Dr Małgorzata Ganczar
Dr Małgorzata Ganczar
Relacje zachodzące w społeczeństwie informacyjnym:
1)
B2B – stronami są przedsiębiorstwa (e-aukcje, e-giełdy);
2)
B2C – stroną inicjatywną jest przedsiębiorstwo w stosunku
do klienta (np. e-sklepy, e-aukcje, e-oferty, e-pasaże, e-
giełdy);
3)
C2C – stronami są klienci zawierający między sobą
transakcje bez udziału firm (np. e-aukcje, e-oferty);
4)
C2B – stroną inicjatywną jest klient w stosunku do
przedsiębiorstwa (np. e-katalogi, e-zapłaty, e-zakupy);
5)
C2G – stroną inicjatywną jest klient w stosunku do
administracji publicznej (np. e-podatki, e-kredyty);
6)
B2G – stroną inicjatywną jest przedsiębiorstwo w stosunku
do administracji publicznej (e-składki, e-podatki, e-
przetargowi);
7)
G2C – stroną inicjatywną jest administracja publiczna w
stosunku do klienta (np. e-wybory);
8)
G2B – stroną inicjatywną jest administracja publiczna, w
stosunku do przedsiębiorstwa (np. e-przepisy).
Usługa elektroniczna
Definicja została ujęta w Dyrektywach Unii
Europejskiej jako
usługi społeczeństwa
informacyjnego
W rozumieniu przepisów wspólnotowych, pod
tym pojęciem kryje się usługa:
zazwyczaj o charakterze odpłatnym,
wykonywana na odległość, za pomocą
środków elektronicznego przetwarzania (w
tym także kompresji cyfrowej - digital
compression) i gromadzenia danych,
na indywidualne zamówienie odbiorcy usługi.
Usługa społeczeństwa informacyjnego
Dla celów Dyrektywy wyjaśniono też szczegółowo
następujące określenia:
na odległość
oznacza usługę świadczoną bez
równoczesnej obecności stron,
drogą elektroniczną
oznacza, iż usługa jest
przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu
przeznaczenia za pomocą sprzętu elektronicznego do
przetwarzania (włącznie z kompresją cyfrową) oraz
przechowywania danych, i która jest całkowicie
przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą
kabla, odbiornika radiowego, środków optycznych lub
innych środków elektromagnetycznych,
na indywidualne żądanie odbiorcy
usług oznacza,
że usługa świadczona jest poprzez przesyłanie danych
na indywidualne żądanie.
Usługa elektroniczna
Zakres pojęcia usługi społeczeństwa
informacyjnego został doprecyzowany w aneksie
nr 5 do dyrektywy 98/48/WE, w którym
wskazano przykłady usług,
które nie
posiadają takiego charakteru
, zatem nie są
wykonywane na odległość czyli są świadczone w
fizycznej obecności dostawcy i odbiorcy, nawet
jeżeli korzystają oni z urządzeń elektronicznych
(np. udostępnienie gier elektronicznych w
salonie przy fizycznej obecności użytkownika).
Usługa elektroniczna
Druga grupa dotyczy usług, które nie są
wykonywane za pomocą środków elektronicznych,
wśród nich wyróżniono:
usługi o charakterze materialnym, nawet jeżeli
świadczone są z wykorzystaniem urządzeń
elektronicznych;
usługi „off-line”: dystrybucja CD-ROM-ów lub
oprogramowania na dyskietkach;
usługi, które nie są świadczone z wykorzystaniem
elektronicznego systemu przetwarzania i
przechowywania danych, np. telefoniczne porady
prawne.
Usługa elektroniczna
Ostatnia grupa obejmuje usługi, które
nie są wykonywane na indywidualne
zamówienie odbiorcy usługi, natomiast
są świadczone w formie przesyłania
danych bez indywidualnego
zamówienia i przeznaczone do
równoczesnego odbioru przez
nieograniczoną liczbę odbiorców, np.
transmisja telewizyjna.
Usługa elektroniczna
Na podstawie przepisów dyrektywy polski
ustawodawca uchwalił ustawę z 18.7.2002 r. o
świadczeniu usług drogą elektroniczną.
Podstawowym pojęciem ustawy jest pojęcie
usługi świadczonej drogą elektroniczną,
wyznaczające zakres przedmiotowy ustawy.
Definicja usługi świadczonej drogą elektroniczną
stanowi odpowiednik pojęcia usługi
społeczeństwa informacyjnego.
Usługa elektroniczna
Przesłanki:
1) wykonanie usługi powinno nastąpić bez jednoczesnej
obecności stron,
2) wykonanie usługi powinno nastąpić przez wysłanie i
odbieranie danych za pomocą systemów
teleinformatycznych (nieistotny jest natomiast sposób
zawarcia umowy),
3) usługa powinna być świadczona na indywidualne
żądanie stron,
4) nadawanie, odbieranie i transmitowanie danych w
ramach usługi świadczonej drogą elektroniczną powinno
nastąpić za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnych w
rozumieniu ustawy - Prawo telekomunikacyjne.
Usługa nie musi być świadczona odpłatnie.
Na podstawie pkt 17 preambuły do dyrektywy
2000/31/WE należy przyjąć jednakże, iż
usługa świadczona drogą elektroniczną ze
swej istotny nie może być usługą
nieodpłatną (zasadą jest ich wynagrodzenie,
podobnie jak w przypadku na przykład
umowy zlecenia).
Wniosek ten potwierdza zmiana wprowadzona
do ustawy o świadczeniu usług drogą
elektroniczną nowelizacją z 2008 r.
Brak jednoczesnej obecności stron
Oznacza, iż usługa pierwotnie jest wysyłana oraz
odbierana za pomocą urządzeń elektronicznych
przeznaczonych do przechowywania lub
przetwarzania przekazywanych danych. Nie ma
wtedy potrzeby fizycznej obecności usługodawcy i
usługobiorcy w jedynym miejscu.
W pewnych sytuacjach możemy mieć do czynienia z
usługą świadczoną na odległość również w sytuacji,
gdy strony znajdują się (fizycznie) w jednym
miejscu - chodzi na przykład o dokonanie rezerwacji
samochodu przy użyciu telefonu komórkowego
łączącego się z witryną internetową sklepu, w
którym się znajdują.
Brak jednoczesnej obecności stron
Decydująca przy rozstrzygnięciu, czy dana usługa
jest świadczona na odległość, powinna być ocena,
czy możliwe jest również zamówienie danej usługi
bezpośrednio u usługodawcy, to jest w jego
placówce handlowej, a nie drogą elektroniczną.
Jeżeli tak jest, to nie mamy do czynienia z usługą
społeczeństwa informacyjnego. Jeżeli natomiast
usługa nie może być dokonywana bezpośrednio,
to fakt fizycznej obecności obydwóch stron jest
bez znaczenia dla kwalifikacji danej usługi jako
usługi społeczeństwa informacyjnego.
Brak jednoczesnej obecności stron
Również ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie
niektórych praw konsumentów i odpowiedzialności za
szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U.
Nr 22, poz. 271 z późn. zm.) odwołuje się do pojęcia
"umowy zawierane na odległość”.
W art. 6 u.o.n.p.k. zawarcie umowy na przykład za pomocą
poczty elektronicznej jest uznane za rodzaj umowy
zawieranej bez równoczesnej obecności stron.
Ponadto wskazano listę przykładową innych środków porozumiewania
się na odległość. Różnica polega na tym, że dla zastosowania
ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną nie ma znaczenia
okoliczność zawarcia umowy bez jednoczesnej obecności stron. W
ten sposób ma jedynie zostać wykonana usługa. Przepisy ustawy o
świadczeniu usług drogą elektroniczną będą miały w konsekwencji
zastosowanie, gdy obie strony umowy znajdują się w tym samym
miejscu w chwili jej zawarcia, ale jej wykonanie będzie się odbywało
drogą elektroniczną na odległość.
Indywidualne żądanie odbiorcy usługi
Element indywidualnego żądania usługobiorcy
należy interpretować w ten sposób, że może
on zażądać świadczenia usługi (na przykład
polegającej na przeglądaniu on-line bazy
informacyjnej) z miejsca i w czasie
indywidualnie przez niego wybranym.
Oznacza to, że usługa jest mu świadczona na
jego "życzenie". Przykładem jest korzystanie
ze stron internetowych. Również usługa typu
video-on-demand stanowi usługę świadczoną
na indywidualne zamówienie odbiorcy.
Indywidualne żądanie odbiorcy usługi
Nie będą natomiast usługami świadczonymi na
indywidualne zamówienie usługi polegające na
transmisji danych odbieranych przez
nieograniczoną liczbę osób. Przykładem będą tu
transmisje radiowe, teletekstowe, telewizyjne,
gdzie usługobiorca nie ma możliwość ingerencji w
transmisję, może tylko przyłączyć się do jej
odbioru przez innych użytkowników sieci. W
takim wypadku transmisja nie jest emitowana lub
nadawana na jego zamówienie, brak jest między
innymi elementu wyboru przez usługobiorcę
czasu dostarczenia mu usługi on-line.