Wyższa Szkoła Bankowa 

W Toruniu 

 

 

 

 

 

 

 KULTUROWE  UWARUNKOWANIA 

KOMUNIKACJI 

cz. VII 

 

Kształtowanie kultury organizacyjnej a proces komunikowania   

 

 

 

 

 

 

                                                                                                            dr  Barbara  Bielicka 

                                                                                                     

 

 

b2b2@poczta.onet.pl

                                                                                                                    

 

Toruń  2010 

 

 

 

 

 

Proces kształtowania się kultury organizacyjnej 

 

 

wg E. H. Scheina wyróżnia się cztery fazy rozwoju grupy, co 

jest równoznaczne  z fazami rozwoju jej kultury organizacyjnej; 
(formowanie, rozwijanie, funkcjonowanie, dojrzałość) 

 
 
 

 

 

 

Faza formowania  

  

             -  decydująca jest rola  przywódcy,  na  którego  orientują  się 

                 pozostali członkowie grupy; 

 

-  granice grupy są jeszcze płynne; 

 

             -  rozpoczyna się proces tworzenia kryteriów przynależności; 

 

             -  trwa walka o wpływy i znaczenie poszczególnych ról; 

        

             -  członkowie grupy starają się uzyskać akceptację dla swoich 

                 postaw i przekonań; 

 

             -  grupa poszukuje źródeł swojej tożsamości. 

 

 

 

 
Faza rozwijania            

          -  członkowie grupy mają tendencję do jej idealizowania; 

 

          -  następuje emocjonalna koncentracja na harmonii i konformizmie 

             w stosunkach międzyludzkich; 

 

          -  poszukuje się tego,  co łączy członków grupy i  tę  wspólność się 

             eksponuje; 

 

          -  różnice miedzy  członkami grupy nie  podlegają  jeszcze ostremu 

             wartościowaniu. 

 

 

 

 

 

 

 

Faza funkcjonowania  

  

            -  mamy  do  czynienia  z  dojrzałą  kulturą  organizacyjną; 

 

            -  zwraca się uwagę  na przestrzeganie  jej  norm, wzorców  

               i zachowań; 

 

            -  różnice między członkami grupy podlegają społecznemu 

               wartościowaniu z tego punktu widzenia.     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Faza dojrzałości    

        

             -  pełna stabilizacja kulturowa; 

 

             -  występuje silna emocjonalna koncentracja na utrzymaniu 

                grupy i jej kultury; 

 

             -  pojawia się większa podejrzliwość i negatywny stosunek  

                członków   nowych   idei  lub  pojawiających  się   różnic          

                w poglądach i zachowaniach. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Składniki kultury organizacyjnej 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wspólnota zachowań 

Założenia kulturowe 

lingwistyczne 
behawioralne 

Wartości 

instrumentalne 
moralne 

Normy kultury 

organizacyjnej 
moralne 
zwyczajowe 
prakseologiczne 

 

Wzory postaw 
Wzory zachowań 

 

 

 

Symbole fizyczne 
Symbole językowe 
Symbole behawioralne 
Symbole osobowe 

 

 

 

 

Wspólnota myślenia 

 

Wspólnota symboli 

 

Funkcje kultury organizacyjnej 

(wewnętrzne) 

 

Integracyjne (integrująca) 

Kultura – syntezą wspólności. Zbiera to, co wspólne, tworzy się           

w procesie przez: 

 

wspólne wzory myślenia 
wspólne wierzenia 
wspólne uczucia 
wspólne wartości 
wspólne doświadczenia, uczenie się 
wspólnotę uczestniczenia w procesie bycia razem 

 

 
 
 Percepcyjna (poznawczo – informacyjna) 

 

Kultura dostarcza wiedzy, informacji o świecie.  
Przez wspólne przebywanie ze sobą ludzie zdobywają nową wiedzę, 
poszerzają horyzonty, uczą się kultury. 
Dostarczane są im gotowe komentarze, interpretacje zdarzeń. 
 
 
 
 
 

 
 

 

 Adaptacyjna 

 

Kultura dostarcza wyuczonych sposobów radzenia sobie w życiu, 
wypracowuje  gotowe  schematy  zachowań.  Można  planować, 
przewidywać projektować własne życie. 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

Funkcje kultury organizacyjnej 

(zewnętrzne) 

 

 

 

 

 

Misja instytucji 
 

Strategia instytucji i wynikające z niej funkcje 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji 

 

1. Symbolika – wyraz i środek ustalania znaczeń 

symbolika architektoniczna; 
symbole fizyczne; 
symbole statusu; 

-  tytuł zajmowanej pozycji, 
-  wyposażenie biura, 
-  przestrzeń biura, 
-  posiadanie prywatnej sekretarki, 
-  przywileje służbowe wynikające z pozycji w organizacji, 
-  prestiż pozycji, 

 

 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji (c.d.) 

 

2. Sposoby komunikowania się 

język; 

formuły lingwistyczne, hasła zawołania; 

sposób przyjmowania interesantów; 

sposób odnoszenia się ludzi do siebie nawzajem; 

 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji (c.d.) 

 

3.  Rytuały jako sposoby przekazywania treści 

witanie się ludzi; 

przyjmowanie nowych pracowników do pracy; 

rozpoczynanie dnia pracy; 

obchodzenie szczególnych uroczystości; 

spędzanie przerw w pracy; 

spędzanie wolnych dni; 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji (c.d.) 

 

4.  Wartości 

to przedmioty, stan rzeczy, sytuacje, które ludzie cenią i starają 

się je osiągnąć. Są bardzo stabilne i określają, co słuszne, co 
pożądane. Mają utrwalić działania. Ważne by były zgodne z 
indywidualnymi wartościami ludzi, w przeciwnym razie grozi 
konflikt. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji (c.d.) 

 

5.  Mity 

to anegdoty, opowieści, które utrwaliły się mocno, podkreślają 

to, co w danej kulturze jest akceptowalne, uprawnione, a także 
to, czego nie można tolerować. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przejawy kultury w organizacji (c.d.) 

 

6. Tabu 

to  sprawy,  o  których  nie  wypada  mówić,  działania  których      

wykonywanie nie jest możliwe 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wymiana transakcyjna w procesie komunikacji 

społeczeństwo – firma - człowiek 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Społeczeństwo      

     

  Firma, która jest 

rezultatem rozwoju 

kulturowego 

społeczeństwa  

Przełożenie na: 

 rozwiązania organizacyjne 

 sposób zarządzania 

 stosunek do człowieka 

 stosunek do wspólnoty 

 stosunek do wspólnoty  

    pracowniczej 

preferencje modelu 

negocjacyjnego 

(umowy społecznej 

między stronami) 

marketing 

personalny 

Firma to ludzie 

wnoszą do firmy wartości 

zachowania 

zastają w firmie 

wartości, zachowania, 

formy własności, 

technologię,  

organizację formalną