Badanie fizykalne w
Badanie fizykalne w
chorobach reumatycznych
chorobach reumatycznych
Badanie fizykalne w
Badanie fizykalne w
chorobach reumatycznych
chorobach reumatycznych
Klasyfikacja chorób
Klasyfikacja chorób
reumatycznych
reumatycznych
Współczesny podział chorób reumatycznych
Współczesny podział chorób reumatycznych
obejmuje niemal wszystkie choroby, w
obejmuje niemal wszystkie choroby, w
których patologii stwierdza się zmiany w
których patologii stwierdza się zmiany w
układzie ruchu. Jest on następujący:
układzie ruchu. Jest on następujący:
1.
1.
Układowe choroby tkanki łącznej
Układowe choroby tkanki łącznej
2.
2.
Zapalenia stawów z zajęciem stawów
Zapalenia stawów z zajęciem stawów
kręgosłupa
kręgosłupa
3.
3.
Choroba zwyrodnieniowa stawów
Choroba zwyrodnieniowa stawów
Klasyfikacja chorób
Klasyfikacja chorób
reumatycznych – c.d.
reumatycznych – c.d.
4. Zespoły chorobowe związane z czynnikami
4. Zespoły chorobowe związane z czynnikami
zakaźnymi
zakaźnymi
5. Choroby wywołane zaburzeniami
5. Choroby wywołane zaburzeniami
metabolicznymi i hormonalnymi
metabolicznymi i hormonalnymi
6. Nowotwory
6. Nowotwory
7. Zaburzenia "naczyniowo-nerwowe"
7. Zaburzenia "naczyniowo-nerwowe"
8. Choroby kości i chrząstek
8. Choroby kości i chrząstek
9. Zmiany okołostawowe
9. Zmiany okołostawowe
10. Zmiany w stawach w przebiegu różnych
10. Zmiany w stawach w przebiegu różnych
zespołów chorobowych
zespołów chorobowych
Klasyfikacja chorób
Klasyfikacja chorób
reumatycznych – c.d.
reumatycznych – c.d.
Klasyfikacja ta jest skróconą wersją podziału
Klasyfikacja ta jest skróconą wersją podziału
chorób reumatycznych zaproponowanego
chorób reumatycznych zaproponowanego
przez miarodajne i opiniotwórcze
przez miarodajne i opiniotwórcze
Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne
Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne
(ARA). Mimo to uwzględnia ona, jak widać,
(ARA). Mimo to uwzględnia ona, jak widać,
bardzo różne schorzenia, o różnej
bardzo różne schorzenia, o różnej
etiopatogenzie i symptomatologii. Oczywiście,
etiopatogenzie i symptomatologii. Oczywiście,
każde z nich może być traktowane jako
każde z nich może być traktowane jako
"reumatyzm", jeśli przyjmie się, iż
"reumatyzm", jeśli przyjmie się, iż
"reumatyzm" jest to grupa objawów
"reumatyzm" jest to grupa objawów
związanych z bolesnością i zaburzeniem funkcji
związanych z bolesnością i zaburzeniem funkcji
w zakresie ukladu mięśniowo-szkieletowego.
w zakresie ukladu mięśniowo-szkieletowego.
Problemy diagnostyczne
Problemy diagnostyczne
"Reumatyzm" w potocznym znaczeniu jest łatwo
"Reumatyzm" w potocznym znaczeniu jest łatwo
rozpoznawalny, jednak fachowa diagnoza nie zawsze
rozpoznawalny, jednak fachowa diagnoza nie zawsze
bywa tak prosta. Zdarza się, że zgłaszane przez
bywa tak prosta. Zdarza się, że zgłaszane przez
pacjenta objawy są tak typowe, że trudno o pomyłkę.
pacjenta objawy są tak typowe, że trudno o pomyłkę.
Często jednak przebiegi chorób są na tyle
Często jednak przebiegi chorób są na tyle
niecharakterystyczne, że dopiero wnikliwa
niecharakterystyczne, że dopiero wnikliwa
diagnostyka obrazowa (USG, w tym technika oparta
diagnostyka obrazowa (USG, w tym technika oparta
na zjawisku Dopplera, klasyczne badanie
na zjawisku Dopplera, klasyczne badanie
rentgenowskie, tomografia komputerowa,
rentgenowskie, tomografia komputerowa,
obrazowanie z użyciem rezonansu magnetycznego) i
obrazowanie z użyciem rezonansu magnetycznego) i
laboratoryjna pozwala na ostateczne rozpoznanie
laboratoryjna pozwala na ostateczne rozpoznanie
schorzenia toczącego się pierwotnie w tkance łącznej.
schorzenia toczącego się pierwotnie w tkance łącznej.
Badanie
Badanie
1.
1.
Wywiad
Wywiad
2.
2.
Badanie przedmiotowe = fizykalne
Badanie przedmiotowe = fizykalne
3.
3.
Badania obrazowe
Badania obrazowe
4.
4.
Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne
Wywiad w chorobach
Wywiad w chorobach
reumatycznych
reumatycznych
-
Wg klasycznego schematu
Wg klasycznego schematu
-
Zwracamy uwagę na:
Zwracamy uwagę na:
1.
1.
Wiek i okres rozwojowy badanego
Wiek i okres rozwojowy badanego
2.
2.
Zawód, rodzaj i sposób wykonywania pracy
Zawód, rodzaj i sposób wykonywania pracy
3.
3.
Środowisko życia pacjenta
Środowisko życia pacjenta
4.
4.
Główne dolegliwości
Główne dolegliwości
5.
5.
Chronologiczny przebieg choroby i wyniki
Chronologiczny przebieg choroby i wyniki
dotychczasowego leczenia
dotychczasowego leczenia
6.
6.
Uwarunkowania genetyczne choroby
Uwarunkowania genetyczne choroby
Badanie fizykalne
Badanie fizykalne
•
Zaczyna się w chwili wejścia pacjenta
Zaczyna się w chwili wejścia pacjenta
do gabinetu (obserwujemy jak
do gabinetu (obserwujemy jak
chodzi, jak się rozbiera),
chodzi, jak się rozbiera),
•
Badanie fizykalne przeprowadzamy
Badanie fizykalne przeprowadzamy
na chorym rozebranym i bosym.
na chorym rozebranym i bosym.
Etapy badania fizykalnego w
Etapy badania fizykalnego w
chorobach reumatycznych:
chorobach reumatycznych:
1. Badanie ogólne:
1. Badanie ogólne:
a.
a.
Stan statyczny (w spoczynku) – zwraca
Stan statyczny (w spoczynku) – zwraca
się uwagę na budowę ciała
się uwagę na budowę ciała
b.
b.
Stan dynamiczny (w ruchu) – określa
Stan dynamiczny (w ruchu) – określa
się:
się:
-
Cechy chodu
Cechy chodu
-
Okresy trwania faz chodu
Okresy trwania faz chodu
-
Nieprawidłowości chodu.
Nieprawidłowości chodu.
Etapy badania fizykalnego w
Etapy badania fizykalnego w
chorobach reumatycznych –
chorobach reumatycznych –
c.d.
c.d.
2. Stan odcinkowy
2. Stan odcinkowy
a.
a.
Długości względne i bezwzględne
Długości względne i bezwzględne
obu kończyn
obu kończyn
b.
b.
Nierówność czynnościową
Nierówność czynnościową
c.
c.
Zaburzenia symetrii (na podstawie
Zaburzenia symetrii (na podstawie
pomiaru obwodów kończyn)
pomiaru obwodów kończyn)
Etapy badania fizykalnego w
Etapy badania fizykalnego w
chorobach reumatycznych –
chorobach reumatycznych –
c.d.
c.d.
3. Stan miejscowy:
3. Stan miejscowy:
a.
a.
Statyczny (zmiany skóry, zmiany
Statyczny (zmiany skóry, zmiany
obrysów stawów lub chorej okolicy,
obrysów stawów lub chorej okolicy,
ustawienie poszczególnych stawów)
ustawienie poszczególnych stawów)
– często wskazana dokumentacja
– często wskazana dokumentacja
fotograficzna.
fotograficzna.
b.
b.
Dynamiczny (zakres ruchów
Dynamiczny (zakres ruchów
biernych i czynnych)
biernych i czynnych)
Badanie stawów
Badanie stawów
•
Zdrowy
Zdrowy
staw cechuje się typowymi obrysami
staw cechuje się typowymi obrysami
i pełnym bezbolesnym zakresem ruchów.
i pełnym bezbolesnym zakresem ruchów.
Mięśnie poruszające staw są dobrze
Mięśnie poruszające staw są dobrze
rozwinięte.
rozwinięte.
•
Chory
Chory
staw (zapalny, odczynowy,
staw (zapalny, odczynowy,
zwyrodnieniowy) objawia się:
zwyrodnieniowy) objawia się:
1.
1.
Wysiękiem
Wysiękiem
2.
2.
Obrzękiem błony maziowej
Obrzękiem błony maziowej
3.
3.
Bolesnością
Bolesnością
4.
4.
Ograniczeniem zakresu ruchów
Ograniczeniem zakresu ruchów
5.
5.
Przymusowym ustawieniem (np. w zgięciu)
Przymusowym ustawieniem (np. w zgięciu)
6.
6.
Ociepleniem
Ociepleniem
7.
7.
Możliwe chełbotanie, balotowanie.
Możliwe chełbotanie, balotowanie.
Badanie stawów – c.d.
Badanie stawów – c.d.
•
Ograniczenie ruchów lub przykurcz stawu
Ograniczenie ruchów lub przykurcz stawu
mogą być spowodowane patologią:
mogą być spowodowane patologią:
1.
1.
Kostną (nierówność, odkształcenie pow.
Kostną (nierówność, odkształcenie pow.
stawowych)
stawowych)
2.
2.
Torebkowo-więzadłową (np. przykurcz)
Torebkowo-więzadłową (np. przykurcz)
3.
3.
Mięśniową (odruchowy lub spastyczny
Mięśniową (odruchowy lub spastyczny
przykurcz, zbliznowacenie, porażenie lub
przykurcz, zbliznowacenie, porażenie lub
niedowład mięśni)
niedowład mięśni)
4.
4.
Ścięgnową (przerwanie lub przyrośnięcie
Ścięgnową (przerwanie lub przyrośnięcie
ściegna do otoczenia)
ściegna do otoczenia)
5.
5.
Skórną (blizna ściągająca skórno-kostna,
Skórną (blizna ściągająca skórno-kostna,
torebkowa)
torebkowa)
Badanie mięśni
Badanie mięśni
Badanie mięśni polega na określeniu siły
Badanie mięśni polega na określeniu siły
mięśni, nasilenia niedowładów i
mięśni, nasilenia niedowładów i
porażenia.
porażenia.
Skala Lovetta określająca siłę mięśni:
Skala Lovetta określająca siłę mięśni:
0 – porażony mięsień
0 – porażony mięsień
1 – niedowład (gdy czynne jest 10% masy
1 – niedowład (gdy czynne jest 10% masy
mieśnia, rozpoznaje się gdy skurcz
mieśnia, rozpoznaje się gdy skurcz
mięśnia nie wywołuje ruchu
mięśnia nie wywołuje ruchu
2- 25% czynnej masy mięśnia może
2- 25% czynnej masy mięśnia może
wywołać ruch po wykluczeniu masy
wywołać ruch po wykluczeniu masy
poruszanego odcinka
poruszanego odcinka
Badanie mięśni – c.d.
Badanie mięśni – c.d.
3 – 50% masy mięśnia wywołuje ruch
3 – 50% masy mięśnia wywołuje ruch
przeciwko masie
przeciwko masie
4 – 75% masy mięśnia wywołuje ruch
4 – 75% masy mięśnia wywołuje ruch
przeciwko oporowi
przeciwko oporowi
5 – w pełni sprawny mięsień
5 – w pełni sprawny mięsień
W celu większej precyzji, przy wartościach
W celu większej precyzji, przy wartościach
pośrednich, można użyć znaku „-” dla
pośrednich, można użyć znaku „-” dla
słabszych, „+” dla mocniejszych mięśni.
słabszych, „+” dla mocniejszych mięśni.
Badanie mięśni – c.d.
Badanie mięśni – c.d.
•
Siłę poszczególnych mięśni bada się
Siłę poszczególnych mięśni bada się
w pozycji, w której wyłączone są
w pozycji, w której wyłączone są
mięśnie współdziałające.
mięśnie współdziałające.
•
Niektóre ruchy wykonywane przez
Niektóre ruchy wykonywane przez
grupę mięśni można ocenić
grupę mięśni można ocenić
dotykiem, badając różnice siły
dotykiem, badając różnice siły
poszczególnych mięśni.
poszczególnych mięśni.
Uzupełnienie badania
Uzupełnienie badania
fizykalnego
fizykalnego
Badanie fizykalne uzupełnia się,
Badanie fizykalne uzupełnia się,
zależnie od wskazań, badaniem:
zależnie od wskazań, badaniem:
1.
1.
neurologicznym,
neurologicznym,
2.
2.
Radiologicznym,
Radiologicznym,
3.
3.
laboratoryjnym
laboratoryjnym