Wiedza potoczna vs 
naukowa

Mgr Magdalena Szpunar

Wiedza potoczna a wiedza 
naukowa



Każdy człowiek rozporządza pewną 
wiedzą o tym jak jest skonstruowany 
świat społeczny go otaczający



Na świat społeczny patrzymy z 
perspektywy małego wycinka 
rzeczywistości, z jakim mamy 
bezpośrednio do czynienia



Wiedza potoczna tworzy się poprzez 
wymianę doświadczeń 

Cechy wiedzy potocznej



Potoczną wiedzę nabywamy „samoistnie”



Wiąże się ona z ograniczonym zasięgiem ludzkiej 

obserwacji



Człowiek kieruje się nie tylko rozumem, ale 

emocjami, w związku z tym, rzadko jest neutralna



Związana jest z wartościowaniem; mówi, co dobre, 

a co złe



Operuje podziałami dychotomicznymi dobry-zły



Tendencja do uogólniania „cała dzisiejsza 

młodzież”



Przesiąknięta jest stereotypami, upraszcza, jest 

sztywna i odporna na zmiany

Wiedza potoczna „ukryta” jest w 
przysłowiach



Jeśli wejdziesz między wrony, musisz 
krakać tak jak one”



„Kruk krukowi oka nie wykole”



„Gdy kota nie ma myszy tańcują”

Cechy wiedzy naukowej



Niezadowalanie się samym opisem, a 

wyjaśnianie poprzez odwołanie się do 

istniejących teorii



Uczonych obowiązuje przestrzeganie trzech 

podstawowych reguł:

1.

Wyraźne określenie problematyki badawczej w 

kontekście dotychczasowej wiedzy i istniejących teorii

2.

Staranne zbieranie danych, umożliwiające kontrolę ich 

rzetelności

3.

Odróżnianie twierdzeń opartych na faktach, od tych, 

które są domysłami



Wyróżnikiem nauki jest neutralność i 

powstrzymanie się od wartościowania

Wikipedia – nie jest źródłem 
naukowym

Źródła naukowe w internecie



Strony rządowe *.gov



Strony instytutów badawczych TNS OBOP, CBOS



Strony autorytetów naukowych i uczelni wyższych

Parafrazowanie



Żargon naukowców: 

X w swoim artykule 

sądzi, że… Koncepcja Y na tę kwestię 

przedstawia…



Unikajmy kolokwializmów:

 fajny pogląd, 

super idea



Unikajmy stylu publicystycznego:

 

wielki i genialny uczony 



Dlaczego tak sądzę? Uzasadnij 

swoje hipotezy

Jak czytać, żeby zrozumieć



rozumiemy co jego autor „miał na myśli”, lub



rozumiemy, jakie twierdzenie lub twierdzenia 

zostały w tekście zawarte, lub



rozumiemy (przynajmniej większość) słów 

użytych przez autora, lub



jesteśmy w stanie komuś powiedzieć, o co w 

danym tekście chodzi.

„Kurier Rzeszowski”, 1896, nr 37, s. 3, z listu 
dostarczonego do redakcji i opublikowanego na 
łamach; pisownia oryginalna.

Żyszuf 15 Czyrfca 1896. Najukochańszo Natalijo. Najsampszut 

dowiaduje sie o twoim sdrowiu i powodzyniu. Ja dzięgi bogu i 

Panu je Zusowi Zdruf tylko pinindzy ni mom. Teros kochana 

Natalijo tag jezdem tobo zajinty ze jak pije wutke to tfuj obros 

fgieliszku widzę a fczora to to jak się wróna darła to myślałem 

ze to ty na Mnie tak ziorosz. Glotego piszom do ciebie 

kochana natalio ten list bo mi kaśka Mordzianka podziała 

ryhtyk to co to na końcu fwsi miszko ze się na mnie gniwosz.

Słyszołem za się mosz obŜenić z tym juhą jusgiem z Jyzowego. 

Muwie jo ci dej se spokuj z tym frajcusem bo ci mordy natłukę 

Cyś zapomniała jageśmito pot płotem godała ze bedziesz 

cekała na Mnie. Ni miołem na cym pisać tom asz skrot panu 

lajtnatowi tyn Papir.Teros cie pozdrowiom sciskom i Całuję 

twuj J. W. c. k. Jenfanteryst 90 p. Pozdruf f kamieniu

fszystkich

Unikaj !



Pleonazmów: masło maślane, bardziej 
poprawniejszy, aktywna praca, akwen wodny, 
najlepszy bestseller, głupi debil, klękać na 
kolana, pierwszy debiut, podskoczyć do góry, 
robić to, co zaplanowano wcześniej



Tautologii: poprawa i polepszenie zdrowia, 
spadek i obniżka cen akcji.



Paradoksów: zła zaleta, dobra wada

Koniecznie !



KAŻDĄ PRACĘ, POST, E-MAILa NALEŻY 
PO NAPISANIU I WYDRUKOWANIU 
PRZECZYTAĆ!



NASTĘPNIE NANIEŚĆ POPRAWKI I 
PRZECZYTAĆ PONOWNIE!