ŻÓŁTACZKI 

PATOLOGICZNE

 

 

KRYTERIA ROZPOZNANIA

1. Początek w 1.dobie.
2. Stężenie B w 1.dobie życia >7 mg/dl.
3. Szybki  stęż. B (>5 mg/dl/dobę, >0,3 

mg/dl/h).

4. Stęż. B całkowitej w surowicy przekracza 

dopuszczalne normy (hiperbilirubinemia).

FIZJOLOGICZNA

• Początek w 2-3 dobie.
• Wzrost stęż. B < 5mg/dl/dobę.
• Stęż.B <12,9ml/dl; wcześniaki <15mg/dl.

 

 

HIPERBILIRUBINEMIA

 stęż. B pośredniej 

(wolnej)

• Przyczyny:

– Hemoliza 

(ch.hemolityczna).

– Zwiększone krążenie 

jelitowo-wątrobowe 

(zwężenie odźwiernika, 

niedrożność smółkowa, 

niedroż.jelit).

– Niedobór transferazy 

glukuronowej.

 stęż. B bezpośredniej 

(związanej)

• Przyczyny:

– zespół TORCH
– Posocznica
– Niedrożność dróg żół.
– Niedobór alfa-

antytrypsyny

– Mukowiscydoza
– Noworodkowe zapalenie 

wątroby

– Galaktozemia

 

 

Choroba hemolityczna

• Zespół objawów występujących w wyniku 

rozpadu erytrocytów płodu opłaszczonych 
swoistymi przeciwciałami matczynymi IgG 
przechodzącymi przez łożysko.

• Występuje m.in.w konflikcie serologicznym.
• Postaci choroby:

– Niedokrwistość hemolityczna,
– Żółtaczka hemolityczna z szybko wzrastającym 

stęż.B,

– Obrzęk uogólniony płodu.

 

 

CZYNNIKI RYZYKA

• Żółtaczka w rodzinie.
• Wystąpienie żółtaczki w poprzedniego dziecka.
• Choroby wątroby w rodzinie.
• Choroby matki w ciąży

 

(przeziębienia, nikotynizm, 

cukrzyca).

• Leki stosowane w ciąży

 

(tokolityki, wit.K, sulfonamidy, 

kontrasty radiologiczne).

• Powikłania okr.porodowego

 (

OXY, urazy, 

niedotlenienie, zbyt późne zaciśnięcie pępowiny).

• Zakażenie wewnątrzmaciczne.

 

 

MOŻLIWE POWIKŁANIA ŻÓŁTACZEK 

PATOLOGICZNYCH

Uszkodzenie mózgu – encefalopatia 

bilirubinowa 

– Niechęć do ssania,
– Apatia,
– Hipotonia,
– Osłabienie odruchów,
– Odgięciowe ułożenie głowy,
– Oczopląs, 
– Drgawki,
– Zanik reakcji odruchowych i śpiączka.

Trwałe 

uszkodzenie 

ukł.nerwowego

 

 

ROZPOZNANIE

• Schemat Kramera – 

ocena zażółcenia powłok 
skórnych.

I    4-8m%

II   5-12m%

III  8-16m%

 IV  11-18m%

V   >18m%  

 

 

GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA 

HIPERBILIRUBINEMII

• Steż.B przed wypisem ze szpitala w strefie 

dużego ryzyka.

• Żółtaczka w 1.d.ż.
• Ch.hemolityczna.
• Wiek ciążowy 35.-36.tyg.
• Fototerapia u poprzedniego potomstwa.
• Krwiak okolicy głowy, podbiegnięcia krwawe.
• Karmienie wyłącznie piersią.
• Rasa żółta.

 

 

CZYNNIKI ZMNIEJSZAJĄCE RYZYKO 

HIPERBILIRUBINEMII

• Stęż.B w strefie małego ryzyka.
• Wiek ciążowy >41tyg.
• Karmienie wyłącznie sztuczną mieszanką.
• Rasa czarna.
• Wypis ze szpitala po 72.godz.życia.

 

 

LECZENIE

 

 

FOTOTERAPIA

• Fotooksydacja = rozpad wolnej B w skórze i 

tk.podskórnej na bezbarwne, nietoksyczne 
subst. rozpuszczalne w wodzie i łatwo wydalane 
z żółcią i moczem.

• Bilirubina absorbuje padające światło niebieskie 

(425-475 nm),

 może też absorbować zielone i białe.

• Skuteczność zależy od długości światła, 

natężenia promieniowania, wielkości 
naświetlanej pow.

• Średnia skuteczność:  B o 1-2mg%/4-6h.

 

 

Zagrożenia fototerapii

• Przegrzanie, oparzenie.
• Odwodnienie.
• Zesp.brązowego dziecka 

(ciemne, szarobrązowe 

zabarwienie skóry i moczu).

• Rumień cieplny i wysypki skórne.
• Rozluźnione stolce, przyspieszenie pasażu 

jelitowego.

• Odseparowanie od matki.
• Utrudniona obserwacja dziecka.
• Uszkodzenie siatkówki oka.
• Zmiany rytmów biologicznych.
• Trombocytopenia 

(skrócony czas przeżycia płytek krwi).

 

 

Przeciwwskazania

• Wrodzona porfiria erytropoetyczna 

(CEP,             1 z objawów jest 
m.in.przewrażliwienie na światło).

• Cholestaza znacznego stopnia 

(zastój 

żółci).

 

 

O czym trzeba pamiętać?

• Najpierw sprawdzić urządzenie.
• Odpowiednia odległość lampy od dziecka (40-45cm).
• Okryć inkubator białym materiałem 

nieograniczającym dostępu światła lampy.

• Odsłonić jak największą powierzchnię skóry.
• Do skóry nie mogą dotykać żadne plastikowe elem.
• Ograniczenie stosowania kremów, maści, leków 

miejscowych.

• Zmiana pozycji min.co 3h.
• Zasłonić oczy dziecku.
• Sprawdzanie temp.co 4h.
• Monitorowanie nawodnienia, tętna, oddechu.

 

 

O czym trzeba pamiętać?

• Ochrona leków przed działaniem lampy.
• Podczas pielęgnacji zdejmujemy dziecku okulary 

(kontakt wzrokowy!).

• Dokładne dokumentowanie czasu trwania 

terapii.

• Obserwacja intensywności i czasu zażółcenia 

oraz aktywności dziecka.

• Obserwacja liczby, konsystencji, koloru stolców.
• Umożliwić rodzicom kontakt z dzieckiem, 

informować ich o jego stanie.

 

 

 

 

 

 

 

 

TRANSFUZJA WYMIENNA

• Założenie cewnika do ż.pępkowej i 

upuszczanie małymi porcjami krwi dziecka, 

a wpuszczanie krwi dawcy.

• Dzięki temu organizm zostaje pozbawiony 

nadmiaru bilirubiny.

• Używamy modyfikowanej krwi pełnej 

(erytrocyty+osocze), zgodnej z gr.krwi        

                 dziecka i poddanej próbie 

krzyżowej                             z krwią matki.

 

 

Wskazania 

• Nieskuteczna fototerapia
• Ch.hemolityczna
• Obrzęk płodu i niewydolność krążenia
• Stęż.B we krwi pępowinowej 

>4,5mg/dl

  stęż.B o 0,3mg/dl/godz.
  stęż.B o >5mg/dl/10h

 

 

Powikłania ostre

• Skrzep, zator powietrzny
• Tachykardia, zaburzenia rytmu serca
• Bezdech
• Sinica wymagająca resuscytacji
• Hiperkalcemia, 
• Hipokalemia 

(drgawki, drżenia),

 hipomagnezemia, 

hipoglikemia

• Zapalenie pępka
• Krwawienie z odbytu, kikuta pępowiny, do OUN
• Zakażenie
• Zaburzenia gosp.kwasowo-zasadowej

 

 

Literatura

• Łozińska-Czerniak A., 

Żółtaczki okresu 
noworodkowego          
        [w:] Położna. 
Nauka i praktyka, nr 
1, 2010, str.36-41.

• Gadzinowski J., 

Szymankiewicz M., 
Podstawy 
neonatologii, Oddział 
Wielkopolski PTMP, 
Poznań 2006.