Slajd 1

Epidemiologia

Epidemiologia

(z gr. "epi" - na , "demos" - lud, "logos" - słowo, nauka) - nauka

badająca wpływ czynników środowiskowych na występowanie chorób w populacji

lub wpływających na stan zdrowia ludności.

Osiąga ten cel przez badanie:

•

rozpowszechnienia chorób, czyli częstości występowania i rozmieszczenia chorób

w danej populacji ludzkiej

•

rozpowszechnienia inwalidztw i ich przyczyn

•

rozpowszechnienia zgonów i ich przyczyn

Zdobywa te informacje przez pomiar:

•

pozytywnych mierników stanu zdrowia:

–

dotyczących rozwoju fizycznego

–

oceny sprawności fizycznej

–

ustalenia wskaźnika wydolności

•

negatywnych mierników stanu zdrowia:

–

dotyczących chorób

•

ustalenie zapadalności

•

ustalenie chorobowości

–

dotyczących zgonów

•

ustalenie umieralności

•

ustalenie śmiertelności

Dysfunkcje seksualne

•

W populacji, przynajmniej jeden raz

wystąpiły objawy dysfunkcji

seksualnej u:

–

40-45 % dorosłych kobiet

–

20-30 % dorosłych mężczyzn

Dysfunkcje seksualne

•

Brak lub utrata potrzeb seksualnych

(oziębłość i osłabienie pożądania) — jest to

objaw

podstawowy

(nie wtórny). Nie

uniemożliwia osiągnięcia zadowolenia ze

współżycia, ale zmniejsza

prawdopodobieństwo zainicjowania kontaktu

seksualnego. Brak jest fantazji seksualnych i

dążenia do aktywności seksualnej.

•

Częstość w Polsce — 35% kobiet i 15%

mężczyzn, w ostatnich latach wyraźnie rośnie.

Dysfunkcje seksualne

•

Awersja seksualna

— odczuwanie

silnych negatywnych uczuć (lek,

niechęć) do kontaktów seksualnych

lub do osoby partnera. Przyczyną są

najczęściej czynniki partnerskie.

Awersje seksualna należy różnicować

z zespołem depresyjnym, fobiami,

ukrytą homoseksualnością. Rokowanie

jest niepewne, leczenie długotrwałe.

Dysfunkcje seksualne

•

Obniżony poziom libido

–

występuje u 17-55 % kobiet w populacji

w zależności od wieku

w zależności od wieku
–

do 49 lat – 10 %

–

50-65 lat – 22 %

–

66-74 lat – 47 %

Dysfunkcje seksualne

•

Brak radosnego przeżywania

—

reaktywność jest prawidłowa, orgazm

jest przeżywany, ale pacjent nie

odczuwa przyjemności. Częściej

występuje u kobiet. Przyczyną mogą

być: poczucie winy, czynniki

partnerskie.

Dysfunkcje seksualne

•

Brak reakcji genitalnej

U mężczyzn

są to zaburzenia erekcji: zaburzenia

powstawania erekcji, zaburzenia utrzymywania

erekcji. Jeśli erekcja występuje w trakcie snu, to

należy podejrzewać tło psychogenne. Zaburzenie

to występuje u około 10% mężczyzn. Istnieje

ponad 100 chorób organicznych i wiele czynników

psychogennych mogących powodować zaburzenia

erekcji.

U kobiet

głównym problemem jest suchość pochwy

(upośledzenie lubrykacji (zwilżania śluzem)).

Przyczyny mogą być psychogenne i organiczne

(niedobór estrogenów, infekcje).

Dysfunkcje seksualne

•

Zaburzenia reakcji genitalnej u kobiet

(zaburzenia lubrykacji):

–

8-15 % kobiet

w populacji

–

inne dane mówią o 21-28 % kobiet

aktywnych seksualnie

–

po 50 roku życia problem ten występuje

zdecydowanie częściej

Dysfunkcje seksualne

•

Zaburzenia erekcji

–

1-9 % u mężczyzn poniżej 40 roku życia

–

od 2-9 do 20-30 % u mężczyzn w wieku

40-59 lat

–

20-40 % u mężczyzn w wieku 60-69 lat

–

50-75 % u mężczyzn w wieku 70-80 lat i

starszych

Dysfunkcje seksualne

•

Zaburzenia orgazmu

— brak lub opóźnienie orgazmu po

prawidłowej reakcji genitalnej. Brak orgazmu może być:

–

pierwotny

–

wtórny

–

sytuacyjny

Przyczyny:

–

czynniki organiczne — leki, choroby

–

psychogenne — np. rygoryzm religijny

–

uwarunkowania masturbacyjne

–

zaburzone relacje partnerskie

•

W Polsce dotyczy około 10% mężczyzn i do 30% kobiet. U

mężczyzn częściej występuje opóźnienie wytrysku niż jego

brak.

Dysfunkcje seksualne

•

Występowanie zaburzeń orgazmu u kobiet

jest bardzo zróżnicowane

–

ok. 25 % kobiet

w populacji

, w wieku 18-74 lata

– na podstawie badań wykonanych w USA,

Australii, Anglii oraz Szwecji

–

dane z innych badań – ok. 80 % kobiet

aktywnych seksualnie

, w wieku 18-74 lata – na

podstawie badań wykonanych w 2 krajach

nordyckich

–

nie kontrolowano zmiennej wieku

Dysfunkcje seksualne

•

Zaburzenia orgazmu u mężczyzn

–

7-8 % w populacji mężczyzn (badania

francuskie i amerykańskie)

–

> 1 % w populacji mężczyzn na Islandii

Dysfunkcje seksualne

•

Wytrysk przedwczesny

— niezdolność do

kontrolowanego wytrysku nasienia w stopniu

zapewniającym obu partnerom

satysfakcjonujący stosunek seksualny. Do

wytrysku dochodzi zwykle tuż po imisji

członka do pochwy lub w trakcie ruchów

frykcyjnych, rzadziej przed stosunkiem lub

bez erekcji.

•

Częstość występowania w Polsce — do 25%

mężczyzn. Przyczyny głównie psychogenne.

Rokowanie jest bardzo dobre (liczne metody

leczenia).

Dysfunkcje seksualne

•

Zaburzenia ejakulacji

–

9 do 31 % mężczyzn w populacji cierpi z

powodu przedwczesnego wytrysku

–

nie ma jednoznacznych danych

dotyczących opóźnionego wytrysku

Dysfunkcje seksualne

•

Pochwica

— skurcz mięśnia otaczającego pochwę,

powodujący niemożność imisji członka do pochwy.

Typy:

–

pierwotna

–

wtórna

–

uogólniona — nieograniczona do pewnych rodzajów

stymulacji, sytuacji, partnerów

–

sytuacyjna

–

uwarunkowana czynnikami psychicznymi

–

uwarunkowana współistnieniem wielu czynników

Przyczyny psychogenne. Rokowanie dobre.

Dysfunkcje seksualne

•

Występowanie pochwicy

–

6 % w populacji kobiet

badanie zostało przeprowadzone w dwóch

odmiennych kulturach – w Maroku i

Szwecji

Dysfunkcje seksualne

•

Dyspareunia

— ból w trakcie

stosunku. Częściej występuje u

kobiet (około 15% populacji).

Przyczyny psychogenne i organiczne

(choroby, leki (np. Amoksapina,

Tiorydazyna)). Rokowanie jest dobre.

Dysfunkcje seksualne

•

Występowanie dyspareunii u kobiet

–

2 % kobiet w starszym wieku (badania

brytyjskie)

–

18-20 % kobiet w populacji (badania

brytyjskie i australijskie)

Dysfunkcje seksualne

•

Nadmierny popęd płciowy

(nimfomania,

satyriasis

) — wiele

możliwych przyczyn, m.in.:

–

stany maniakalne

–

uzależnienia

–

choroby i urazy mózgu

Leczenie: leki antyandrogenowe.

Rokowanie dość dobre.

1. Czynniki biologiczne

•

(a) hormonalne: hiperprolaktynemia,

hipertyreoza, hipogonadyzm

•

(b) cukrzyca — rozwój wieloobjawowych zaburzeń

seksualnych

•

(d) urazy rdzenia kręgowego

•

(e) uzależnienia — alkoholizm prowadzi do

zaburzeń seksualnych w 55%, palenie 20

papierosów dziennie przez 25 lat — impotencja w

3/4 palaczy, heroina — zaburza wytrysk w 52%

uzależnionych i zmniejsza popęd u 61%

•

(f) menopauza i andropauza

1. Czynniki biologiczne

•

(g) inne choroby:

–

stulejka

–

wnętrostwo

–

choroby neurologiczne

–

choroby ginekologiczne

–

nowotwory

–

choroby przenoszone drogą płciową

–

choroby układu moczowo – płciowego

–

leki

2. Czynniki psychiczne

•

(a) rozwojowe:

–

nieudane małżeństwo rodziców

–

rywalizacje w rodzinie

–

wykorzystanie seksualne w dzieciństwie

–

rygoryzm wychowawczy

–

brak akceptacji płci dziecka

–

patologia rodzinna

2. Czynniki psychiczne

•

(b)

osobowościowe

–

kompleksy

–

zaburzenia identyfikacji z płcią

–

ukryte preferencje seksualne

–

leki i zahamowania w relacjach miedzy płciami

–

negatywne uwarunkowania masturbacyjne i fantazje

erotyczne

–

zbyt wczesne doświadczenia seksualne

–

niedojrzałość uczuciowa

–

negatywne i urazowe pierwsze związki heteroseksualne

–

nadmierna samokontrola

–

negatywne postawy wobec siebie i innych

–

wysoki poziom neurotyzmu

–

fobie seksualne

2. Czynniki psychiczne

•

(c)

partnerskie

–

niska kultura życia seksualnego

–

zanik atrakcyjności partnera

–

rutyna monotonia w sztuce miłosnej

–

walka o dominacje

–

agresja, rywalizacja

–

zaburzenia we wzajemnym komunikowaniu się

–

niedobór seksualny

–

zdrady

–

ujawnianie nadmiernych wymagań i oczekiwań

–

mechanizmy przeniesione z dzieciństwa

–

lek przed ciążą

–

związek bez miłości

–

porównywanie partnera z innymi partnerami

–

zmuszanie do nieakceptowanych przez partnera form

pieszczot i technik seksualnych

–

uzależnienie od pornografii

2. Czynniki psychiczne

•

(d) społeczeno–kulturowe:

–

mity i stereotypy wiążące się z seksualnością i rolami

seksualnymi — np.:

•

o „normalności” orgazmu wyzwalanego przez pobudzanie

pochwy a „nienormalności” osiąganego przez pobudzenie

łechtaczki

•

o konieczności posiadania orgazmu połączonego z utratą

przytomności

•

o konieczności posiadania orgazmu jednocześnie u obu

partnerów

•

stereotyp zdobywczego partnera i uległej kobiety

–

kreowanie modelu sztuki miłosnej według wydawnictw

pornograficznych

–

przedwczesna inicjacja seksualna i jej negatywne następstwa

–

zahamowania seksualne wiążące się z rygoryzmem

religijnym

–

wpływ środków masowego przekazu nadmiernie

eksponujących znaczenie seksualności, orgazmu

Ocena swojego życia seksualnego:

18,5%

bardzo dobre,

49,4%

dobre,

23,5%

raczej dobre

91,4%

Polaków

jest
zadowolonych ze
swojego życia
seksualnego

4,7%

raczej złe,

2,6%

złe,

1,3%

bardzo złe

8,6%

Polaków

nie jest
zadowolonych ze
swojego życia
seksualnego

Zadowolenie z życia seksualnego

Ocena swojego życia seksualnego, analiza wśród osób, które jednoznacznie

oceniły swoje zadowolenie z życia seksualnego, w (%), Ogółem N=2702, 15-49 lat,

2005r.

Źródło: prof. Z. Izdebski

Polaków jest zadowolonych ze swojego życia

seksualnego.

Inicjacja seksualna

Średni wiek inicjacji seksualnej w 2005r. wyniósł odpowiednio:

18,83

dla kobiet i

18,06

dla mężczyzn

Średni wiek inicjacji seksualnej, 1997r. N=2139, 15-49 lat, Kobiety N=1066,

Mężczyźni N=1073; 2001r., 15-49 lat, N=2430, Kobiety N=1224, Mężczyźni

N=1206, 2005 r. Mężczyźni N=1016, Kobiety N=998

Źródło: prof. Z. Izdebski

Zwyczaje seksualne Polaków

Zwyczaje seksualne Polaków, 15-49 lat, 2001r.

Źródło: prof. Z. Izdebski

•

W latach 1997 – 2001 z

lat wydłużył się średni

okres między inicjacją a zawarciem pierwszego

małżeństwa.

•

Wśród kobiet średni okres między inicjacją a

zamążpójściem wydłużył się z

lat.

•

Wśród mężczyzn średni okres między inicjacją a

zawarciem pierwszego małżeństwa wydłużył się z

lat.

Zwyczaje seksualne Polaków

Zwyczaje seksualne Polaków,

analiza wśród osób, które

miały kiedykolwiek kontakt seksualny, w %, N=2383,

15-49 lat, 2005r.

Źródło: prof. Z. Izdebski

•

W życiu mamy średnio

4,5

partnera.

•

Średnia długość aktu seksualnego:

35,5

minut.

•

Średnia długość stosunku:

14,5

minut.

ROZPOWSZECHNIENIE

HOMOSEKSUALIZMU

•

Boczkowski (1988) – w Polsce 10% mężczyzn

ujawnia dominujący homoseksualizm.

•

Z różnych badań wynika, że 1-6% obu płci

przejawia wyłącznie homoseksualizm.

•

Rozpowszechnienie wyłącznego

homoseksualizmu jest podobne w wielu

regionach i krajach

(czasem jest to

interpretowane na korzyść teorii o biologicznym

podłożu homoseksualizmu)

ROZPOWSZECHNIENIE

HOMOSEKSUALIZMU

badacz

rok

zachowania seksualne (w odsetkach)

wyłącznie homoseksualne

epizodyczne

von Romer

1901

Hirschfeld

1903

1,5

Hirschfeld

1904

1,5

Hamilton

1929

Davies

1929

Landis

1940

Ramsey

1943

Finger

1947

McPartland

1947

Kinsey

1948

Atnanasious

1970

McConaghy

1979

Tordjman

1982

Janus

1993

HOMOSEKSUALIZM

PRZYCZYNY

zasadnicze grupy

Związane z nieprawidłową lub

niedostateczną czynnością

hormonalną w okresie

płodowym (lub noworodkowym),

wywierającą wpływ na

ośrodki mózgowe

w podwzgórzu

Związane z czynnikami

psychicznymi i emocjonalnymi,

mającymi wpływ głównie

w okresie dzieciństwa

i dojrzewania

HOMOSEKSUALIZM

PRZYCZYNY

•

Lew-Starowicz, Z., Lew-Starowicz, M. (1999):

–

„…

dla wielu ludzi homoseksualność to wynik

świadomego wyboru – stąd dążenie do

znalezienia takich przyczyn, które dowodziłyby

możliwości podejmowania decyzji o wyborze

orientacji homoseksualnej przez samych

zainteresowanych…”;

–

„…

wielu homoseksualistów „woli” teorie

biologiczne, które uwalniają ich od poczucia winy,

mniejszej wartości, ukazują zdeterminowany

charakter ich potrzeb i zachowań”.

Komunikowane problemy

seksualne

• hypolibidemia

- 25 %

• dyspareunia

- 13 %

• pochwica

- 2 %

• rzadko orgazm

- 17 %

• awersja

- 3 %

Źródło: prof. Z. L.-Starowicz, lek. M. L.-Starowicz (2002)

34%

13%

15%

24%

25%

12%

13%

10%

17%

10%

20%

30%

40%

50%

pomniejszone

potrzeby

seksualne

lub ich

brak

wydzielania

śluzu

w pochwie

odczuwanie

bolesności

w czasie

stosunku

skurcz

mięśni

uniemożliwia-

-jący odbycie

stosunku

nie mam

orgazmu

rzadko

osiągam

orgazm

odczuwam

wstręt

do osoby

partnera

odczuwam

wstręt

do seksu

odczuwam

wstręt

do mężczyzn

Problemy seksualne Polek

1992

2002

procent respondentów

Źródło: Lew-Starowicz Z. Raport Seksualności Polaków (1992 i 2002)

Problemy seksualne Polaków

1992

2002

33%

17%

24%

30%

19%

10%

20%

30%

40%

50%

wytrysk

nasienia

jeszcze

przed

stosunkiem

wytrysk

nasienia

tuż po

rozpoczęciu

stosunku

wytrysk

nasienia

po kilku,

kilkunastu

ruchach

w pochwie

niepełną

erekcję

członka

lub jej

brak

przed

stosunkiem

niepełną

erekcję

(wzwód)

członka

lub jej

brak

w trakcie

stosunku

opóźniony

wytrysk
nasienia

lub

jego

brak

bolesność

członka

w trakcie

stosunku

zwiększenie

potrzeb

seksualnych

procent respondentów

zmniejszenie

potrzeb

seksualnych

Źródło: Lew-Starowicz Z. Raport Seksualności Polaków (1992 i 2002)

Document Outline