background image

Seksualność w różnorodnych 
chorobach somatycznych

Pracownia Seksuologii i Psychoterapii 
II Kl. Psychiatrycznej Warszawskiego 
Uniwersytetu Medycznego 

background image

Zaburzenia erekcji - przyczyny

PSYCHOGENNE – 20% PRZYPADKÓW
ORGANICZNE - 80% przypadków

Miażdżyca tętnic

Cukrzyca

Choroby sercowo – naczyniowe

Zaburzenia hormonalne np. prolactinoma

Choroby gruczołu krokowego

Pourazowe

Po zabiegach chirurgicznych w obrębie miednicy 
małej, ukł. moczowego

background image

Zaburzenia erekcji – przyczyny c.d. 

Inne przyczyny organiczne 

Przewlekła niewydolność nerek

Niewydolność wątroby

Stwardnienie rozsiane

Choroba Alzheimera

Radioterapia w przypadku ca. Prostaty

Polekowe zaburzenia erekcji

background image

Zaburzenia erekcji organiczne - 
mechanizm

Upośledzenie dopływu krwi do prącia 
np. z powodu zmian miażdżycowych

Czynniki ryzyka

Cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, 
hyperlipidemia

Palenie tytoniu, wiek, otyłość, brak 
aktywności fizycznej, stany lękowe, 
uzależnienia

stres 

background image

Leki a zaburzenia erekcji

Stosowane w leczeniu chorób sercowo – 

naczyniowych : moczopędne (pochodne 

hydrochlorotiazydu), inhibitory konwertazy 

angiotensyny, antagoniści kanału 

wapniowego, beta –adrenolityki

Leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, 

uspokajające

Leki przeciwalergiczne (antyhistaminowe) 

Inne – stosowane w zaburzeniach żołądkowo – 

jelitowych, w zaburzeniach urologicznych, w 

chorobach neurologicznych. 

background image

Neurogenne przyczyny zaburzeń 
erekcji

Pochodzenia mózgowego

Guzy mózgu – pochodzenia nowotworowego i 
inne (tętniaki, torbiele), guzy okolicy czołowej, 
guzy hormonalnie czynne

Urazy mózgu

Udary mózgu

Przewlekłe zespoły otępienne

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Padaczka 

Pochodzenia rdzeniowego

background image

Przewlekłe zespoły otępienne 

Choroba Parkinsona

Choroba Alzheimera

Choroba Huntingtona

   Choroby te powodują zmniejszenie 

sprawności psychofizycznej chorego, 
objawy otępienia OUN, oraz 
osłabienie lub zanik libido, zaburzenia 
erekcji.

background image

Zapalenie opon mózgowo-
rdzeniowych

Choroba o ostrym przebiegu

Triada objawów – gorączka, zespół 
oponowy, zmiany zapalne w płynie m-r.

Niekiedy w fazie ostrej choroby 
obserwowano długo utrzymujące się 
erekcje, 

W zapaleniach wirusowych obserwowano 
ataki podniecenia seksualnego i 
długotrwałe masturbacje.

background image

Padaczka

Dotyka zwykle ludzi młodych, dlatego 

stwarza wiele problemów 

zakłócających życie seksualne 

pacjentów.

Zaburzenia wzwodu po lekach 

przeciwpadaczkowych

Zaburzenia seksualne często spotyka 

się w padaczce skroniowej i 

ciemieniowej.

background image

Zaburzenia seksualne w padaczce 
c.d. 

Zaburzenia mają charakter napadowych 
doznań seksualnych w postaci podrażnienia 
w narządach płciowych z towarzyszącym 
uczuciem zadowolenia seksualnego a nawet 
orgazmu (napady częściowe proste).

 Powstają one w okolicznościach nie 
związanych z przeżyciami seksualnymi. 

Ponad to w padaczce występują różnorodne 
dysfunkcje seksualne oraz parafilie.

background image

Padaczka a seks c.d.

W uszkodzeniu płatów skroniowych 
obserwuje się 

Osłabienie aktywności seksualnej 

Osłabienie lub zanik libido

Zachowanie lub wzmożenie libido – sporadycznie

Zachowania parafilne

Fetyszyzm, pedofilia

Ekshibicjonizm

Sporadycznie stosunek seksualny wyzwala 
napad epi

background image

Zaburzenia erekcji pochodzenia 
rdzeniowego

Urazy kręgosłupa i rdzenia kręgowego

Guzy rdzenia kręgowego

Zapalenie rdzenia kręgowego

Wiąd rdzenia

Gruźlica rdzenia

Stwardnienie rozsiane

background image

Stwardnienie rozsiane

Dochodzi do powstania zaburzeń 
erekcji

Po kilku latach trwania choroby ED 
występuje u 70% pacjentów.

Inne zaburzenia 

Obniżenie libido

Opóźnienie wytrysku

Osłabienie czucia w okolicy genitalnej

background image

Zaburzenia erekcji w chorobach 
układu sercowo-naczyniowego

ED występuje u 61% chorych z CHNS

U 67% chorych z tej grupy ED poprzedzały 

objawy CHNS o 3 lata

77% chorych z dusznicą bolesną miało ED 

przed pojawieniem się dolegliwości 

dławicowych

52% M z nadciśnieniem tętniczym zgłasza 

ED

86% M z chorobami naczyń obwodowych 

ma ED  

background image

Ocena ryzyka kardiologicznego w 
aktywności seksualnej

Grupa małego ryzyka – łagodna CHNS, 
stabilne NT, po zawale >6-8tg, nie 
występują ą objawy kliniczne niewydolności 
serca

Grupa wysokiego ryzyka – niestabilna 
CHNS, lub znaczne zaostrzenie dolegliwości 
dławicowych, niekontrolowane NT, 
niewydolność krążenia, poniżej 2tg od 
zawału serca, ciężkie wady zastawkowe, 
arytmie komorowe 

background image

Czynniki ryzyka chorób układu 
krążenia

Wiek,

Nadciśnienie tętnicze,

Cukrzyca (podwójny czynnik ryzyka),

Palenie papierosów,

Zaburzenia lipidowe,

Siedzący tryb życia,

Dodatni wywiad rodzinny w kierunku 

chorób układu krążenia.

background image

Zawał serca a problemy seksualne

Wyraźny spadek aktywności seksualnej w 

grupie chorych po przebytym zawale serca 

motywowany

Spadkiem chęci, lękiem, depresją, decyzją 

partnera, obawą nawrotu choroby w tym 

nagłego zgonu, osłabieniem, bólami 

dławicowymi, najrzadziej impotencją

U 30% chorych redukcja aktywności seksualnej 

ma wyłącznie psychogenny charakter

Około 50% chorych skarży się na spadek libido

Wśród kobiet po zawale 50% zmniejsza 

aktywność seks., 50% z nich doświadcza lęku 

przed współżyciem

background image

Endokrynologia 

Cukrzyca

Hyperprolaktynemia

Hipogonadyzm

Choroby tarczycy

Choroby kory nadnerczy

Choroby przysadki

Zespół policystycznych jajników

background image

Hyperprolaktynemia przyczyny

Organiczna –

 gruczolak przysadki mózgowej

Czynnościowa – 

Polekowa – neuroleptyki, TLPD, opioidy, doustne 
leki antykoncepcyjne, estrogeny, 

Wtórna do niedoczynności tarczycy

Wtórna do niewydolności nerek

Samoistna – czynnościowe zaburzenia ośrodków 
dopaminergicznych w podwzgórzu

 PIERCING – możliwą przyczyną 
hyperolaktynemi!!!

background image

Hyperprolaktynemia 

Objawy u K – wtórny brak miesiączki 
(u 67% K), cykle bezowulacyjne, 
mlekotok (u 85% K), spadek libido

Objawy u M – utrata libido i potencji, 
ginekomastia, mlekotok, oligospermia 
z następową niepłodnością

background image

Zaburzenia seksualne w chorobach 
tarczycy

Niedoczynność tarczycy – 

Zmniejszenie syntezy testosteronu w jądrach i 
nadnerczach, zaburzenia przemiany 
androgenów i estrogenów

U 80% M dochodzi do spadku libido

U 40-50% M dochodzi do zaburzeń erekcji

80% K zgłasza różnorodne zaburzenia 
seksualne, w tym 37% anorgazmię

W hipotyreozie młodzieńczej dochodzi do 
zahamowania procesów dojrzewania płciowego

background image

Zaburzenia seksualne w chorobach 
tarczycy c.d.

Nadczynność tarczycy

U 10-20% chorych – wzrost libido

U 30-40% chorych – spadek libido

U 40% M – stwierdza się impotencję

U K występują zaburzenia cyklu 
miesiączkowego, w tym wtórny brak miesiączki

U 3-10% K dochodzi do wzmożenia aktywności 
seksualnej i odczuwania orgazmu

U 15% K – spadek libido i osłabienie orgazmu

background image

Zaburzenia seksualne w chorobach 
nadnerczy

Niewydolność kory nadnerczy – 
choroba Addisona

U K spadek libido z powodu obniżenia 
syntezy androgenów nadnerczowych

U 30-40% chorych zaburzenia orgazmu

U M spadek zainteresowania sferą seks. 
jako efekt przewlekłego procesu 
chorobowego

U 35% M dochodzi do impotencji

background image

Zaburzenia seksualne w chorobach 
nadnerczy c.d.

Nadczynność kory nadnerczy (zespół 
Cushinga) – 

U 2/3 K dochodzi do androgenizacji z powodu 
wzrostu wytwarzania androgenów 
nadnerczowych – owłosienie twarzy, okol. 
sutków, łojotokowa i trądzikowa cera, u 80% K 
są zaburzenia cyklu miesiączkowego

U 20% K dochodzi do zaburzeń popędu 
płciowego (zwiększenia lub obniżenia)

U większości M spadek popędu płciowego i ED

background image

Zaburzenia seksualne w chorobach 
przysadki mózgowej 

Niedoczynność przysadki

U 75% M stwierdzano osłabienie lub brak 
libido, w tym u 30% chorych zaburzenia 
seks. były pierwszymi objawami guza 
przysadki 

U większości M występuje niskie stężenie 
FSH i LH w surowicy, oraz kliniczne 
objawy hipogonadyzmu

background image

Objawy hipogonadyzmu

Spowodowane zmniejszeniem wydzielania 

gonadototropin (FSH i LH) w następstwie 

niedoczynności przysadki

Zanik gonad

U M zahamowanie spermatogenezy

Zmniejszenie syntezy T w jądrach i nadnerczach

Osłabienie libido i potencji

Brak ejakulacji

Zanik owłosienia twarzy, ogólne osłabienie, 

zmniejszenie masy mięśniowej, 

U K -  brak miesiączki i owulacji, niedobór estrogenów 

( zmiany zanikowe w obrębie narządów rodnych), 

niedobór androgenów – spadek libido, zaburzenia 

orgazmu

background image

Nadczynność przysadki mózgowej - 
akromegalia

Charakterystyczne zmiany w wyglądzie 

prowadzą do problemów psychologicznych

U 30-50% chorych stwierdza się obniżenie 

popędu płciowego, zaburzenia orgazmu, 

U M – powiększenie narządów płciowych, 

początkowo może być wzrost popędu, w 

późniejszym okresie u 20% M dochodzi do 

osłabienia libido, u 30-40% M impotencja 

(jako efekt powikłań tj. cukrzycy, wtórnego 

hipogonadyzmu, zaburzeń funkcji tarczycy, 

hiper – PRL) 

background image

Zespół policystycznych jajników

Jajniki są torbielowate i powiększone

Wytwarzają nadmierną ilość androgenów – 

androstendionu, dihydroepiandrosteronu, 

testosteronu

 Występuje wtórny brak miesiączki i 

owulacji

Otyłość, hirsutyzm

Zwiększenie libido, większa aktywność w 

okresie inicjacji zbliżeń, chęć do dominacji 

seksualnej

background image

Zaburzenia seksualne u kobiet z 
cukrzycą

Zaburzenia orgazmu – stopniowo 
pojawiające się i nasilające u 35% chorych 
po ok.4-8 latach choroby (6% w populacji 
ogólnej) stopniowy spadek częstości i 
intensywności doznań

Bez spadku popędu, ale konieczność 
dłuższej stymulacji dla osiągnięcia 
podniecenia

Dyspareunia u 3% chorych, skłonność do 
infekcji pochwy.

background image

Cukrzyca a dysfunkcje seksualne u 
mężczyzn - etiopatogeneza

Czynniki psychogenne

Czynniki organiczne

Makro i mikroangiopatia – zaburzenie napływu 
krwi do członka

Zaburzenia funkcji śródbłonka naczyń

Zmniejszenie aktywności sntetazy NO

neuropatia

Wpływ leków

Hyperprolaktynemia

Niedobór testosteronu

background image

Dysfunkcje seksualne u mężczyzn z 
cukrzycą

Początkowo zmniejszenie sprężystości 

erekcji

Zaburzenia wzwodu pojawiają się ok.. 

6-18 m-cy od wykrycia choroby

Wtórnie dochodzi do osłabienia libido

Niekiedy impotencja – pierwszym 

sygnałem cukrzycy

Ejakulacja wsteczna u 1-2% chorych, 

może być przyczyną niepłodności.

background image

Zaburzenia erekcji w chorobach 
urologicznych - etiologia

Obniżenie stężenia testosteronu –

Objawy – okresowe zaburzenia pamięci, 

nadmierna nerwowość, trudności w zasypianiu, 

uderzenia gorąca, pogorszenie koncentracji i 

kojarzenia, skłonność do depresji, bóle i 

zawroty głowy, obniżenie siły i masy 

mięśniowej

Choroby gruczołu krokowego – 

Łagodny przerost prostaty, rak prostaty

W raku prostaty- stosowane leczenie w celu 

obniżenia stężenia androgenów – 

farmakologiczna lub chirurgiczna kastracja

background image

Zaburzenia erekcji w chorobach 
urologicznych c.d.

Operacyjne leczenie stulejki, priapizmu, 
choroby Peyroniego – na skutek 
uszkodzenia nerwów miednicznych i naczyń 
tętniczych doprowadzających krew do ciał 
jamistych

U 75-100% M po radykalnej prostatectomii, 
cystectomii, po operacjach w zakresie 
odbytnicy, po operacjach naczyniowych (w 
obrębie tętnic biodrowych, czy aorty 
brzusznej) 

background image

Zaburzenia erekcji w chorobach 
urologicznych c.d.

Choroba Peyroniego – zwłóknienie w 

obrębie osłonki białawej prącia, 

uniemożliwiające prawidłowy dopływ krwi 

do ciał jamistych na skutek stwardnienia 

włóknistego

Priapizm – bolesny, długotrwały, 

nieprawidłowy wzwód, bez towarzyszącego 

podniecenia seksualnego, który nie 

ustępuje po stosunku czy masturbacji, 

ryzyko zaburzeń wzrasta gdy wzwód trwa 

ponad 6h a po 24h zaburzenia erekcji są 

trwałe  

background image

Inne choroby urologiczne jako 
czynniki dysfunkcji seksualnych

Stulejka

Skrócenie wędzidełka członka

Mikropenis

Zapalenie żołędzi prącia

Zapalenie cewki moczowej

Stany zapalne prostaty

Inne  - wnętrostwo, żylaki powrózka 

nasiennego, 

background image

Zaburzenia seksualne w ginekologii

Zależność seksualności kobiety od fazy 

cyklu miesiączkowego – 

W fazie przedowulacyjnej (wysokie poziomy 

estrogenów) kobieta jest aktywna, ma pozytywne 

nastroje

W okresie okołoowulacyjnym – wzrasta 

zainteresowanie sferą seksualną

Owulacja – okres najbardziej pozytywny dla 

samopoczucia i możliwości twórczych kobiety

Faza poowulacyjna (wzrost wydzielania 

progesteronu) – zmienność nastrojów ze szczytem 

przed miesiączką, pogorszenie samopoczucia 

psychicznego, pojawienie się niepokoju, 

rozdrażnienia, płaczliwości

background image

Aktywność seksualna kobiet - 
czynniki

Hormony jajnikowe – 

Estrogeny – niezbędne w utrzymaniu czynności 

macicy, szyjki macicy, pochwy, odpowiadają za 

lubrykację, czucie, ukrwienie łechtaczki, łącznie 

z androgenami biorą udział w powstawaniu i 

utrzymaniu popędu płciowego

Progesteron – działanie antyestrodenne

Androgeny – stymulują popęd seksualny 

oraz zdolność orgastyczną kobiety – 

pochodzenia nadnerczowego 30% i 

jajnikowego 20%, z obwodowej konwersji 

androstendionu do testosteronu 50%

background image

Etiologia zaburzeń seksualnych w 
chorobach ginekologicznych

Bóle pochodzenia genitalnego – 
endometrioza, powikłania ciążowe, 

zaburzenia rozwojowe i genetyczne

Choroby sromu i pochwy

Zapalenie przydatków

Choroby nowotworowe

Stany pourazowe i pooperacyjne

background image

Menopauza 

Wypadanie funkcji jajników 

Atrofia śluzówki pochwy

Dyspareunia, świąd sromu

Rozdrażnienie

Objawy depresyjne 

Spadek zainteresowania seksem

background image

Problemy psychiczne i seksualne 
wynikające z niepłodności 
małżeńskiej

U większości niepłodnych K stwierdza się 

osłabienie popędu płciowego i zmniejszenie 

zainteresowań seksualnych

Jako skutek – stanów depresyjnych, 

zaburzeń hormonalnych, braku 

samoakceptacji, negatywnej samooceny

Dodatkowo – brak spontaniczności w 

kontaktach seksualnych (aktywność 

seksualna regulowana kalendarzem 

płodności, a nie rzeczywistymi potrzebami 

seksualnymi) i taktowanie współżycia 

zadaniowo

background image

Niepłodność a zaburzenia 
seksualne c.d.

Konieczność stałej kontroli ginekologicznej, 

odczuwana przez K jako krępująca, 

nieprzyjemna może zakłócać spontaniczną 

seksualność

 zabiegi diagnostyczne powodujące 

przejściowe obj. dyspareunii

Trudności w przeżywaniu orgazmu przez K 

jako efekt – utraty poczucia wartości, wzrost 

napięć interpersonalnych, ograniczenie 

spontaniczność w kontaktach seks., stany 

depresyjne 

background image

Niepłodność a zaburzenia 
seksualne u mężczyzn

Dla niektórych M trudność stanowi 

pozyskanie nasienia drogą masturbacji, jako 

efekt sytuacji stresowej, konieczności 

oddania nasienia w danym czasie, presji 

otoczenia, obawy przed ustaleniem 

przyczyny niepłodności po stronie M, 

zahamowań psychicznych (niechęć do 

posiadania dzieci)

Impotencja przejściowa – jako efekt 

osłabienia libido, braku spontaniczność 

zbliżeń 

background image

Leki a dysfunkcje seksualne

 

    25% przypadków ED (erectiale 

dysfuntion) wywołana jest 
stosowanymi lekami

background image

Leki a zaburzenia erekcji – 
mechanizmy

Wpływ antyandrogenowy

Hamowanie uwalniania gonadotropin

Efekt cholinolityczny

Efekt alfa i beta – adrenergiczny

Efekt dopaminolityczny

Efekt serotoninergiczny

Hamowanie syntezy NO

background image

Grupy leków wywołujące ED

Psychotropowe – neuroleptyki, 
przeciwdepresanty, przeciwlękowe

Leki przeciwpadaczkowe

Kardiologiczne – stosowane w 
chorobach ukł. sercowo-naczyniowego 

Stosowane w urologii

Stosowane w gastroenterologii

background image

Leki kardiologiczne a ED

Beta – adrenolityki (atenolol, 

propranolol)

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Antagoniści kanału wapniowego

Sympatykolityki

Diuretyki

Leki antyarytmiczne

Leki hipolipemizujące

background image

Podsumowanie – przyczyny 
organiczne zaburzeń erekcji

Naczyniopochodne – choroba wieńcowa, 
nadciśnienie tętnicze, cukrzyca

Neurogenne – stwardnienie rozsiane (60-
80%), udar mózgu (75%), padaczka (66%)

Endokrynne (dotyczy 10% M z ED) – 
hypogonadyzm, hyper –PRL, niedoczynność 
i nadczynność tarczycy

Jatrogenne – polekowe, pooperacyjne 

background image

Podsumowanie - zaburzenia 
orgazmu u M, przyczyny organiczne

Wytrysk przedwczesny – nadwrażliwość 
żołędzi członka, krótkie wędzidełko żołędzi 
członka, stany zapalne cewki moczowej i 
prostaty, cukrzyca, leki zwiększające popęd 

Zahamowanie orgazmu – wady wrodzone 
narządów płciowych, stany pooperacyjne, 
choroby neurologiczne i hormonalne, leki

Wytrysk wsteczny – wady wrodzone ukł.m-
pł, prostatectomia, guzy nowotworowe, SM, 
cukrzyca, leki

background image

Podsumowanie – zaburzenie 
orgazmu u K, przyczyny organiczne 

Orgazm opóźniony – zaburzenia 
hormonalne, przewlekłe choroby, niskie RR, 
leki hamujące popęd płciowy, menopauza

Anorgazmia – wady anatomiczne narz. 
płciowych, zmiany poporodowe, brak 
kurczliwości mięśni Kegla, hyper- PRL, 
niedobór testosteronu i estrogenów, 
choroby tarczycy, wysoki poziom 
progesteronu, cukrzyca, choroby 
neurologiczne, menopauza 

background image

Podsumowanie – przyczyny 
organiczne hypolibidemii

Zaburzenia hormonalne – obniżony 

poziom testosteronu, estrogenów u K, 

podwyższony poziom PRL, 

nadczynność-niedoczynność tarczycy

Choroby przewlekłe – nowotwory, 

cukrzyca, choroby układu krążenia, 

choroby wątroby, choroby nerek 

Uzależnienia, leki

Depresja 

background image

Podsumowanie  - organiczne 
przyczyny hyperlibidemii

Encefalopatia, choroba Alzheimera, 
padaczka, kiła mózgu, stany 
maniakalne

Hyperandrogenizm

Leki – testosteron, przeciwdrgawkowe, 
przeciwparkinsonowskie

background image

Podsumowanie – przyczyny 
dyspareunii u kobiet

Srom -  stany zapalne, zmiany 
zanikowe, uczulenia

Przedsionek pochwy – choroby 
weneryczne, urazy pochwy, porody, 
zmiany zanikowe śluzówki, pochwica

Głęboko w pochwie – wady wrodzone, 
infekcje, endometrioza,

background image

Podsumowanie – przyczyny 
organiczne dyspareunii u mężczyzn

Stany zapalne, uczulenia, zmiany 
pourazowe członka

Zaburzenia urologiczne

Zaburzenia neurologiczne

Dysfunkcje seksualne u partnerki – 
brak lubrykacji, pochwica 

background image

Zaburzenia preferencji seksualnych 
– czynniki biologiczne

Zaburzenia genetyczne – zespół 
Klinefertera

Zaburzenia neurologiczne – padaczka, 
zespół płata skroniowego, 
encefalopatia

Nowotwory mózgu

uzależnienia 

background image

    Dziękuję za uwagę!
    Powodzenia na egzaminie!!! 


Document Outline