Definicja
choroba polegająca na powstawaniu tzw. złogów, czyli
kamieni żółciowych w drogach żółciowych. Kamienie
mogą być pojedyncze lub mnogie, przy czym mogą
powstawać w samym pęcherzyku żółciowym lub w
przewodach żółciowych wskutek wytrącania się z żółci
złogów cholesterolu, bilirubiny, białka, węglanu wapnia i
bilirubinianu wapnia. Kamica pęcherzyka żółciowego
prowadzi często do jego przewlekłego zapalenia. Kamica
przewodów żółciowych może powodować ich częściowe
lub całkowite zatkanie, co prowadzi do żółtaczki
mechanicznej; bywa też przyczyną ostrego zapalenia
trzustki w wyniku zatkania przewodu trzustkowego.
Skala problemu
Szacuje się, że kamica pęcherzyka żółciowego dotyczy 10
—20% populacji, w Polsce około 14%.
Operacje z powodu kamicy pęcherzyka żółciowego i jej
powikłań stanowią najczęstszą przyczynę interwencji
chirurgicznych.
do zwiększenia odsetka zabiegów przyczyniło się
wprowadzenie wideochirurgii jako standardu w leczeniu
kamicy. Zaowocowało to wzrostem ilości zabiegów o
około 35-40% (porównując lata 80 i 90 u.w.).
W latach 1996-1997 w Polsce wykonano około 70000
operacji
z powodu kamicy pęcherzyka żółciowego, z czego około
60% przypadków było zaopatrzonych metodą klasyczna.
USA w tym samym czasie wykonano około 700000
operacji,
w większości metoda laparoskopową.
Kobiety chorują ~3x częściej od
mężczyzn;
Po 70 roku życia % te są znacznie
wyższe;
Kamica objawowa dotyczy tylko 10-
30% nosicieli złogów.
Rodzaje złogów
Cholesterolowe (wytracają się gdy tworzy się
litogenna żółć- zaburzenie prawidłowego stosunku
cholesterolu do kwasów żółciowych i lecytyny).
Barwnikowe: brązowe lub czarne (czarne
charakterystyczne dla marskości wątroby i stanów
hemolitycznych, brązowe jako wynik zakażenia,
enzymy bakteryjne oddzielają bilirubinę, która
następnie łączy się z wapniem).
Jak powstają kamienie żółciowe
?
Przesycenie cholesterolem roztworu prawidłowej żółci
powodować może tworzenie się złogów
cholesterolowych. Istotnym czynnikiem
przyspieszającym powstawanie złogów jest również
zmniejszona zawartość w żółci fosfolipidów i kwasów
żółciowych ,które zabezpieczają żółć przed
wytrącaniem się cholesterolu. Gdy jest ich zbyt mało
powstają kryształki cholesterolu, „obrastające” później
w większe złogi.
Czynniki predysponujące
Płeć żeńska (kobiety chorują 3 razy częściej).
Przebyte ciąże.
Nadmierna otyłość.
Gwałtowne odchudzanie.
Cukrzyca
Zwiększone stężenie insuliny w osoczu u ludzi bez
cukrzycy
Przebyta wagotomia
Marskość wątroby
Długotrwałe żywienie pozajelitowe
Choroby przedłużające pasaż przez jelito cienkie
Choroby hemolityczne (zwiększone ryzyko kamicy
barwnikowej).
Czynniki genetyczne
Objawy
1. Należące do triady Charcota:
ból w nadbrzuszu, może promieniować do
okolicy łopatkowej
gorączka i dreszcze
żółtaczka mechaniczna
2. brak apetytu, nudności, wymioty nie
przynoszące ulgi
Rozpoznanie
Badaniem z wyboru jest
ultrasonografia
. Gdy potrzebne
jest potwierdzenie ostrego zapalenia pęcherzyka
żółciowego,
Należy także wykonać: morfotycznego krwi (leukocytoza
12-15tys. przesunięciem w lewo) oraz pomiar aktywności
amylazy w surowicy krwi, stężenia bilirubiny w surowicy i
aktywności enzymów wątrobowych, EKG i RTG klatki
piersiowej
U chorych z ostrym zapaleniem pęcherzyka żółciowego
mogą być podwyższone aktywność lub stężenie
wymienionych wskaźników:
-fosfatazy zasadowej w surowicy u 23%,
-bilirubiny u 33-45%,
-aminotransferazy asparaginianowej u 40%,
-amylazy u 13-15%.
Leczenie
odżywianie: zalecana jest dieta wątrobowa
(normokaloryczna z ograniczeniem tłuszczu, przy
zwiększeniu spożycia węglowodanów)
leczenie farmakologiczne: leki przeciwbólowe,
rozkurczowe, niekiedy antybiotyki; próby
farmakologicznego rozpuszczenia kamieni (skuteczne
tylko w niektórych przypadkach)
leczenie operacyjne: usunięcie pęcherzyka żółciowego
(cholecystektomia) wraz z kamieniami, ewentualnie
także usunięcie kamieni z przewodów żółciowych, w
wybranych przypadkach możliwe jest wykonanie
zabiegu metodą laparoskopową, a gdy jest to
niemożliwe wykonuje się laparotomię
leczenie endoskopowe: w przypadku kamicy przewodu
żółciowego wspólnego wykonuje się ECPW żółciowego
wspólnego wykonuje się ECPW
Podsumowanie
Typowy pacjent
: otyła kobieta, >65 lat, z
cukrzycą;
Typowy objaw
: nawracająca niedrożność j.
cienkiego;
W badaniu
rtg
: areoangiocholia, cień złogu,
niedrożność;
Przyczyna
: złóg >2,5cm, z przetoki
pęcherzykowo-dwunastniczej;
Leczenie
: cofnięcie zaklinowanego złogu,
wyjęcie złogu przez cięcie na zdrowym
jelicie.