background image

 

 

Zagrożenia 

zawodowe 

personelu 

medycznego

background image

 

 

Według danych amerykańskich 
pracownicy służb medycznych są grupą 
zawodową narażoną na największy 
wachlarz zagrożeń wynikających z 
wykonywania zawodu. 

W Stanach Zjednoczonych ocenia się, 
że absencja chorobowa pracowników 
szpitali jest 

o 40%

 wyższa niż ogółu 

pracowników.  

background image

 

 

W opublikowanym niedawno “Apelu 
pielęgniarek i położnych do 
społeczeństwa polskiego”, 
zamieszczonym także w Internecie 
przez Naczelną Radę Pielęgniarek i 
Położnych, znaleźć można następujące 
zdania: 

background image

 

 

“Pielęgniarki i położne pracują 
w trudnych warunkach. 
Narażone są na wpływ 
szkodliwych czynników 
biologicznych, chemicznych i 
fizycznych. Do tego dochodzi 
wielkie obciążenie psychiczne 
spowodowane 
odpowiedzialnością za zdrowie i 
życie pacjentów, zagrożeniem 
chorobami zawodowymi, a 
także świadomością, że nie są 
w stanie utrzymać rodziny”.

 

background image

 

 

    Według danych opublikowanych w 

“Prevention and Control of Nosocomial 
Infections” (1997) to właśnie 
pielęgniarki są grupą zawodową 
najbardziej narażoną na zakażenia 
szpitalne
, a zwłaszcza wywołane 
patogenami przenoszonymi przez krew i 
płyny ustrojowe. 

background image

 

 

Zakażenia personelu medycznego 
patogenami przenoszonymi przez krew i 
płyny ustrojowe
 

background image

 

 

Nie dysponujemy analogicznymi 
informacjami dla polskich warunków. 
Wiadomo jednak, że w przypadku wzw B
przed wprowadzeniem szczepień 
ochronnych, 60 - 70% zakażeń HBV miało 
miejsce w zakładach służby zdrowia w 
postaci zakażeń szpitalnych i zakażeń 
profesjonalnych oraz, że zapadalność na 
wzw B wśród personelu medycznego była 
kilkakrotnie wyższa niż w populacji 
generalnej.  

background image

 

 

Czynnik patogenne

Ocenia się, że około 25 różnych 
patogenów jest przenoszonych drogą krwi 
lub produktów krwiopochodnych. Chociaż 
szanse zakażenia większością z nich 
oceniane są jako nikłe, to jednak w 
przepadku HBV, HCV, HIV jest zupełnie 
inaczej. Sytuację komplikuje dodatkowo 
fakt, że przebieg wywoływanych przez te 
patogeny schorzeń jest często 
bezobjawowy, 

background image

 

 

Okoliczności zakażeń

Głównym sposobem zakażeń personelu 
są sytuacje, w których dochodzi do 
naruszenia powłok skórnych (ukłucia, 
skaleczenia), lub gdy pracownicy 
poddani są działaniu skażonej krwi na 
błony śluzowe.  

background image

 

 

HBV vs. 

HCV

Powszechne szczepienia ochronne 
przeciw HBV prowadzone w Polsce 
wśród pracowników ochrony zdrowia, 
studentów medycyny i słuchaczy szkół 
medycznych spowodowały bardzo 
znaczący spadek zachorowań, choć 
bardzo wysokim kosztem. 

W tej sytuacji zakażenia wirusem HCV 
nabierają coraz większego znaczenia. 

background image

 

 

HBV vs. 

HCV

Wiadomo, że HCV jest przeważnie 
przenoszony przez krew i produkty 
krwiopochodne, ale w 40% przypadków 
nie można określić źródła i drogi 
zakażenia. 

Nie istnieje również możliwość 
prowadzenia szczepień ochronnych, jak 
w przypadku HBV. 

background image

 

 

HIV

Ryzyko zakażenia HIV przy zakłuciu igłą 
materiałem skażonym wirusem wynosi 
mniej niż 0.5 %

Ukłucie igłą to możliwość przeniesienia 
0,75—1,4 ul krwi. 

Jeżeli jest to krew od nosiciela HIV 
bezobjawowego, liczba komórek 
zakażonych HIV wynosi w tej objętości od 
0,7 do 7, a jeśli od chorego z AIDS 2,8—28. 

background image

 

 

HIV

Dotychczas opisano wyniki z kilku dużych grup 

prospektywnych badań serokonwersji wśród 

pracowników służby zdrowia w USA. Mieli oni przez 

naskórkowy (przez skórny) lub przez śluzówkowy 

(między in. rany) kontakt z krwią  lub płynami 

ustrojowymi chorych zakażonych HIV. W jednej z 

grup na 883 takie osoby serokonwersję 

(zakażenie) stwierdzono u 4 tj. u 

0,34%.

 W innej 

grupie obejmującej 332 pracowników, którzy mieli 

453 kontakty przez naskórkowe i przez 

śluzówkowe z zakażoną krwią, przez długi okres 

obserwacji nie stwierdzono serokonwersji u nikogo. 

background image

 

 

HIV

W innych grupach obejmujących jedna 130 a 
druga 150 osób przez długi okres obserwacji 
nie stwierdzono serokonwersji. 

   Przeprowadzono badania serokonwersji u 
1231 stomatologów i personelu 
pomocniczego w środowiskach, gdzie 
występują grupy wysokiego ryzyka, np. 
narkomani i homoseksualiści w Nowym Jorku. 
Obecność przeciwciał przeciw wirusowi HIV 
stwierdzono tylko u jednego stoma- loga. 

background image

 

 

Staphyllococcus aureus

Drobnoustrojami wywołującymi 
najczęściej, bo w 90% przypadków, 
zakażenia szpitalne są bakterie. 

W piśmiennictwie podaje się, że np. w 
USA Staphylococcus aureus 
skolonizował 20 do 40% populacji 
generalnej i 30 do 60% personelu 
medycznego 

background image

 

 

Staphyllococcus aureus

Przeprowadzone w ostatnim czasie 
badania personelu szpitali na terenie 
Polski ujawniły, że wielu pracowników 
jest nosicielami gronkowców 
koagulazododatnich, w tym także 
szczepów metycylinoopornych (MRSA). 

Odgrywają one główną rolę w 
rozprzestrzenianiu zakażeń 
gronkowcowych. 

background image

 

 

Staphyllococcus aureus

Niestety izolowane są już szczepy 
oznaczane jako Staphylococcus 
aureus
 (MRS+) GISA+ [glycopeptide 
(vancomycin) intermediate-resistant S. 
aureus], tj. średniooporne na działanie 
jedynego skutecznego (na szczepy 
MRS+) antybiotyku, czyli wankomycyny. 

background image

 

 

Czynniki biologiczne

mikro-i makroorganizmy oraz 
wytwarzane przez nie struktury i 
substan cje, które oddziałują negatywnie 
na organizm człowieka w pro cesie pracy 
i mogą być przyczyną chorób 
zawodowych i paraza-wodowych. 

background image

 

 

Czynniki biologiczne

1. czynniki wywołujące choroby zakaźne 
i inwazyjne (priony, wirusy, bakterie, 
grzyby, pierwotniaki i robaki),

2. alergeny biologiczne (bakterie, 
grzyby, cząstki roślinne i zwie rzęce),

background image

 

 

Czynniki biologiczne

3. toksyny biologiczne, w tym czynniki 
immunotoksyczne (endotoksyna 
bakteryjna, mikotoksyny, glukany 
grzybicze, lotne związki organiczne, 
toksyny roślinne, jady zwierzęce),

4. czynniki rakotwórcze (aflatoksyny, 
pył drzewny).

background image

 

 

Czynniki chemiczne

W rozporządzeniu nr 513 z dnia 17 
czerwca 1998 roku (Dz. URP Nr. 79 z dn 
27.08.1998). Minister Pracy i Polityki 
Socjalnej opublikował listę substancji 
chemicznych szkodliwych dla zdrowia 
ludzkiego, które występują w 
środowisku pracy. 

background image

 

 

Czynniki chemiczne

Lista jest bardzo długa, gdyż zawiera 
nazwy aż 352 związków. Niektóre z nich, 
np. glutaraldehyd (aldehyd 
glutarowy) czy formaldehyd
 są 
składnikami środków dezynfekcyjnych 
powszechnie używanych w Służbie 
Zdrowia. 

background image

 

 

Drogi wnikania

I. Droga pokarmowa 

II. Droga oddechowa

III. Skóra

IV. Droga bezpośrednia 

background image

 

 

I. Droga pokarmowa

pokarm, woda, a także pył znajdujący 
się w pomieszczeniu

niedokładne mycie rąk przed jedzeniem, 

brak dezynfekcji rąk i miejsca (blat, 
taca) spożywania posiłku, 

a także picie herbaty lub innych napojów 
podczas wykonywania czynności 
zawodowych. 

background image

 

 

I. Droga pokarmowa

powszechny zwyczaj jedzenia drugiego 

śniadania w takich miejscach pracy, jak 

np. przy stole laboratoryjnym, w 

pokoiku pielęgniarskim, w pralni, a 

nawet w prosektorium. Zdarza się, że w 

tych samych pomieszczeniach 

przechowywane są także odczynniki. 

niezdejmowanie odzieży ochronnej, 

dotykanie w trakcie jedzenia 

przedmiotów takich jak: słuchawka 

telefonu, książki, notatniki czy długopis. 

background image

 

 

II. Droga oddechowa

Wdychane w pomieszczeniu szpitalnym 

powietrze zawiera zawsze znacznie 

większą liczbę biologicznych czynników 

chorobotwórczych niż powietrze innych 

pomieszczeń o podobnym zagęszczeniu 

ludności. 

Jeśli dojdzie do takiej infekcji, jest ona 

trudna do leczenia z powodu znacznej 

odporności szczepów szpitalnych na 

antybiotyki i środki dezynfekujące.

background image

 

 

III. Skóra 

Szczególnie narażona na kontakt z 

mikroorganizmami jest skóra rąk, na 

której znajdują się drobne skaleczenia, 

obtarcia naskórka oraz naturalne otwory 

np. ujście gruczołów potowych, 

łojowych itp. 

Zwyczaj zakładania rękawiczek 

obserwuje się jedynie w tych 

przypadkach, dla których opracowana 

została procedura postępo wania, a więc 

personel został przeszkolony w sprawie 

bezpiecznego zachowania.

background image

 

 

IV. Droga bezpośrednia 

To sposób wnikania drobnoustrojów 
spowodowany naruszeniem tkanek - na 
skutek skaleczenia, wstrzyknięcia, 
ukąszenia, podrapania przez ludzi lub 
zwierzęta. 

Nieosłonięte otwory ciała - oczy, 
nozdrza, uszy. Jest to droga, o której 
najczęściej się zapomina. 

background image

 

 

IV. Droga bezpośrednia

W przypadku kontaktu z mate riałem 
zakaźnym w postaci pyłu lub cieczy np. 
podczas zabiegów chirurgicznych, krwi 
lub płynu z przeciętego ropnia, może 
dostać się do śluzówki oka lub nosa i tą 
drogą znacznie szybciej niż inną, 
dotrzeć do krwioobiegu, a wraz z nim 
do wszystkich narządów.

background image

 

 

Źródła mikroorganizmów 
w zakładach służby 
zdrowia

pacjenci 

materiały biologiczne pobrane do badań 

gryzonie i związane z nimi insekty 

nosiciele wśród personelu

background image

 

 

Czynniki ryzyka

Ryzyko zakażenia w pracy pielęgniarek jest 
tym wyższe im bardziej „wyeksponowana” 
jest ich praca na szereg drobnoustrojów 
chorobotwórczych (przede wszystkim 
praca na oddziałach IOM, oddziałach 
zabiegowych, oddziałach zakaźnych, bloku 
operacyjnym) a także ryzyko to może 
wzrosnąć w przypadku nie przestrzegania 
przez pielęgniarki zasad aseptyki i 
antyseptyki. 

background image

 

 

Warunki ryzyka

nagromadzenie mikroorganizmów 
chorobotwórczych, 

zaniedbania higieniczne (brudne, 
nieodnawiane i nieremontowane przez 
wiele lat pomieszczenia, posadzki i 
ściany niezmywane środkami 
dezynfekującymi), 

nieskuteczna wentylacja, 

background image

 

 

Warunki ryzyka

przenoszenie lub przetrzymywanie w 
otwartych pojemnikach materiałów 
biologicznych, zużytych opatrunków, 

przenoszenie brudnej pościeli przez cały 
oddział, 

nieskuteczna sterylizacja 

background image

 

 

Warunki ryzyka

niewłaściwa organizacja pracy, 

nieświadomość zagrożenia, 

minimalna znajomość zasad ochrony 
przed zagrożeniami, 

akceptacja przez kierownictwo 
placówek służby zdrowia złych nawyków 
personelu, 

background image

 

 

Warunki ryzyka

brak skutecznych środków ochrony 
indywidualnej oraz kontroli zewnętrznej 
wynikającej z braku regulacji prawnych

błędy w pielęgnowaniu chorych z 
niewydolnością oddechową leczonych 
respiratorem, zaintubowanych lub z 
tracheotomią 

background image

 

 

Warunki ryzyka

najbardziej częstymi źródłami 
kontaminacji bakteryjnej naczyń 
żylnych jest nieodkażanie rąk przez 
pielęgniarki, niejałowe 
przygotowywanie i podłączanie wlewu 
kroplowego zwłaszcza podczas 
dodawania leków lub roztworów 
elektrolitowych do tychże zestawów 
kroplowych 

background image

 

 

Zasady profilaktyki 

do podstawowych zasad organizacyjnych 
należy dążenie do oddzielenia personelu 
od źródeł zagrożeń

wyznaczenie miejsc spożywania posiłków. 
Pomieszczenie takie powinno być 
odizolowane od pomieszczeń pracy i 
wyposażone w przedsionek (filtr), w 
którym można zdjąć ubranie ochronne, 
umyć i zdezynfekować ręce. Do 
pomieszczenia takiego nie mogą mieć 
dostępu pacjenci. 

background image

 

 

Zasady profilaktyki

hermetyzacja transportu materiałów 
biologicznych, prac związanych z tymi 
materiałami i ich neutralizacją oraz 
zużytych środków opatrunkowych i 
brudnej bielizny

zakupienie urządzeń technicznych, 
gwarantują cych izolację personelu od 
niebezpiecznych czynników (np. bok sy 
do prac bakteriologicznych, szafy 
hermetyczne z wyciągiem, opakowania 
jednorazowe, digestoria itp.) 

background image

 

 

Zasady profilaktyki

przeszkolenie pracowników (można w 
ramach szkoleń bhp), mające na celu 
nie tylko poszerzenie wiadomości, ale 
także działanie wychowawcze, 
zmierzające do utrwalenia 
prawidłowych nawyków

środki ochrony indywidualnej 

background image

 

 

Zasady profilaktyki

Niestety, brakuje wygodnych, 
funkcjonalnych i skutecznych środków 
ochrony dróg oddechowych oraz oczu, 
chroniących przed aerozolem 
zakaźnym, a także przypadkowym 
zawilgoceniem przez płyny ustrojowe. 

wszystkie maski, utrudniają oddychanie. 
Nie są, więc środkiem, który może być 
stosowany przez 8 godzin 

background image

 

 

Zasady profilaktyki

zapewnieniem odpowiedniej liczby odzieży 
ochronnej. W niektórych szpitalach 
akceptowana jest skandaliczna praktyka 
prania odzieży ochronnej w domu.

stymulowanie odporności organizmu 
pracowników 

powodu konieczne są szczepienia 
ochronne (obowiązkowe przeciwko wzw) i 
przestrzeganie reguł higienicznego trybu 
życia.

background image

 

 

Zasady profilaktyki

Nie wolno  wkładać użytej igły do 
zdjętego z niej ochronnego opakowania 

background image

 

 

   Prosty zabieg higieniczny – mycie skóry 

na rękach, pozwalający w sposób 
mechaniczny usunąć komórki 
drobnoustrojów i wirusy znajdujące się 
na powierzchni skóry, jest niezwykle 
ważnym etapem w ograniczaniu 
zakażeń, w tym i zakażeń szpitalnych.

 

background image

 

 

MYCIE RĄK 

1.  Zmoczyć ręce i nadgarstki.

2.  Zastosować zwykłe, nieantyseptyczne mydło 
najlepiej w płynie, w ilości wy starczającej do 
otrzymania piany.

3.  Energicznie pocierać, aby wytworzyć pianę na 
powierzchni rąk przez co naj mniej 10 -15 sęk.

4.  Ręce starannie spłukiwać pod bieżącą wodą 
przez następne 10 -15 sęk.

5.  Starannie wysuszyć używając dobrej jakości 
papierowych ręczników.

background image

 

 

Ręce powinny być myte:

*    przed i po każdym dniu pracy;

*    przed i po każdym kontakcie 

pielęgnacyjnym;

*    po kontakcie z krwią, płynami ustrojowymi, 

wydzielinami i wydalinami;

*    po kontakcie z brudnym lub skażonym 

sprzętem lub bielizną;

*    przed jedzeniem, piciem lub 

przygotowywaniem posiłków, w tym 

podawaniem posiłków, napojów lub leków;

*    po wyjściu z toalety 

background image

 

 

background image

 

 

Higieniczna dezynfekcja 
rąk

Higieniczna dezynfekcja rąk usuwa i 
zabija większość drobnoustrojów 
przejścio wych. Stosuje się 
antyseptyczny preparat do mycia.

background image

 

 

Higieniczna dezynfekcja 
rąk

1.  Zamoczyć ręce i nadgarstki.

2.  Nabrać 3 - 5 ml roztworu antyseptycznego w 
złożone ręce.

3.  Energicznie pocierać, aby wytworzyć na 
wszystkich powierzchniach rąk i nadgarstków 
pianę utrzymującą się przez co najmniej minutę.

4.  Starannie spłukiwać ręce pod bieżącą wodą 
przez 10 -15 sekund, z pocieraniem całych rąk.

5.  Spłukać i następnie starannie wysuszyć..

background image

 

 

Stosuje się je:

*    w czasie ognisk epidemicznych, przy 

kontakcie z krwią i płynami ustro jowymi lub w 

sytuacjach, gdy zanieczyszczenie 

drobnoustrojami jest prawdopodobne;

*    w oddziałach o dużym ryzyku zakażenia, 

np. w izolatkach, na oddziałach intensywnej 

terapii i noworodkowych;

*    przed wykonaniem inwazyjnych zabiegów;

*    przed i po dotykaniu ran, cewników 

moczowych lub dożylnych;

*    przed założeniem i po zdjęciu rękawiczek.

background image

 

 

Higieniczna dezynfekcja 
rąk metodą wcierania

Alternatywną metodą dezynfekcji rąk 
jest użycie 3 - 5 ml szybko działającego 
środka antyseptycznego (np. 
alkoholowego zawierającego glicerol 
jako środek nawilżający, zapobiegający 
nadmiernemu wysuszaniu rąk) i 
wcieranie go w usta lony sposób aż do 
wyschnięcia. 

background image

 

 

Higieniczna dezynfekcja 
rąk metodą wcierania

Alkoholowe środki do wcierania nie 
myją i dlatego jest ważne, by widocznie 
zabrudzone ręce zostały najpierw 
umyte wodą i mydłem. Metoda ta jest 
wygodna, ponieważ pojemnik z 
środkiem dezynfekcyjnym do rąk może 
być umieszczony wszędzie tam, gdzie 
jest potrzebny. 

background image

 

 

Higieniczna dezynfekcja 
rąk metodą wcierania

Jest także szybką i skuteczną 
alternatywą mycia rąk tam, gdzie 
umywalka nie jest łatwo dostępna, np. 
poza szpitalem, lub gdy wracanie do 
umywalki jest niepraktyczne, np. w 
czasie wizyty lekarskiej na oddziale, gdy 
trzeba szybko dezynfekować ręce.

background image

 

 

Chirurgiczna dezynfekcja 
rąk

Chirurgiczne mycie rąk wymaga usunięcia 
i zabicia flory przejściowej oraz znacznego 
zmniejszenia flory stałej na rękach 
zespołu operacyjnego na czas operacji, na 
wypadek gdyby poszło do przedarcia lub 
przekłucia rękawiczki. Paznokcie zawsze 
powinny być krótkie i czyste. Przed 
chirurgiczną dezynfekcją rąk trzeba zdjąć 
zegarek z nadgarstka i biżuterię.

background image

 

 

Chirurgiczna dezynfekcja 
rąk

1.  Odkręcić kran łokciem i ustawić 
żądaną temperaturę i przepływ wody.

2.  Zamoczyć ręce i przedramiona.

3.  Nałożyć antyseptyczny detergent, 
np. z chlorheksydyną lub kompleksem 
jodu z powidonem, z pojemnika z 
dozownikiem uruchamianym łokciem.

background image

 

 

Chirurgiczna dezynfekcja 
rąk

4.  Rozprowadzać pianę na rękach i 

przedramionach przez minutę, trzymając 

dłonie powyżej łokci i opłukać starannie 

pod bieżącą wodą. Wyczyścić paznokcie i 

usunąć brud specjalnym przyrządem 

trzymając dłonie pod bieżącą wodą lub 

wyczyścić paznokcie i przestrzenie 

podpaznokciowe (ale nie skórę, żeby jej 

nie uszkodzić) sterylną szczotką do 

paznokci - tylko przed rozpoczęciem dnia 

operacyjnego.

background image

 

 

Chirurgiczna dezynfekcja 
rąk

5.  Mycie rąk powtarzać jeszcze przez 2 
minuty. Ręce, nadgarstki i 
przedramiona spłukać następnie pod 
bieżącą wodą, trzymając ręce tak, by 
palce były zawsze skierowane ku górze, 
a łokcie ku dołowi; pozwala to na 
uniknięcie skażenia czystych palców i 
rąk wodą spływającą z ramion.

background image

 

 

Chirurgiczna dezynfekcja 
rąk

6.  Technika wycierania jest bardzo ważna. 
Do każdej ręki używa się osobnego 
jałowego ręcznika, przesuwając go od 
czubków palców do łokcia ruchem 
przytykania (a nie pocierania).

7.  Ręcznik wyrzucić i drugim wytrzeć 
drugą rękę w taki sam sposób.

8.  Gdy ręce, nadgarstki i przedramiona są 
dokładnie wytarte, dana osoba jest gotowa 
do założenia fartucha i rękawiczek.

background image

 

 

background image

 

 

RĘKAWICE

Rękawice powinny być stosowane jako 

jednorazowe 

Rękawice powinny być zmieniane po każdym 

pacjencie (zakończeniu zabiegu, badania, czyn 

ności pielęgnacyjnych), po kontakcie z materia 

łem biologicznym lub próbą laboratoryjną, a 

także po uszkodzeniu

Przed założeniem rękawic należy ręce umyć 

i(lub) zdezynfekować.

Środki ochrony skóry powinny być usunięte z 

rąk, ponieważ zmniejszają szczelność ręka wic, 

powodując wzrost penetracji płynów i 

drobnoustrojów.

background image

 

 

RĘKAWICE

Nie należy myć lub dezynfekować 

jednorazowych rękawic między kolejnymi 

pacjentami lub czynnościami wykonywanymi 

w laboratorium i powtórnie używać.

Środki powierzchniowoczynne stosowane do 

ich mycia oraz środki dezynfekcyjne mogą 

uszka dzać rękawice, zmniejszać ich 

szczelność, co powoduje wzrost penetracji 

płynów, i drobnoustrojów przez rękawice.

Po zdjęciu rękawic ręce należy umyć lub 

zdezynfekować 

background image

 

 

RĘKAWICE

Mimo że rękawice mogą być używane 
jako bariera ochronna w przypadku 
dużych zanieczyszczeń krwią i płynami 
ustrojowymi, to mycie i dezynfekcja rąk 
po ich zdjęciu są bardzo ważne, 
ponieważ przez niewidoczne 
uszkodzenia w rękawicach może 
nastąpić zanieczyszczenie rąk 
drobnoustrojami.

background image

 

 

RĘKAWICE

Rękawice medyczne nie są odporne na 
uszkodzenie przez ostre narzędzia, 
należy, więc zachować ostrożność przy 
posługiwaniu się igłami i ostrymi 
narzędziami. W czasie zabiegów 
chirurgicznych ponad 30% rękawic ulega 
uszkodzeniu (przebicie, przecięcie). 
Stosowanie dwóch par rękawic zwiększa 
bezpieczeństwo pracowników.

background image

 

 

background image

 

 

WYKAZ STANOWISK PRACY 
ORAZ SZCZEPIEŃ 
OCHRONNYCH WSKAZANYCH 
DO WYKONANIA 
PRACOWNIKOM 
PODEJMUJĄCYM PRACĘ LUB 
ZATRUDNIONYM NA TYCH 
STANOWISKACH

background image

 

 

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA 
ZDROWIA11 z dnia 3 stycznia 2003 r. w 
sprawie wykazu stanowisk pracy oraz 
szczepień ochronnych wskazanych do 
wykonania pracownikom podejmującym 
pracę lub zatrudnionym na tych 
stanowiskach

Na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z 
dnia 6 września 2001 r. o chorobach 
zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, 
póz. 1384) 

background image

 

 

L

p. 

Określenie stanowiska pracy 

Szczepienie 

ochronne 

stanowiska pracy, na których 

występuje narażenie na kontakt z 

materiałem biologicznym 

pochodzenia ludzkiego (krew i inne 

płyny ustrojowe oraz wydaliny i 

wydzieliny chorych) 

przeciw 

wirusowemu 

zapaleniu wątroby 

typu B 

2  stanowiska pracy, na których 

wykonywanie pracy związane jest z 

wyjazdami na obszary występowania 

zachorowań na wirusowe zapalenie 

wątroby typu A 

przeciw 

wirusowemu 

zapaleniu wątroby 

typu A 

3  stanowiska pracy przy usuwaniu 

odpadów komunalnych i nieczystości 

ciekłych lub konserwacji urządzeń 

służących temu celowi 

przeciw 

wirusowemu 

zapaleniu wątroby 

typu A 

background image

 

 

4  stanowiska pracy wymagające 

częstego kontaktu z glebą 

przeciw tężcowi 

5  stanowiska pracy przy usuwaniu 

odpadów komunalnych i nieczystości 

ciekłych lub konserwacji urządzeń 

służących temu celowi 

przeciw tężcowi 

6  osoby zatrudnione na stanowiskach 

związanych z obsługą osób 

przyjeżdżających z obszarów 

występowania błonicy lub osoby 

wyjeżdżające na te obszary 

przeciw błonicy 

7  stanowiska pracy w kompleksach 

leśnych na obszarach endemicznego 

występowania zachorowań na 

kleszczowe zapalenie mózgu 

przeciw 

kleszczowemu 

zapaleniu mózgu 

background image

 

 

8  stanowiska pracy związane z 

diagnostyką wścieklizny u zwierząt 

lub stanowiska pracy wymagające 

kontaktu z nietoperzami 

przeciw 

wściekliźnie 

9  stanowiska pracy na obszarach 

występowania zachorowań na żółtą 

gorączkę, jeżeli tak stanowią 

przepisy danego kraju 

przeciw żółtej 

gorączce 

10 

stanowiska pracy związane z 

diagnostyką duru brzusznego i 

innych schorzeń jelitowych oraz 

stanowiska pracy przy usuwaniu 

odpadów komunalnych i nieczystości 

ciekłych lub konserwacji urządzeń 

służących temu celowi 

przeciw durowi 

brzusznemu 

background image

 

 

Regulacje prawne

Zgodnie z Art. 207 i Art. 215 Kodeksu 
Pracy pracodawca jest zobowiązany 
chronić zdrowie i życie pracowników 
poprzez zapewnienie bezpiecznych i 
higienicznych warunków pracy przy 
odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć 
nauki i techniki, a w szczególności 
organizować pracę zapewniającą 
bezpieczne i higieniczne warunki jej 
wykonywania

background image

 

 

Regulacje prawne

Pracodawca zobowiązany jest w myśl Art. 
226 informować pracowników o ryzyku 
zawodowym, które wiąże się z 
wykonywaną pracą oraz o zasadach 
ochrony przed zagrożeniem. Ponadto, 
zgodnie z Art. 227 pracodawca 
zobowiązany jest stosować środki 
zapobiegające chorobom zawodowym i 
innym chorobom związanym z 
wykonywaną pracą, a w szczególności:  

background image

 

 

Regulacje prawne

utrzymywać w stanie stałej sprawności 

urządzenia ograniczające lub eliminujące 

szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska 

pracy oraz urządzenia służące do pomiarów 

tych czynników,  

przeprowadzać na swój koszt badania i 

pomiary czynników szkodliwych dla 

zdrowia,  

rejestrować i przechowywać wyniki tych 

badań i pomiarów oraz udostępnić je 

pracownikom.  

background image

 

 

Regulacje prawne-braki

Regulacje prawne, dotyczące ochrony 
pracowników przed zagrożeniami 
czynnikami biologicznymi, są w polskim 
prawie niepełne i znajdują się w wielu 
rozporządzeniach dotyczących 
bezpieczeństwa w różnych dziedzinach 
gospodarki.

background image

 

 

Regulacje prawne

W obowiązującym stanie prawnym organy 
nadzoru i kontroli nad warunkami pracy 
są mało skuteczne. Państwowa Inspekcja 
Pracy w sprawach czynników 
biologicznych ma niewiele do 
powiedzenia, może jedynie zwrócić uwagę 
na częstotliwość występowania chorób 
zawodowych i ryzyko związane z kilkoma 
biologicznymi czynnikami rakotwórczymi.

background image

 

 

    

Często  wystarczy wiedza i 

rozsądne zachowanie 

pracowników, aby w znacznym 

stopniu ograniczyć ryzyko. 

background image

 

 

W. Kapała, K. Brońska "Rola pielęgniarki 
w zapobieganiu zakażeń szpitalnych" 
opublikowanego w "Pielęgniarstwo XXI 
wieku" 2003, nr 5. 


Document Outline