Slajd 1

Opieka nad dzieckiem osieroconym

przełomie XIX i XX wieku w Polsce

organizowana była głównie przez

towarzystwa dobroczynne. Dzieci

przebywały najczęściej w ochronkach i

domach sierocych.

Józef Babicki realizował koncepcję

„samorządu rodzinkowego”, który polegał

na tym iż w ramach zakładu opiekuńczego

tworzono „rodzinkę”. Owa „rodzinka”

zamieszkiwała oddzielne mieszkanie. W

skład tej „rodzinki” wchodziło 8-10 dzieci

wraz z „mateczką”. „Rodzinka” ta miała

dużą swobodę w organizowaniu

codziennego życia, tworzyła właściwą

sobie atmosferę wychowawczą.

W 1907 Kazimierz Jeżewski założył

Towarzystwo Gniazd Sierocych, które

kierowało do wybranej naturalnej rodziny

dziecko osierocone tworząc w ten sposób

w środowisku wiejskim gniazda sieroce.

Celem tych gniazd było przygotowanie

zawodowe dzieci do pracy głównie w

środowisku wiejskim.

Historia

Na podstawie ogólnych wskazań

znajdujących się w piśmie Ministerstwa

Oświaty z dnia 19 lutego 1958 roku

powstały dwa pierwsze rodzinne domy

dziecka. Domy te powstały na zasadzie

eksperymentu, który był wyrazem

przekonania o wartości życia rodzinnego w

wychowaniu oraz potrzeby poszukiwania

form opieki najbardziej zbliżonych do

modelu rodziny naturalnej. Doświadczenia

z tych placówek miały posłużyć do

opracowania szczegółowych przepisów

dotyczących organizowania i prowadzenia

rodzinnych domów dziecka.

W zarządzeniu Ministra Oświaty i

Wychowania z dnia 15maja 1976 roku

została oficjalnie ustanowiona nazwa

„rodzinny dom dziecka”.

Według rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki społecznej z dnia 1 września 2000

roku w myśl podziału placówek ze

względu na specyfikę działań, rodzinne

domy dziecka należą do placówek

rodzinnych, która tworzy jedną,

wielodzietną rodzinę dla dzieci, którym

nie znaleziono rodziny zastępczej lub

przysposabiającej, wychowuje dzieci w

różnym wieku, w tym dorastające i

usamodzielniające się, umożliwia wspólne

wychowanie i opiekę licznemu

rodzeństwu, zapewnia dzieciom

kształcenie, wyrównywanie opóźnień

rozwojowych i szkolnych, ustala zasady

kontaktów dziecka z rodzicami w

porozumieniu z sądem, centrum pomocy i

ośrodkiem adopcyjno-opiekuńczym.

Historia

Miejsce Rodzinnego

Domu Dziecka

Miejsce rodzinnego domu dziecka

wśród

innych form opieki i wychowania

Rodzinny dom dziecka przeznaczony jest

do opieki nad dzieckiem częściowo lub

całkowicie pozbawionym opieki

rodzicielskiej. Ma więc zapewnić dziecku

całodobową ciągłą lub okresową opiekę i

wychowanie. Rodzinne domy dziecka

bardzo dobrze uzupełniają inne formy

opieki takiej jak chociażby adopcje,

rodziny zastępcze, domy dziecka.

Rodzinny dom dziecka ma być w swym

założeniu stałym ogniwem w systemie

placówek opiekuńczych (dzieci kierowane

są już do istniejącej placówki). Osoba

podejmująca się prowadzenia domu

rodzinnego nabywa z chwilą zawarcia

umowy status pracownika ze wszystkimi

wynikającymi z tego konsekwencjami.

Ogólne założenie rodzinnych domów

dziecka opiera się na założeniu, że

wykorzystując przykład rodziny

wielodzietnej można stworzyć środowisko

o podobnych walorach wychowawczych.

Kwalifikacja

dzieci do

placówki

Umieszczenie dziecka w rodzinnym

domu

dziecka możliwe jest poprzez

1) umieszczenie dziecka w tej

placówce przez organ administracji

oświatowej w sytuacji, gdy wyrażają na to

zgodę rodzice, którym przysługuje władza

rodzicielska.

2) Umieszczenie w rodzinnym domu

dziecka w skutek orzeczenia sądu

opiekuńczego, który w ten sposób

ogranicza władzę rodzicielską jego

rodziców

3) umieszczenie dziecka w rodzinnym

domu dziecka na podstawie orzeczenia

sądu opiekuńczego w trybie ustanowienia

opieki.

Dziecko do RDD kwalifikuje i kieruje

państwowe pogotowie opiekuńcze,

uwzględniając opinię właściwego ośrodka

adopcyjno- opiekuńczego i wychowawcy

rodzinnego domu dziecka. Kierowanie

dzieci poniżej 3 roku życia odbywać się

powinno w porozumieniu z wydziałem

zdrowia i opieki społecznej urzędu

wojewódzkiego.

Albin Kelm

Dokonał podziału kryteriów jakie

należy

uwzględnić przy kierowaniu

dziecka do

rodzinnego domu dziecka.

A) kryterium konieczne

-stan zdrowia dziecka zarówno fizycznego,

jak i psychicznego w takich granicach, aby

nie stanowiło ono zagrożenia dla

pozostałych współmieszkańców RDD i nie

wymagało stałej lub zbyt częstej

hospitacji

-określoną sytuację rodzinną dziecka

- zasadę nie rozdzielania rodzeństwa w

momencie kwalifikowania do opieki

całkowitej większej liczby dzieci z jednej

naturalnej rodziny

B) kryterium uzupełniające

- wiek dzieci od 3miesiąca do 10 roku

życia

-uregulowaną sytuację prawną dziecka

-koedukację, która ma na celu zbliżenie do

naturalnych warunków wychowania

rodzinnego

-zdolności intelektualne w granicach

normy intelektualnej, również dzieci z

obniżonym ilorazem inteligencji mogą

podlegać procesowi wychowania w RDD

Zakres działań

opiekuńczo-

wychowawczych placówki wobec dziecka

Do najważniejszych działań RDD jako

placówki

opiekuńczo-wychowawczej należy:

•

troska o bezpieczeństwo osobiste

dziecka,

•

ochrona zdrowia wychowanka

•

troska o prawidłowy rozwój

psychofizyczny dziecka

•

zapewnienie wychowankom

wykształcenia i przygotowania

zawodowego na miarę ich możliwości

intelektualnych

•

przygotowanie dzieci do życia

społecznego

•

zaspokojenie potrzeb kulturalnych

wychowanków

•

rozwijanie indywidualnych zdolności

dzieci oraz rozwój ich zainteresowań

•

zaspokojenie potrzeb materialnych

wychowanka

•

przygotowanie dziecka do przyszłego,

samodzielnego życia w społeczeństwie

oraz do życia w przyszłej, własnej rodzinie

wychowanka.

Pracownicy

rodzinnego domu

dziecka

Kandydaci na wychowawców RDD powinni

mieć dobre zdrowie i być sprawni

fizycznie. Powinni posiadać odpowiednie

predyspozycje psychiczne, kochać dzieci

oraz mieć zamiłowanie do pracy

opiekuńczo- wychowawczej.

Kandydata do prowadzenia RD kwalifikuje

organ administracji państwowej, po

konsultacji z właściwym ośrodkiem

adopcyjno-opiekuńczym.

Kandydat na wychowawcę i jego

współmałżonek powinni:

•

posiadać obywatelstwo polskie

•

przestrzegać podstawowych zasad

moralnych

•

posiadać pełną zdolność do czynności

prawnych (Innymi słowy, jest to zdolność

do samodzielnego kształtowania swojej

sytuacji prawnej) korzystać w pełni z praw

publicznych.

Podstawą do

zakwalifikowania

Podstawą do zakwalifikowania

kandydata

do prowadzenia RDD jest:

•

wniosek kandydata, który zawiera

informację o stanie rodzinnym i przebiegu

dotychczasowej pracy

•

zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia

kandydata i zamieszkującej z nim rodziny

•

dokumenty stwierdzające kwalifikacje

zawodowe kandydata

•

odpowiedni wiek-najmłodszy z

wychowanków powinien osiągnąć

pełnoletność wraz z osiągnięciem prawa

do emerytury przez osobę prowadzącą

dom rodzinny.

•

Opinie z ostatnich miejsc pracy

kandydata i jego współmałżonka

•

Dane o niekaralności

•

Wywiad środowiskowy, który również

zawiera wywiad psychologiczny z

kandydatem j jego najbliższą rodziną,

przeprowadzony na polecenie organu

administracji państwowej przez

psychologa ośrodka adopcyjno-

opiekuńczego.

Co z

wychowawcą?

Wychowawca RDD powinien posiadać

kwalifikacje określone dla wychowawców

państwowych placówek opiekuńczo-

wychowawczych. Na czas urlopu

wypoczynkowego, macierzyńskiego albo

choroby wychowawcy, która trwa dłużej

niż 3 dni, organ administracji państwowej

zawiera w zastępstwie umowę o pracę z

innym wychowawcą, może pełnić tę rolę

współmałżonek wychowawcy RDD.

Wychowawca zwraca z tytułu opłat za

czynsz i świadczenia pokrywane przez

organ administracji państwowej część

kwoty, proporcjonalnie do liczby osób

rodziny własnej wychowawcy

mieszkających w RDD, nie wyższą jednak

niż czynsz.

Typy placówek

Rodzinnych Domów

Dziecka

Dom prowadzony przez małżeństwo, jeden

ze współmałżonków, przeważnie żona, jest

uznany za osobę prowadzącą dom i

nazywa się wychowawcą rodzinnego domu

dziecka. Natomiast drugi współmałżonek

pracuje zawodowo poza domem. W tym

typie liczba dzieci nie może być zbyt

liczna, gdyż wymagałoby to wprowadzenia

do domu dodatkowej osoby do pomocy.

Najbardziej korzystne jest zatem

przebywanie w placówce od 6-13 dzieci.

Placówka prowadzona jednocześnie przez

oboje współmałżonków, tzn. oboje są

traktowani jako pracownicy rodzinnego

domu dziecka. Liczba dzieci w takim domu

powinna być zwiększona.

Placówka prowadzona przez jedną osobę.

Placówka jest zbliżona swoim charakterem

do niepełnej rodziny wielodzietnej.

Obiekt Rodzinnego

Domu Dziecka

Obiekt Rodzinnego Domu Dziecka i

jego

wyposażenie

RDD organizowane są w obiektach

gwarantujących przebywających tam

wychowankom prawidłowe warunki

rozwoju i wychowania. Organ

administracji państwowej zapewnia

pomoc organizacyjną i środki finansowe

na odpowiednie wyposażenie RDD.

Dzieci powinny mieć dobre warunki do

odrabiania lekcji i zabawy w domu, własny

kącik i możliwość udekorowania pokoju

zgodnie z gustem jego mieszkańców

Budynek

mieszkalny

Budynek mieszkalny

RDD powinny

się

mieścić w budynku który posiada:

•

Pokoje mieszkalne 1-5 osobowe o

powierzchni zapewniającej nie mniej niż

5m² na osobę, pokoje te powinny być

wyposażone w łóżka lub tapczany, szafki i

lampki nocne, szafy lub miejsca w szafie

na przechowywanie rzeczy osobistych,

zabawki.

•

Łazienki z miejscem do prania i suszenia

rzeczy osobistych i toalety w ilości

umożliwiającej korzystanie z nich w sposób

zapewniający intymność i zgodność z

zasadami higieny.

•

Pomieszczenia do wypoczynku

wyposażone w stoliki i krzesła, telewizor,

gry, zabawki, książki.

•

Miejsce do cichej nauki

•

Kuchnię

Budżet Rodzinnego Domu
Dziecka

Budżet Rodzinnego

Domu Dziecka

Wydatki budżetowe związane z

finansowaniem

Rodzinnych Domów Dziecka

planuje się w

ramach wydatków na

działalność zakładów opiekuńczo-

wychowawczych.

Z ogólnej kwoty wydatków ustalonych w planie

finansowym RDD organ administracji

państwowej

Finansuje bezpośrednio wydatki osobowe i

pochodne od płac, a także koszty remontów

bieżących, zakup podstawowego wyposażenia

oraz niektóre koszty związane z utrzymaniem

pomieszczeń placówki (czynsze, opłaty za

energię elektryczną, ciepłą wodę gaz), opłaty

telefoniczne, usługi pralnicze, na podstawie

przedstawionych faktur oraz w oparciu o

prowadzoną dokumentację wynagrodzeń

wychowawcy.

Przekazuje wychowawcy w okresach

miesięcznych zryczałtowaną kwotę pieniężną na

finansowanie: zakupu artykułów

żywnościowych, odzieży, bielizny osobistej i

obuwia dla wychowanków, wypłatę dla

wychowankom kwot do własnej dyspozycji

Prowadzący placówkę zwracają część kosztów

utrzymania (25% miesięcznej stawki

żywieniowej dla siebie, 40% za własne dzieci

oraz część kwoty za mieszkanie)

Układ funkcjonalny

rodzinnego domu

dziecka

Placówka zapewnia:

•

Dostęp do nauki

•

Pomoce w nauce, przy odrabianiu zadań

domowych oraz w miarę potrzeby przez

udział z zajęciach wyrównawczych,

•

W miarę możliwości uczestnictwo w

zajęciach pozalekcyjnych i rekreacyjno-

sportowych,

•

Placówka organizuje działalność

kulturalną i rekreacyjną, uwzględnia

święta i inne dni wynikające z tradycji i

obyczajów

Potrzeby

W każdym domu występują

potrzeby,

które determinują rytm dnia

codziennego

i świątecznego oraz

przebieg procesu

opiekuńczo-wychowawczego.

Wśród nich wyróżnić można takie

potrzeby jak:

•

Potrzeby higieniczno-porządkowe,

koncentrują się głównie w godzinach

porannych i wieczornych,

•

Posiłki ich przygotowanie i spożywanie

•

Naukę dzieci w szkole lub pobyt w

przedszkolu,

•

Naukę własną dzieci, organizowaną w

godzinach popołudniowych,

•

Różnego typu prace domowe,

•

Wypoczynek, zabawę i zaspokajanie

indywidualnych zainteresowań,

•

Kontakty koleżeńskie i udział w życiu

środowiska lokalnego.

Uwarunkowania

metodyczne

Uwarunkowania metodyczne

pracy

opiekuńczo-wychowawczej Rodzinnego

Domu Dziecka

W działalności opiekunów RDD dominują dwie

metody pracy wychowawczej:

•

Metoda wpływu osobistego

•

Metoda wpływu sytuacyjnego

Przeżywanie przez wszystkich mieszkańców

placówki wszelkich trosk, radości, wspólna

praca

prowadzą do ich integracji w jedną wspólną

rodzinę. Wychowanie uspołeczniające oparte

jest na

wzajemnej pomocy i opiece, poczuciu jedności

wspólnoty rodzinnej. Wychowawca wypełnia

kartę

pobytu dziecka, oraz opracowuje indywidualny

plan

pracy w porozumieniu z psychologiem i innymi

specjalistami. Indywidualny plan pracy

opracowywany

jest na postawie informacji dotyczących życia

wychowanka zawartych w jego dokumentach,

analizie procesu zmian rozwoju psychicznego i

fizycznego. Plan uwzględnia wiek, możliwości

psychofizyczne dziecka, jego sytuację rodzinną i

przebieg procesu przygotowania dziecka do

usamodzielniania

Gdzie

współpraca?

Opiekunowie w zależności od potrzeb

współpracują z:

•

Powiatowymi centrami pomocy rodzinie i

ośrodkami pomocy społecznej

•

Ośrodkami adopcyjno-opiekuńczymi

•

Szkołami do których uczęszczają dzieci

•

Sądami rodzinnymi

•

Kuratoriami sądowymi

•

Organizacjami, które zajmują się

statutowo pomocą

Badanie

Potrzeby edukacyjne dzieci i

rodziców

w rodzinnych domach dziecka

•

Badanie zostało wykonane bezpłatnie

przez instytut badawczy MillwardBrown na

prośbę Fundacji Świętego Mikołaja w

wrześniu 2004

•

Próba ogólnopolska, rodziców w

rodzinnych domach dziecka

•

Liczba 185 wywiadów telefonicznych,

•

84 kwestionariuszy.

Bibliografia:

A. Kelm „Odzyskane domy rodzinne”

M. Serafin „Osamotnione dzieci”

M. Andrzejewski „Domy na piasku”

C. Kępski „Opieka i wychowanie w

rodzinie”

Józefa Brągiel, Badora Sylwia „Formy

opieki, wychowania i wsparcia w

zreformowanym systemie pomocy

społecznej”

http://www.mikolaj.org.pl/pl/index.php

strona fundacji Świętego Mikołaja

Document Outline