FIZJOTERAPIA W
FIZJOTERAPIA W
CHOROBACH ŻYŁ
CHOROBACH ŻYŁ
FIZJOTERAPIA W
FIZJOTERAPIA W
CHOROBACH ŻYŁ
CHOROBACH ŻYŁ
ANATOMIA
ANATOMIA
Budowa anatomiczna jest złożona i zmienna;
Budowa anatomiczna jest złożona i zmienna;
Dwie odrębne sieci żylne, powierzchowna i głęboka,
Dwie odrębne sieci żylne, powierzchowna i głęboka,
komunikują się między sobą za pośrednictwem żył
komunikują się między sobą za pośrednictwem żył
łączących i przeszywających;
łączących i przeszywających;
Obecność zastawek żylnych, rozwiniętych zwłaszcza na
Obecność zastawek żylnych, rozwiniętych zwłaszcza na
kończynach dolnych, zapobiega cofaniu się krwi w
kończynach dolnych, zapobiega cofaniu się krwi w
naczyniach żylnych;
naczyniach żylnych;
Żyły powierzchowne i głębokie często są podwójne;
Żyły powierzchowne i głębokie często są podwójne;
Żyły głębokie towarzyszące jednoimiennym tętnicom,
Żyły głębokie towarzyszące jednoimiennym tętnicom,
zbierają większość krwi z kończyn dolnych;
zbierają większość krwi z kończyn dolnych;
Układ żylny kończyny górnej ma budowę analogiczną
Układ żylny kończyny górnej ma budowę analogiczną
(WYJĄTEK: powierzchowny układ żylny jest głównym
(WYJĄTEK: powierzchowny układ żylny jest głównym
układem spływu krwi, żyły przeszywające nie są
układem spływu krwi, żyły przeszywające nie są
wyposażone w zastawki)
wyposażone w zastawki)
BUDOWA ŚCIANY ŻYŁY
BUDOWA ŚCIANY ŻYŁY
Ściana żyły zbudowana jest z trzech
Ściana żyły zbudowana jest z trzech
warstw (błon): wewnętrznej,
warstw (błon): wewnętrznej,
środkowej, oraz przydanki;
środkowej, oraz przydanki;
Wydolne zastawki zapobiegają
Wydolne zastawki zapobiegają
cofaniu się krwi w naczyniach
cofaniu się krwi w naczyniach
żylnych;
żylnych;
FIZJOLOGIA KRĄŻENIA
FIZJOLOGIA KRĄŻENIA
ŻYLNEGO
ŻYLNEGO
Powrót krwi żylnej do serca jest uzależniony
Powrót krwi żylnej do serca jest uzależniony
od kilku zjawisk:
od kilku zjawisk:
Ucisku na żyły zbiorcze podeszwy stopy
Ucisku na żyły zbiorcze podeszwy stopy
przy każdym kroku;
przy każdym kroku;
Działania „pompy stawowej” (zginanie i
Działania „pompy stawowej” (zginanie i
prostowanie w stawach obwodowych,
prostowanie w stawach obwodowych,
głównie w stawie skokowym);
głównie w stawie skokowym);
Działania pompy mięśniowej (skurcze
Działania pompy mięśniowej (skurcze
mięśni, głównie mięsni łydki);
mięśni, głównie mięsni łydki);
Oddychania, napięcia ścian żył.
Oddychania, napięcia ścian żył.
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
Czynniki dziedziczne;
Czynniki dziedziczne;
Siedzący tryb życia;
Siedzący tryb życia;
Ilościowa lub jakościowa niewydolność zastawek
Ilościowa lub jakościowa niewydolność zastawek
żylnych;
żylnych;
Upośledzenie funkcjonowania pompy mięśniowo-
Upośledzenie funkcjonowania pompy mięśniowo-
stawowej;
stawowej;
Pułapka leukocytarna i przyleganie leukocytów do
Pułapka leukocytarna i przyleganie leukocytów do
komórek śródbłonka;
komórek śródbłonka;
Inne zaburzenia mikrokrążenia;
Inne zaburzenia mikrokrążenia;
Upośledzenie odruchowego skurczu naczyń
Upośledzenie odruchowego skurczu naczyń
wywołanego pionizacją;
wywołanego pionizacją;
Inne czynniki np. hormonalne
Inne czynniki np. hormonalne
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
Żylaki mogą być zmianami o
Żylaki mogą być zmianami o
charakterze pierwotnym lub wtórnym;
charakterze pierwotnym lub wtórnym;
Ich podstawowe typy to:
Ich podstawowe typy to:
Teleangkiektazje;
Teleangkiektazje;
Żyły siatkowate;
Żyły siatkowate;
Żylaki pni głównych lub dodatkowych;
Żylaki pni głównych lub dodatkowych;
Żylaki krocza;
Żylaki krocza;
Niewydolność naczyń przeszywających
Niewydolność naczyń przeszywających
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
NIEWYDOLNOŚC ŻYLNA
Przewlekła niewydolność żylna może
Przewlekła niewydolność żylna może
dotyczyć żył powierzchownych,
dotyczyć żył powierzchownych,
głębokich lub obu układów
głębokich lub obu układów
równocześnie;
równocześnie;
Jest to zespół zaburzeń
Jest to zespół zaburzeń
spowodowanych poszerzeniem żył
spowodowanych poszerzeniem żył
kończyn dolnych, niewydolnością ich
kończyn dolnych, niewydolnością ich
zastawek z towarzyszącym wzrostem
zastawek z towarzyszącym wzrostem
ciśnienia żylnego.
ciśnienia żylnego.
PIERWOTNA
PIERWOTNA
NIEWYDOLNOŚĆ ŻYLNA
NIEWYDOLNOŚĆ ŻYLNA
Jest następstwem zmniejszonej
Jest następstwem zmniejszonej
odporności ścian o wieloczynnikowej
odporności ścian o wieloczynnikowej
etiologii;
etiologii;
Teleangiektazje i żylaki siatkowate są
Teleangiektazje i żylaki siatkowate są
przede wszystkim problemem natury
przede wszystkim problemem natury
estetycznej, choć teleangiektazje
estetycznej, choć teleangiektazje
mogą być też objawem utajonej
mogą być też objawem utajonej
choroby żył odpiszczelowych lub
choroby żył odpiszczelowych lub
głębokich.
głębokich.
ZESPÓŁ POZAKRZEPOWY
ZESPÓŁ POZAKRZEPOWY
Obejmuje wszystkie późne następstwa
Obejmuje wszystkie późne następstwa
zakrzepicy żył głębokich:
zakrzepicy żył głębokich:
Uszkodzenie ścian i zastawek żylnych;
Uszkodzenie ścian i zastawek żylnych;
Obrzęki;
Obrzęki;
Zaburzenia w mikrokrążeniu;
Zaburzenia w mikrokrążeniu;
Zmiany troficzne skóry;
Zmiany troficzne skóry;
Stwardnienie tłuszczowo-skórne
Stwardnienie tłuszczowo-skórne
(
(
lipodermatosclerosis
lipodermatosclerosis
);
);
Owrzodzenia.
Owrzodzenia.
ZESPÓŁ POZAKRZEPOWY
ZESPÓŁ POZAKRZEPOWY
ZAPOBIEGANIE
ZAPOBIEGANIE
Prewencja zakrzepicy żył głębokich;
Prewencja zakrzepicy żył głębokich;
Wczesne rozpoznawanie zaburzeń i
Wczesne rozpoznawanie zaburzeń i
szybkie ich leczenie;
szybkie ich leczenie;
Noszenie elastycznych opasek
Noszenie elastycznych opasek
uciskowych;
uciskowych;
Zmiana trybu życia;
Zmiana trybu życia;
Leczenie operacyjne.
Leczenie operacyjne.
CIĄŻA A CHOROBY ŻYŁ
CIĄŻA A CHOROBY ŻYŁ
Ciąża może być przyczyną niewydolności żylnej,
Ciąża może być przyczyną niewydolności żylnej,
która często ma charakter przemijający lub może
która często ma charakter przemijający lub może
powodować nasilenie wcześniej występujących
powodować nasilenie wcześniej występujących
dolegliwości;
dolegliwości;
Leczenie jest wyłącznie objawowe, a zapobieganie
Leczenie jest wyłącznie objawowe, a zapobieganie
ZŻG jest niezbędne;
ZŻG jest niezbędne;
Przyjmowanie progesteronu i/lub estrogenów (pigułki
Przyjmowanie progesteronu i/lub estrogenów (pigułki
antykoncepcyjne, menopauza) zwiększa ryzyko ZŻG
antykoncepcyjne, menopauza) zwiększa ryzyko ZŻG
(należy starannie ocenić ryzyko przed przepisaniem
(należy starannie ocenić ryzyko przed przepisaniem
leków hormonalnych);
leków hormonalnych);
Zespól przekrwienia biernego miednicy może
Zespól przekrwienia biernego miednicy może
wystąpić po kilku ciążach. Jego głównymi objawami
wystąpić po kilku ciążach. Jego głównymi objawami
są: ból w miednicy, uczucie ciężaru w okolicy krocza,
są: ból w miednicy, uczucie ciężaru w okolicy krocza,
nagłe parcie na mocz oraz obecność żylaków sromu,
nagłe parcie na mocz oraz obecność żylaków sromu,
pachwin lub pośladków;
pachwin lub pośladków;
POWIKŁANIA SKÓRNE
POWIKŁANIA SKÓRNE
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
Nieprawidłowości ściany naczyń prowadzą do
Nieprawidłowości ściany naczyń prowadzą do
obrzęku, wynaczynienia erytrocytów,
obrzęku, wynaczynienia erytrocytów,
teleangiektazji i rzadko zapalenia naczyń skóry
teleangiektazji i rzadko zapalenia naczyń skóry
obwodowych części kończyny;
obwodowych części kończyny;
Zapalenie tkanki podskórnej związane z
Zapalenie tkanki podskórnej związane z
zakażeniami o różnym stopniu nasilenia i
zakażeniami o różnym stopniu nasilenia i
rozległości (róża, zapalenie naczyń chłonnych);
rozległości (róża, zapalenie naczyń chłonnych);
Zaburzenia układu chłonnego prowadzące do
Zaburzenia układu chłonnego prowadzące do
przewlekłego obrzęku i brodawczakowatości
przewlekłego obrzęku i brodawczakowatości
skórnej;
skórnej;
Zastój krwi może predysponować do nasilenia
Zastój krwi może predysponować do nasilenia
wcześniej istniejących schorzeń skóry.
wcześniej istniejących schorzeń skóry.
OWRZODZENIA GOLENI
OWRZODZENIA GOLENI
Są najczęściej pochodzenia żylnego;
Są najczęściej pochodzenia żylnego;
Często są skutkiem wyłącznie
Często są skutkiem wyłącznie
niewydolności żył powierzchownych
niewydolności żył powierzchownych
(łatwa korekcja chirurgiczna);
(łatwa korekcja chirurgiczna);
Należy różnicować z owrzodzeniami
Należy różnicować z owrzodzeniami
mieszanymi, tętniczymi i martwiczym
mieszanymi, tętniczymi i martwiczym
zapaleniem naczyń skóry
zapaleniem naczyń skóry
.
.
WYWIAD I BADANIE
WYWIAD I BADANIE
PRZEDMIOTOWE
PRZEDMIOTOWE
Objawy:
Objawy:
Obrzęk (okresowy lub stały, rano lub wieczorem itp..);
Obrzęk (okresowy lub stały, rano lub wieczorem itp..);
Ból (ograniczony rozlany itp..);
Ból (ograniczony rozlany itp..);
Uczucie ciężkości nóg;
Uczucie ciężkości nóg;
Kurcze nocne;
Kurcze nocne;
Zespół niespokojnych nóg w nocy;
Zespół niespokojnych nóg w nocy;
Badanie przedmiotowe wykonuje się w pozycji stojącej
Badanie przedmiotowe wykonuje się w pozycji stojącej
oraz leżącej. Próby żylne mogą dostarczyć
oraz leżącej. Próby żylne mogą dostarczyć
wartościowych informacji. Obecnie badanie
wartościowych informacji. Obecnie badanie
dopplerowskie i ultrasonografia metodą podwójnego
dopplerowskie i ultrasonografia metodą podwójnego
obrazowania stopniowo ograniczają ich zastosowanie.
obrazowania stopniowo ograniczają ich zastosowanie.
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
PIERWOTNYM
PIERWOTNYM
Zmiana stylu życia: ruch, właściwa pozycja
Zmiana stylu życia: ruch, właściwa pozycja
ciała w ciągu dnia, odpoczynek z wyższym
ciała w ciągu dnia, odpoczynek z wyższym
ułożeniem nóg, mycie w zimnej wodzie,
ułożeniem nóg, mycie w zimnej wodzie,
specjalne ćwiczenia przeciwdziałające
specjalne ćwiczenia przeciwdziałające
zastojowi krwi;
zastojowi krwi;
Uprawianie odpowiednich sportów: mięśnie
Uprawianie odpowiednich sportów: mięśnie
kończyn dolnych wymagają regularnego
kończyn dolnych wymagają regularnego
treningu, a ich rozwój i napięcie zapobiega
treningu, a ich rozwój i napięcie zapobiega
rozszerzaniu naczyń żylnych.
rozszerzaniu naczyń żylnych.
Prawidłowa ruchomość stawów, szczególnie
Prawidłowa ruchomość stawów, szczególnie
skokowych.
skokowych.
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
PIERWOTNYM
PIERWOTNYM
Noszenie wygodnego obuwia na niskim
Noszenie wygodnego obuwia na niskim
obcasie, odpowiadającego warunkom
obcasie, odpowiadającego warunkom
anatomicznym stopy, ewentualnie
anatomicznym stopy, ewentualnie
stosowanie korekcji (wkładki ortopedyczne);
stosowanie korekcji (wkładki ortopedyczne);
Noszenie wygodnego ubrania, które nie
Noszenie wygodnego ubrania, które nie
ogranicza ruchów, szczególnie oddechowych;
ogranicza ruchów, szczególnie oddechowych;
Wspomaganie powrotu krwi żylnej przez
Wspomaganie powrotu krwi żylnej przez
łagodny ucisk, na przykład noszenie
łagodny ucisk, na przykład noszenie
elastycznych pończoch uciskowych
elastycznych pończoch uciskowych
(szczególnie osoby pracujące w pozycji
(szczególnie osoby pracujące w pozycji
stojącej lub odbywających długie podróże).
stojącej lub odbywających długie podróże).
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
ZAPOBIEGANIE ŻYLAKOM
PIERWOTNYM
PIERWOTNYM
Elastyczny ucisk kończyn dolnych od początku
Elastyczny ucisk kończyn dolnych od początku
ciąży, odpowiedni odpoczynek w czasie jej
ciąży, odpowiedni odpoczynek w czasie jej
trwania i „planowanie” ciąży na chłodne pory
trwania i „planowanie” ciąży na chłodne pory
roku;
roku;
Niekorzystne warunki pracy należy
Niekorzystne warunki pracy należy
zmodyfikować, by zmniejszyć ryzyko
zmodyfikować, by zmniejszyć ryzyko
niewydolności układu żylnego;
niewydolności układu żylnego;
Zmiana siedzącego trybu życia, aktywne
Zmiana siedzącego trybu życia, aktywne
spędzanie wolnego czasu;
spędzanie wolnego czasu;
Walka z otyłością;
Walka z otyłością;
Unikanie nadmiernego ogrzewania kończyn
Unikanie nadmiernego ogrzewania kończyn
dolnych.
dolnych.
PROFILAKTYCZNA
PROFILAKTYCZNA
FIZYKOTERAPIA ZŻG
FIZYKOTERAPIA ZŻG
Ucisk elastyczny: pozwala utrzymać ciśnienie w
Ucisk elastyczny: pozwala utrzymać ciśnienie w
okolicy stawów skokowych na poziomie 18 mmHg i
okolicy stawów skokowych na poziomie 18 mmHg i
8 mmHg na udzie. Noszenie pończoch jest
8 mmHg na udzie. Noszenie pończoch jest
wskazane we wszystkich sytuacjach zagrożenia
wskazane we wszystkich sytuacjach zagrożenia
chorobą zakrzepowo-zatorową. Należy je
chorobą zakrzepowo-zatorową. Należy je
dopasować w okresie przedoperacyjnym;
dopasować w okresie przedoperacyjnym;
Przerywany masaż pneumatyczny zwłaszcza za
Przerywany masaż pneumatyczny zwłaszcza za
pomocą małych nadmuchiwanych poduszek,
pomocą małych nadmuchiwanych poduszek,
umieszczanych pod podeszwami stóp;
umieszczanych pod podeszwami stóp;
Inne: mobilizacja stawów (zwłaszcza skokowych),
Inne: mobilizacja stawów (zwłaszcza skokowych),
elektryczna stymulacja mięśni goleni, unoszenie
elektryczna stymulacja mięśni goleni, unoszenie
kończyn dolnych, ćwiczenia oddechowe, wczesne
kończyn dolnych, ćwiczenia oddechowe, wczesne
uruchamianie.
uruchamianie.
FIZYKOTERAPIA W
FIZYKOTERAPIA W
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
MASAŻ RĘCZNY:
MASAŻ RĘCZNY:
Bierne ruchy kończyn dolnych, a
Bierne ruchy kończyn dolnych, a
szczególnie stóp, uruchamiają pompę
szczególnie stóp, uruchamiają pompę
stawową (np. w zesztywnieniu stawów);
stawową (np. w zesztywnieniu stawów);
Klasyczny masaż kończyn dolnych u
Klasyczny masaż kończyn dolnych u
osób czasowo przebywających w łóżku;
osób czasowo przebywających w łóżku;
Drenaż limfatyczny;
Drenaż limfatyczny;
Masaż tkanki łącznej;
Masaż tkanki łącznej;
FIZYKOTERAPIA W
FIZYKOTERAPIA W
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
PRZERYWANY UCISK PNEUMATYCZNY:
PRZERYWANY UCISK PNEUMATYCZNY:
Naprzemienny wzrost ciśnienia,
Naprzemienny wzrost ciśnienia,
ssanie i zmiana pozycji pacjenta;
ssanie i zmiana pozycji pacjenta;
Stosowanie zabiegów 1-2/d przez 23-
Stosowanie zabiegów 1-2/d przez 23-
30 min znacznie poprawia stan
30 min znacznie poprawia stan
kończyny w niektórych przypadkach
kończyny w niektórych przypadkach
zespołu pozakrzepowego;
zespołu pozakrzepowego;
LECZENIE UCISKOWE !!!
LECZENIE UCISKOWE !!!
LECZENIE FARMAKOLOGICZNE
LECZENIE FARMAKOLOGICZNE
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
NIEWYDOLNOŚCI ŻYLNEJ
Leki flebotropowe (przeciwobrzękowo,
Leki flebotropowe (przeciwobrzękowo,
usuwają subiektywne dolegliwości);
usuwają subiektywne dolegliwości);
Wyciągi roślinne i ich pochodne
Wyciągi roślinne i ich pochodne
(escyna);
(escyna);
Alkaloidy sporyszu;
Alkaloidy sporyszu;
Heparyny i heparynoidy;
Heparyny i heparynoidy;
Doustne leki przeciwkrzepliwe;
Doustne leki przeciwkrzepliwe;
Nowe leki przeciwkrzepliwe;
Nowe leki przeciwkrzepliwe;
Leki fibrynolityczne.
Leki fibrynolityczne.
LECZENIE CHIRURGICZNE
LECZENIE CHIRURGICZNE
Flebektomia Mullera –usunięcie
Flebektomia Mullera –usunięcie
zmienionych żylakowo pni żylnych, jak i
zmienionych żylakowo pni żylnych, jak i
drobnych żylaków siatkowatych;
drobnych żylaków siatkowatych;
Chirurgia żyły odpiszczelowej;
Chirurgia żyły odpiszczelowej;
Chirurgia żyły odstrzałkowej;
Chirurgia żyły odstrzałkowej;
Chirurgia nawrotowych żylaków;
Chirurgia nawrotowych żylaków;
Chirurgia zakrzepicy żył powierzchownych;
Chirurgia zakrzepicy żył powierzchownych;
Skleroterapia;
Skleroterapia;
Chirurgia żył przeszywających i układu żył
Chirurgia żył przeszywających i układu żył
głębokich.
głębokich.
LECZENIE OWRZODZEŃ
LECZENIE OWRZODZEŃ
GOLENI
GOLENI
Leczenie ogólne tj. stosowanie opasek
Leczenie ogólne tj. stosowanie opasek
elastycznych, odpoczynek w odpowiednie pozycji,
elastycznych, odpoczynek w odpowiednie pozycji,
obrzęk, fizykoterapia (drenaż limfatyczny);
obrzęk, fizykoterapia (drenaż limfatyczny);
Miejscowe leczenie owrzodzeń (środki
Miejscowe leczenie owrzodzeń (środki
farmakologiczne, kortykosteroidy, opatrunki
farmakologiczne, kortykosteroidy, opatrunki
hydrokoloidowe, alginiany, hydrożele, pielęgnacja
hydrokoloidowe, alginiany, hydrożele, pielęgnacja
miejscowa, enzymy proteolityczne, antybiotyki);
miejscowa, enzymy proteolityczne, antybiotyki);
Skleroterapia;
Skleroterapia;
Chirurgiczne metody leczenia (oczyszczenie,
Chirurgiczne metody leczenia (oczyszczenie,
przeszczep skóry, wycięcie owrzodzenia z jego
przeszczep skóry, wycięcie owrzodzenia z jego
dnem, korygowanie refluksu żył
dnem, korygowanie refluksu żył
powierzchownych, choroby żylakowej,
powierzchownych, choroby żylakowej,
niewydolności żył przeszywających, korygowanie
niewydolności żył przeszywających, korygowanie
podwyższonego ciśnienia w żyłach głębokich).
podwyższonego ciśnienia w żyłach głębokich).