy reportera.
Krótkie gatunki informacyjne w pracy reportera.
Wzmianka, notatka prasowa, zapowiedź, infografia
Wzmianka, notatka prasowa, zapowiedź, infografia
– rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
– rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
5. Gatunki informacyjne II.
5. Gatunki informacyjne II.
Relacja, sprawozdanie, raport, feature –
Relacja, sprawozdanie, raport, feature –
rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław
Fras J. Dziennikarski warsztat językowy, Wrocław
1999.
1999.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W.,
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W.,
Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka, język,
Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka, język,
Warszawa 2006
Warszawa 2006
Program zajęć (4)
Program zajęć (4)
6. Gatunki informacyjne III.
6. Gatunki informacyjne III.
Sylwetka, życiorys, główka, biogram, profil,
Sylwetka, życiorys, główka, biogram, profil,
portret i inne formy prezentacji osoby –
portret i inne formy prezentacji osoby –
rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
rozpoznawanie i ćwiczenie formy.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
7. Gatunki pogranicza I.
7. Gatunki pogranicza I.
Wywiad – metody, zwyczaje, rodzaje.
Wywiad – metody, zwyczaje, rodzaje.
Ćwiczenie formy. Zasady Grice’a.
Ćwiczenie formy. Zasady Grice’a.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Grice H.P., Logika i konwersacja, Przegląd
Grice H.P., Logika i konwersacja, Przegląd
Humanistyczny, nr 6, 1977.
Humanistyczny, nr 6, 1977.
Program zajęć (5)
Program zajęć (5)
8. Gatunki pogranicza II.
8. Gatunki pogranicza II.
Reportaż – rodzaje, klasycy, wyznaczniki gatunku.
Reportaż – rodzaje, klasycy, wyznaczniki gatunku.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Kraków 2002.
Kraków 2002.
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Kraków 1981, 1983.
Kraków 1981, 1983.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006
język, Warszawa 2006
9. Gatunki pogranicza III.
9. Gatunki pogranicza III.
Reportaż – ćwiczenie formy. Ocena prac.
Reportaż – ćwiczenie formy. Ocena prac.
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Kraków 1981, 1983.
Kraków 1981, 1983.
Program zajęć (6)
Program zajęć (6)
10. Gatunki publicystyczne I.
10. Gatunki publicystyczne I.
Publicystyka – gatunki, wyznaczniki gatunków,
Publicystyka – gatunki, wyznaczniki gatunków,
klasycy, historia, odmiany.
klasycy, historia, odmiany.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006
język, Warszawa 2006
11. Gatunki publicystyczne II.
11. Gatunki publicystyczne II.
Publicystyka – recenzja, komentarz, edytorial,
Publicystyka – recenzja, komentarz, edytorial,
esej, stand-up. Ćwiczenie formy.
esej, stand-up. Ćwiczenie formy.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo
i świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
i świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006
język, Warszawa 2006
Program zajęć (7)
Program zajęć (7)
12. Gatunki publicystyczne III.
12. Gatunki publicystyczne III.
Publicystyka – felieton, wyznaczniki gatunku.
Publicystyka – felieton, wyznaczniki gatunku.
Ćwiczenie formy.
Ćwiczenie formy.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Kraków 2002.
Kraków 2002.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006
język, Warszawa 2006
13. Poza gatunki klasyczne.
13. Poza gatunki klasyczne.
Fait divers, „białe” i inne gatunki nieklasyczne.
Fait divers, „białe” i inne gatunki nieklasyczne.
Ćwiczenie formy.
Ćwiczenie formy.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006
język, Warszawa 2006
Program zajęć (8)
Program zajęć (8)
14. Kolokwium semestralne
14. Kolokwium semestralne
*
*
15. Poprawa kolokwium semestralnego
15. Poprawa kolokwium semestralnego
*
*
*
*
Lub:
Lub:
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać projekt, którego efektem
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać projekt, którego efektem
będzie zestaw tekstów dziennikarskich.
będzie zestaw tekstów dziennikarskich.
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać projekt redakcyjny.
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać projekt redakcyjny.
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać dziennikarskie narzędzie
W ramach zajęć każda grupa będzie wykonywać dziennikarskie narzędzie
dydaktyczne.
dydaktyczne.
Literatura przedmiotu
Literatura przedmiotu
1
1
1.
1.
Adams S., Hicks W., Wywiad dziennikarski,
Adams S., Hicks W., Wywiad dziennikarski,
Kraków 2007.
Kraków 2007.
2.
2.
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
Bauer Z., Chudziński E. (red.), Dziennikarstwo i
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
świat mediów, wyd. II, Kraków 2000.
3.
3.
Bortnowski S., Warsztaty dziennikarskie,
Bortnowski S., Warsztaty dziennikarskie,
Warszawa 1999.
Warszawa 1999.
4.
4.
Hennessy B., Dziennikarstwo publicystyczne,
Hennessy B., Dziennikarstwo publicystyczne,
Kraków 2009.
Kraków 2009.
5.
5.
Magdoń A., Reporter i jego warsztat, Kraków
Magdoń A., Reporter i jego warsztat, Kraków
1993.
1993.
6.
6.
Niczyperowicz A. (red.), Dziennikarstwo od
Niczyperowicz A. (red.), Dziennikarstwo od
kuchni, Poznań 2001.
kuchni, Poznań 2001.
Literatura przedmiotu
Literatura przedmiotu
2
2
7.
7.
Pisarek W., Retoryka dziennikarska,
Pisarek W., Retoryka dziennikarska,
Kraków 1988.
Kraków 1988.
8.
8.
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Pisarek W., Nowa retoryka dziennikarska,
Kraków 2002.
Kraków 2002.
9.
9.
Pisarek W., Wstęp do nauki o
Pisarek W., Wstęp do nauki o
komunikowaniu, Warszawa 2008.
komunikowaniu, Warszawa 2008.
10.
10.
Strupczewski J., Vademecum dziennikarza,
Strupczewski J., Vademecum dziennikarza,
Warszawa 1999.
Warszawa 1999.
11.
11.
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Wańkowicz M., Karafka la Fontaine’a, I i II,
Kraków 1981, 1983.
Kraków 1981, 1983.
12.
12.
Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin 2004.
Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin 2004.
13.
13.
Wojtak M., Analiza gatunków prasowych, Lublin 2008.
Wojtak M., Analiza gatunków prasowych, Lublin 2008.
Literatura przedmiotu
Literatura przedmiotu
3
3
13.
13.
Wolny-Zmorzyński K., Reportaż – jak go
Wolny-Zmorzyński K., Reportaż – jak go
napisać?, Warszawa 2004.
napisać?, Warszawa 2004.
14.
14.
Wolny-Zmorzyński K. (red.), Mistrzowie
Wolny-Zmorzyński K. (red.), Mistrzowie
reportażu. Antologia, Rzeszów 2001.
reportażu. Antologia, Rzeszów 2001.
15.
15.
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
W., Gatunki dziennikarskie – teoria, praktyka,
język, Warszawa 2006.
język, Warszawa 2006.
16.
16.
Wolny-Zmorzyński K., Fotograficzne gatunki
Wolny-Zmorzyński K., Fotograficzne gatunki
dziennikarskie, Warszawa 2007.
dziennikarskie, Warszawa 2007.
17.
17.
Wolny-Zmorzyński K., Furman W.,
Wolny-Zmorzyński K., Furman W.,
Internetowe gatunki dziennikarskie,
Internetowe gatunki dziennikarskie,
Warszawa 2010.
Warszawa 2010.
Rodzaje (podsystemy)
Rodzaje (podsystemy)
dziennikarskie
dziennikarskie
Informacja
Informacja
Przekazywanie informacji o aktualnych
Przekazywanie informacji o aktualnych
wydarzeniach (funkcja powiadamiania)
wydarzeniach (funkcja powiadamiania)
Publicystyka
Publicystyka
Informowanie połączone z wyrażaniem
Informowanie połączone z wyrażaniem
subiektywnych sądów: ocen,
subiektywnych sądów: ocen,
komentarzy, wyjaśnień, interpretacji
komentarzy, wyjaśnień, interpretacji
(funkcja interpretacyjna i perswazyjna)
(funkcja interpretacyjna i perswazyjna)
Gatunki pograniczne
Gatunki pograniczne
Pojęcia
Pojęcia
Genologia
Genologia
Dominanta gatunkowa
Dominanta gatunkowa
Pakt faktograficzny
Pakt faktograficzny
Editorializing
Editorializing
Infotainment
Infotainment
Genologia i dominanta
Genologia i dominanta
gatunkowa
gatunkowa
Konwencje wypowiedzi językowych
Konwencje wypowiedzi językowych
Zrozumiałość i skuteczność komunikatu
Zrozumiałość i skuteczność komunikatu
„
„
the medium is the message” (M.
the medium is the message” (M.
McLuhan)
McLuhan)
„
„
Gra” formą, dynamika podziałów
Gra” formą, dynamika podziałów
gatunkowych, alteracje, adaptacje
gatunkowych, alteracje, adaptacje
Dominanta gatunkowa – konieczność
Dominanta gatunkowa – konieczność
doboru formy komunikatu w ramach
doboru formy komunikatu w ramach
spójnej konwencji przekazu
spójnej konwencji przekazu
Pakt faktograficzny
Pakt faktograficzny
Strony „umowy”: nadawca i odbiorca
Strony „umowy”: nadawca i odbiorca
Obowiązki nadawcy:
Obowiązki nadawcy:
Wierność przekazu (obiektywizm)
Wierność przekazu (obiektywizm)
Szczegółowość
Szczegółowość
Zwięzłość
Zwięzłość
Odpowiedzialność
Odpowiedzialność
Sytuacja odbiorcy:
Sytuacja odbiorcy:
Zaufanie
Zaufanie
Editorializing
Editorializing
Editorial, op-ed,
Editorial, op-ed,
views not news
views not news
Zasada oddzielania komentarza od
Zasada oddzielania komentarza od
informacji
informacji
Editorializing
Editorializing
– dodawanie własnej opinii,
– dodawanie własnej opinii,
komentarza, oceny do tekstu
komentarza, oceny do tekstu
informacyjnego, zwykle przy użyciu środków
informacyjnego, zwykle przy użyciu środków
leksykalnych
leksykalnych
Opinie w informacji – tylko w formie
Opinie w informacji – tylko w formie
przytoczenia
przytoczenia
Zasada przedstawienia racji drugiej strony
Zasada przedstawienia racji drugiej strony
Infotainment
Infotainment
Info
Info
rmation
rmation
+
+
Enter
Enter
tainment (inforozrywka)
tainment (inforozrywka)
Hard news
Hard news
Poważne i ważne
Poważne i ważne
Bieżące, aktualne
Bieżące, aktualne
Soft news
Soft news
Mniej poważne
Mniej poważne
Poza-czasowe
Poza-czasowe
Zawartość i forma przekazu
Zawartość i forma przekazu
Infotainers (anchors, „gospodarze”,
Infotainers (anchors, „gospodarze”,
„osobowości”)
„osobowości”)
Odwrócona piramida i
Odwrócona piramida i
5W
5W
W
W
hat
hat
CO
CO
W
W
ho
ho
KTO
KTO
W
W
here
here
GDZIE
GDZIE
W
W
hen
hen
KIEDY
KIEDY
W
W
hy
hy
DLACZEGO
DLACZEGO
+ What for
+ What for
W JAKIM CELU
W JAKIM CELU
+ with What effect
+ with What effect
Z JAKIM SKUTKIEM
Z JAKIM SKUTKIEM
LID
BODY
5
W
Typy lidów (1)
Typy lidów (1)
(Malette,
(Malette,
1991)
1991)
Streszczający
Streszczający
3-4 W z 5 W (najczęściej: kto co gdzie, kiedy?)
3-4 W z 5 W (najczęściej: kto co gdzie, kiedy?)
Pojedynczy, hasłowy
Pojedynczy, hasłowy
Jeden aspekt sprawy, najczęściej najważniejszy
Jeden aspekt sprawy, najczęściej najważniejszy
Cytat
Cytat
Streszczenie lub wprowadzenie cudzymi ustami
Streszczenie lub wprowadzenie cudzymi ustami
Dramatyczny
Dramatyczny
Metoda „trzęsienia ziemi na początku”
Metoda „trzęsienia ziemi na początku”
Opisowy
Opisowy
Opis jakiegoś obiektu, szczegółu; obrazek, sytuacja
Opis jakiegoś obiektu, szczegółu; obrazek, sytuacja
(najczęściej w czasie teraźniejszym)
(najczęściej w czasie teraźniejszym)
Typy lidów (2)
Typy lidów (2)
Prognozujący
Prognozujący
Zapowiedź przyszłego zdarzenia, konsekwencji,
Zapowiedź przyszłego zdarzenia, konsekwencji,
reakcji, następstwa
reakcji, następstwa
Pytający
Pytający
W formie zapytania, zdania pytającego
W formie zapytania, zdania pytającego
Tranzytywny
Tranzytywny
W nawiązaniu do poprzednich tekstów zawiera
W nawiązaniu do poprzednich tekstów zawiera
podsumowanie, powtórzenie tez i sygnalizuje
podsumowanie, powtórzenie tez i sygnalizuje
przejście do nowych zagadnień
przejście do nowych zagadnień
Anegdotyczny
Anegdotyczny
Zawiera anegdotę wprowadzającą (niekoniecznie
Zawiera anegdotę wprowadzającą (niekoniecznie
rozwiązaną, spuentowaną w samym lidzie)
rozwiązaną, spuentowaną w samym lidzie)