background image

Przedmiot: Bezpieczeństwo narodowe

T. 3. Zagadnienie systematyzacji dorobku 
naukowego 

                                             Zagadnienia:

1.Metafory organizacji 
2.Podejścia do zarządzania i ich charakterystyka

background image

           

           

Historia zarządzania

Historia zarządzania

 3000         2500        2000         1500        1000        500                                        500        
  1000       1500 

           

p.n.e.

n.e.

    
Babilończycy

Chińczycy

  

Grecy

          Egipcjanie

Sumerowi
e

   Wenecjanie

        Rzymianie

background image

Potrzeby społeczne 
(1)                   

Konieczność 

synchronizacji, 

koordynacji               

          i integracji 

działań(6)

         

Doskonalenie 
techniki 
wytwarzania, 
zwłaszcza narzędzi 
pracy (2)

Rozwój podziału 

pracy              i  

specjalizacji  

produkcji(3)

Wzrost skali              

               i 

koncentracji 

produkcji, 

doskonalenie 

wyrobów (4)

Wzrost stopnia 
zależności procesów 
wytwórczych (5)       
          

Pojawienie się 

zarządzania jako 

formy praktyki 

społecznej               

   i zawodu (7)

Uwarunkowania główne

Zapotrzebowanie na 

wiedzę o zarządzaniu  

(8)

Uwarunkowania dodatkowe

Sprzężenie zwrotne

Powstanie  nauk                    

            o  organizacji i 

zarządzaniu (9)

Uwarunkowania powstania nauk o 
zarządzaniu

Źródło: L.J. Krzyżanowski, O kierowaniu organizacjami inaczej, Warszawa 1999.

background image

Perspektywy operacyjne w zarządzaniu

   

Zarządzanie naukowe:  Frederick W. Taylor

• naukowe studia pracy i dobór najlepszych metod 
wykonywania czynności

  eliminacja zbędnych czynności w kontekście najlepszych 
metod pracy

  podział pracy i odpowiedzialności zarządzania z  
zastosowaniem naukowych metod planowania 

 ścisła kontrola wykonywanej pracy

•    Zarządzanie ilościowe:  Ford W. Harris

•    Zarządzanie jakościowe: Walter A. Shewhart

•   Zarządzanie biurokratyczne: Max Weber

• specjalizacja pracy

  formułowanie  zasad i procedur

 bezosobowość

 dobrze  zdefiniowana hierarchia

 awansowanie na podstawie  zasług

•   Zarządzanie administracyjne: Henri Fayol

 podział pracy

 autorytet przełożonego

 dyscyplina

 jedność rozkazodawstwa

 porządek

 wynagrodzenie

 stabilność i własność

 sprawiedliwość

 

podporządkowanie 

interesu jednostki  
interesom ogólnym

 podległość jednemu 
przełożonemu

 centralizacja

 Inicjatywa

background image

Koncepcja władzy

                            Typy władzy prawomocnej - wg M.Webera:

władza charyzmatyczna - oparta na przekonaniu, że przywódcy  mają  

nadzwyczajne cechy,                       a ustanawiane przez nich normy są  

prawomocne

władza tradycyjna - oparta na wierze w trwałość pewnego porządku i jego 

prawomocność                       ( patriarchat, matriarchat)

władza legalna – pochodząca  z  mianowania lub wyboru dokonanego na 

podstawie usankcjonowanych procedur, opierająca się na przekonaniu  o 

legalności norm prawnych                                  i o uprawnieniu osób 

sprawujących władzę do wydawania poleceń na mocy tych norm

                           

Źródła władzy kierowniczej:

• własność firmy – władza właścicielska

 władza  formalna – związana z pozycją formalną w strukturze

 nagradzanie – pieniądze i awanse

 przymus – oparta na karze lub groźbie jej zastosowania

• charyzma – oparta na emocjonalnym związku między liderem a 

współpracownikami,                    czego wyrazem jest lojalność i oddanie

• władza ekspercka – kluczowe umiejętności i wiedza oparta na 

doświadczeniu

background image

Nazwa

Treść

Podział pracy

Wysoki stopień specjalizacji powinien przynieść wzrost 

efektywności. Specjalizacji podlega zarówno praca techniczna,  

jak  i kierownicza

Autorytet

Do wykonywania  obowiązków kierowniczych niezbędny jest 

autorytet: autorytet formalny do wykonywania poleceń i 

autorytet osobisty wynikający z wiedzy                                     i 

doświadczenia

Dyscyplina

Członkowie organizacji muszą szanować reguły obowiązujące i 

rządzące organizacja

Jedność 

rozkazodawstwa

Każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia tylko od 

jednego bezpośredniego przełożonego.

Jedność kierownictwa

Podobne czynności w organizacji powinny być zgrupowane    i 

podległe tylko jednemu kierownikowi

Podporządkowanie 

własnego interesu 

interesowi ogółu

Interesy jednostek nie powinny być przedkładane ponad cele  

całej organizacji

Wynagrodzenie

Wynagrodzenie powinno być sprawiedliwe zarówno dla 

pracowników,                             jak   i dla organizacji

Centralizacja

Władza i autorytet powinny być możliwe silnie skoncentrowane   

na wyższych szczeblach organizacji

Hierarchia

Linia władzy powinna przebiegać z góry w dół organizacji i 

należy  jej zawsze przestrzegać.

Ład

Zasoby  ludzkie i rzeczowe  powinny być skoordynowane tak, aby 

znalazły                         się na właściwym miejscy i we właściwym 

czasie

Sprawiedliwość

Menedżerowie powinni być uprzejmi i sprawiedliwi w stosunkach 

                           z podwładnymi

Stabilizacja 

personelu

Należy unikać dużej fluktuacji pracowników

Inicjatywa

Podwładni powinni mieć swobodę inicjatywy

Harmonia

Praca zespołowa, duch zespołu, poczucie jedności i 

przynależności do jednej grupy powinny być popierane i 

podtrzymywane

 

                        

Zasady zarządzania według H. 

Fayola

background image

Metafor

a

 

 

 

 

 

Widzenie 

organizacji

Kluczowe 

 

charakterystyki

maszyna

Organizacja jako zespół dobrze 

ustrukturyzowanych części ściśle 

określonych rolach i zadaniach

Nacisk na sprawność, wydajność. 

Ludzie  widziani jako elementy  

mechanizmu, działające                    w 

sposób określony przez  ich  zadania

organizm

Organizacja jako byt podatny na upływ 

czasu (narodziny, rozwój, dojrzałość, 

starzenie się, śmierć), działający    w 

otoczeniu i od niego zależny

Nacisk na otoczenie. Organizacja   to 

całość, elastyczne dostosowywanie się 

do otoczenia, zaspokajanie  własnych 

potrzeb

mózg

Organizacja jako twór rozumnie 

działający                         i uczący się

Nacisk na zdolność uczenia się. Ludzie 

jako najważniejszy zasób organizacji

kultura

Organizacja jako  rodzaj symbolicznego 

sposobu porozumiewania się i działania, 

odmiennego od działania innych

Nacisk na indywidualny charakter 

organizacji na zewnątrz       i 

jednoznaczne, wspólne wartości oraz 

postawy wewnątrz

system 

polityczny

Organizacja jako sieć ludzi działających  

razem, by osiągnąć indywidualne cele

Nacisk na władzę jako sposób 

reagowania na konflikty oraz 

zapobiegania sprzecznym działaniom

więzienie 

psychiczne

Organizacja jako sposób 

stereotypowego podejścia do zjawisk, 

ograniczająca indywidualne cechy

Nacisk na ograniczanie wolności 

jednostki poprzez narzucanie 

stereotypowych postaw                        i 

zachowań

przepływ            

           i 

transformacja

Organizacja jako ciągle zmieniający się 

układ, świadomie kształtujący swoje 

działania i wpływający na otoczenie

Nacisk na zmianę. Wykorzystanie 

strategii do świadomego kształtowania 

własnej pozycji oraz otoczenia

instrument  

dominacji

Organizacja jako  sposób wyzysku, stale 

kontrolująca postępowanie i postawy 

ludzi z nią związanych

Nacisk na kontrolę i dominację 

organizacji nad ludźmi, 

wykorzystywanie możliwości do 

osiągania najlepszych wyników

Metafory przedstawione przez G. Morgana i ich 

charakterystyki

Źródło: A,. Zając, M. Kuraś, Metafory organizacyjne jako narzędzie wstępnej analizy organizacji; 

http://ki.ae.krakow.pl/ zajaca/ artykuly/ metaf98.html

background image

Perspektywa Metafor

a

Wyobrażenie organizacji

jako

Wyobrażenie 

menedżera jako

okresu 

klasycznego

maszyny

maszyny zaprojektowanej         

           zbudowanej przez 

kierownictwo                   w 

celu osiągnięcia wcześniej 

ustalonych celów

inżyniera 

projektującego, 

budującego i 

kierującego maszyną 

organizacyjną

modernistyczna organizm

u

Żywego ustroju spełniającego 

funkcje konieczne do 

przetrwania,  zwłaszcza 

przystosowania się do  

wrogiego otoczenia

niezależnej części      

                  w ustroju 

o zdolnościach 

przystosowania się

symboliczno-

interpretująca

kultury

Systemu znaczeń stworzonych  

                      i utrwalonych w 

wyniku stowarzyszenia się 

ludzi mających wspólne 

wartości, tradycje, zwyczaje

artefaktu 

pragnącego być 

symbolem 

organizacji

postmodernisty

czna

kolażu

Kolażu złożonego z 

fragmentów wiedzy i 

zrozumienia w celu stworzenia 
nowej perspektywy odnoszącej 

się do przeszłości

teoretyka, który jest 

artystą

 

Metafory w teorii organizacji według M. 

Jo Hatch

Źródło: M. Jo Hatch, Teoria organizacji, PWN, Warszawa 2002

background image

Nurty w ogólnej nauce o zarządzaniu

Naukę tę cechuje wielowątkowość problematyki badawczej, co znajduje  

swój wyraz                              w stosowaniu  różnych strategie badań 

problemów tworzenia organizacji  i zarządzania nimi

Wyróżnić można trzy wielkie nurty badawcze:

Nurt klasyczny i neoklasyczny, zawierający naukowe uogólnienia licznych doświadczeń 

praktyków, postrzegający człowieka instrumentalnie.

Człowiek – to homo economicus. Najistotniejszym problemem tego nurtu – wysoka 

efektywność organizacji.                                                    

    Model organizacji – mechanistyczny

Nurt psychosocjologiczny, skupia się na zjawiskach społecznych. Bada się w nim 

zachowanie różnych grup                      i pojedynczych członków organizacji w różnych 

sytuacjach organizacyjnych. Celem tego nurtu jest poznanie prawidłowości rządzących 

ludzkim zachowaniem oraz rozwojem stosunków międzyludzkich. Człowiek postrzegany 

jest jako  istota społeczna.                                                                                                   

          Model organizacji – humanistyczny

Nurt systemowy, wykorzystujący do opisu i wyjaśniania oraz budowy teorii 

projektowania organizacji                             i zarządzania nimi dorobek cybernetyki i 

ogólnej teorii systemów. Organizacja jest całością zorganizowanego działania, 

systemem społecznym i technicznym, otwartym na otoczenie. Człowiek jest istota 

racjonalną.

Model organizacji – systemowy, integracyjny

System działa tak sprawnie jak jego najsłabszy element

background image

        

        

Modele organizacji - mechanistyczny

Modele organizacji - mechanistyczny

 A

Filozofia 

mechanistyczna

         

Organizacja jako masz

yna

Organizacja jako maszyna:

• jeden cel – maksymalizacja  zysku

• racjonalna analiza i podejmowanie decyzji

• naukowe zarządzanie – racjonalizacja działań ludzkich

• standaryzacja pracy robotników – wzorce postępowania

• formalna komunikacja, zasady i regulaminy

• dowodzenie, komunikacja, koordynacja i obsesyjna 

kontrola

background image

Perspektywa behavioralna

Podstawa: wpływ czynników psychologicznych i socjologicznych 

na rezultaty produktywności i zadowolenia z pracy

 

Efekt Hawthorne –sam sposób organizowania i przeprowadzenia 

badań implikuje określone reakcje    u osób będących ich 
przedmiotem

 Podejście Human Relations- stosunki międzyludzkie 
pracownikami  i ich przełożonymi stanowią   konieczny aspekt 
zarządzania:

motywacja pracowników

style przywództwa

Społeczne warunki pracy, związane z poczuciem przynależności do 

grupy, poczuciem osobistej więzi z jej członkami, doświadczeniem 

akceptacji i uznania ze strony współpracowników, są dla ludzi 

ważniejsze od fizycznych warunków pracy oraz, że bodźce ekonomiczne 

nie są jedynymi bodźcami oddziałującymi na pracowników

Hawthorne – miejscowość w pobliżu Chicago. W latach 1924 -1932 prowadzono 

w Western Electric Company badania dotyczące wpływu motywacji, warunków 

pracy i stosunków między ludzkich na efektywność pracowników

background image

                     

                     

Modele organizacji - 

Modele organizacji - 

humanistyczny

humanistyczny

P

sy

ch

o

lo

g

ia

so

cj

o

lo

g

ia

Człowiek –istota społeczna 

B

Założenia:

 potrzeby ludzkie

 stosunki międzyludzkie – human relations

 teoria X i Y oraz Z

 nurt potencjału ludzkiego

background image

         

Założenia i model organizacji  systemowej

organizm - system

te

o

ri

a

 s

ys

te

m

ó

w

cy

b

e

rn

e

ty

k

a

Organizm – system:

• organizacja jest złożoną całością (systemem); naczelnym jej celem jest przetrwanie i 
rozwój; stanem  organizacji jest  homeostaza; podsystemy organizacji są analogami 
narządów organizmu

• zmiana w organizacji jest wynikiem dwóch cyklów: naturalnego cyklu życia  i 
adaptacji do otoczenia; adaptacja do otoczenia może być czynna lub bierna

• kierownictwo organizacji jest jej mózgiem: ustala normy, wartości i kontroluje jej 
funkcjonowanie

• konflikty wewnętrzne są stanami patologicznymi

B

background image

Modele organizacji - gra

C

organizacja – arena  gry

te

o

ri

a

 g

ie

r

Założenia:

• organizacja jest sztuczna konstrukcją społeczną tworzoną przez graczy; gracze tworzą koalicje 

w celu realizacji swoich        celów

 cele graczy są różne i niesprowadzalne do wspólnego mianownika; czynnikiem integracyjnym 

stron  są reguły gry

 gracze rywalizują ze sobą, a rywalizacja polega na tym, ze jedni wygrywają kosztem 

drugich( gra o sumie zerowej)

 gracze są autonomiczni (niezależni od siebie); zachowania graczy są nieprzewidywalne 

(charakteryzuje je  pewne prawdopodobieństwo)

 gracze działają w sytuacji  ograniczoności  zasobów; reprezentują dwie strategie: minimalizacji 

strat – maksymalizacji    zysku

 bez konfliktu nie ma gry; uczestnicy gry się uczą

background image

Podejścia do organizacji

Wizerunek - 

organizacja jako:

Model

koszt

ekonomiczny

system otwarty

organiczny

decyzja

technologiczny

arena gry

polityczny

proces

procesowy

społeczność

kulturowy

background image

      Socjopsychologiczny

               Strukturalny

         Ekologiczny

Opis struktury i procesów społecznych dotyczących 

organizacji                                 i jej części: oddziałów, 

grup społecznych, pozycji grupowych oraz 

komponentów analitycznych (specjalizacja, sieci  

komunikacyjne, hierarchia)

Badanie charakterystyk organizacji w kontekście 

środowiska oraz dociekanie na nie wpływu postaw i 

zachowań indywidualnych

Badanie pojedynczych i wielostronnych relacji 

pomiędzy organizacją                i środowiskiem  oraz 

rozwoju  relacji pomiędzy organizacjami

                             Źródło:  Levels of analysis
http://faculty.babson.edu/krollag/org_dsite/encyklop/level.html

background image

                     Rozwój organizacji

funkcjonaln
e

procesowe

sieciowe

Czas

  

  

  

  

  

  

S

to

p

ie

ń

 z

ło

żo

n

o

śc

o

rg

a

n

iz

a

c

yj

n

e

j

        

duży

  mały

Nastawienie na 
podział pracy  i 

funkcje                     

        organizacji

      

Nastawienie na 

wartości

                                       
                    

partnerstwo

Zamiana funkcji  

                  na 

procesy

narzekanie

unikanie

Łańcuch wartości i sieci 

społeczne =wartości 

organizacyjne

Zarządzanie: wspólnota, 

włączanie, autentyczność

Sieć interesariuszy
Efektywność 
ekologiczna
Zarządzanie 
ryzyki

em

Zamknięte” 

Interesariusze   

                       –

zyski finansowe 

Zarządzanie 

przez kontrolę

Tradycyjne

Środowiskowe

Społeczne

background image

Współczesne podejścia do 

zarządzania

• 

systemowe

•  organizacja jako system składający się z części 
współprzyczyniających  się do powodzenia całości

  wejście  - proces transformacji  -wyjście

  środowisko = rynek zewnętrzny

  ważnym komponentem jest sprzężenie zwrotne

  całość –to więcej niż suma części (efekt synergiczny)

 podsystem -  zależna od całości część systemu

 ekwifinalność-  zdolność do zmiany celów

• s

ytuacyjne

• sytuacyjne charakterystyki  się  różnią

 menedżerowie muszą uwzględniać sytuacje, w jakich działają 
organizacje; mają one wpływ na  efektywność ich funkcjonowania

• organizacji uczącej się i organizacji inteligentnej

•  podejście to bazuje na dostosowywaniu się organizacji do 
przyszłych warunków działania

  organizacja musi  antycypować zmiany,  aby lepiej dostosować się 
do przyszłych potrzeb klienta

 proces organizacyjnego uczenia się

background image

Porównanie organizacji

Czynnik

Organizacja dawna

Organizacja 

nowoczesna

Struktura organizacji

Hierarchiczna; 

specjalizacja;

podział funkcjonalny; 

struktury sztywne

Struktury spłaszczone; 

zespoły wielofunkcyjne; 

struktury elastyczne

Projektowanie stanowisk 

pracy

Wąski zakres 

obowiązków; pracownik 

wykonuje jedną pracę; 

prace powtarzalne, 

proste, standaryzowane

Szeroki zakres obowiązków; 

pracownik wykonuje wiele 

prac; duża odpowiedzialność 

pracownika

Umiejętności pracowników

Specjalizacja

Szeroki zakres umiejętności

Kierowanie pracownikami

System rozkazodawczo- 

kontrolny

W dużym zakresie 

pracownik kieruje sam sobą

Komunikacja

Pionowa; potrzeba 

zdobywania informacji

Pionowa i pozioma; 

informacja 

rozpowszechniona w 

organizacji

Odpowiedzialność za decyzje

Łańcuch decyzyjny

Decentralizacja

Procedury zarządzania

Standaryzowane

Procedury zmieniające się

Autonomia pracownika 

Mała

Duża

Znajomość problemów 

organizacji przez pracownika

Niewielka

Duża

background image

Społeczeństwo                Historia                       Czynniki 
otoczenia

Kultura 

organizacyjna

Strategia 

działalności 

firmy

Władza organizacyjna     

                 i 

przywództwo 

menedżerskie

Ludzie

Struktura 

organizacyjna, 

systemy 

działania, zasoby  

materialne

Przewaga  

konkurencyjna

    Kluczowe 
kompetencje

    Rola organizacyjna 

Organizacyjne uczenie się

socjalizacja

misja

           
Cele

Zadania, 
procesy

Motywacja do 
pracy

Projekt organizacyjny

Obraz funkcjonowania przedsiębiorstwa

Źródło : Por. M. Bratnicki, Transformacja przedsiębiorstwa. Wyd.AE, Katowice 1998, 
s.170.

background image

T.4. System zarządzania organizacją 

Zagadnienia:

1.Struktura zarządzania. 
2.Cele i funkcje zarządzania. 
3.Metody zarządzania.

background image

Funkcje 

Funkcje 

zarządzania

zarządzania

 

PLANOWANIE

KONTROLOWANI
E

ORGANIZOWANI
E

Monitorowanie 
działań            i 
decyzje korekcyjne

  Zasoby:

 

ludzkie

 finansowe

materiałow
e

 
technologicz
ne

 
informacyjn
e

Wybór, selekcja 

celów                        i 

sposobów ich 

realizacji

Tworzenie 

warunków do 

wykonania zadań

Kształtowanie 

pożądanych 

motywacji  

pracowników

 

osiąganie 

celów

 

produkty

 usługi

sprawno

ść

Rezultat
y:

PRZYWÓDZTWO

background image

          
ORGANIZACJA

Podmiot 

zarządzaj

ący

Podsystem zarządzania

Podsystem

wykonawc
ze

Podsystemy 

informacyjny 

               i 

komunikacji

      

Informacja 

zwrotna

Procesy informacyjno-
decyzyjne

Procesy 
realizacyjne

   

OTOCZENI
E

Ogólny schemat  systemu zarządzania 
organizacją

background image

  

  

p

la

n

o

w

a

n

ie

 

o

rg

a

n

iz

o

w

a

n

i

e m

o

ty

w

o

w

a

n

i

e

  

  

 k

o

n

tr

o

la

  wielkość pożądana

Podsystem zarządzania 

(regulator)

wielkość               
    zadana

  

  

p

o

d

sy

st

e

m

  

w

y

ko

n

a

w

cz

y

wielkość   
                
              
realizowa
na

zakłócen
ia

sprzężenie 
zwrotne

 
wielkość 
               
               
          
nastawio
na

Podsystem zarządzania jako urządzenie 
regulujące
 

Źródło: J. Trzeciniecki, Projektowanie systemów zarządzania. PWN, Warszawa  1979, s.65.

background image

    

Zamiar strategiczny- misja, wizja, 

cele

          

W jaki sposób je osiągnąć?

Planowanie strategiczne- długofalowe

Strategia: plany i programy

Jak realizować  strategię?

Planowanie bieżące

Korekta planów i programów. 

Zmiana planów

Koordynacj
a               i 
 regulacja

Organizowan
ie

Przewodzenie  

                      - 

motywowanie

Operacje  - 
procesy             
     

Kontrola           

                        

i  monitoring

Zarządzanie 
operacyjne

Zarządzanie 
strategiczne

Dwuszczeblowy cykl zarządzania 
organizacją

background image

Metoda

świadomy i uporządkowany sposób stosowany dla osiągnięcia 
określonego celu                       (Encyklopedia Larousse)

systematycznie i konsekwentnie stosowany sposób postępowania dla 
osiągnięcia określonego celu oraz 

sposób naukowego badania rzeczy i zjawisk i przedstawiania wyników 
tych badań                                                                     ( Słownik  języka 
polskiego)

świadomie i systematycznie stosowany, wzorcowy dobór i układ 
elementarnych czynności, który pozwala skuteczniej i ekonomiczniej 
(wydajniej, oszczędniej) uzyskać cel działania

             

Metodyka 

Poprawny metodologicznie zbiór dyrektyw, wskazujący sposoby 

działania, metody prowadzące do danego celu (T. Pszczołowski)

                                      Zasady (reguły)

                          Ogólne wskazówki, wytyczne postępowania

background image

Pojęcia podstawowe

Metoda badawcza – celowy, całościowy sposób rozwiązywania 

problemów badawczych, nadający się do wielokrotnego 

zastosowania

                                              Metody badawcze dzielą się na:
      a. ze względu na zasięg:

uniwersalne – możliwe do zastosowania we wszystkich 

dziedzinach organizacji

specyficzne – możliwe do zastosowania tylko w wybranych jej 

dziedzinach

b) ze względu na zakres:

kompleksowe – odnoszące się do problemów organizacyjnych jako 

całości

wycinkowe – odnoszące się do problemów cząstkowych

                                       W  naukach  o zarządzaniu wyróżniamy 
metody
:

analityczne – „Jak jest?”

diagnostyczne –   „Jest dobrze, jest źle”

projektowe – ulepszające

prognostyczne – „Co należy zrobić?”

Technika badawcza –  części składowe metody; czynności 

praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, 

pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, 

opinii, faktów ;konkretny sposób zastosowania metody badawczej

background image

Metody organizacji i zarządzania

Metody analityczne 

opis przedmiotu badania.

 

                             Dają odpowiedź na pytanie -  Jak jest?

Metody diagnostyczne – wyjaśniają przedmiot 
badań.                  

 

Dają odpowiedź na pytanie: 

Dlaczego jest tak  jak jest?

Metody prognostyczne

 (projektowe, usprawniające) – 

przewidują przyszłe stany

Dają odpowiedź na pytanie:  Jak być powinno? ; Co 

należy zrobić?

background image

Metody zarządzania

- zespoły technik i środków planistycznych, organizacyjnych, 

motywacyjnych                                   i kontrolnych, zalecanych przez 

teorię dla praktyki zarządzania w celu zwiększania  sprawności 

osiągania celów organizacji

Przykładowe metody:

 zarządzanie przez cele ( management by objectives) – wspólne ustalane zadań 

przez przełożonych i podwładnych oraz osobistej odpowiedzialności za wyniki

zarządzanie przez wyniki (management by results)  - ocena pracowników 

według uzyskiwanych przez nich wyników

 zarządzanie przez motywację (management by motivation)  - konsekwentne 

wykorzystywanie systemu motywacyjnego

 zarządzanie przez delegowanie uprawnień (management by delegation) – 

udzielanie podwładnym 

pełnomocnictw do podejmowania decyzji w określonym zakresie

 zarządzanie przez system (management  by system)- organizacja i 

wykorzystanie informacyjnych systemów zarządzania 

 zarządzanie przez (management by conflict) –  celowe wywoływanie konfliktu i 

sterowanie nim do czasu osiągnięcia zakładanych celów

 zarządzanie w sytuacji kryzysowej (crisismanagement) – identyfikacja i 

opanowywanie kryzysu

 

background image

Metody szczegółowe

RODZINY METOD

Par excellence 
organizatorskich

Wykorzystywanych w 

zarządzaniu

Badania metod 

pracy

Mierzenie pracy

Wartościowanie 

pracy

Normowanie pracy

Koordynowanie procesów 

pracy

     

w czasie

Organizowanie 
procesów pracy    w 
przestrzeni

Analiza wartości 

organizacji

Metody   socjopsychologiczne

Metody  ergonomiczne

Badania operacyjne

Metody sieciowe

Metody   ekonometryczne

Metody 

informatyczne

Metody  

heurystyczne

Źródło: Z. Martyniak, Metody organizowania procesów pracy, PWE,  Warszawa 1996.

background image

             Metody  i techniki organizatorskie

badanie pracy

wartościowanie pracy: sumaryczne, analityczne

analiza dyrektywna

analiza wartości produktu

analiza wartości organizacji

ergonomiczne: ergonomia pracy, ergonomia produktu

badania operacyjne:

sieciowe: techniki - wykresy Gantta, ścieżki krytycznej PERT 

ekonometryczne:

heurystyczne: „Burza mózgów”, technika Gordona, technika grup 

nominalnych

projektowania organizacji: opisowo- ulepszająca, diagnostyczna, 

prognostyczna,

ewaluacyjne : ankieta, wywiad, obserwacja, analiza dokumentów

background image

            Techniki

           
organizatorskie

            Techniki 

Finansow
o-
księgowe

Ergonomiczn
e

Socjologicz
ne

Motywacyjn
e

Prawne

Matematyczne      

                   

(badań 

operacyjnych)

Statystycz
ne

Techniki zarządzania

Źródło: Z, Mikołajczyk, Techniki organizatorskie w rozwiązywaniu problemów, Wyd. Nauk. PWN, 
Warszawa 1998,s.41.

background image

Badanie pracy

Systematyczne opisywanie, analizowanie i krytyczna cena istniejących lub 

proponowanych sposobów  wykonywania pracy oraz projektowanie metod 

bardziej efektywnych.

                                                                  

Cykl badania pracy:

1. Wybór celu i przedmiotu badania – obejmuje: określenie celu 

ogólnego( np. obniżka kosztów), wstępną analizę organizacyjną, określenie 
celu szczegółowego (np. obniżka kosztów własnych                        o 
10%),analizę aspektów ekonomicznych, technicznych i psychologicznych 
przedmiotu organizowania, warunków pracy oraz ustalenie środków i 
terminów.

2. Rejestracja stanu faktycznego – technika  kartowania, polegająca na 

rejestrowaniu badanych procesów za pomocą umownych symboli graficznych 
na  specjalnych wykresach  kartach przebiegu: procesu, materiału, czynności 
itd.

3. Diagnoza -krytyczna  analiza i ocena stanu istniejącego: synteza stanu 

faktycznego, jego uzasadnienie, poszukiwanie wariantów rozwiązań i 
ustalenie wariantu optymalnego.

4. Projektowanie nowego rozwiązania- uporządkowanie zaproponowanych 

zmian, opracowanie właściwego projektu, jego weryfikacja w symulowanych 
i rzeczywistych warunkach oraz ocena kryteriów technicznych, 
ekonomicznych i psychosocjologicznych.

5. Wdrożenie opracowanego i zatwierdzonego projektu – przygotowanie 

środków technicznych, rozruch organizacyjny i pomiar efektów.

Źródło: Leksykon zarządzania, Difin, Warszawa 2004

background image

Metoda  analizy wartości

Metoda racjonalizacji systemów służąca likwidacji zjawiska dysharmonii 

funkcji poprzez ustalenie takiej kompozycji systemu, która pozwala 

spełniać funkcje konieczne przy relatywnie niższym koszcie łącznym

Funkcja – cel  lub zadanie albo cecha systemu polegająca na zdolności do 

wykonywania określonych czynności

                                                  Tok postępowania:

• 

przygotowanie czynnika ludzkiego

• wybór przedmiot badania – diagnoza organizacyjna, ustalenie hierarchii potrzeb 

organizacyjnych

• rozpoznanie systemu – określenie jego granic, delimitacja w stosunku do systemów 

sąsiednich oraz ustalenie elementów środowiska

• zbieranie informacji – analiza mankamentów  funkcjonowania systemu, opracowanie 

drzewa funkcji, ustalenie kosztów spełnienia  funkcji oraz dokonanie klasyfikacji funkcji 

według ważności, stopnia spełnienia i kosztów 

• analiza funkcji i poszukiwanie nowych rozwiązań – metody heurystyczne, poddanie 

wariantów ocenie                             w wyniku ich konfrontacji z założeniami i warunkami 

funkcjonowania  badanego( lub nowotworzonego ) systemu

• opracowanie projektu szczegółowego – rozwinięcie  wariantu wstępnego w w projekt 

ostateczny

• wdrożenie projektu - wg  procedury wprowadzania zmian organizacyjnych

Źródło: Leksykon zarządzania, Difin, Warszawa

 

2004

background image

Zarządzanie przez cele 

                 Management by Obiectives (MBO)

                        

Pięć  kroków procesu MBO

Przegląd celów 
organizacji

Dokonywanie ocen

Pracownicy ustalają 

cele

Prowadzenie 

monitoringu

Początek następnego 

okresu MBO

Uzyskanie nagrody

Źródło: P.Drucker,1000ventures.com

background image

Zasady zarządzania  przez cele - MBO

• 

stopniowanie zamiarów i celów  

organizacyjnych

 sprecyzowanie każdego z nich

 partycypacyjne podejmowanie decyzji

  wyraźne określenie czasu działania

 dokonywanie oceny i sprzężenie zwrotne

     Sześć etapów MBO

 

definiowanie zbiorowych celów wg szczebli zarządzania

 analiza zadań zarządzania i zapisanie  formalnej specyfikacji pracy 

oraz alokacja odpowiedzialności i  uprawnień do  podejmowania 

indywidualnych decyzji 

 osiąganie  ustalonych standardów

 zebranie ustalonych specyficznych celów

 uzgodnienie  indywidualnych zadań ze zbiorowymi celami

 ustanowienie informacyjnego systemu zarządzania i monitorowanie 

osiąganych celów

Źródło: www.1000ventures.com/business_guide/mgmt_mbo_main.html

background image

               

Zarządzanie przez  jakość

ZARZĄDZANIE PRZEZ 
JAKOŚĆ

   

Polityka 

jakości

Doskonalenie jakości

Planowanie 
jakości

- Produkt (wymagania 

jakościowe, 

specyfikacja)

- Proces (parametry 

jakościowe, plan badań, 

mechanizmy 

regulacji,dokumentacja 

dowodowa)

Sterowanie 

jakością

-

Sterowanie 
procesem                 
  (regulacja, 
działania 
zasadnicze               
               i 
korygujące)

-

 Badanie jakości

-

Przeglądy

Zapewnienie  
jakości

- Prowadzenie 
dokumentacji dowodowej

- Dane o jakości
-Rozstrzygnięcie 
(decyzje) jakościowe

- Audity jakości

Źródło: Pojęcie TQM; htp:/zes.econ.uj.edu.pl/wawak2.html

background image

Kaizen – podstawa sukcesu gospodarczego Japonii:

 

filozofia ulepszania działań  w życiu rodzinnym, społecznym i 

zawodowym 

 system zarządzania polegający na ciągłym doskonaleniu nieprzerwanym 

podnoszeniu  jakości i wydajności we wszystkich dziedzinach i na 

każdym  stanowisku pracy

zwiększanie efektywności działania bez  dodatkowych inwestycji w nowe 

urządzenia                       i technologie

                           Najważniejsze systemy wypracowane przez 

Kaizen:

System  wniosków pracowniczych (Suggestion System)

System konkretyzacji polityki kierownictwa (Policy Deployment)

Metodologia konkretyzacji funkcji jakości (QFD)

Kompleksowe Sterowanie przez Jakość (TQC) i Kompleksowe 

Zarządzanie przez Jakość (TQM)

Kompleksowy system Produktywnego Utrzymania Maszyn (TPM)

Standaryzacja obejmująca wszelkie procesy i produkty tych procesów w 

firmie

Zasada: Żaden dzień nie powinien minąć bez dokonania choćby najmniejszego 

ulepszenia

background image

           Podstawowe pojęcia związane z 

Kaizen

5 razy 

Dlaczego?  Poszukując odpowiedzi na problem, pytaj :dlaczego? 

Tak długo pytaj, aż znajdziesz przyczynę najgłębszą

5 S- system praktyk porządkowania pracy:

SELEKCJA – oddzielanie rzeczy niepotrzebnych od potrzebnych

SYSTEMATYKA –rzeczy potrzebne ułóż w sposób wygodny do użycia

SPRZĄTANIE – posprzątaj stanowiska robocze i oczyść narzędzia

SCHLUDNOŚĆ – bądź schludny i czysty, unikaj brudnego środowiska 

pracy;

alternatywnie :STANDARYZACJA –określ normy porządku i  przestrzegaj 

je

SAMODYSCYPLINA – utrzymaj wysoki poziom dyscypliny i etyki pracy

7(obecnie10 )rodzajów strat produkcyjnych. Wynikają one z: 
nadmiernych zapasów, nadprodukcji, oczekiwania, transportu,  procesu  
przetwarzania, zbędnych ruchów

 , 

wad produktów, zmian i przezbrajania, 

braku gospodarności , nieporozumień i błędów w instruowaniu

7 narzędzi kontroli jakości narzędzi: zestaw praktycznych metod 

rejestracji analizy danych:

 lista kontrolna, diagram Pareto, wykres Ishikawy Ość ryby, histogramy,          

                     wykres rozproszony(punktowy), arkusz zbiorczy,  karta 

kontrolna

Muda – marnotrawstwo                                       

  

Eliminowanie wszystkiego, co nie przynosi wartości dodanej: 

wysoka jakość, niska cena, użyteczny produkt dla klienta


Document Outline