Antybiotyki bakteriostatyczne

MAKROLIDY

PREPARATY:

erytromycyna

josamycyna

klarytromycyna

roksytromycyna

spiramycyna

azytromycyna

złożona budowa:

antybiotyki otrzymane z

grzybów typu

Streptomyces

lub

półsyntetyczne analogi

Alternatywa przy

uczuleniach na penicyliny

Oporność krzyżowa

(m.in. z linkozamidami i

chloramfenikolem)

Mechanizm działania

Hamowanie syntezy białka w fazie

elongacji przez wpływ na translokację

Hamowanie translokacji

Odwracalne wiązanie z podjednostką

50S rybosomów

DZIAŁANIE

bakteriostatyczne na tlenowce (np.

streptokoki)

Gram(+) beztlenowce (np. laseczki wąglika)

niektóre Gram(-) (np.

Legionella, Bordetella,

Haemophilus)

Bakterie nie posiadające ściany komórkowej

(np.

Listerie, Mykoplazmy, Chlamydie)

umiarkowana skuteczność wobec

Toxoplasma gondii

(spiramycyna)

FARMAKOKINETYKA

Dobra penetracja do tkanek (z

wyjątkiem płynu mózgowo-

rdzeniowego)

Przenikanie i magazynowanie

makrolidów w makrofagach

Modyfikacja budowy zwiększa

kwasooporność i wchłanianie, zwalnia

eliminację oraz umożliwia aktywność

antybakteryjną metabolitów

WSKAZANIA

Zapalenia płuc wywołane przez

mykoplazmy i legionelle

Choroby przenoszone drogą płciową

(kiła, rzeżączka, wrzód miękki)

Chlamydiowe zapalenie cewki moczowej

(skuteczność jednej dawki

azytromycyny)

Eradykacja

Helicobacter pylori

–

klarytromycyna

Leczenie toksoplazmozy u kobiet w ciąży

- spiramycyna

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Mała toksyczność narządowa

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (mniejsze

przy stosowaniu nowszych pochodnych)



transaminaz we krwi

Przedłużenie czasu QT w EKG

Reakcje nadwrażliwości

Po przedawkowaniu odwracalna głuchota

INTERAKCJE

Hamowanie enzymów cytochromu P-450



hamowanie biotransformacji teofiliny,

pochodnych kumaryny, benzodiazepin,

opioidowych anelgetyków

Interferencja z enzymami w jelitach



zwolniona eliminacja digoksyny

Zwiększenie dostępności biologicznej

cyklosporyny





hepatotoksyczności,

nefrotoksyczności i neurotoksyczności

cyklosporyny

LINKOZAMIDY

Aktualnie w lecznictwie stosowana

KLINDAMYCYNA

Antybiotyk rezerwowy

zakres działania – jak makrolidy

Podstawowe znaczenie ma działanie na

gronkowce i G(-) pałeczki beztlenowe

Dobra penetracja do tkanek (również do

kości!)

Metabolity obdarzone aktywnością

antybakteryjną

Wydalanie - przez nerki i z kałem

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Zaburzenia żołądkowo – jelitowe

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita

grubego

Rzadko: leukopenie i uszkodzenie

wątroby



efektu zwiotczającego leków

miorelaksacyjnych

RZEKOMOBŁONIASTE ZAPALENIE JELIT

Clostridium difficile

Objawy: biegunki śluzowe lub

krwawe, trwające ponad 48 godzin,

bóle brzucha, gorączka i leukocytoza

Początek możliwy po zakończeniu

leczenia

Leczenie: Wankomycyna

p.os

co 6

godzin

TETRACYKLINY

Szerokie spektrum

działania

przeciwbakteryjnego

Tetracykliny naturalne

– już nie są stosowane

Tetracykliny

zmodyfikowane –

skuteczniejsze, o

lepszych

właściwościach

farmakokinetycznych

Stosowane:

DOKSYCYKLINA,

MINOCYKLINA

Nowa klasa

tetracyklin –

glicykliny, aktywne

w stosunku do

szczepów

opornych wobec

innych tetracyklin

MECHANIZM DZIAŁANIA

Hamowanie rybosomalnej syntezy białka

Hamowanie wiązania grupy

aminoacylowej tRNA do miejsc

akceptorowych rybosomów, hamowanie

elongacji łańcuchów polipeptydowych

Oporność bakterii związana jest z

aktywnym transportem na zewnątrz

bakterii (informacja genetyczna zapisana

w plazmidach opornościowych)

DZIAŁANIE

bakteriostatyczne na Gram(+) np.

paciorkowce i listerie

Na liczne bakterie Gram(-) np. dwoinki

rzeżączki, jersinie,

Haemophilus, Brucella,

Bordetella pertussis, Treponema, Leptospira

Klinicznie istotne działanie na drobnoustroje

wewnątrzkomórkowe np. prątki, riketsje,

chlamydie

Stosowane w leczeniu boreliozy

FARMAKOKINETYKA

Wchłaniane z jelit w 75%

Nie przenikają do tkanki tłuszczowej

Słabo do płynu mózgowo –

rdzeniowego

Gromadzenie w kościach w formie

kompleksu z wapniem

Długi okres półtrwania

Częściowa biotransformacja

Wydalanie z żółcią i przez nerki

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Nieodwracalne zmiany zębów –

szkliwo plamkowe oraz hipoplazja

szkliwa

Uczulenie na światło słoneczne

Rzadko: biegunki i wymioty

Przeciwwskazane w ciężkich

uszkodzeniach wątroby i nerek oraz w

ciąży i u dzieci poniżej 8-12 roku życia

INTERAKCJE

Jony metali (zwłaszcza wapnia) oraz

kolestyramina zmniejszają

wchłanianie tetracyklin

Tetracykliny zwiększają działanie

pochodnych kumaryny oraz

sulfonylomocznika

Zwiększają toksyczność metotreksatu

i cyklosporyny

Zmniejszają skuteczność doustnych

środków antykoncepcyjnych

CHLORAMFENIKOL

ZASTOSOWANIE:

Bakteryjne

zapalenie opon

mózgowych

Leczenie durów i

paradurów

Riketsjozy

Miejscowo – w

chorobach oczu

Antybiotyk

„rezerwowy”

Mechanizm działania:

hamowanie syntezy

białek w fazie elongacji

Antybiotyk wytwarzany

przez

Streptomyces

venezuelae

otrzymywany jednak

przez syntezę

chemiczną

Poważne działania

niepożądane

Uszkodzenie szpiku kostnego

(niezależne od dawki

→

panmyelopatia

nieodwracalna lub odwracalna,

zależne

od dawki

→

dotyczy wytwarzania

erytrocytów i leukopoezy)

Zespó

szarego dziecka

Przeciwwskazany w powa

nych

uszkodzeniach w

troby

KWAS FUSYDOWY

Lipofilny naturalny antybiotyk o strukturze

podobnej do steroidów

mechanizm działania polega na blokowaniu

biosyntezy białka

Brak oporności krzyżowej wobec innych

antybiotyków

Dobre, ale powolne wchłanianie po podaniu

doustnym

Dobre wiązanie z białkami osocza

Eliminacja nieaktywnych metabolitów z

żółcią

KWAS FUSYDOWY

Skuteczny w zakażeniach

gronkowcowych

Wskazania:

zakażenia wywołane przez gronkowce

zakażenie skóry i tkanek miękkich m.in. liszajec,

czyraczność, zapalenie gruczołów potowych i mieszków

włosowych, zanokcica, figówka, trądzik pospolity

zapalenie kości i szpiku

posocznica

zapalenie płuc, ropień płuca

W trakcie leczenia szybko następuje selekcja opornych

gronkowców, dlatego zaleca się stosowanie terapii

skojarzonej z innym antybiotykiem aktywnym wobec tych

bakterii (np. z kloksacyliną, erytromycyną,

cefalosporynami, ryfampicyną, klindamycyną lub

wankomycyną

KWAS FUSYDOWY

Może wywoływać zaburzenia żołądkowo-

jelitowe oraz zaburzenia funkcji wątroby

(rzadko) oraz reakcje nadwrażliwości

Stosowany

p.o.

i.v.

oraz w

kremach i

maściach

OKSAZOLIDYNONY

nowa klasa syntetycznych chemioterapeutyków

aktywna wobec

Gram(+)

(pneumokoki i

gronkowce oraz prątki)

Hamują biosyntezę białka we wczesnej fazie

Preparaty:

LINEZOLID, EPEREZOLID

Dzięki innemu mechanizmowi działania linezolid

nie wykazuje oporności krzyżowej z pozostałymi

antybiotykami

Zastosowanie:

zapalenia płuc szpitalne i

pozaszpitalne, zakażenia skóry i tkanek miękkich

Zarejestrowana forma

i.v.

oraz

p.o.

Streptograminy

Quinpristin i dalfopristin (Synercid) – półsyntetyczne

pochodne pristinamycyny tworzą nową grupę antybiotyków

nazywaną streptograminami, quinpristin jest kombinacją

trzech makrolaktonów natomiast dalfopristin jest to

pojedyncza substancja.

Mechanizm działania: działają na funkcję rybosomów czyli

biosyntezę białek, oba działają po zmetabolizowaniu,

dostępne są jedynie w postaci złożonej (30% - quinpristin,

70% dalfopristin), uważa się że działają synergistycznie

Spektrum: szczególnie aktywne przeciw bakteriom Gram +,

w szczególności w leczeniu zagrażających życiu infekcji

Enterococcus faecium, leczenie powikłanych zakażeń

Staphylococcus aureus (metycylinowrażliwych), być może

działają także na metycylinooporne ale do chwili obecnej

brak jest wiarygodnych danych.

Streptograniny

Leczenie obejmuje infekcje brzuszne, skóry, dróg

moczowych, zwykle likwidacja bakteriemii trwa max 48h.,

nie stwierdza się oporności krzyżowej

Działanie niepożądane: w miejscu wstrzyknięcia obrzęk,

zapalenie, ból; nudności, wymioty, biegunka, bóle mięśni i

stawów, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego

Wpływ na ciążę: kategoria B, do chwili obecnej nie

przeprowadzono badań na dzieciach poniżej 16 roku życia,

podobna sytuacja z wydzielaniem do mleka

Lek jest silnym inhibitorem CYP 3A4, czyli może powodować

wydłużenie okresów półtrwania wielu leków (antagonistów

kanałów wapniowych, leków antyhistaminowych,

benzodiazepin i innych)

Lek jest wydalany z żółcią w 75%, jest to podstawowa droga

wydalania leku, stosuje się go co 8 h, w przypadku

podawania dożylnego w roztworze 5% glukozy

Ketolidy

telithromycyna (Kelek),

Nowa grupa antybiotyków bardzo blisko

spokrewniona z makrolidami, pochodne 14 pierścieniowe

erytromycyny. Aktywne wobec bakterii opornych na makrolidy

Mechanizm działania – blokowanie syntezy białek poprzez łączenie

z podjednostką 50S rybosomów w okolicy łączenia transferazy

peptydylowej, siła wiązania tych leków jest znacznie wyższa niż

makrolidów.

Zastosowanie obejmuje podawanie w infekcjach bakteriami Gram

(+) jak paciorkowce w tym oporne na makrolidy, działają także na

H. influenzae i bakterie atypowe.

Penetracja tkankowa: dobrze przechodzą do tkanki płucnej (całego

układu oddechowego), skuteczne w infekcjach całego układu

oddechowego, zapaleń zatok czy gardła.

Profil działań niepożądanych podobny do nowszych makrolidów

np: klaritromycyny

Wydalany z moczem i z kałem (76%),

Podawanie: 1 x dziennie

Document Outline