W  T  O

Światowa Organizacja 

Handlu

Czym jest WTO – w skrócie?

 

organizacja międzynarodowa

 określająca 

podstawowe zasady rządzące światowym 
handlem. 

 obejmuje większość krajów świata (obecnie 

149 członków) 

 forum wymiany informacji o polityce 

handlowej krajów

 forum wymiany zobowiązań do liberalizacji 

handlu opartym na wielostronnych 
negocjacjach handlowych

Od GATT do WTO

1941 – Karta Atlantycka: ułatwienia w dostępie 

 do surowców

1944 – utworzenie MFW i Banku Światowego

1945 – utworzenie ONZ

1948 – Karta Hawańska – nieudana próba 
stworzenia

 Międzynarodowej Organizacji Handlu

1947 – 23 kraje podpisują „tymczasowy” układ, 
zwany

 GATT (Układ Ogólny w sprawie Handlu i 

Ceł)

1995 – GATT przekształca się w WTO 

 (Światowa Organizacja Handlu)

GATT a WTO - różnice

 GATT miał charakter tymczasowy 

(porozumienie), WTO ma charakter trwały 
(organizacja)

 GATT nie był ratyfikowany przez kraje, WTO – 

była

 Podmiotami GATT były „układające się 

strony”, podmiotami WTO są „państwa 
członkowskie”

 GATT zajmował się przede wszystkim 

wymianą towarową, WTO ma znacznie szerszy 
zakres przedmiotowy

 sprawniejszy system rozstrzygania sporów w 

WTO

 obecnie GATT jest tylko jednym z filarów 

WTO

Trzy filary WTO

GATT

         GATS

TRIPs

Towary

       

            Usługi

                        

Własność 

         Intelektualna

Pozostałe elementy WTO

  DSB

         TPRM

PTA

Rozstrzyganie

       

    Raporty o polityce              

Porozumienia 
    sporów

         handlowej

           kilkustronne

Struktura organizacyjna

Zbiera się nie rzadziej niż 

raz na dwa lata.

Dezycje, negocjacje

Zbiera ok. 

12 razy w 

roku. 

Bieżące 

kierowanie 

organizacj

ą.

Wsparcie 

techniczne i 

logistyczne. 

Przygotowuje 

dokumentację

Rady pomocnicze 

odpowiedzialne za 

konkretne obszary. 

Wspomagane przez 

Komitety (ok. 40)

Podejmowanie decyzji

targi; negocjacje; 

KONSENS 

(gdy 

brak zasadnicznego sprzeciwu)
głosowanie, gdy brak konsensu, ale 
tylko w niektórych dozwolonych 
sytuacjach (np.: poprawki zasad 
ogólnych, zwolnienia z rygorów 
WTO, przyjęcie nowych członków)
Zasada 1 kraj = 1 głos

Przyjęcie nowego kraju 

członkowskiego

WTO otwarta dla wszystkich autonomii
Kraj zgłasza chęć akcesji do Dyr. Gen.
Kraj uzyskuje status obserwatora
Powołanie grupy roboczej
Ocena zgodności systemu handlu danego 
kraju z regułami WTO
„Lista zobowiązań” kraju
Podpisanie umowy akcesyjnej
Obecnie o członkostwo ubiega się ok. 20 
krajów (np. Rosja, Ukraina)

Zasady WTO

NIEDYSKRYMINACJI
WZAJEMNOŚCI
EGZEKWOWALNOŚCI ZOBOWIĄZAŃ
PRZEJRZYSTOŚCI
„ZAWORY BEZPIECZEŃSTWA”

Zasada NIEDYSKRYMINACJI

Klauzula najwyższego 
uprzywilejowania

(towar wytworzony w jednym kraju członkowskim ma 
być traktowany nie gorzej niż „analogiczny” towar 
wytworzony w innym kraju członkowskim)

Klauzula równego traktowania

(towar wytworzony za granicą – po zastosowaniu 
wszystkich rygorów związanych z przekroczeniem 
granicy celnej - ma być traktowany na równi z 
„analogicznymi” towarami wyprodukowanymi w kraju)

Wraz z zasadą wzajemności jest 
podstawą negocjacji w ramach WTO

Rundy negocjacyjne GATT

Pierwsze Rundy (Genewa 1947 i 1955-

56; Annecy 1949, Torquay 1950-51) – 

33 kraje

(ok. 45 tys. wzajemnych koncesji taryfowych metodą 

towar za towar; umiarkowane obniżki)

Runda Dillona 1960-61 – 39 krajów

(tylko ok. 4000 koncesji taryfowych, brak redukcji ceł 

na towary rolne)

Runda Kennedy’ego 1963-67 – 74 kraje

(metoda formuły liniowej – redukcja ceł na art. 

przemysłowe  o 35%; kodeks antydumpingowy; 

wycena celna; przystąpienie Polski do GATT)

Rundy negocjacyjne GATT

Runda Tokijska 1973-79 – 99 krajów 

(metoda formuły harmonizacji; obniżka ceł od 33% do 6% 

na art. przemysłowe; kolejne bariery pozataryfowe – 

subsydia, zamówienia rządowe, wycena celna, licencje, 

antydumping; preferencje dla krajów rozwijających się)

Runda Urugwajska 1986-94 – 117 krajów

(redukcja przecięnego poziomu stawek celnych o 1/3; 

zwiększenie rygorów w handlu artykułami rolnymi i 

tekstyliami; handel usługami i własnością intelektualną; 

utworzenie WTO)

Runda Doha 2001 - 2005 – 148 krajów

(ma skupiać się głównie na redukcji ceł i barier 

pozataryfowych w handlu art. rolnymi i tekstyliami oraz 

zagadnieniach związanych z handlem usługami i prawami 

własności intelektualnej)

Zasada PRZEJRZYSTOŚCI

TPRM (Trade Policy Review 

Mechanism) – Mechanizm Przeglądu 

Polityki Handlowej
Stworzony w czasie Rundy 

Urugwajskiej do badania zgodności 

polityk z zasadami WTO
Podstawa: Raport Krajowy i Raport 

Departamentu WTO
USA, Kanada, WE i Japonia – co 2 lata

16 krajów rozwiniętych – co 4 lata

pozostali – co 6 lat

Mechanizm rozstrzygania sporów

Kraj członkowski zgłasza wniosek o 

rozpoczęcie postępowania
Etap I – konsultacje i mediacje (do 60 dni)
Etap II – powołanie panelu niezależnych 

ekspertów przez DSB
Etap III – działalność panelu: zbadanie sprawy, 

spotkania, wydanie raportu (do 9 miesięcy)
Etap IV – DSB zatwierdza raport (do 60 dni) + 

ewentualne postępowanie odwoławcze (do 90 

dni)
Etap V – wprowadzenie w życie w „rozsądnym 

terminie”; możliwość podjęcia działań 

retorsyjnych w wysokości okreslonej przez 

DSB

Środki ochronne i wyjątki

Antydumping

 – rekompensata praktyk 

dumpingowych

Cła wyrównawcze

 – rekompensata subsydiów

Bilans płatniczy

 – restrykcje importowe w 

celu ochrony bilansu płatniczego kraju

Ochrona przemysłu raczkującego

 – restrykcje 

importowe

Ochrona nadzwyczajna

 – gdy szkody dla 

przemysłu

Wyjątki ogólne 

– w razie zagrożenia 

bezpieczeństwa narodowego i zdrowia

Zwolnienie 

– (waiver) – potrzebna zgoda 

Rady WTO