Geriatric Optometry

Zadania optometrycznej opieki

nad osobami starszymi



Zapobieganie/zachowanie

aktualnego stanu



Utrzymanie/odnowa



Rehabilitacja/ulepszenie

Starzejące się oko



Zmiany fizjologiczne



Zmiany percepcji wzrokowej



Konsekwencje funkcjonalne



Oko, o ile nie jest dotknięte chorobą,

podlega normalnemu, fizjologicznemu

procesowi starzenia się



Te zmiany przyczyniają się do

pogorszenia widzenia



Widzenie zależy od struktur oka oraz od

dróg wzrokowych/kory wzrokowej



Proces starzenia się dotyczy wszystkich

tych zmian



Świat widzenia obejmuje, poza

ostrością wzroku, wiele innych

komponentów

…



Kontrast



Częstotliwość rozdzielcza



Częstotliwość czasowa



Umiejscowienie przestrzenne



Barwa



Pole widzenia



Olśnienia



Adaptacja oka do światła i do ciemności

Widzenie starzejącymi się oczami

Meredith W. Morgan, O.D., Ph.D.

‘

każdego dnia dostrzegam znaczące zmiany w

postrzeganiu otaczającego mnie świata,

szczególnie w czterech sytuacjach

Postrzeganie wzrokowe obejmuje

identyfikację i lokalizację kompleksową

nieznanego środowiska

Prowadzenie pojazdu o zmierzchu

Widzenie w zacienionych przestrzeniach w

warunkach wysokiego kontrastu

Wchodzenie lub wychodzenie z ciemnych

przestrzeni

.’

‘

Dzisiaj najtrudniejszym aspektem

mojego widzenia jest poczucie, że nie

mogę czegoś zrobić bez wysiłku czy

tak szybko, jak to robiłam będąc

młodszą. Wydaje mi się, że teraz

muszę się bardziej koncentrować niż

wcześniej, by osiągnąć te same

rezultaty postrzegania

.’

‘

Wyraźne widzenie w

nieskomplikowanych sytuacjach, jak

przy badaniu wzroku, wydaje się

dobre i ostre jak zawsze, ale

postrzeganie kompleksowe

obejmujące wszystkie zmiany obrazu

jest znacznie trudniejsze

.’



Starsi pacjenci niekiedy zakładają, iż

pogorszenie się wzroku jest normalne

i i nie podejmują żadnych działań, by

temu zapobiec



Bardzo ważne są założenia

edukacyjne i opcje właściwego

postępowania

EYELIDS- ↓ elasticity & ↑

wrinkles; ↓ fat &

↑transparency; ↓ muscle tonus

& epiphora

CONJUNCTIVA

–

thinner & less

transparent; yellower↑

vascularity, tortuosity

& dilatation
LACRIMAL GLAND –

fibrosis & sclerosis of

puncta,↓ tear

drainage

IRIS

– thinner, less

pigmented; stromal
atrophy; pupillary
pigment atrophy;
sphincter dilator
atrophy

PUPIL

– smaller,

rigid & greater
reaction latency

CORNEA

↓ lustre,

elasticity,
transparency,
sensitivity,
permeability

VITREOUS

–

depolymerization,
liquefaction & cell
coagulation (floaters)

CHOROID

– sclerois,

atrophy &
depigmentation

OPTIC

NERVE - ↓ fine

arterioles & peripapillary
atrophy; senescent gray
atrophy

CILIARY BODY

↑ epithelium

and connective tissue
proliferation; narrowing angle
of anterior chamber

RETINA

- ↓ foveal

reflex;
arteriolarsclerotic
changes; nerve
fiber layer atrophy;
drusen
excrescences &
Bruch’s membrane
calcification

LENS

- ↓ epithelial

mitosis; yellowing
crystalline lens fiber
compression; ↑
density & refractive
index with offsetting
lens flattening;
Golden-brown sheen -
on posterior capsular
surface

[OPIS GAŁKI OCZNEJ -1]



Pupil – źrenica



Cornea – rogówka



Anterior chamber filled with aqucous humor –

komora przednia wypełniona cieczą wodnistą



Ciliary muscle – mięsień rzęskowy



Iris – tęczówka



Posterior chamber – komora tylna



Zonular fibers – włókna obwódkowe



Retina – siatkówka



Choroid – błona naczyniowa

[OPIS GAŁKI OCZNEJ – 2]



Sclera – twardówka



Lens – soczewka



Suspectory ligament – więzadło podtrzymujące



Vitreous humor – ciało szkliste



Optic disc – tarcza nerwu wzrokowego



Fovea – dołek



Optic nerve – nerw wzrokowy

[OPIS GAŁKI OCZNEJ – 3]



POWIEKA - ↓ elastyczności ↑ sfałdowania; ↓tłuszcz i

↑ przejrzystość; ↓napięcia mięśniowego

i łzawienia



SPOJÓWKA – ścieńczenie i mniejsza przejrzystość;

↑

waskularyzcja zażółcenie, krętość i rozszerzenie

naczyń



GRUCZOŁ ŁZOWY – zwłóknienie i stwardnienie

punktów łzowych, ↓ drenaż łzowy



ROGÓWKA - ↓ blask, elastyczność, przejrzystość,

wrażliwość, przepuszczalność



ŹRENICA – zmniejszenie, sztywność i wydłużenie

czasu reakcji

[OPIS GAŁKI OCZNEJ – 4]



TĘCZÓWKA – ścieńczenie, utrata barwnika; zanik

zrębu; zanik pigmentu tęczówki; zanik mięśnia

zwieracza i rozwieracza



BŁONA NACZYNIOWA – stwardnienie, zanik i

depigmentacja



NERW WZROKOWY - ↓ zanik tętniczek i zanik

okołotarczowy; atrofia starcza



CIAŁO RZĘSKOWE - ↑proliferacj

nabłonka i tkanki

łącznej; wąski kąt komory przedniej



CIAŁO SZKLISTE – depolimeryzacja, upłynnienie i

powstawanie mętów

[OPIS GAŁKI OCZNEJ – 5]



SIATKÓWKA - ↓ refleksu dołkowego; zmiany

miażdżycowe tętnic; zanik warstwy włókien

nerwowych siatkówki; druzy, i zwapnienia w

błonie Brucha



SOCZEWKA - ↓ mitozy nabłonkowej; kompresja

żółtawych włókien krystaliny; ↑ wskaźnika

gęstości i współczynnika refrakcji równoważona

spłaszczeniem soczewki; złoto-brązowy połysk

torebki tylnej

POWIEKI



Odwodnienie skóry



Zmniejszona elastyczność i

unaczynienie



Osłabienie i utrata efektywnej

zdolności mrugania



Zanik podskórnej tkanki tłuszczowej



Wypadnięcie tłuszczu oczodołowego i

tworzenie wybrzuszenia na ½ wysokości

wewnętrznej powierzchni powieki górnej



Odwinięcie powieki, podwinięcie

powieki, starcze opadnięcie powieki



Zwiększenie częstości zmian

powiekowych: brodawczaki, kępki żółte i

rogowacenia

Warstwa łzowa



Konieczna dla utrzymania gładkości i

regularności powierzchni refrakcyjnej

rogówki



Ważna dla zdrowia przedniego odcinka oka



Stabilność filmu łzowego zależy od ilości i

jakości jego składników jak i od zdolności

mrugania



Pacjenci z zespołem suchego oka uskarżają się na



łzawienie



pieczenie



uczucie kłucia



Zaburzenia widzenia takie jak zmiany ostrości,

mrużenie oczu



Duże ryzyko zakażeń przedniego odcinka oka

de Roetth in

Clinical Geriatric

Eyecare



W wieku 40 lat produkcja łez jest

zmniejszona w przybliżeniu o ½ w

stosunku do produkcji łez w pierwszej

dekadzie życia



Produkcja łez powoli zmniejsza się aż

do 80 roku życia, kiedy to wynosi ona

¼ do 1/5 produkcji łez w pierwszej

dekadzie życia

Patel and Farrell in

Clinical Geriatric

Eyecare



Czas przerwania filmu łzowego znacząco

obniża się wraz z wiekiem



Czas przerwania filmu łzowego skraca się o

½ odpowiednio dla osób w wieku lat 8 i 80



Dochodzi do zmian warstwy wodnej i

lipidowej oraz zmniejszenia rozciągłości

warstwy śluzowej filmu łzowego



Zespół suchego oka



Obniżenie podstawowe produkcji

łez



Niedobór śluzu



Obniżone łzawienie odruchowe



Zwiększona lepkość łez



Niewystarczający drenaż, łzawienie



Zmiany strukturalne powiek



Zmiany jatrogenne: leki

Rogówka



Znacząca powierzchnia refrakcyjna oka



Odpowiada łącznie 40 lub 60 dioptriom



75%

mocy refrakcyjnej oka



Warstwy rogówki



nabłonek



Błona Descemeta



Zrąb



Błona Bowmana



śródbłonek



Rogówka jest uwodniona w 78%



Jest utrzymywana przez bariery

nabłonkową i śródbłonkową



Stale pracuje pompa komórkowa

śródbłonka zapobiegając obrzękowi

zrębu i zwiększeniu ciśnienia

śródgałkowego



Z wiekiem zwiększa się grubość



Zmniejsza się przejrzystość zrębu



Współczynnik refrakcyjny zwiększa się z

wiekiem zmniejszając przejrzystość o 67% w

wieku 80 lat



Z wiekiem pojawia się nieznaczne

zażółcenie



Obwódka starcza to wzrastające

nagromadzenie lipidów w zrębie i w błonie

Bowmana



Linie

Hudson-Stahli

’ego tworzą złogi ferrytyny

w nabłonku



Obwódka starcza powiększa się z wiekiem



Z wiekiem zwiększa się liczba

obserwowanych zwyrodnień i dystrofii



Obserwuje się zwiększone nakrapianie

błony Bowmana i zwyrodnienie typu

„skóra krokodyla”



Z wiekiem wzrasta rozproszenie

światła



Wystromienie poziomego południka

rogówki



Skutkuje to skłonnością do powstawania

astygmatyzmu odwrotnego

Obniżenie wrażliwości rogówki



Obniżenie szczególnie szybkie po 50

roku życia



W wieku 80 lat poziom wrażliwości

rogówki jest obniżony o ½ do 2/3 w

stosunku do czułości w drugiej i

trzeciej dekadzie życia



W śródbłonku obserwuje się

zmniejszenie gęstości komórek i

zwiększenie różnic wielkości

komórek



Pojawiają się kroplowate wypukłości

śródbłonka rogówki (corea guttata),

które mogą doprowadzić do

dekompensacji i obrzęku

Śródbłonek rogówki jest pojedynczą warstwą

komórek

•

Amitotyczny po urodzeniu

•

Po urodzeniu przypada

3500-4000

komórek

/mm

•

W rogówce człowieka dorosłego przypada

1400-

2500

komórek

/mm

•

W dziewiątej dekadzie życia przypada

900

komórek

/mm

•

Występowanie

400-700

komórek

/mm

jest

poziomem krytycznym, aby śródbłonek

podtrzymał dehydratację własną rogówki

Obwódka rogówki



Złogi cholesterolu i związanych z nim

lipidów w obwodowej części rogówki



Powszechna z wiekiem



Jej obecność u pacjentów przed 40

rokiem życia uzasadnia dalsze

badania w celu wykluczenia

hiperlipidemii

Kroplowate wypukłości

śródbłonka rogówki



Kroplowate wypukłości śródbłonka

rogówki to zmiany w błonie

Descemeta



Miejscowe odkładanie się złogów

kolagenu, które staje się

powszechniejsze wraz z wiekiem

Biała obwódka

Vogt



Proces starzenia się powoduje zmiany rąbka

w przestrzeni międzypowiekowej



Pojawia się zmętnienie półksiężycowate

oddzielone odrąbka pasmem przeziernej

rogówki



Rogówka po stronie nosowej jest

zajmowana dwa razy częściej niż rogówka

od strony strony skroni



Badanie histologiczne wykazuje

zwyrodnienie szkliste podnabłonkowe

Zwyrodnienie typu „skóra

krokodyla”



Powierzchniowa lub głęboka część

zrębu rogówki



Wystąpienie zmian mozaikowych



Powoduje zaburzenie widzenia

Spojówka



Z wiekiem cieńczeje i przybiera

odcień żółtawy



Zwiększa się częstość występowania

tłuszczyku spojówki i skrzydlika



Zdegenerowane włókna kolagenowe

Twardówka



Z wiekiem podlega odwodnieniu



Pojawiają się żółte złogi tłuszczowe



Utrata elastyczności, ścieńczenie,

zwiększenie spoistości i staje się

mniej przepuszczalna dla światła



Obserwuje się płytki hialinowe na

przyczepach mięśni prostych

Ciecz wodnista/Komora przednia



Ciecz wodnista to płyn wypełniający komorę

przednią; pozwala na odżywianie okolicznych

tkanek



Rogówka nie jest unaczyniona



Ciecz wodnista jest wytwarzana przez ciało

rzęskowe



Utrzymuje kształt gałki ocznej i ciśnienie

wewnątrzgałkowe



Obniżone wytwarzanie cieczy i

odpływ



Zanik i hialinizacja wyrostków

rzęskowych



W obrębie utkania beleczkowego

zachodzą następujące zmiany



Zmniejszenie liczby komórek



pogrubienie



Zwiększona pigmentacja



Fuzja beleczkowania



Zwiększona ilość kolagenu



Zmiany w macierzy pozakomórkowej



Utrata wielkich wakuoli w komórkach

śródbłonka kanału Schlemma



Spłycenie komory przedniej



Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego

w normalnie się starzejącej populacji

zachodniej

Teczówka/Źrenica



Z wiekiem tęczówka ulega

ścieńczeniu i traci barwnik



Przy dopływie przypadkowego światła

może dojść do pogorszenia obrazu

siatkówkowego



Zanik mięśnia rozwieracza i zwiększenie

sztywności tęczówki i naczyń tęczówki prowadzą

do starczego zwężenia źrenicy



Starcze zwężenie źrenicy powoduje zwiększenie

głębokości ogniska, które ogranicza aberrację

sferyczną



Podczas refrakcji przyjmuje postać otworka

stenopeicznego



W słabym oświetleniu źrenica rozszerza się w

takim samym stopniu jak u młodych pacjentów



Zmniejsza iluminację siatkówki

Ruchomość gałki ocznej



Zdolność oczu do ruchu rotacyjnego i

poruszania się obu gałek ocznych w

sposób skoordynowany



Proces starzenia się powoduje

zmniejszenie zdolność ruchomości

gałek ocznych wskutek zmniejszenia

napięcia mięśni zewnątrzgałkowych



Związane z wiekiem zmiany włókien

mięśniowych wywołujących drgania wolne i

szybkie



Komórki włókien mięśniowych wywołujących

drgania wolne wykazują większe zmiany

zanikowe i zmiany w wyglądzie i zawartości

mitochondriów



Komórki włókien mięśniowych wywołujących

drgania szybkie wykazują jedynie

nieznaczne zmiany w przestrzeniach

mitochondrialnych i sarkoplazmatycznych



Zmniejsza się zakres i mozliwość

utrzymania spojrzenia ku górze



Chamberlain

przebadał

367

cjentów w przedziale wiekowym

lat



Perymetr ręczny



Test biernej ruchomości gałki ocznej

Chamberlain

Wiek

5-14

15-24

25-34

35-44

45-54

55-64

65-74

75-84

Rotacja ku górze

(stopnie)

)

40.1

37.3

36.0

32.8

30.4

26.5

21.9

16.8

Document Outline