1

Zasady przetaczania 

krwi, preparatów 

krwiozastępczych i  

krwiopochodnych z 

uwzględnieniem 

przeszczepiania 

narządów u Świadków 

Jehowy

 

 

2

Odłamy protestantyzmu w 

Ameryce Północnej

• Oprócz czterech głównych grup obejmujących 

znaczną część religijnych związków 

chrześcijańskich powstałych na terenie Stanów 

Zjednoczonych w IX wieku jak :

• 1. protestantyzm amerykański
• 2. wspólnoty wyznaniowe „Uczniów Chrystusa”
• 3. grupy „uświęcenia”
• 4. gminy „zielonoświątkowców”
•  należą do nich również mormoni i świadkowie 
        Jehowy.

 

 

3

Ruch Świadków Jehowy

• Jest neofitycznym ruchem chrześcijańskim 

zapoczątkowanym w 1872 roku w 
północno-wschodniej części Stanów 
Zjednoczonych Ameryki Północnej.Szacuje 
się, że obecnie na świecie jest ok.. 5,9 
miliona aktywnych wyznawców Świadków 
Jehowy w ponad 230 krajach. Dalsze 8 
milionów sympatyków uczestniczy w 
spotkaniach i modlitwach.(3 )

 

 

4

Twórcy ruchu

• Założycielem i pierwszym teoretykiem organizacji świadków Jehowy 

był Charles Taze Russel ( 1852 - 1916), kaznodzieja 

adwentystów.Doktryna głoszona przez Russela, a później przez jego 

następcę Józefa Rutheforda  (1869 – 1941 ) zwalcza dogmatyczne 

tendencje ortodoksyjnego luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu

• Doktryna – ruch skupia się wokół wiary w jednego Boga, 

Jehowy.Jego synem duchowym jest Chrystus, który zstąpił na ziemię 

w sposób niewidzialny w 1874 roku.

• Zadaniem Świadków Jehowy jest przygotowanie gruntu pod jego 

nowe królestwo

• W 1945 roku duchowni przywódcy ruchu w obliczu postępów 

medycyny zadecydowali o opublikowaniu stanowiska wobec 

niektórych zabiegów i procedur medycznych. Według tego 

dokumentu współwyznawcom nie wolno jest otrzymywać transfuzji 

krwi i jej pochodnych. Wynika to z zakazu spożywania krwi 

opisanym w Piśmie Świętym

.

 

 

5

Zakaz transfuzji krwi i jej 

preparatów

• Zakaz transfuzji krwi jest głęboko 

respektowanym nakazem i jest oznaką 

szacunku dla życia.

• Świadkowie Jehowy nie akceptują przetaczania 

pełnej krwi ani jej głównych 

pochodnych:dotyczy to świeżego mrożonego 

osocza, kkcz,białych płytek i płytek krwi.

• Całkowity zakaz dotyczący wszystkich 

produktów nie istnieje, wobec czego 

niektórzy wyznawcy mogą akceptować 

otrzymywanie frakcjonowanych białek 

osocza oraz albumin, immunoglobulin i 

czynników krzepnięcia.

 

 

6

Prawa człowieka

• Prawo do decydowania o swoim zdrowiu, stanie 

fizycznym i psychicznym jest konstytucyjnie 

zagwarantowane i wynika z wolności osobistej 

każdego obywatela.

• Lekarzowi nie wolno nikogo leczyć wbrew jego 

woli.

• Pacjent musi być dokładnie poinformowany co do 

metody leczenia i musi wyrazić zgodę na 

proponowane procedury.

• Lekarz musi pamiętać, że wola chorego jest 

nadrzędna i obowiązkiem lekarza jest ją 

uszanować.

 

 

7

Wola człowieka

• Z uwagi na fakt, iż nie ma u wyznawców 

całkowitego zakazu dotyczącego przyjmowania 

wszystkich produktów krwiopochodnych,każdy 

Świadek Jehowy musi sam zadecydować o ich 

ewentualnym przyjęciu.

• Podanie krwi pacjentowi wbrew jego woli i 

wynikający z tego konflikt z jego najgłębszymi 

przekonaniami jest porównywany przez 

Świadków Jehowy do gwałtu.

• Nie spowoduje to wykluczenia ze społeczności, 

jeśli zostało przeprowadzone wbrew woli 

pacjenta, ale może mieć poważne 

psychologiczne następstwa porównywalne z 

wykorzystaniem seksualnym

 

 

8

Zachowania personelu w obliczu 

różnych sytuacji medycznych u 

Świadków Jehowy

• Przeszczepianie narządów nie jest wyraźnie 

zabronione i każdy wyznawca może sam podjąć 

decyzję w tej sprawie

• Autotransfuzja jest możliwa gdy aparatura 

jest w systemie obiegu zamkniętego stale 

podłączonego do pacjenta i krew nie jest 

przechowywana

• Wyznawcy nie akceptują przedoperacyjnego 

pobrania,przechowywania i późniejszej 

retransfuzji

• Zastosowanie łaty z krwi w p.z.o jako 

leczenia zespołu popunkcyjnego jest 

możliwe u niektórych wyznawców 

 

 

9

Zachowania Świadków 

Jehowy w sytuacjach 

kontrowersyjnych

• Z powodu różnic pomiędzy indywidualnymi 

przekonaniami często zdarza się, że wyznawca 

życzy sobie kontaktu ze Starszyzną społeczności 

w celu pomocy w wyborze właściwej decyzji co 

do przyjęcia preparatów krwi podczas leczenia

• Większość aktywnych społeczności wyznawców 

powołuje specjalna radę lub punkty 

konsultacyjne. Funkcję taka pełnią Komitety 

Łączności ze Szpitalami i nadzorująca je Służba 

Informacji o Szpitalach dla Świadków Jehowy 

pod adresem kontaktowym w Polsce.

 

 

10

Zachowania personelu 

medycznego u nieprzytomnego 

wyznawcy Świadka Jehowy

• Podczas leczenia urazów , gdy pacjent jest 

nieprzytomny , a jego przynależność do grupy 

wyznaniowej nie jest jednoznacznie potwierdzona , 

oczekuje się od lekarza najwłaściwszego 

postępowania łącznie z przetoczeniem krwi.

• Rodzina chorego może twierdzić , że chory 

odmówiłby leczenia krwią , ale ma wtedy 

obowiązek dostarczenia dowodów przynależności 

do zgromadzenia 

• Często wyznawcy noszą przy sobie odpowiednie 

oświadczenie

 

 

11

Postępowanie medyczne

• Aby uniknąć ewentualnych roszczeń, bardzo 

ważne jest wczesne poinformowanie zespołu 

anestezjologicznego o przyjęciu Świadka 

Jehowy do szpitala

• Stosowna adnotacja musi się znaleźć w 

dokumentacji medycznej szpitala

• Wszelkie rozmowy z chorym na temat leczenia 

powinny być prowadzone bez obecności 

rodziny lub członków społeczności, którzy 

mogliby wpłynąć na zakres dopuszczalnych 

przez chorego działań medycznych

 

 

12

Postępowanie medyczne 

 c.d

• Uzgodnienie procedury medycznej, a także nie 

akceptowanie przez chorego leczenia powinno 

być odnotowane w dokumentacji medycznej i 

podpisane przez strony.

• Anestezjolog ma prawo odmówić znieczulenia 

konkretnego pacjenta w wybranych sytuacjach, 

ale powinien podjąć próbę skontaktowania się z 

innym specjalistą gotowym przejąć ten przypadek

• W stanach nagłych ma natomiast obowiązek 

zapewnić właściwą opiekę choremu jak również 

respektować właściwie wyrażoną wolę chorego

 

 

13

Postępowanie w stosunku do 

dzieci poniżej 16 roku życia

• Dobro dziecka jest wartością nadrzędną i jeśli 

rodzice odmawiają udzielenia zgody na 

przetoczenie krwi , należy wystąpić do Sądu 

Rejonowego o nakaz podawania krwi w celu 

ratowania życia.

• W stanach nagłych , gdy nie dysponujemy 

czasem na dopełnienie koniecznej procedury , 

lekarz powinien postąpić zgodnie z 

obowiązującymi standardami leczenia , a o 

zgodę do Sądu wystąpić po fakcie.

• Sąd w takich sytuacjach podtrzymuje decyzję 

lekarza o zastosowaniu krwi.

 

 

14

Postępowanie w

 

stosunku do 

dzieci

 

w wieku 16 – 18 lat

• Dzieci w wieku 16 – 18 lat mają prawo do 

wyrażania zgody lub sprzeciwu na proponowane 

leczenie i nie ma prawnego obowiązku 

uzyskania zgody od rodziców lub prawnych 

opiekunów , a wola dziecka jest tu bardziej 

znacząca w stosunku do obiekcji rodziców

• Drugiej strony rodzice mają ustawowe prawo do 

decydowania o sposobie leczenia dziecka 

poniżej 18 roku życia , a więc jeśli 17- letni 

Świadek Jehowy odmówi przyjęcia krwi , to 

można zwrócić się do rodziców lub z sądu o 

podjęcie decyzji w jego imieniu.

•   

 

 

15

Postępowanie wobec dzieci 

młodszych

 

- Młodsze dzieci , w wieku 16 lat  i 

mniej mogą czynnie uczestniczyć 
w wyborze metody leczenia, jeśli 
wykazują jasne i wyraźne 
zrozumienie ryzyka korzyści i 
konsekwencji akceptacji lub 
odrzucenia proponowanych 
procedur medycznych

 

 

16

Jak postępować z wyznawcami 

Świadków Jehowy

- 

podsumowanie 

wiadomości

 1. Podjąć wewnętrzne szkolenie dotyczące postępowania w 

przypadku przyjęcia do szpitala wyznawcy ruchu Świadków 

Jehowy

2.  Prawidłowo wyrażony sprzeciw pacjenta na leczenie krwią i 

preparatami krwi musi być przestrzegany,a odpowiednio 

przygotowane formularze do wyrażenia zgody lub 

sprzeciwu na czynności medyczne dla Świadków Jehowy 

powinny być dostępne.

3.  Każdy Świadek Jehowy powinien być szczegółowo wypytany 

o akceptowane przez niego niego sposoby lecenia.

4   Rozmowa na temat leczenia powinna być prowadzona bez 

obecności rodziny i współwyznawców

5.   W oddziale anestezjologii i intensywnej terapii 

pediatrycznej wnioski do sądu o zastosowanie 

odpowiedniej procedury medycznej na podstawie wyroku 

sądu powinny by ć przygotowane i dostępne.