Edukacja historyczna i 

regionalna w klasach I- III

 

 

Piotr  Kowolik  określa  edukację  regionalną 
jako  ogół  procesów,  których  celem  jest 
zmienianie ludzi, głównie dzieci i młodzieży, 
stosownie 

do 

panujących 

w 

danym 

społeczeństwie ideałów i celów wychowania, 
a  także  zapoznanie  ich  z  kulturą  swego 
regionu  oraz  uwrażliwianie  na  odrębności 
kulturowe  innych  regionów,  a  poprzez  to 
wpajanie 

dzieciom 

tolerancji 

oraz 

umacnianie 

patriotyzmu.

Edukacja  regionalna  to  podejmowanie 
celowych  działań  przez  szkołę  na  rzecz 
kształtowania 

u 

dzieci 

i 

młodzieży 

przywiązania  i  umiłowania  określonego 
regionu. 

 

 

Edukacja ta ma na celu świadome 

kształtowanie więzi emocjonalnych z 

tzw. Ojczyzną prywatną tj. obszarem, 

gdzie człowiek się urodził czy też 

spędził część lub całe życie

 

 

Edukacja regionalna powinna 

wyróżniać się następującymi 

aspektami:

• aspekt  dydaktyczny  łączy  się  z 

motywem  poznawczym.  W  procesie 
nauczania – uczenia się stosuje się zasadę 
stopniowania  trudności,  –  czyli  od  rzeczy 
prostych, 

bliskich 

i 

znanych 

do 

skomplikowanych,  odległych  i  nieznanych. 
Np.  dziecko  poznaje  mowę  rodziców, 
potem dziadków i otoczenia, często gwarę

 

 

•  aspekt  wychowawczy  –  wynika 
bezpośrednio 

z 

czynnika 

dydaktycznego.
  Kto  pozna  własną  miejscowość, 
przyswoi  sobie  jej  historię,  dzieje 
własnej  rodziny,  zechce  pracować,  żyć, 
poznawać  historię  małej  ojczyzny  a 
potem kraju.

 

 

 

Regionalizm pełni 3 funkcje:

 

 Społeczną  –  kształtuje  poczucie 

wspólnoty regionalnej

 Kulturalna- 

chroni 

przed 

zapomnieniem  i  ocala  ginące 
elementy kultury ludowej

 Wychowawczą 

– 

rozbudza 

zainteresowanie 

problematyka 

historii,  uczy  dostrzegać  piękno 
regionu, w którym się mieszka

 

 

Formy pracy dotyczące edukacji 

regionalnej i historycznej:

• Spacery i wycieczki w celu poznania 

zabytków, pomników przyrody

• Uroczystości przedszkolne i szkolne w 

celu kultywowania tradycji

• Konkursy o własnym mieście – różnego 

rodzaju: wiedzowe, plastyczne

• Degustacje potraw

• Tworzenie zespołów wokalnych i 

tanecznych z repertuarem regionalnym

• Stwarzanie okazji do zapoznawania z 

gawędami o starych zwyczajach, 

obrzędach

• Spotkania z artystami i twórcami 

lokalnymi

 

 

• Wyjcie do muzeum lub galerii

• Wykorzystanie twórczości poetów i 

pisarzy z regionu

• Urządzanie kącików regionalnych

• Wykorzystanie albumów, filmów 

dotyczących miejscowości, regionu

• Eksponowanie prac plastycznych o 

tematyce regionalnej także takich 

wykonanych przez dzieci

• Spotkania z przedstawicielami 

dominujących zawodów w regionie

• Działalność proekologiczna – 

docenianie wartości krajobrazu 

lokalnego

 

 

Przedstawione 

treści 

– 

formy 

można  zmieniać,  modyfikować  w 
zależności  od  zainteresowań  dzieci 
i  lokalnych  tradycji.  Ważna  jest 
różnorodność form pracy. Edukacja 
regionalna  i  historyczna  stwarza 
szeroko  rozumiana  integracje  w 
procesie 

dydaktyczno 

– 

wychowawczym.
Edukacja  regionalna  jest  procesem 
długotrwałym 

– 

rozpoczęta 

w 

przedszkolu 

powinna 

być 

kontynuowana 

i 

zajmować 

poczesne  miejsce  w  działalności 
dydaktyczno 

– 

wychowawczej 

dzieci w wieku wczesnoszkolnym

 

 

Cele edukacji regionalnej

 

 

Cele ogólne:

• Kształtowanie społecznie wartościowych 

postaw umożliwiających aktywne 

uczestnictwo w życiu rodziny, szkoły, 

środowiska lokalnego, regionu i narodu 

w oparciu o wartości tkwiące w regionie

• Stwarzanie warunków do kształtowania 

poczucia tożsamości regionalnej, 

wyrażającej się w emocjonalnym związku 

z teraźniejszością i przeszłością 

własnego regionu w kontekście wartości 

ogólnoludzkich, narodowych, tolerancji 

wobec różności, odmienności 

kulturowych

 

 

Cele szczegółowe:

• Uświadamianie wpływu innych kultur na 

kulturę i Życie własnego regionu

• Budzenie szacunku wobec wartości 

innych niż regionalne, rodzinne

• Wskazywanie roli dorobku własnego 

regionu w przeszłości, obecnie i 

perspektywie lat

• Ukazywanie wartości pracy ludzkiej 

wszystkich mieszkańców miasta i 

regionu.

• Inspirowanie do podejmowania działań 

na rzecz zachowania śladów z przeszłości

 

 

• Zapoznanie ze zwyczajami i obrzędami i 

najważniejszymi wydarzeniami 

historycznymi regionu na tle historii 

polski

• Budzenie szacunku dla symboli 

narodowych, regionalnych, języka 

ojczystego, gwary

• Budzenie poczucia więzi z regionem

• Kształtowanie wrażliwości na piękno 

rodzimych okolic

• Współuczestnictwo dzieci i dorosłych 

(rodzice, krewni ) w poznawaniu, 

szanowaniu własnego dziedzictwa 

kulturowego

 

 

Treści  edukacji  regionalnej  mogą 
obejmować:

1. Dom  rodzinny  (rola  rodziny  jako  źródła 

tradycji, 

wspólnoty, 

poznawanie 

rodzimej gwary)

2. Miejscowość,  życie  jej  mieszkańców 

(dom, 

w 

którym 

mieszkasz, 

najważniejsze 

fakty 

z 

przeszłości 

miejscowości, 

baśnie 

, 

legendy, 

obyczaje , pieśni)

3. Przyroda  w  otoczeniu  dziecka  (rośliny, 

zwierzęta  okolicy,  parki,  formy  ochrony 

środowiska przyrodniczego)

4. Ojczyzna, 

jej 

symbole 

i 

święta 

narodowe,  baśnie  i  legendy  narodowe 

(symbole  typowe  dla  regionu,  podania 

itp.)

5. Obrazy  z  przeszłości  (własnej  rodziny, 

szkoły, 

miejscowości, 

opieka 

nad 

pamiątkami z przeszłości)

 

 

6. 

Zabawy, 

zajęcia, 

przygody 

dzieci 

(kultywowanie/  tworzenie  dobrych  tradycji 
szkolnych, 

udział 

w 

uroczystościach)

7.  Podobieństwa  i  różnice  między  ludźmi, 
zrozumienie 

a 

tolerancja 

(szacunek 

do 

wartości, 

zwyczajów, 

obrzędów)

8.  Poznawanie  pracy  w  wybranych  zawodach 
(miejsca  pracy  rodziców,  zawody  typowe  dla 
danego 

regionu 

w 

przeszłości, 

zawody 

przyszłości)
9. 

Działalność 

plastyczna 

w 

różnych 

materiałach, 

technikach 

i 

formach, 

z 

wykorzystaniem 

tradycji 

regionalnych

10.  Różnorodność  dziedzictwa  i  poszukiwań  w 
sferze  kultury  (prezentowanie  walorów  swojej 
miejscowości, 

piękno 

małej 

ojczyzny 

w 

utworach  muzycznych  i  innych,  twórczość 
ludowa, 

amatorska 

w 

regionie

 

 

11.  Krajobraz  kulturowy  (perspektywy 
rozwoju,  wytwory  sztuki,  kultury  wokół 
dziecka)
12.  Brzmienie  głosów,  instrumentów 
muzycznych  (śpiew,  wyliczanki,  tańce 
typowe 

dla 

regionu)

13.  Gry  i  zabawy  ruchowe,  terenowe, 
wędrówki  piesze  po  miejscowości  i 
najbliższej 

okolicy 

 

 

Celem edukacji historycznej w 

szkole jest stworzenie uczniom 

między innymi możliwości:

• Zapoznania się z wiedzą historyczną 

ułatwiającą samoidentyfikację 

kulturową, narodowa i religijną

• Kształtowania postaw patriotycznych, 

poczucia przynależności do 

społeczności lokalnej, grupy etnicznej, 

społeczności europejskiej i 

międzynarodowej

• Posługiwania się terminologią i wiedzą 

historyczną w zakresie niezbędnym do 

uczestnictwa w życiu publicznym

 

 

W programach edukacji 

zintegrowanej znajdujemy 

następujące treści historyczne:

• Dawne i dzisiejsze sposoby oświetlenia

• Sposoby ogrzewania mieszkań dawniej i dziś

• Osobliwości rodzinnej miejscowości

• Miejsca pamięci narodowej

• Przeszłość rodzinnej miejscowości

• Sposoby mierzenia czasu dawniej i dziś

• Budownictwo dawniej i dziś

• Osobliwości najbliższej okolicy

• Przeszłość i perspektywy rozwoju okolicy

• Poznawanie miejsc wydarzeń historycznych

• Praca rolnika i jego narzędzia w dawnych czasach

• Sposoby podróżowania dawniej i dziś

• Najstarsze miasta w Polsce

• Dawne stolice Polski

• Poznanie hymnu państwowego, godła i barw