Prezentacja programu PowerPoint

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wykład

MAKRO

€

konomia

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Cykle koniunkturalne

Business cycle, trade cycle

W gospodarce rynkowej takie agregatowe
wielkości jak np. dochód narodowy, produkcja,
konsumpcja, zatrudnienie i inwestycje nie rosną
równomiernie. Ich tempo wzrostu
charakteryzuje się okresowymi wahaniami. Te
okresowe zmiany poziomu aktywności
gospodarczej nazywamy cyklem
koniunkturalnym.
Cyklem koniunkturalnym nazywamy
wahania rzeczywistej wielkości produkcji wokół
trendu długookresowego, który ukazuje zmiany
wielkości produkcji potencjalnej.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Fazy cyklu
koniunkturalnego

Faza kryzysu (A-B) –

charakteryzuje się nadprodukcją,

czyli przewagą podaży w

porównaniu z efektywnym

popytem.
Faza depresji (zastoju) (B-C) –

odznacza się względną

stabilizacją gospodarki na

obniżonym poziomie.
Fazę ożywienia (C-D) cechuje

wzrost poszczególnych

wskaźników aktywności

gospodarczej.
Faza rozkwitu (D-E)

charakteryzuje się dalszym

wzrostem poszczególnych

wskaźników, ale już w

zwolnionym tempie.

Cza

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Współczesny przebieg
cyklu

PKB

czas

Ekspansja

Recesja

Ekspansja

Recesja

Ekspansja - faza wzrostowa, łączy ożywienie i rozkwit

Recesja - fas spadkowa, łączy kryzys i depresję

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Modyfikacja przebiegu
cyklu

Klasyczny cykl

przebieg gwałtowny

- przedłużone fazy spadkowe
- zmniejszona głębokość faz spadkowych
- zmniejszona amplituda wahań

PKB

czas

Współczesnego cykl

przebieg łagodny

lit

Amplituda wahań koniunktury - rozpiętość między górnym a
dolnym punktem zwrotnym

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Rodzaje wahań
cyklicznych

Cykle Kitchena – trwają ok. 3,5 roku –

zwane cyklami krótkimi (lub cyklami

zapasów).

Cykle Juglara – trwają ok. 8-10 lat –

zwane cyklami średnimi.

Cykle Kondratiewa – trwają 50-60 lat

– zwane cyklami długimi.

Cykle o różnej długości pozostają wobec siebie

w określonej relacji. Krzywa cyklu dłuższego

jest trendem cyklu krótszego (cyklu niższego

rzędu).

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Szkoła realnego cyklu
koniunkturalnego



Główną rolę w wahaniach cyklicznych
spełniają czynniki realne, które
oddziałują na gospodarkę losowo,
powodując trwałe zmiany PNB,



po szoku produkcja nie powraca do
wielkości wyznaczonej przez trend,



wywołany szokiem wzrost produkcji
przenosi się na wszystkie przyszłe
okresy – zmienia się więc sama linia
trendu,

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Szkoła realnego cyklu
koniunkturalnego – c.d.



gdy wszystkie szoki mają charakter
trwały, nie następują odchylenia
rzeczywistego PNB od
wyrównanego trendu
potencjalnego PNB, gdyż oba
rodzaje PNB są tożsame,



głównym czynnikiem powodującym
szoki realne, o trwałym znaczeniu
dla PNB, jest postęp techniczny,

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Szkoła realnego cyklu
koniunkturalnego –
c.d.



Kapitał ma nie tylko bezpośredni wpływ
na produkcję pojedynczego
przedsiębiorstwa, lecz także pośredni
wpływ na produkcję innych podmiotów
gospodarczych (spillovers),



jeżeli wpływ ten jest dostatecznie silny,
może doprowadzić do tego, że w skali
całej gospodarki nie wystąpią malejące
przychody z kapitału w długim okresie,

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Szkoła realnego cyklu
koniunkturalnego

– wpływ państwa



państwo powinno prowadzić odpowiednią
politykę inwestycyjną, promującą inwestycje
o silnych efektach zewnętrznych,



zalicza się do nich inwestycje w rozwój
badań naukowych, szkolnictwo,
infrastrukturę, nowe technologie itp.



wyszukiwanie dziedzin o silnych efektach
zewnętrznych staje się zresztą jednym z
najbardziej efektywnych sposobów
wpływania przez państwo na rozwój
gospodarczy.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wskaźniki koniunktury

Wskaźniki koniunktury służące do
uprzedzającego ostrzegania o stanie
gospodarki dzielą się na trzy
rodzaje:

• uprzedzające

• równoczesne

• opóźnione

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wskaźniki koniunktury
c.d.

Uprzedzające:

• realna podaż pieniądza

• zamówienia

• zapasy

• opóźnienia dostaw

• wzrost kredytu

• ceny akcji

• nowe pozwolenia gospodarcze

• ceny towarów

• spożycie indywidualne

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wskaźniki koniunktury
c.d.

Równoczesne:

• zatrudnienie,

• produkcja przemysłowa,

• inwestycje

• przyrost dochodu

Opóźnione:

• jednostkowe koszty pracy,

• trwanie bezrobocia,

• stopy procentowe,

• kredyt konsumencki;

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Podsumowanie



Ścieżka długookresowego wzrostu jest
wyznaczana dla gospodarki przez
wzrost podaży czynników produkcji oraz
zmiany efektywności ich wykorzystania,



utrzymanie gospodarki na określonej ścieżce
wzrostu w praktyce gospodarowania wymaga
zróżnicowanego pod względem zakresu i
formy koordynowania lub stymulowania
decyzji produkcyjnych i inwestycyjnych przez
rząd.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Cykl a wzrost gospodarczy

Cykl koniunkturalny – okresowe wahania

aktywności gospodarczej wokół trendu

Czas

Linia trendu

Gospodarka

stacjonarna

100

Czas

Gospodarka wzrostowa

Linia trendu

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Metody oddziaływania państwa na
przebieg cyklu koniunkturalnego

Wyróżniamy:



Interwencjonizm antykryzysowy –

którego celem jest łagodzenie skutków

zaistniałego już kryzysu



Interwencjonizm antycykliczny –

rozszerzenie interwencji na wszystkie

fazy cyklu. Celem jest:



Przeciwdziałanie bieżącym wahaniom

koniunktury, zwłaszcza poziomu

zatrudnienia



Łagodzenie fluktuacji i zmniejszenie

amplitudy wahań koniunkturalnych

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Polityka antycykliczna

Przykłady



manewrowanie stopą procentową,



zmiany stopy opodatkowania,



regulowanie wydatków
budżetowych państwa,



zakazy i zezwolenia na
prowadzenie określonych rodzajów
działalności gospodarczej.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stabilizujące oddziaływanie państwa
na gospodarkę

Interwencjonizm państwa

Polityka fiskalna

Polityka

pieniężna

stymulacyjna

ekspansywna

restrykcyjna

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stabilizujące oddziaływanie państwa
na gospodarkę

Stymulacyjna polityka fiskalna:

Zmniejszenie przychodów budżetu

i zwiększenie wydatków

Wzrost deficytu budżetowego

Wzrost wydatków konsumpcyjnych

i inwestycyjnych

Wzrost

poziomu

produkcji i

zatrudnienia

Wzrost cen

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stabilizujące oddziaływanie państwa
na gospodarkę

Restrykcyjna polityka fiskalna:

Zwiększenie przychodów budżetu i

ograniczenie wydatków

Spadek deficytu budżetowego

Zmniejszenie konsumpcji i

inwestycji

Spadek

poziomu

produkcji i

zatrudnienia

Spadek cen

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stabilizujące oddziaływanie państwa
na gospodarkę

Ekspansywna polityka pieniężna:

Obniżenie stopy rezerw minimalnych, stopy

redyskontowej oraz skupowanie przez bank centralny

papierów wartościowych

Rosną możliwości udzielania kredytów, rośnie podaż

pieniądza, obniża się stopa procentowa

Wzrost konsumpcji i inwestycji

Wzrost

poziomu

produkcji i

zatrudnienia

Wzrost cen

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stabilizujące oddziaływanie państwa
na gospodarkę

Restrykcyjna polityka pieniężna:

Wzrost stopy rezerw minimalnych, stopy

redyskontowej oraz sprzedaż przez bank centralny

papierów wartościowych

Zmniejszenie rozmiarów kredytów, maleje podaż

pieniądza, podwyższa się stopa procentowa

Zmniejszenie konsumpcji i inwestycji

Spadek poziomu

produkcji i

zatrudnienia

Spadek cen

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Oddziaływanie państwa

na przebieg cyklu koniunkturalnego



przekształcenia strukturalne



zmiana struktury przestrzennej
gospodarki



inwestycje w rozwój nowoczesnych
gałęzi produkcji



organizacja i kierunki badań naukowych

Interwencjonizm ex ante (interwencjonizm rozwojowy):
podejmowanie działań zmierzających do zapewnienia
odpowiednich warunków rozwoju gospodarczego w długim
okresie

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Postęp techniczny

Nakłady na Badania i Rozwój

Postęp techniczny

Wzrost zdolności wytwórczej

Wzrost

produkcji i

zatrudnienia

Spadek cen

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Przebieg cyklu koniunkturalnego

a aktywność militarna

Wzrost aktywności militarnej

Wzrost wydatków z budżetu państwa

Wzrost popytu zagregowanego

Wzrost

produkcji i

zatrudnienia

Spadek cen

Wzrost deficytu budżetu państwa

Document Outline