Hydrologia

Hydrologia

I rok 

Inżynieria Środowiska

Wykład nr 3

Marcin Widomski

dr inż.

p. 309

tel. wew. 4183 – z portierni

tel. 0-8153844183

M.Widomski@wis.pol.lublin.pl

PROWADZENIE 
OBSERWACJI 
WODOWSKAZOWYCH

Prowadzenie obserwacji 

wodowskazowych

Obserwacje wodowskazowe:

- ciągłe

- terminowe.

Obserwacje ciągłe – prowadzone za 
pomocą urządzeń samopiszących.

Obserwacje terminowe – prowadzone 
przez obserwatorów. Dzielą się na 
zwyczajne i nadzwyczajne.

Prowadzenie obserwacji 

wodowskazowych

Obserwacje terminowe zwyczajne – prowadzone 

bez przerw, codziennie o ustalonej porze (lato – 6, 
zima – 7). W przypadku zaobserwowanych 
dobowych wahań stanu wody – 3 pomiary 
dziennie.

Obserwacje terminowe nadzwyczajne – 

prowadzone w czasie wezbrań, stanów 
alarmowych itp. Częstotliwość dostosowana do 
stanu wody i charakteru rzeki.

OPRACOWANIE WYNIKÓW 
OBSERWACJI 
WODOWSKAZOWYCH

Opracowanie wyników 

obserwacji 

wodowskazowych

Wykresy przebiegu codziennych 

stanów wody – obrazują charakter 
rzeki (górska, nizinna itp.)

Rzeka nizinna 
– Odra, 
Szczecin.

Opracowanie wyników 

obserwacji 

wodowskazowych

Opracowanie wyników 

obserwacji 

wodowskazowych

Rzeka 

wyżynna/górsk

a – Dunajec, 

Żabno

Opracowanie wyników 

obserwacji 

wodowskazowych

Rzeka górska – 

Wisłoka, 
Krajowice

Opracowanie wyników 

obserwacji 

wodowskazowych

Raporty miesięczne i kontrolne – 

przesyłane regularnie do organu 
służby hydrologicznej. Podstawa do 
oceny poprawności odczytów.

Wykres kontrolny stanów 
wody

STANY GŁÓWNE

Stany główne

Stany główne (charakterystyczne) 

przekroju rzeki, to wybrane, 
obliczone na podstawie obserwacji, 
stany wody w danym przekroju, 
określające jej reżim hydrologiczny.

Stany charakterystyczne mogą być 

roczne lub wieloletnie.

Stany główne

Stany główne pierwszego stopnia:
• Średnia woda SW – średnia arytmetyczna 

codziennych stanów wody dla roku.

• Wysoka woda WW – najwyższy stan roczny
• Niska woda NW – najniższy stan roczny

Stany główne I-
ego stopnia, 
Czarna Hańcza, 
Sobolewo

Stany główne

Stany główne drugiego stopnia – wyznaczane dla 

wieloleci na podstawie stanów głównych 
pierwszego stopnia.

Rozróżniamy wśród stanów głównych II-ego 

stopnia:

WW – stan najwyższy
SW – stan średni
ZW – stan zwyczajny
NW – stan najniższy

Stany główne

Przykładowe stany główne drugiego stopnia:

WWW – stan najwyższy spośród najwyższych stanów wody (wysoka 

wielka woda);

SWW – stan średni spośród najwyższych stanów wody (średnia woda);
ZWW – stan zwyczajny spośród najwyższych stanów wody (zwyczajna 

wielka woda);

SSW – stan średni spośród średnich stanów wody (średnia woda);
ZZW – zwyczajny spośród zwyczajnych stanów wody (zwyczajna 

woda);

SNW – średni spośród najniższych stanów wody (średnia niska woda);
ZNW – zwyczajny spośród najniższych stanów wody (zwyczajna niska 

woda);

NNW – najniższy spośród najniższych stanów wody (najniższa niska 

woda).

ZWIĄZKI WODOWSKAZÓW

Związki wodowskazów

Związki wodowskazów – zależność 

pomiędzy stanami wody na sąsiednich 
wodowskazach.

Zależność tę określa się dla stanów 

korespondujących, tzn. odpowiadających 
sobie na dwu wodowskazach. Przyjmuje 
się najczęściej stany najwyższe i najniższe 
z pewnego okresu. Stany korespondujące, 
to stany z tego samego dnia (lub dnia 
następnego dla stacji położonej niżej).

Związki wodowskazów

Zastosowanie związków wodowskazów:
• kontrola spostrzeżeń wodowskazowych, 

wykrywanie błędów oraz zmian 

zachodzących w korycie rzeki;

• uzupełnianie braków w tabelach 

spostrzeżeń wodowskazowych lub 

tabelach stanów głównych;

• krótkotrwałe prognozy stanów wody w 

związku z potrzebami ochrony przed 

powodzią i transportu rzecznego.

Związki wodowskazów

Krzywa związku wodowskazów z jednej 

strefy stanów głównych – krzywa I-
ego stopnia w układzie 
kartezjańskim.

WYKRES

Związki wodowskazów

Równanie prostej związku dwóch wodowskazów (ta 

sama strefa stanów wody):

H

B

 = aH

A

+b

Gdzie:
H

A i 

H

B 

– stany wody na rozpatrywanych 

wodowskazach;

a – tangens kata nachylenia krzywej;
b – wyraz wolny.

a = (H

Bmax

 – H

Bmin

)/(H

Amax

 – H

Amin

)

b = H

Bśr

 - aH

Aśr

CZĘSTOTLIWOŚĆ I CZAS 
TRWANIA STANOW WODY

Częstotliwość stanów wody

Częstotliwość stanów wody – liczba pewnych określonych 

stanów wody  obserwowana w danym, badanym okresie 
czasu.

Czas obserwacji – najczęściej 1 rok.
Przedział dokładności stanów wody – 10 cm.

Częstotliwość 
stanów 
wody,wykres 
słupkowy, 
Czarna 
Hańcza, 
Sobolewo

Czas trwania stanów wody

Czas trwania stanów wody określa przez 

ile dni w ciągu badanego okresu czasu 
utrzymują się stany wody wyższe lub 
niższe od przyjętej wartości 
charakterystycznej dla tego okresu.

WYKRES