Schistosoma
Schistosoma
haematobium
haematobium
(Przywra Krwi)
(Przywra Krwi)
Ilona Pińkowska
Analityka medyczna
Rok II
Schistosoma
Schistosoma
haematobium
haematobium
(Przywra Krwi)
(Przywra Krwi)
Ilona Pińkowska
Analityka medyczna
Rok II
Występowanie
Występowanie
Rozdzielnopłciowa przywra pasożytująca w
Rozdzielnopłciowa przywra pasożytująca w
splotach żylnych pęcherza moczowego i
splotach żylnych pęcherza moczowego i
miednicy mniejszej człowieka.
miednicy mniejszej człowieka.
Występuje w Portugalii, wszystkich krajach
Występuje w Portugalii, wszystkich krajach
Afryki, Bliskiego Wschodu oraz ogniskowo
Afryki, Bliskiego Wschodu oraz ogniskowo
na subkontynencie indyjskim.
na subkontynencie indyjskim.
Wszędzie wokół słodkich zbiorników
Wszędzie wokół słodkich zbiorników
wodnych, zwłaszcza blisko pół ryżowych.
wodnych, zwłaszcza blisko pół ryżowych.
Wśród ludności wiejskiej Egiptu
Wśród ludności wiejskiej Egiptu
zarażenie sięga 70% populacji.
zarażenie sięga 70% populacji.
Szacuje się, że aktualnie
Szacuje się, że aktualnie
zarażonych jest ok. 200 mln ludzi.
zarażonych jest ok. 200 mln ludzi.
Budowa
Budowa
Samiec
Samiec
•
Krótszy i grubszy od samicy
Krótszy i grubszy od samicy
•
Długości: 10-15 mm
Długości: 10-15 mm
•
Średnicy: 0,8-1,0 mm
Średnicy: 0,8-1,0 mm
•
Na przednim końcu ciała znajduje się
Na przednim końcu ciała znajduje się
przyssawka gębowa, w niewielkiej
przyssawka gębowa, w niewielkiej
odległości od niej - dwukrotnie większa
odległości od niej - dwukrotnie większa
przyssawka brzuszna osadzona na
przyssawka brzuszna osadzona na
szypułce.
szypułce.
•
Za przyssawką znajduje się męski otwór
Za przyssawką znajduje się męski otwór
płciowy oraz ma swój początek rynienka
płciowy oraz ma swój początek rynienka
płciowa(canalis gynecophorus).
płciowa(canalis gynecophorus).
Ciało samca jest cylindryczne
Ciało samca jest cylindryczne
między przyssawkami, a spłaszczone
między przyssawkami, a spłaszczone
w dalszej części i tworzy po bokach
w dalszej części i tworzy po bokach
rynienki fałdy podłużne.
rynienki fałdy podłużne.
Przewód pokarmowy cechuje się
Przewód pokarmowy cechuje się
wydłużonym przełykiem
wydłużonym przełykiem
rozwidlającym się na poziomie
rozwidlającym się na poziomie
przyssawki brzusznej na dwa proste
przyssawki brzusznej na dwa proste
pnie jelita, które tuż za połową
pnie jelita, które tuż za połową
długości ciała łączą się powtórnie w
długości ciała łączą się powtórnie w
jeden ślepo zakończony przewód.
jeden ślepo zakończony przewód.
Układ rozrodczy składa się z 4-5
Układ rozrodczy składa się z 4-5
kulistych jąder w formie
kulistych jąder w formie
graniastego skupienia tuż za
graniastego skupienia tuż za
przyssawką brzuszną oraz krótkich
przyssawką brzuszną oraz krótkich
przewodów wyprowadzających.
przewodów wyprowadzających.
Samica
Samica
Nitkowata
Nitkowata
Długości: 14-20 mm
Długości: 14-20 mm
Średnicy: 0,2-0,3 mm
Średnicy: 0,2-0,3 mm
Przedni i tylny koniec ciała pokryty
Przedni i tylny koniec ciała pokryty
drobnymi guzkami.
drobnymi guzkami.
Budowa jelita podobna jak i samca.
Budowa jelita podobna jak i samca.
Przyssawki blisko leżące i znacznie
Przyssawki blisko leżące i znacznie
mniejsze niż u samca.
mniejsze niż u samca.
Jajnik zbity, wydłużony leży w tylnej części
Jajnik zbity, wydłużony leży w tylnej części
ciała.
ciała.
Krótki jajowód biegnie od jajnika do blisko
Krótki jajowód biegnie od jajnika do blisko
położonego przed nim ootypu, otoczonego
położonego przed nim ootypu, otoczonego
gruczołami Mehlisa.
gruczołami Mehlisa.
Do ootypu(część jajowodu) wpada przewód
Do ootypu(część jajowodu) wpada przewód
żółtnikowy biegnący od żółtnika.
żółtnikowy biegnący od żółtnika.
Żółtnik towarzyszy ślepo zakończonemu
Żółtnik towarzyszy ślepo zakończonemu
jelitu w tyle ciała.
jelitu w tyle ciała.
Od ootypu biegnie do przodu, prosta
Od ootypu biegnie do przodu, prosta
cewkowata macica, otwierająca się pod
cewkowata macica, otwierająca się pod
przyssawką brzuszną otworem płciowym
przyssawką brzuszną otworem płciowym
żeńskim.
żeńskim.
Przywry z rodzaju Schistosoma,
Przywry z rodzaju Schistosoma,
wytwarzają substancje działające
wytwarzają substancje działające
immunosupresyjnie na limfocyty T
immunosupresyjnie na limfocyty T
i degranulacje komórek tucznych,
i degranulacje komórek tucznych,
a także wytwarzają proteazy
a także wytwarzają proteazy
rozkładające białko żywiciela.
rozkładające białko żywiciela.
Jajo
Jajo
Owalne, brązowo-żółte
Owalne, brązowo-żółte
pozbawione wieczka
pozbawione wieczka
Wymiary: 120-160µm x 40-60µm
Wymiary: 120-160µm x 40-60µm
Na tylnim biegunie znajduje się
Na tylnim biegunie znajduje się
kolec, który stanowi
kolec, który stanowi
charakterystyczną i ważną cechę
charakterystyczną i ważną cechę
gatunku.
gatunku.
Jajo
Cykl rozwojowy
Cykl rozwojowy
Samica składa jaja wewnątrz naczyń
Samica składa jaja wewnątrz naczyń
włosowatych splotów żylnych pęcherza
włosowatych splotów żylnych pęcherza
moczowego i miednicy mniejszej.
moczowego i miednicy mniejszej.
Większa część jaj ginie, lecz te złożone w
Większa część jaj ginie, lecz te złożone w
ścianie pęcherza moczowego mogą dostać
ścianie pęcherza moczowego mogą dostać
się do jego światła. Czynią to dzięki
się do jego światła. Czynią to dzięki
obecności ostrego kolca, enzymom
obecności ostrego kolca, enzymom
proteolitycznym na powierzchni skorupki,
proteolitycznym na powierzchni skorupki,
a także dzięki ruchom mięśni ściany
a także dzięki ruchom mięśni ściany
pęcherza moczowego.
pęcherza moczowego.
Jaja wraz z moczem wydalane są
Jaja wraz z moczem wydalane są
do środowiska zewnętrznego.
do środowiska zewnętrznego.
Nieliczne jaja mogą się dostać do
Nieliczne jaja mogą się dostać do
jelita grubego i trafiają z kałem na
jelita grubego i trafiają z kałem na
zewnątrz.
zewnątrz.
Jaja zawierające miracydium muszą
Jaja zawierające miracydium muszą
trafić do wody by mógł nastąpić dalszy
trafić do wody by mógł nastąpić dalszy
rozwój.
rozwój.
Miracydium po wydostaniu się z jaja
Miracydium po wydostaniu się z jaja
poprzez pęknięcie skorupki, pływa
poprzez pęknięcie skorupki, pływa
swobodnie i zachowuje zdolność do
swobodnie i zachowuje zdolność do
zarażenia przez 48 godzin.
zarażenia przez 48 godzin.
Następny etap rozwoju zachodzi w
Następny etap rozwoju zachodzi w
ślimakach wodnych z rodzaju
ślimakach wodnych z rodzaju
Bulinus,
Bulinus,
który jest jedynym żywicielem
który jest jedynym żywicielem
pośrednim w którym przywra krwi może
pośrednim w którym przywra krwi może
się rozwijać dalej.
się rozwijać dalej.
Miracydium wnika czynnie do ślimaka(do
Miracydium wnika czynnie do ślimaka(do
jamy oddechowej ślimaka i przyczepia
jamy oddechowej ślimaka i przyczepia
się do wyścielającej ją śluzówki).
się do wyścielającej ją śluzówki).
Tam przekształca się w sporocystę
Tam przekształca się w sporocystę
macierzystą , która wytwarza sporocysty
macierzystą , która wytwarza sporocysty
potomne, docierające do wątrobo-
potomne, docierające do wątrobo-
trzustki ślimaka.
trzustki ślimaka.
W sporocystach potomnych rozwijają się
W sporocystach potomnych rozwijają się
liczne cerkarie (z pominięciem stadium
liczne cerkarie (z pominięciem stadium
redii).
redii).
Po upływie 4-8 tyg. cerkarie mierzące ok.
Po upływie 4-8 tyg. cerkarie mierzące ok.
0.5 mm długości opuszczają ciało
0.5 mm długości opuszczają ciało
ślimaka.
ślimaka.
Cerkarie te należą do typu
Cerkarie te należą do typu
furkocerkarii
furkocerkarii
, ze
, ze
względu na rozwidlony i długi ogonek.
względu na rozwidlony i długi ogonek.
Z jednego miracydium może powstać ok.
Z jednego miracydium może powstać ok.
250 tys. cerkarii.
250 tys. cerkarii.
Cerkarie po opuszczeniu ciała ślimaka
Cerkarie po opuszczeniu ciała ślimaka
pływają poszukując żywiciela ostatecznego,
pływają poszukując żywiciela ostatecznego,
jakim jest człowiek.
jakim jest człowiek.
Mogą także dostać się do innych żywicieli
Mogą także dostać się do innych żywicieli
pośrednich – kręgowców ciepłokrwistych,
pośrednich – kręgowców ciepłokrwistych,
mających kontakt z wodą, lecz nie mogą się
mających kontakt z wodą, lecz nie mogą się
w nich dalej rozwijać. Dalszy rozwój odbywa
w nich dalej rozwijać. Dalszy rozwój odbywa
się tylko u człowieka.
się tylko u człowieka.
Zdolność do inwazji w wodzie wynosi
Zdolność do inwazji w wodzie wynosi
zwykle 1-2 dni, rzadko 3 dni.
zwykle 1-2 dni, rzadko 3 dni.
Do zarażenia człowieka dochodzi po wniknięciu
Do zarażenia człowieka dochodzi po wniknięciu
przez skórę furkocerkarii, które zaopatrzone w
przez skórę furkocerkarii, które zaopatrzone w
specjalne gruczoły penetracyjne produkują
specjalne gruczoły penetracyjne produkują
substancje, dzięki której larwa może łatwo
substancje, dzięki której larwa może łatwo
przeniknąć przez skórę człowieka w ciągu kilku
przeniknąć przez skórę człowieka w ciągu kilku
minut.
minut.
Furkocerkarie po wniknięciu do organizmu
Furkocerkarie po wniknięciu do organizmu
człowieka przekształcają się w tkance
człowieka przekształcają się w tkance
podskórnej w
podskórnej w
schistosomule
schistosomule
, które wędrują z
, które wędrują z
krwią do płuc( mogą się tam osiedlać),
krwią do płuc( mogą się tam osiedlać),
następnie przez lewą komorę serca do naczyń
następnie przez lewą komorę serca do naczyń
żylnych miednicy, bądź wątroby. Zdarza się że
żylnych miednicy, bądź wątroby. Zdarza się że
dostają się także do OUN, trzustki lub mięśnia
dostają się także do OUN, trzustki lub mięśnia
sercowego.
sercowego.
Schistosomule dojrzewają przez ok. 2 miesiące
Schistosomule dojrzewają przez ok. 2 miesiące
w formy dorosłe.
w formy dorosłe.
Dojrzałe przywry łączą się miedzy
Dojrzałe przywry łączą się miedzy
sobą w rynience płciowej samca.
sobą w rynience płciowej samca.
Dochodzi do rozmnażania
Dochodzi do rozmnażania
płciowego przywr.
płciowego przywr.
Samica składa jaja w kapilarach
Samica składa jaja w kapilarach
miednicy małej i cały cykl się
miednicy małej i cały cykl się
powtarza.
powtarza.
żywotność postaci dojrzałych
żywotność postaci dojrzałych
wynosi od kilku do klikunastu lat.
wynosi od kilku do klikunastu lat.
Chorobotwórczość
Chorobotwórczość
Przywra krwi wywołuje Schistosomoze.
Przywra krwi wywołuje Schistosomoze.
Faza skórna:
Faza skórna:
W miejscu wniknięcia cerkarii do skóry
W miejscu wniknięcia cerkarii do skóry
występuje świąd i miejscowy odczyn
występuje świąd i miejscowy odczyn
zapalny (wybroczyny krwawe, obrzęk).
zapalny (wybroczyny krwawe, obrzęk).
Pojawia się trwająca ok. 36 godzin
Pojawia się trwająca ok. 36 godzin
grudkowo-plamkowa wysypka, która
grudkowo-plamkowa wysypka, która
może się stać pęcherzykowata.
może się stać pęcherzykowata.
Faza toksyczno-alergiczna:
Faza toksyczno-alergiczna:
Po upływie kilku tygodni(4-10)
Po upływie kilku tygodni(4-10)
występują objawy ostrej
występują objawy ostrej
schistosomozy
schistosomozy
Charakteryzuje się podwyższoną
Charakteryzuje się podwyższoną
temperaturą ciała, której towarzyszą
temperaturą ciała, której towarzyszą
dreszcze, skurcze oskrzeli, biegunka,
dreszcze, skurcze oskrzeli, biegunka,
bóle głowy, stawów i brzucha,
bóle głowy, stawów i brzucha,
Stwierdza się powiększenie węzłów
Stwierdza się powiększenie węzłów
chłonnych, wątroby, śledziony,
chłonnych, wątroby, śledziony,
obrzęki oraz pokrzywkę na skórze.
obrzęki oraz pokrzywkę na skórze.
Faza traumatyczna = narządowa:
Faza traumatyczna = narządowa:
Występuje podczas okresu wydalania jaj.
Występuje podczas okresu wydalania jaj.
Występują bóle w podbrzuszu, częstomocz i
Występują bóle w podbrzuszu, częstomocz i
krwiomocz.
krwiomocz.
Następstwem zarażenia są miejscowe zmiany
Następstwem zarażenia są miejscowe zmiany
zapalne i krwotoczne oraz przerostowe, a
zapalne i krwotoczne oraz przerostowe, a
także brodawczakowate ścian narządów
także brodawczakowate ścian narządów
miednicy mniejszej, prowadzące do ich
miednicy mniejszej, prowadzące do ich
zwapnień, zbliznowacenia lub zezłośliwienia.
zwapnień, zbliznowacenia lub zezłośliwienia.
Przy dużej intensywności zarażenia mogą
Przy dużej intensywności zarażenia mogą
powstawać zatory naczyń żylnych. W
powstawać zatory naczyń żylnych. W
przewlekłej schistosomozie stwierdza się
przewlekłej schistosomozie stwierdza się
ziarniaki w obrębie wątroby i śledziony
ziarniaki w obrębie wątroby i śledziony
ulegające włóknieniu i prowadzące do
ulegające włóknieniu i prowadzące do
hepatosplenomegalii.
hepatosplenomegalii.
Inne objawy kliniczne to wodobrzusze,
Inne objawy kliniczne to wodobrzusze,
żylaki przełyku, obrzęki oraz żółtaczka.
żylaki przełyku, obrzęki oraz żółtaczka.
Niekiedy, po przeniesieniu przywr z
Niekiedy, po przeniesieniu przywr z
dużym obiegiem krwi, powstają
dużym obiegiem krwi, powstają
ogniska w płucach i rdzeniu
ogniska w płucach i rdzeniu
kręgowym.
kręgowym.
Wykrywnie
Wykrywnie
Wykrywanie polega na znalezieniu jaj w
Wykrywanie polega na znalezieniu jaj w
moczu (osad dobowej zbiórki), kale lub
moczu (osad dobowej zbiórki), kale lub
zeskrobinach błony śluzowej jelita grubego.
zeskrobinach błony śluzowej jelita grubego.
Można zastosować Test wylęgania
Można zastosować Test wylęgania
miracydium.
miracydium.
Testy serologiczne(np. test ELISA, wiązania
Testy serologiczne(np. test ELISA, wiązania
dopełniacza)
dopełniacza)
- We krwi obwodowej występuje znaczna
- We krwi obwodowej występuje znaczna
eozynofilia oraz podwyższone stężenie
eozynofilia oraz podwyższone stężenie
immunoglobulin klasy E.
immunoglobulin klasy E.
Zwalczanie
Zwalczanie
Profilaktyka zarażeń przywrami z rodzaju
Profilaktyka zarażeń przywrami z rodzaju
Schistosoma obejmuje zwalczanie żywicieli
Schistosoma obejmuje zwalczanie żywicieli
pośrednich oraz właściwą oświatę
pośrednich oraz właściwą oświatę
zdrowotną.
zdrowotną.
W leczeniu wykorzystuje się:
W leczeniu wykorzystuje się:
- prazykwantel
- prazykwantel
- niklozamid
- niklozamid
- hydroemetynę
- hydroemetynę
- nirydazol
- nirydazol
Dziękuje. ;)
Dziękuje. ;)