TRAWIENIE I WCHŁANIANIE
Artur Bała, Łukasz Bereziak, Łukasz Bernat,
Mieszko Białas, Mateusz Blank, Łukasz
Grabarski,
Bartosz Kozłowski, Piotr Księżniakiewicz,
Matylda Szostak
TRAWIENIE I WCHŁANIANIE
Artur Bała, Łukasz Bereziak, Łukasz Bernat,
Mieszko Białas, Mateusz Blank, Łukasz
Grabarski,
Bartosz Kozłowski, Piotr Księżniakiewicz,
Matylda Szostak
TRAWIENIE
Trawienie – złożony proces enzymatycznego
przekształcenia wielkocząsteczkowych
związków chemicznych w prostsze, w celu ich
wchłonięcia i przyswojenia przez organizm.
W proces trawienia zaangażowanych jest
wiele mechanizmów i układów (hormonalny,
autonomiczny układ nerwowy), które w
skoordynowany sposób doprowadzają do
rozbicia składników pokarmowych do postaci,
która będzie zdolna do wchłaniania
(absorpcji) w przewodzie pokarmowym.
BIAŁKA
Trawienie białek
Rozpoczyna się w żołądku
Wstępnie białka przygotowywane
są do trawienia przez kwaśne
środowisko żołądka(HCL) które
denaturuje białka i zabija bakterie
oraz aktywuje pepsynogen do
pepsyny
Trawienie białek
Żołądkowa endopeptydaza –
pepsyna – hydrolizuje wiązania
utworzone przez aminokwasy
aromatyczne i dikarboksylowe
W żołądku występuje także
chymozyna ścinająca kazeinę
mleka do parakazeiny co umożliwia
jej trawienie przez pepsynę
Trawienie białek
Trzustkowe endopeptydazy i
egzopeptydaza działające w
dwunastnicy:
Endopeptydazy:
Trypsyna – rozbija wiązania utworzone
przez aminokwasy zasadowe
Chymotrypsyna - rozbija wiązania
utworzone przez aminokwasy pozbawione
ładunku np. aromatyczne
Trawienie białek
Elastaza - rozbija wiązania utworzone
przez małe aminokwasy np. glicyna,
seryna, alanina
Egzopeptydaza:
Karboksypeptydaza – działa na
C-końcowe wiązania peptydowe
uwalniając niskocząsteczkowe peptydy i
wolne aminokwasy
Trawienie białek
W jelicie występuje
aminopeptydaza atakująca N-
końcowe wiązania peptydowe oraz
specyficzne dipeptydazy (niektóre
znajdujące się w obrębie nabłonka
jelita) kończące proces trawienia
białek
Wchłanianie aminokwasów
Do wchłaniania aminokwasów
niezbędna jest witamina B6
W jelicie wchłaniane są tylko
L-aminokwasy
Aminokwasy transportowane są do
enterocytów przez specyficzne Na
+
zależne i niezależne transportery
Wchłanianie aminokwasów
Na
+
zależne:
Przenośnik dla aminokwasów
obojętnych,
Przenośnik dla fenyloalaniny i
metioniny
Swoisty przenośnik dla iminokwasów
– proliny i hydroksyproliny
Wchłanianie aminokwasów
Na
+
niezależne:
Przenośnik dla aminokwasów
lipofilnych(leucyna) i
obojętnych(fenyloalanina)
Przenośnik dla aminokwasów
zasadowych np. lizyna
WĘGLOWODANY
Trawienie węglowodanów
Podstawowe węglowodany
dostarczane w diecie to:
dwucukry do których zaliczamy
sacharozę i laktozę,
wielocukry do których zaliczamy
skrobię tj. amyloza – prosty łańcuch,
amylopektyna – łańcuch
rozgałęziony
monocukry – glukoza i fruktoza
Trawienie węglowodanów
Celuloza będąca innym wielocukrem
roślinnym znajduje się w diecie w
dużych ilościach. Organizm ludzki nie
ma jednak enzymów trawiących
celulozę, w związku z czym jest ona
wydalana.
Dzienne spożycie węglowodanów
wynosi 250 – 800 g, co stanowi 50 – 60
% diety.
Trawienie węglowodanów
Węglowodany, zanim ulegną wchłonięciu,
muszą zostać strawione do cukrów prostych
Trawienie skrobi rozpoczyna się w jamie
ustnej dzięki obecności -amylazy ślinowej
czyli tzw. ptialiny. Optimum pH dla tego
enzymu wynosi 6,7 i jego działanie
hamowane jest przez kwaśny sok żołądkowy
po przejściu pokarmu do żołądka.
Należy jednak podkreślić ze główne procesy
trawienia wielocukrów zachodzą w jelicie
cienkim.
Trawienie węglowodanów
W jelicie cienkim w trawieniu wielocukrów bierze
udział -amylaza trzustkowa która hydrolizuje
wiązania glikozydowe 1,4 , pozostawiając
nienaruszone wiązania 1,6 , a także końcowe
wiązania 1,4 i wiązania 1,4 za miejscami
rozgałęzień łańcucha.
W następstwie tego produktami końcowymi
trawienia przez a-amylazę są oligosacharydy, które
są trawione do cukrów prostych przez enzymy
nabłonka sztoteczkowatego jelita, takie jak maltaza,
laktaza czy sacharaza.
Końcowymi produktami trawienia węglowodanów są
fruktoza, glukoza i galaktoza.
Wchłanianie
węglowodanów
Produkty trawienia wchłanianie są z
jelita czczego do krążenia wrotnego w
postaci monosacharydów (glukozy,
mannozy, fruktozy, rybozy)
Oligosacharydy i disacharydy ulegają
hydrolizie przez enzymy rąbka
szczoteczkowego błony śluzowej jelita
cienkiego, w tym również przez amylazę
trzustkową absorbowaną przez
śluzówkę jelita
Wchłanianie
monosacharydów
Zachodzi w dwunastnicy i w górnym
odcinku jelita czczego
Odbywa się dwoma sposobami:
Transport aktywny (w obecności
gradientu stężeń)
Transport ułatwiony
Transport aktywny
Konfiguracja grupy hydroksylowej przy
węglu drugim powinna być identyczna z
występującą w glukozie
Obecność pierścienia piranozowego
Przy C5 musi występować grupa metylowa
lub jej pochodne
Wymagane są specjalne przenośniki
Energia pochodzi z hydrolitycznego
rozpadu ATP współdziałającego z pompą
sodową wyrzucającą jony Na
+
na zewnątrz
Przenośniki
Na
+
-zależny przenośnik (SGLT1) wiążący
w różnych miejscach glukozę i Na
+
i
przenoszący te substancje przez błonę
enterocytów
Jony Na
+
transportowane zgodnie z
gradientem stężeń
Glukoza transportowana w przeciwnym
kierunku do gradientu stężeń
Wchłanianie fruktozy
Odbywa się na zasadzie transportu
ułatwionego głównie przez przy udziale
transportera GLUT5
Wchłanianie wolniejsze od glukozy i
galaktozy
Mechanizmy wchłaniania ulegają
szybkiemu wysyceniu porównywalnemu z
wysyceniem glukozy
W komórkach nabłonka ulega szybkiemu
przekształceniu w glukozę i kwas mlekowy
Inhibitory wchłaniania
Ouabaina
Glikozyd nasercowy
Hamuje pompę sodową
Floryzyna
Hamuje resorpcje zwrotną glukozy
w kanalikach nerkowych
Zaburzenia wchłaniania
Biegunka (nie wchłonięte węglowodany
wywołują osmotyczne przesunięcie
nadmiaru)
Nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych
(flora bakteryjna rozkłada nie wchłonięte
węglowodany, co prowadzi do powstania
gazów – wodoru, metanu, dwutlenku)
Choroby (dziedziczny niedobór laktazy,
wtórny i pierwotny niedobór laktazy,
niedobór sacharazy itp…)
TŁUSZCZE
Trawienie tłuszczów –
Żołądek
Temperatura panująca w żołądku jest istotna dla
procesu przekształcania tłuszczów stałych zawartych
w pokarmach do postaci płynnej. Towarzyszy temu
powstawanie emulsji tłuszczowych, co wspomagają
ruchy perystaltyczne żołądka.
Sok
żołądkowy
zawiera
lipazę
“zołądkowa”
hydrolizującą triacyloglicerole złożone z kwasów
tłuszczowych o krótkich lub dłuższych lańcuchach.
Ponadto lipaza “ślinowa” może kontynuować swoje
dzialanie w żołądku dzięki obecnosci emulsji
tluszczowych (pomimo niskiego pH tresci żołądkowej).
Czas przebywania pokarmów w żołądku wynosi 2 – 4
h, może tu zostać strawione aż 30% spozytych
triacylogliceroli.
Trawienie tłuszczów –
Dwunastnica
W dwunastnicy kwaśna miazga pokarmowa zostaje
zobojętniona i pH staje się zasadowe. Jest to
uwarunkowane obecnością zasadowej żółci i soku
trzustkowego, co hamuje żołądkową pepsynę i pozwala
na działanie enzymów soku trzustkowego i jelitowego.
Sole
kwasów
żółciowych
wykazują
zdolność
zmniejszania napięcia powierzchniowego. Dzięki tej
właściwości kwasów żółciowych tłuszcze ulegają
zawieszeniu ( tworzą emulsje ), zaś kwasy tłuszczowe i
nierozpuszczalne w wodzie mydła - rozpuszczeniu.
Obecność żółci w świetle jelit wspomaga zarówno
trawienie jak i wchłanianie tłuszczów oraz witamin
rozpuszczalnych w tłuszczach.
Trawienie tłuszczów –
Dwunastnica
Żółć jest także ważną wydzieliną, z którą
wydzielane są nie tylko cholesterol i kwasy
żółciowe, ale także liczne leki, toksyny, barwniki
żółciowe oraz substancje nieorganiczne (Cu, Zn,
Hg).
Wolny cholesterol jest praktycznie
nierozpuszczalny w wodzie; dlatego też w żółci
występuje w micelach złożonych z
fosfatydylocholiny i soli kwasów żółciowych. Jeśli
jednak jego stężenie będzie zbyt wysokie to
będzie się krystalizował i nawet tworzył skupiska
nazywane kamieniami zółciowymi.
Trawienie tłuszczów –
Dwunastnica
Sok trzustkowy zawiera lipazę, która działa na
granicy fazy wodnej i tłuszczowej , utworzonych w
przewodzie
pokarmowym
przez
mechaniczne
wytrząsanie treści pokarmowej w obecności
produktów działania lipazy ślinowej i żołądkowej,
soli kwasów żółciowych, kolipazy (białko soku
trzustkowego), fosfolipidów i fosfolipazy A2 (też
występującej w soku trzustkowym).
Zarówno fosfolipaza A2, jak i kolipaza wydzielane są
w postaci zymogenów . Do ich aktywacji konieczna
jest hydroliza swoistego wiązania peptydowego
przez trypsynę. Aktywność fosfolipazy A2 zależy od
obecności jonów wapnia.
Trawienie tłuszczów –
Dwunastnica
Ograniczona hydroliza wiązania estrowego w pozycji 2
fosfolipidu przez fosfolipazę A2 sprawia, że lipaza
zostaje związana przez substrat na granicy faz i
zachodzi szybka hydroliza triacyloglicerolu.
Kolipaza, wiażąc się z faza graniczną złożona z soli
kwasów żółciowych, triacyloglicerolu i wody, stanowi
jakby kotwicę wysokiego powinowactwa dla lipazy.
W wyniku całkowitej hydrolizy triacyloglicerolu
powstają glicerol i kwasy tłuszczowe. Należy jednak
dodac, że odszczepienie drugiego i trzeciego kwasu
tłuszczowego od cząsteczki triacyloglicerolu jest coraz
trudniejsze.
Działanie hydrolityczne lipazy trzustkowej jest prawie
swoiste dla pierwszorzędowych wiązań estrowych.
Trawienie tłuszczów –
Dwunastnica
W czasie trawienia tłuszczów faza wodna lub
„micellarna” zawiera micelle o kształcie dysków i
liposomy złożone z soli kwasów żółciowych, nasycone
produktami lipolizy.
Ze względu na trudności hydrolizy drugorzędowego
wiązania estrowego w cząsteczce triacyloglicerolu,
dochodzi najpierw do odszczepienia kwasów
tłuszczowych w pozycji 1 i 3 i powstania 2-
monoacyloglicerolu. Kwas tłuszczowy tego związku
związany jest z glicerolem drugorzędowym wiązaniem
estrowym, musi on ulec, przed ostatecznym
odszczepieniem od glicerolu, izomeryzacji z
wytworzeniem pierwszorzędowego wiązania estrowego.
Trawienie tłuszczów -
Dwunastnica
Proces ten jest powolny, co sprawia, że 2-
monoacyloglicerole są głównymi produktami
końcowymi trawienia triacylogliceroli oraz że
mniej niż 1/4 spożytych tłuszczów jest całkowicie
rozkładana do glicerolu i kwasów tłuszczowych.
Estry cholesterolowe są rozkładane przez
hydrolazę estrów cholesterolowych (esterazę
cholesterolowa). Tak więc w jelitach wchłaniany
jest wolny cholesterol.
Fosfolipaza A2 działa na drugorzędowe wiązania
estrowe glicerolofosfolipdów co prowadzi do
powstania lizofosfolipidów.
Trawienie tłuszczów –
Sok jelitowy
Sok jelitowy wydzielany przez komórki
dwunastnicze Brunnera i jelitowe
Lieberkuhna zawiera enzymy
trawienne dla tluszczów są to:
fosfataza - usuwająca resztę fosforanową
fosfolipaza - rozkłada fosfolipidy do
glicerolu, kwasów tłuszczowych, kwasu
fosforowego i zasady (np. choliny)
Wchłanianie tłuszczów
Tworzenie miceli
micele są małymi kulistymi agregatami
zawierającymi ok. 20-30 cząsteczek lipidów
i sole żółciowe
sole żółciowe znajdują się na zewnątrz
miceli
cholesterol oraz witaminy rozpuszczalne w
tłuszczach znajdują się na zewnątrz
monoglicerydy i lizofosfatydy zwrócone są
końcami polarnymi na zewnątrz
Wchłanianie tłuszczów
Absorbcja lipidów i soli żółciowych z miceli
micele poruszają się wzdłuż powierzchni mikrokosmków,
umożliwiając zawartym w nich lipidom dyfuzję do
enterocytów przez błonę mikrokosmków
lipidy, cholesterol oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach
są usuwane z miceli w chwili kontaktu z mikrokosmkami
etapem ograniczającym absorbcję lipidów jest wędrówka
miceli z jelitowej miazgi pokarmowej na pow. mikrokosmków
sole żółciowe ulegają absorbcji w końcowej części jelita
krętego po uwolnieniu się od towarzyszących im lipidów
absorbcja soli żółciowych zachodzi w wyniku transportu
czynnego zależnego od gradientu stężeń dla jonów Na
+
Wchłanianie tłuszczów
Tworzenie chylomikronów przez enterocyty
we wnętrzu enterocytów strawione lipidy wchodzą do
gładkiej siateczki sarkoplazmatycznej, gdzie następuje
ich odtworzenie
2-monoglicerydy łączą się z kwasami tł., tworząc
trójglicerydy
lizofosfatydy łączą się z kwasami tł., tworząc
fosfolipidy
cholesterol ulega ponownie estryfikacji
odtworzone lipidy łaczą się tworząc chylomikrony w SER
chylomikrony wydostają się na zewnątrz w procesie
egzocytozy
powierzchnię chylomikronów pokrywają -lipoproteiny
Wchłanianie tłuszczów
transport lipidów do naczyń krwionośnych
po opuszczeniu komórki chylomikrony łączą się w
większe krople zależnie od ilości lipidów
większe krople tłuszczu dyfundują do naczyń
mleczowych, a stamtąd do krążenia wątrobowego
zanim miazga pokarmowa dotrze do środkowej
części jelita czczego większość tłuszczów jest
zresorbowana
reabsorpcja tłuszczów zachodzi gł. w dwunastnicy
WODA I ELEKTROLITY
Wchłanianie H
2
O
Wchłanianie wody z elektrolitami
zachodzi, gdy ilość substancji
przechodzącej ze światła jelita do
błony śluzowej (insorpcja)
przekracza tę przechodzącą w
kierunku odwrotnym (eksorpcja)
Czyli wydzielanie zachodzi gdy
Eksorpcja>insorpcja
Wchłanianie H
2
O
Wchłanianie wody wynosi:
Około 4,5 l/d w jelicie czczym
Około 3,0 l/d w jelicie krętym
Około 1,3 l/d w jelicie grubym
Około 0,2 l/d wydala się z kałem
Wchłanianie zachodzi wyłącznie przez pory w
błonie komórkowej (pory są największe w
jelicie czczym stąd tam najwięcej wody się
wchłania)
Transport wody przez błonę śluzową jest
zawsze procesem biernym i izoosmotycznym
Wchłanianie H
2
O
Bierny ruch wody w jelicie czczym
towarzyszy głównie czynnemu
transportowi substancji
organicznych tj. cukry i
aminokwasy
Bierny ruch wody w jelicie krętym
towarzyszy głównie czynnemu
transportowi jonów Na
+
Wchłanianie Na
+
Odbywa się w jelitach dwuetapowo
Wnikanie jonu do enterocytów
zachodzi na drodze dyfuzji ułatwionej
przy udziale transportera wspólnego
dla aminokwasów lub cukrów
Transport przez boczną i
przypodstawną błonę enterocytu jest
procesem czynnym, zachodzącym przy
udziale Na
+
,K
+
-ATP-azy
Wchłanianie K
+
Transport przez błonę śluzową w
jelitach zachodzi zgodnie z
gradientem stężeń i jest procesem
biernym
W górnej części jelita cienkiego wysokie
[K
+
] sprzyja biernemu transportowi do
enterocytów i dalej do ECF
W jelicie krętym i grubym transport K
+
zachodzi na zasadzie wymiany z Na
+
Wchłanianie Cl
-
Zachodzi zarówno drogą trans- jak i
paracelularną
Droga transcelularna zachodzi na
zasadzie wtórnego transportu
czynnego w błonie brzeżka
szczoteczkowego enterocytów i
obejmuje wymianę wchłanianego
Cl
-
z wydzielanym HCO
3-
Wchłanianie Ca
2+
Dobowe zapotrzebowanie na wapń wynosi
około 1000 mg. Wapń jest gromadzony
głównie w kościach.
Jest też niezbędny w takich procesach jak
krzepnięcie krwi,wewnątrzkomórkowe
przekaźnictwo,skurcz mięśni.
Wchłanianie wapnia zależy od jego zawartości
w jelitach i jego postaci fizykochemicznej
(rozpuszczalne sole wchłaniają się szybko).
Wchłanianie wapnia zachodzi w dwunastnicy i
górnej części jelita czczego.
Wchłanianie Ca
2+
Wchłanianie wapnia jest procesem czynnym
przebiegającym w dwóch etapach:
1. wnikanie wapnia do enterocytów(jest to proces
czynny)
2. przechodzenie do bocznych przestrzeni
międzykomórkowych(ma charakter dyfuzji)
Witamina D jest niezbędna do przebiegu obu
etapów wchłaniania. Jej aktywne metabolity
wzmagają w enterocytach syntezę białka
transportującego i wiążącego wapń. Parathormon
pobudza wchłanianie właśnie za pośrednictwem
1,25-(OH)
2
D
3
.
Wchłanianie Ca
2+
Wchłanianie wapnia jest zależne od jego
zapotrzebowania przez organizm i
oparte jest na zasadzie ujemnego
sprzężenia zwrotnego.Czynnikiem
regulującym zdolność resorpcyjną w
enterocytach jest stężenie wapnia w
osoczu.
Wchłanianie żelaza
Dobowe zapotrzebowanie na żelazo waha się
od 0,5 do 3,0 mg.Żelazo jest niezbędne do
syntezy hemoglobiny, mioglobiny,
cytochromów i innych enzymów.Całkowita
pula żelaza wynosi około 4 g.
Organizm utrzymuje dokładny bilans w
gospodarce żelazem,głównie poprzez
aktywną kontrolę procesów wchłaniania.
Przy nadmiarze żelaza w organizmie również
enterocyty zawierają go więcej i tracą
zdolność do dalszego wchłaniania.
Wchłanianie żelaza
Wchłanianie żelaza również odbywa się na
zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego.
Zachodzi w dwunastnicy i początkowym
odcinku jelita czczego.
Sole żelazawe(Fe
2+
) łatwiej wchłaniają się niż
sole żelazowe i po wniknięciu do enterocytów
przechodzą w żelazowe, aby połączyć się z
apoferrytyną w ferrytynę.
Żelazo hemowe wchłania się na drodze
endocytozy i w enterocytach zostaje
uwolnione przez enzymy lizosomalne.
Wchłanianie żelaza
Wolne żelazo w enterocytach łączy się z
apoferrytyną,albo jest transportowane przez
specjalny nośnik białkowy do płynu
zewnątrzkomórkowego,gdzie łączy się z
transferryną(polipeptyd transportujący żelazo).
W stanach niedoboru żelazo może być wchłaniane i
transportowane przez specjalne białko z jelita
bezpośrednio do osocza z pominięciem tworzenia
ferrytyny.
Gdy transferryna jest w pełni wysycona w stanach
nadmiaru żelaza w organizmie ferrytyna tworzy
śluzówkowy czop uniemożliwiający dalsze
wchłanianie.
Wchłanianie żelaza
Wchłanianie żelaza w jelitach wzmagają
następujące czynniki soku żołądkowego
jak: kwas solny,czynnik wewnętrzny i
specjalny czynnik stabilizujący.
Podobnie pobudzająco na wchłanianie
działają enzymy trzustkowe i
jelitowe,sprzężone sole żółciowe i
niektóre witaminy,zwłaszcza kwas
askorbinowy.
WITAMINY
Wchłanianie witamin
Większość witamin (wyj. B
6
)
wchłania się w jelitach, głównie w
dwunastnicy i w początkowym
odcinku jelita czczego
na drodze dyfuzji ułatwionej
przy udziale nośników
zgodnie z gradientem stężeń
Wchłanianie witamin
Tiamina
Czynny transport zależny od Na
+
Ryboflawina
Transport ułatwiony przy udziale soli
żółciowych
Niacyna
Czynny transport zależny od Na
+
Pirydoksyna
Zwykła dyfuzja
Wchłanianie witamin
Kwas foliowy
W pokarmach występuje w postaci
polimerów, które przed wchłonięciem
zostają rozłożone przez koniugazę
jelitową
Czynny proces wymagający tansporterów
Kwas askorbinowy
Głównie w jelicie krętym przy udziale
czynnego transportu z udziałem Na
+
Wchłanianie witamin – B
12
Wchłanianie:
Uwalnia się z połączeń z białkami w
żołądku
Wolna witamina może związać się z
czynnikiem wewnętrznym Castle’a lub z
hapokorryną wydzielaną w ślinie
W dwunastnicy hapokorryna jest
modyfikowana, a witamina wiąże się z
czynnikiem wewnętrznym wytwarzanym w
nadmiarze przez komórki okładzinowe
Wchłanianie witamin – B
12
Tranzyt kompleksu przez całą długość jelita
cienkiego
Wiązanie kompleksu IF-B
12
z receptorami w
brzeżku szczoteczkowym jelita krętego
(wymaga obecność Ca
2+
i pH>5,5
Wiązanie IF z receptorami komórek jelitowych
Transport witaminy z komórek do krążenia
wrotnego i do wątroby
Kompleks IF-B
12
jest bardzo trwały i
odporny na trawienia peptyczne i
degradację bakteryjną
Wchłanianie witamin –
A,D,E,K
Wymaga obecności miceli
utworzonych z soli żółciowych i
fosfolipidów
Witaminy zostają rozpuszczone w
tłuszczach i są transportowane do
powierzchni brzeżka
szczoteczkowego gdzie dyfundują
do enterocytów na zasadzie dyfuzji
Wchłanianie witamin –
A,D,E,K
Witamina A
Wchłania się biernie w postaci -karotenu i może
zachodzić niezależnie od stężenia soli żółciowych
Witamina D
Wchłania się biernie
Witamina E
Wnika do enterocytu za pośrednictwem miceli i dalej w
postaci chilomikronu przedostaje się do chłonki i do krwi
Witamina K
K
1
obecna w pokarmach wchłania się w procesie
wymagającym energii i nośników
K
2
pochodzenia bakteryjnego wchłania się biernie
Podsumowanie –
Wchłanianie w jelicie
cienkim
Wchłanianie w jelicie cienkim
Jelito czcze
Jelito kręte
-
glukoza i inne
monosacharydy oraz
niektóre disacharydy
-
MAG, FFA, glicerol i
cholesterol
-
Aminokwasy i peptydy
-
Witaminy, folian
-
Elektrolity, woda, żelazo,
wapń
-
kwasy żółciowe
-
witamina B12
-
Woda, elektrolity
JELITO GRUBE
Wydzielanie w jelicie
grubym
Błona śluzowa jelita grubego nie posiada
kosmków,ale wykazuje liczne krypty.
Nabłonek posiada liczne komórki
kubkowe (jednokomórkowe gruczoły
wydzielające śluz).
Stąd wydzielina jelita grubego obfituje w
śluz i ma niewielką objętość.
Odczyn tej wydzieliny jest alkaliczny i
zawiera m.in. jony K
+
,HCO
3-
,Na
+
,Cl
-
.
Wchłanianie w jelicie
grubym
Poza gromadzeniem i wydalaniem kału jelito
grube odgrywa ważną rolę we wchłanianiu
wody i elektrolitów (zatem uczestniczy w
gospodarce wodno-elektrolitowej)
Z około 1.5l/d treści wlewającej się przez
zastawkę krętniczo-kątniczą 90% wody i
elektrolitów ulega wchłonięciu.
Wchłanianie Na
+
zachodzi przeciwko
gradientowi elektrochemicznemu.
Aktywny transport Na
+
zachodzi głównie w
początkowym odcinku okrężnicy.
Wchłanianie w jelicie
grubym
Ponadto jelito grube wydziela jony K
+
i
jest to proces bierny,zgodny z
gradientem elektrochemicznym
utworzonym przez transport Na
+
Woda wchłania się w jelicie grubym
wyłącznie biernie.
Większość wody i elektrolitów wchłania
się w początkowym odcinku okrężnicy.
Wchłanianie w jelicie grubym
Istnieje pewna rezerwa pojemności
chłonnej okrężnicy(2-3 L/d),po której
nadmiar wody i elektrolitów jest
wydalany na zew.
Jelito grube wchłania również
amoniak,glukozę,aminokwasy,kwasy
tłuszczowe i niektóre witaminy
Aldosteron wzmaga wchłanianie Na
+
i
wydzielanie K
+
.
Bakterie w jelicie grubym
W jelicie grubym jest duża ilość bakterii
(E.Coli,Aerobacter aerogenes,Clostridium Welchii)
Pod wpływem bakterii w jelicie grubym odbywają
się procesy gnilne i fermentacyjne.
Węglowodany w procesie fermentacji ulegają
rozpadowi do kwasów tłuszczowych.Powstają
również gazy np.:metan,wodór,CO
2
.
Około 50% gazów pochodzi z połykanego
powietrza.Gazy te są wydalane lub wchłaniane do
krwi.
Bakterie w jelicie grubym
Bakterie jelita grubego są źródłem enzymów
rozkładających białka, skrobię, celulozę, tłuszcze
Produkty trawienia mogą ulec
wchłonięciu.Natomiast wolne aminokwasy
ulegają deaminacji i dekarboksylacji np.:
tryptofan przechodzi w indol,skatol,tryptaminę(nadają
woń kałowi),
histydyna-histaminę,
lizyna-kadawerynę,
ornityna-putrescynę,
tyrozyna-tryptaminę i parakrezol,
a cysteina jest źródłem H
2
S.
Bakterie w jelicie grubym
Niektóre drobnoustroje tworzą witaminy
Biotyna
kw.foliowy
kw.nikotynowy
wit.B
12
wit.K
W jelicie grubym powstaje również
NH
3
,który wchłania się do krążenia.
Jelito grube-skład kału
W skład kału wchodzi
75% wody
25% składników stałych,w których bakterie
stanowią 30%,wapń i fosforany 15%,ciała
tłuszczowe 5%,niestrawione resztki,a zwłaszcza
celuloza 40% i trudno strawne białko 10%.
Odczyn stolca jest od zewnątrz alkaliczny
dzięki obecności wodorowęglanów,a na
skutek fermentacji od wewnątrz-kwaśny.