background image

Macierz (substancja) pozakomórkowa

Połączenia komórek ze sobą

i z macierzą pozakomórkową

background image

Kształt komórki zależy od 

właściwości podłoża

Od kształtu komórki zależy również 

na jej los

background image

Komórki otoczone są często środowiskiem nie-

komórkowym

background image

Funkcje macierzy pozakomórkowej:

-uwodnione środowisko komórki
-selektywna immobilizacja białek np. czynników wzrostowych (ograniczenie
  miejsca działania) 
-steryczne blokowanie aktywności enzymów np. inhibicja proteaz
-tworzenie lokalnego zapasu białek (wolno uwalniany zapas)
-ochrona białek przed degradacją (przedłużenie czasu działania)
-gromadzenie białek wiążących się z receptorami błonowymi (treshold)

Glikozaminoglikany zbudowane z :

dwucukru: 1 aminocukier (N-acetyloglukozamina lub N-acetylogalaktozamina),
często z grupą siarczanową+ kwas glukoronowy lub iduronowy
reszt białkowych: różne białka, średni ciężar cząsteczkowy 10-600 kDa

Rodzaje GAG :

-hialuronian

-siarczan chondroityny i dermatanu

-siarczan heparanu i heparyna

-siarczan keratanu

background image

Porównanie kształtu i wielkości cząsteczek

budujących macierz pozakomórkową

background image

Macierz pozakomórkowa jest skomplikowaną 

strukturą zbudowaną z białek i połączonych z nimi 

polisacharydów

Połączenie łańcucha GAG z białkiem

w cząsteczce proteoglikanu

background image

Macierz pozakomórkowa tworzy czasami płaskie 

podłoże, z którym związane są komórki

background image

Typy połączeń międzykomórkowych

homofilowe

heterofilowe

przez łącznik

Typy zjawisk kontaktowych:

-zależność wzrostu komórki od przyczepienia się   do 
podłoża
-hamowanie wzrostu lub migracji przez kontakt
-kontaktowe naprowadzanie/zatrzymywanie
-agregacja komórek

background image

Po rozdzieleniu komórki zarodka zdolne są do 

tworzenia agregatów komórek tego samego typu

background image

Połączenia komórkowe:

komórka-komórka
komórka-macierz pozakomórkowa

-połączenia oddzielające (ścisłe) ang. tight junctions
-połączenia zakotwiczające ang. anchoring junctions

przez włókna aktynowe
przez włókna filamentów pośrednich

-połączenia komunikacyjne ang. communicating junctions

szczelinowe (gap junctions)
synapsy chemiczne
plazmodesmata (w komórkach roślinnych)

background image

W połączeniach międzykomórkowych i z macierzą

uczestniczy szkielet komórkowy

background image

Połączenia ścisłe

background image

Struktura połączeń ścisłych

background image

Dwie funkcje połączeń ścisłych

background image

Połączenia ścisłe - przykład

background image

Połączenia szczelinowe

background image

Model połączenia szczelinowego

Połączenia szczelinowe mogą się zamykać

background image

Rolę połączeń szczelinowych u roślin

pełnią plazmadesmata

background image

Połączenia zakotwiczające

background image

Dezmosomy łączą sąsiadujące ze sobą komórki

background image

Hemidezmosomy łączą komórki

z macierzą pozakomórkową

połączenia komórka-komórka

białko łączące (linker) - kadheryny (np. E-kadheryna)

białko łączące pozakomórkowe - kadheryny innej komórki

włókna cytoszkieletu  - włókna aktynowe, filamenty pośrednie

połączenia komórka-macierz

białko łączące (linker) - integryny

białko łączące pozakomórkowe - bialka macierzy pozakomórkowej

włókna cytoszkieletu  - włókna aktynowe, filamenty pośrednie

background image

Kadheryny są odpowiedzialne za łączenie

komórek kręgowców ze sobą z udziałem Ca

2+

Za łączenie komórek bez udziału Ca

2+

odpowiedzialne są białka CAM i ICAM 

np. N-CAM
20 rodzajów

IgG-like
białka ICAM

background image

Integryny jako receptory macierzy pozakomórkowej

background image

Komórka może regulować aktywność integryn

background image

Komórka może regulować aktywność integryn

background image

Regulacja aktywności integryn i ich podtypy

background image

Komórka może regulować aktywność integryn

background image

Integryny mogą być internalizowane i przenoszone

w inne miejsca błony cytoplazmatycznej

background image

Document Outline