Podstawy 

przedsiębiorczości

Temat: Globalizacja 
gospodarki

Globalizacja 

Globalizacja ma wiele synonimów (internacjonalizacja, 

umiędzynarodowienie) i jest to proces występujący w gospodarce 

światowej charakteryzujący się przede wszystkim nasileniem się 

mobilizacji i przepływu dóbr, kapitałów i siły roboczej w skali 

ogólnoświatowej, rozwój transportu, komunikacji, telekomunikacji 

oraz szybki przepływ informacji w mediach. 

Tej ewolucji gospodarczej towarzyszą przeobrażenia w sferze 

społecznej, kulturowej, ustrojowej, politycznej prowadzące do 

konfrontacji i zbliżenia w tym zakresie między państwami, narodami, 

ludźmi całego świata. 

Globalizacja ma więc swój wymiar gospodarczy i społeczny, 

polityczny i kulturowy.

Podmioty globalizacji 

W procesie globalizacji uczestniczą następujące podmioty:
• państwa,
• organizacje międzynarodowe,
• przedsiębiorstwa.

Państwa dążą do podniesienia międzynarodowej konkurencyjności 

narodowych przedsiębiorstw dbając przy tym o bezpieczeństwo 

obrotu. Państwo tworzy dogodne warunki do prowadzenia biznesu w 

kraju i poza jego granicami. 

Do krajów najbardziej zaangażowanych w globalizację należą: 

Singapur, Irlandia, Szwajcaria, USA i Holandia. Polska w tym 

rankingu sklasyfikowana jest na 31 miejscu.

Podmioty globalizacji 

Organizacje międzynarodowe promują wymianę 

międzynarodową, tworzą międzynarodowe porozumienia, 

współfinansują międzynarodowe projekty, rozstrzygają spory 

handlowe między państwami. Najważniejszymi międzynarodowymi 

organizacjami gospodarczymi są:
• WTO – Światowa Organizacja Handlu,
• OECD – Organizacja ds. Współpracy Gospodarczej i Rozwoju,
• Bank Światowy,
• Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Przedsiębiorstwa działają w wielu krajach i chcą wykorzystywać 

globalną skalę działalności do zmniejszania kosztów i zwiększania 

przychodów. Przedsiębiorstwa te nazywamy korporacjami 

transnarodowymi (KTN).

Początki globalizacji upatruje się na około 

1500 roku w Europie. Ida ta  jest zgodna z 

Fernandem Braudelem, Immanuelem 

Wallersteinem, Giovannim Arrighim i wieloma 

innymi badaczami, którzy początków naszej 

współczesności upatrywali w miastach 

północnych Włoch pod koniec XV wieku.

W pierwszym okresie 1500-1750 za najważniejsze uznaje 

się:
•  handel dalekosiężny, 
• rozwój politycznych imperiów Europy i Azji i religijnych 

ekumen. 

Historia globalizacji

Drugi okres globalizacji (1750-1880) stanowiły: 
• rozwój europejskich imperiów kolonialnych, 
• industrializacja świata oraz rozwijający sie tzw. „wolny handel”, 

czyli ograniczenia barier celnych w wymianie międzynarodowej. 

Kolejny okres (1880-1945) to rozwój globalnego kapitalizmu, 

postępujący podział świata przez kolonialne potęgi i związana z tym 

rywalizacja miedzy nimi a także pierwsze dwie światowe wojny i dwa 

światowe kryzysy ekonomiczne. 

Kolejny okres od zakończenia II wojny światowej do lat 

siedemdziesiątych XX stulecia stanowią różne procesy:  polityczne, 

ekonomiczne i społeczno-kulturowe.

Historia globalizacji

Kształtowanie i rozpad dwubiegunowego porządku świata opartego na 

istnieniu dwóch mocarstw (USA i ZSSR), a także rozprzestrzenianie sie 

w rezultacie dekolonizacji systemu państw narodowych.

Historia globalizacji

Kształtuje sie również 

ekonomiczny ład 

międzynarodowy oparty zgodnie 

z postanowieniami w Bretton 

Woods na takich instytucjach 

jak: 
• Bank Światowy, 
• Międzynarodowy Fundusz 

Walutowy,
• i dotyczące wolnego handlu 

porozumienia GATT.

Do procesów społeczno-kulturowych zalicza się z jednej strony 

globalizacje masowej

produkcji, konsumpcji i środków przekazu informacji, z drugiej strony 

selektywne

adaptacje, innowacyjne hybrydyzacje, które towarzyszą tym 

pierwszym. 

Historia globalizacji

Na ostatni okres globalizacji składają sie: 

rozpad ZSRR, bloku radzieckiego i jego 

międzynarodowe konsekwencje, 

prowadzona przez wiele państw polityka 

liberalizacji, ekspansja i intensyfikacja 

międzynarodowego handlu i finansów, 

rozwój opartej na procesorach, 

komputerach, Internecie komunikacji oraz 

mediów elektronicznych a także rozwój 

międzynarodowej przestępczości.

Czynniki globalizacji

• poszukiwanie możliwości poszerzenia wymiany handlowej przez 
europejskich kupców tysiące lat temu,

• odkrycia geograficzne i rozwój transportu morskiego,

• motywy ekonomiczne, takie jak np. wykorzystanie taniej siły 
roboczej czy dostęp do cennych surowców,

• upadek komunizmu w Europie i rozpad Związku Radzieckiego,

• przemiany polityczne w Chinach, które doprowadzają do rozwoju 
nowoczesnej gospodarki,

• korporacje transnarodowe,

• rewolucja informacyjna i informatyczna,

• upowszechnianie się Internetu i telewizji satelitarnej,

• stopniowe znoszenie barier celnych i liberalizacja obrotu 
towarowego, i inne czynniki.

Globalny rynek jest najbardziej skomplikowanym zjawiskiem na ziemi 

i tym samym najbardziej nieprzewidywalnym. Możliwość utrzymania 

się przedsiębiorstwa na globalnym rynku zależy od zdolności do 

przyjmowania w tym przedsiębiorstwie form działalności 

zapewniających mu odpowiednią elastyczność i dynamikę. 

Globalizacja gospodarki

Cechy te są niezbędne, jeśli się chce 

często wdrażać innowacyjne produkty 

i szybko wprowadzać je na rynek, 

skutecznie reagować na potrzeby 

klientów i zachowania konkurentów 

oraz dostrzegać i efektywnie 

wykorzystywać szanse rozwoju, które 

pojawiają się często ale na krótko.

Z punktu widzenia typu strategii zarządzania można wyróżnić trzy 

rodzaje procesów globalizacji działalności przedsiębiorstw:
• globalizacja jako kierunek rozwoju korporacji międzynarodowych,
• globalizacja jako rezultat fuzji i aliansów strategicznych 

przedsiębiorstw,
• globalizacja jako forma kooperacji.

Pierwszy typ przypada na lata 50 i 60 i wiąże się z naturalnym 

kierunkiem ewolucji wielu przedsiębiorstw w wielonarodowe 

przedsiębiorstwa. Przekształcenie w przedsiębiorstwa 

międzynarodowe polegało na tworzeniu filii zagranicznych lub 

oddziałów funkcjonujących w oparciu o miejscową siłę roboczą 

i zasoby surowcowe oraz sprzedających swoje produkty na 

miejscowych rynkach.

Globalizacja gospodarki

Kolejny etap ewolucji, który przypada na lata 70 i 80 polegał na 

wprowadzeniu form globalnej koordynacji w odniesieniu do 

niektórych funkcji krajowych filii przedsiębiorstwa. Globalny 

charakter tej koordynacji wynikał z uwzględnienia światowych 

trendów i uwarunkowań w danej dziedzinie oraz podporządkowania 

jej strategicznym celom ekspansji na rynki światowe. 

Współczesnymi granicami organizacji stają się technologie, a nie 

struktury i biurokratyczne procedury. Mamy więc do czynienia 

z procesem przekształcenia wielkich przedsiębiorstw, koncentrujących 

u siebie wszystkie potrzebne i procesy produkcyjne i usługowe 

w zbiory tymczasowych, niewielkich i maksymalnie elastycznych 

zespołów wchodzących w rozmaite układy kooperacyjne w światowym 

otoczeniu. Powoduje to zacieranie się granic między 

przedsiębiorstwami, których rozmaite części i zasoby uczestniczą 

w realizacji wspólnych przedsięwzięć o bardzo zróżnicowanym czasie 

trwania. 

Globalizacja gospodarki

Cechy gospodarki światowej jako systemu:

1) ma charakter dynamiczny (ulega ciągłym zmianom i 

przeobrażeniom),

2) ma charakter historyczny (powstała na pewnym etapie rozwoju,

3) ma charakter niejednorodny,

4) ma charakter zróżnicowany, 

5) gospodarka światowa dąży do wzrostu.

Cechy współczesnej gospodarki światowej 

Państwo 

Wzrasta i rozszerza się wpływ rynku, 

szczególnie kapitałowego. Globalizacja 

upodabnia i osłabia wpływ administracji 

państwowych w różnych krajach 

kapitalistycznych. Maleje wpływ 

instytucji i programów rządowych 

kreujących politykę gospodarczą 

państwa.

Cechy współczesnej gospodarki światowej 

Rynki

Rynek, mający coraz większy wpływ na 

funkcjonowanie państwa, jest coraz bardziej 

nieprzewidywalny. Te warunki zewnętrzne 

zmuszają urzędników państwowych i 

menadżerów do podejmowania 

ryzykownych decyzji. By uchwycić 

różnorodne i zmieniające się otoczenie 

politycy i menadżerowie posługują się 

instrumentami myślenia i planowania 

strategicznego.

Produkt

W trzech wielkich regionach ekonomicznych obserwuje się 

podobieństwo zachowań klientów, zatem standaryzacje produktów. 

Ryzyko wejścia w proces globalizacji maleje, gdy firma koncentruje się 

na wybranej grupie produktów.

Olbrzymie farmy, duża skala 

produkcji, przemysłowe 

technologie hodowli, 

intensywne wykorzystanie 

chemii, transport po całym 

kontynencie, pozwalają 

wyeliminować tradycyjnych 

rolników.

Cechy współczesnej gospodarki światowej 

Rolnictwo

Tradycyjny model rolnictwa, gdzie lokalny, niezależny rolnik, sprzedaje 

swoje produkty bezpośrednio konsumentowi, dla korporacji oznacza 

duże pieniądze, bezproduktywnie leżące na „ulicy” – rynek, który 

można przejąć. 

Cechy współczesnej gospodarki światowej 

Polityka

Wyraża się w dążeniu do politycznego ujednolicenia świata i integracji 

poszczególnych społeczności narodowych oraz gospodarek 

narodowych w jeden globalny system polityczny i ekonomiczny, a 

także próbach zastępowania władzy publicznej przez firmy globalne w 

kierowaniu gospodarką narodową i kontrolowaniu jej.

Autostrady

Autostrady buduje się zwykle z 

pieniędzy podatników, pod 

pretekstem wzmacniania rozwoju, 

służącemu całemu społeczeństwu. 

W rzeczywistości służą one dużym 

korporacjom do przejmowania 

rynków. 

Z globalizacją związane są cztery ogólnoświatowe procesy, które 

symulują integrację gospodarek narodowych, a zarazem są jej 

następstwem:

- mobilność czynników produkcji, a zwłaszcza kapitału, 

kwalifikowanych kadr oraz innowacji,

- równoczesność, polegająca na niemal jednoczesnym pojawianiu 

się w wielu, nawet bardzo odległych miejscach globu ziemskiego, 

produktów, usług, innowacji oraz informacji. W tym samym czasie 

czyta się w gazetach o tych samych wydarzeniach, ogląda się te 

same filmy, słucha tej samej muzyki, ma identyczne smutki, radości, 

lęki i nadzieje.

Procesy gospodarki globalnej

- równoległości, sprawiające, że dzięki rosnącej liczbie 

technologicznych możliwości innowacje mogą omijać istniejące 

struktury i przyczyniać się do rozwoju zupełnie nowych, niezależnych 

form działalności gospodarczej w nowych miejscach i w nowych 

strukturach,

Procesy gospodarki globalnej

- pluralizmu, przejawiającego 

się w powstawaniu oraz 

istnieniu różnych ośrodków 

produkcji, dyspozycji i 

tworzenia innowacji.

Zalety globalizacji 

Globalizacja zmniejszyła poczucie izolacji istniejące w wielu krajach 

rozwijających się i zapewniła licznym ich mieszkańcom dostęp do 

wiedzy nieosiągalny przed stuleciami nawet w najbogatszych krajach.

Wejście nowych firm zagranicznych może być niekorzystne dla 

przedsiębiorstw państwowych, lecz firmy te przyczyniają się do 

wprowadzenia nowych technologii, otwierania dostępu do nowych 

rynków i powstania nowych gałęzi gospodarki.

Pomoc zagraniczna – aspekt zglobalizowanego świata – mimo wad 

przynosi milionom ludzi dobroczynne skutki np. programy edukacyjne 

doprowadziły do likwidacji analfabetyzmu na obszarach wiejskich.

Zalety globalizacji 

Międzynarodowa pomoc humanitarna jest formą wspólnego działania. 

Główną misją Banku Światowego jest umożliwienie krajom rozwoju 

przyczynienie się do tego, by „stanęły na własnych nogach”.

Globalizacja, dzięki zwiększeniu 

wzajemnych zależności między 

ludźmi na świecie, wzmocniła 

potrzebę wspólnych działań o zasięgu 

globalnym i znaczenie globalnych 

dóbr publicznych.

Spadek kosztów transportu i 

telekomunikacji oraz obniżanie barier 

ograniczających przepływ dóbr, usług 

i kapitału.

Wady globalizacji 

W wyniku powiększającej się przepaści między posiadającymi a 

nieposiadającymi coraz większa liczba osób w Trzecim Świecie żyje w 

skrajnej nędzy.

W Afryce ogromne aspiracje, jakie ludzie mieli po wyzwoleniu się spod 

panowania kolonialnego, w dużej mierze się nie ziściły. Kontynent 

pogrążył się w nędzy, duży wskaźnik zachorowalności na AIDS.

Kraje Zachodu nakłoniły biedne kraje do zniesienia barier handlowych, 

ale własne bariery utrzymały na nie zmienionym poziomie, 

uniemożliwiając krajom rozwijającym się potrzebnych dochodów z 

eksportu.

Pozostają nadal poważne bariery dla swobodnego przepływu siły 

roboczej.

Konkluzja  

Globalizacja sama w sobie nie jest ani czymś  dobrym, ani czymś 

złym. Przynosi korzyści mimo wielkich kryzysów.

W wielu przypadkach interesy i walory komercyjne wyparły troskę o 

środowisko naturalne, demokrację, prawa człowieka i sprawiedliwość 

społeczną.

Nie mamy rządu światowego, który by 

odpowiadał przed ludźmi z każdego kraju 

i nadzorował proces globalizacji w sposób 

porównywalny ze sposobem, w jaki rządy 

poszczególnych krajów kierują procesem 

nacjonalizacji.

Mamy system, w którym kilka instytucji – 

Bank Światowy, MFW i WTO, a także – 

ministrowie finansów, gospodarki i 

handlu – zdominowało scenę.

Literatura   

1. Budnikowski A., Kawecka-Wyrzykowska E.: Międzynarodowe 

stosunki gospodarcze. Warszawa 1997,

2. Herbut R., Antoszewski A.: Leksykon politologii. Wrocław 1999,
3. Kamecki Z.: Uwagi na temat pojęcia integracji gospodarczej. 

Instytut Zachodni, Poznań 1973,

4. Komosa A.: Szkolny słownik ekonomiczny. Ekonomik 2002,
5. Biernacka M., Korba J., Smutek Z.: Podstawy przedsiębiorczości. 

Podręcznik do liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i 
technikum. Wyd. II. Operon, Gdynia 2009,

6. Gregorczyk S., Romanowska M., Sopińska A., Wachowiak P.: 

Przedsiębiorczość bez tajemnic. Podręcznik do nauczania 
podstaw przedsiębiorczości dla liceum 
i technikum. WSiP  2009,

7. Adelson I.: Formy prawno – organizacyjne przedsiębiorstwa a 

strategia jego rozwoju. Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 
2000,

8. Stiglitz J.E., Globalizacja. PWN, Warszawa 2007.