Wprowadzenie do

termodynamiki

chemicznej

• Literatura

• W. Ufnalski: Wprowadzenie do

termodynamiki chemicznej.OWPW,
W-wa 2004.

• P. W. Atkins: Chemia Fizyczna,

PWn, W-wa 2001

Termodynamika

chemiczna

zakres i metoda

Wprowadzenie do termodynamiki

chemicznej

0,0E+00

2,5E+05

5,0E+05

7,5E+05

1,0E+06

-0

V/m

0,0

10,0

20,0

30,0

40,0

50,0

60,0

100

T/K

)

0,0

0,2

0,4

0,6

0,8

1,0

Współrzędna reakcji

-10

-5



 G/RT

G/RT

Cel badań

termodynamicznych i

pojęcia podstawowe

1.1.

CHEMIA FIZYCZNA

Badanie i opis ilościowy

właściwości substancji oraz ich

przemian fizycznych i

chemicznych

TERMODYNAMIKA

CHEMICZNA

Badanie praw rządzących

przemianami energii układów

makroskopowych w wyniku

przemian fizycznych i

chemicznych

Ukła

Oddziaływanie układu z otoczeniem

wymiana materii i energii

Otocze
nie

Otwar
ty

Zamknię
ty

Składni
ki

Układ

zamknięty

Otocze
nie

Q 

Diatermic
zny

Adiabatyc
zny

Q =
0

W
= ?

Q =
0

W =
0

Izolowa
ny

Więzy (ograniczenia)

narzucone układowi

Stały parametr

• Temperatura (T =

const)

• Ciśnienie (P = const)
• Objętość (V = const)

Nazwa układu

• Izotermiczny
• Izobaryczny
• Izochoryczny

Stan

układu

Parametry stanu

układu

Ekstensywne

Intensywne

Liczba stopni swobody

(wariancja)

Proporcjonalne do

ilości materii w
układzie:

• masa
• objętość

Niezależne od

ilości materii w
układzie:

• temperatura
• ciśnienie
• ułamek molowy

Stan

układu

Reguła Duhema:

Stan

termodynamiczny układu jest
jednoznacznie określony jeżeli znane
są ilości każdego składnika oraz
dodatkowo dwa parametry.

Faza wewnętrznie

zrównoważona

Jednoskładnikowa

= substancja czysta

• parametry intensywne mają identyczne

wartości w każdym elemencie objętości
fazy

• na granicy fazy następuje skokowa

zmiana wartości co najmniej jednego
parametru intensywnego

Wieloskładnikowa

= roztwór

stała, ciekła,

gazowa

Układ ...

jednoskładniko

wy,

wieloskładniko

wy,

jednofazowy

wielofazowy

1.2. Termodynamiczny

opis układów i przemian

- ograniczenia i sukcesy

Wykład 1

Metoda opisu

termodynamicznego ...

• Zdefiniować układ
• Określić więzy narzucone układowi
• Określić liczbę stopni swobody układu
• Wybrać parametry stanu układu

(zmienne niezależne)

• Na zbiorze parametrów stanu

zdefiniować funkcje termodynamiczne
(syn. funkcje stanu)

• ....

.... metoda opisu

termodynamicznego...

• Obliczyć zmianę Y funkcji stanu w

wyniku opisywanej przemiany

• Zinterpretować obliczoną wartość Y

Y

const

i j























Stan
początkowy

Y(x’

, x’

....x’

)

Stan końcowy

Y(x”

, x”

....x”

)

.... metoda opisu

termodynamicznego

Założenie:
• Ciągłość parametrów i funkcji stanu 
• ciągłość materii 
• ignorowanie molekularnej budowy

materii

Ograniczenie:
• możliwość opisu wyłącznie układów

makroskopowych (N > 10

drobin) w

których nieciągłość materii jest
pomijalna

Sukcesy opisu

termodynamicznego ...

Opis:
• właściwości PVT substancji czystych i efektów

energetycznych ich przemian fizycznych

• przemian fazowych substancji czystych

(topnienie, parowanie, sublimacja, polimorfizm)

• efektów objętościowych i energetycznych

tworzenia roztworów z substancji czystych

• równowag fazowych w układach

wieloskładnikowych (ciecz - ciecz, ciecz - para,
ciecz - kryształ)

• ....

....sukcesy opisu

termodynamicznego

... opis
• efektów cieplnych reakcji chemicznych
• położenia stanu równowagi w układach,

w których przebiegają reakcje chemiczne

• ograniczeń procesu konwersji energii

cieplnej na energię mechaniczną (teoria
maszyn cieplnych)

• procesu konwersji energii chemicznej w

energię elektryczną

Zalety opisu

termodynamicznego

• Prostota wnioskowania metodami analizy

matematycznej

• Brak teoretycznych ograniczeń stopnia

złożoności układów (od „1 mola gazu”
do „organizmu żywego”)

• Możliwość obliczenia wartości wielkości

trudno mierzalnych na podstawie
wartości wielkości łatwo mierzalnych

• Brak konieczności kontrolowania „drogi

przemiany” - zmiana funkcji stanu zależy
wyłącznie od wartości parametrów stanu
początkowego i końcowego układu

Braki opisu

termodynamicznego

• Brak możliwości określenia szybkości przemiany

(czas nie jest parametrem stanu układu)

• Brak możliwości teoretycznego obliczenia

wartości funkcji termodynamicznych  mogą

być one obliczane wyłącznie na podstawie
wartości doświadczalnych  konieczność

pomiarów wielkości określających
charakterystykę termodynamiczną układów i ich
przemian  TERMODYNAMIKA

DOŚWIADCZALNA.

TERMODYNAMIKA

DOŚWIADCZALNA

-najważniejsze typy pomiarów ....

• Relacje PVT substancji czystych
• Efekty cieplne przemian fizycznych

substancji czystych (ogrzewanie/oziębianie,
przemiany fazowe)

• Efekty objętościowe i cieplne tworzenia

roztworów (rozpuszczania)

• Równowagi fazowe w układach jedno- i

wieloskładnikowych (związek między
ciśnieniem, temperaturą i naturą
(ewentualnie - składem) faz
współistniejących w stanie równowagi

...TERMODYNAMIKA

DOŚWIADCZALNA

-najważniejsze typy pomiarów

• Efekty energetyczne reakcji chemicznych

(efekty cieplne i SEM ogniw chemicznych)

• Położenie stanu równowagi (skład

równowagowy) układów w których przebiegają
reakcje chemiczne.

OPIS

MOLEKULAR

OPIS

TERMODYNAMICZ

SPEKTROSKOP

CHEMIA

KWANTOWA

TERMODYNAMI

KA KLASYCZNA

TERMODYNAMI

DOŚWIADCZALN

TERMODYNAMIKA STATYSTYCZNA

W każdej nauce jest tyle

prawdy, ile jest w niej

matematyki .

Emanuel Kant (1724 –

1804)

filozof niemiecki , twórca

idealizmu transcedentalnego

Document Outline