Wstęp do psychopatologii-
pojęcia normy i patologii
psychologicznej
Wstęp do psychopatologii-
pojęcia normy i patologii
psychologicznej
Definicja pojęcia normalności
Zachowanie normalne
Model statystyczny
Wszyscy ludzie charakteryzują się
podobnymi cechami, różnią się tylko
natężeniem tych cech
Wielkość odchylenia od średniej
populacji , może być mierzona liczbą
odchyleń standartowych
Zachowanie normalne
odchylenie standardowe mówi, jak
szeroko wartości jakiejś cechy są
rozrzucone wokół jej średniej .
Im mniejsza wartość odchylenia tym
wielkości są bardziej zbliżone do
średniej.
K
rzywa gęstości rozkładu
normalnego przedstawiają
odsetek ludzi, którzy uzyskują
daną wartość IQ. (intelligence
quotient)
.
Zachowanie normalne
Ocenia się jaka jest wielkość
odchylenia konkretnego zachowania
od wartości przeciętnej w populacji
Zachowanie normalne
Znając normy ilościowe różnych cech
w populacji, możemy porównać z
nimi wyniki interesującego nas
człowieka i na tej podstawie uznać
go za zdrowego, lub zaburzonego
Jeżeli właściwości psychiczne
człowieka różnią się od właściwości
przeciętnych w danej populacji to jej
funkcjonowanie jest anormalne
Zachowanie normalne
Tego rodzaju model definiowania
normalności jest stosowany w
interpretacji wyników testów
psychologicznych.
anormalne nie zawsze znaczy
zaburzone(np. IQ>150)
Zachowanie
normalne -model
społeczno-kulturowy
Zachowanie normalne-zachowanie, które
jest zgodne z normami obowiązującymi w
danej kulturze
normami moralnymi ( nie zabijaj)
normami religijnymi (chodź w niedzielę do
kościoła)
normami etycznymi ( przysięga
Hipokratesa)
normami prawnymi (nie kradnij)
Zachowanie normalne
-model społeczno-
kulturowy
Zdrowe jest to co jest powszechne ,
typowe dla danej społeczności
W każdym społeczeństwie istnieją
określone wzory i normy społeczno
kulturowe ( jak postępować)
określone wartości społeczne ( co
jest ważne, do czego dążyć)
Zachowanie normalne
-model społeczno-
kulturowy
Osoba która łamie normy społeczno-
kulturowe, etyczne, lub prawne jest
nieprzystosowana społecznie, czyli
w ujęciu tego modelu przejawia
zaburzone zachowania
Zachowanie normalne
-model społeczno-
kulturowy
Model społeczno- kulturowy jest
modelem relatywistycznym.
To co określona kultura uznaje za
zdrowe w innych może zostać
uznane za zaburzone
Zachowanie normalne
-model społeczno-
kulturowy
np. Susto przewlekłe skargi na „utratę
duszy” spowodowane doświadczeniem
intensywnego przerażenia występujące u
ludów latynoamerykańskich.Przedłużający
się lek prowadzi do utraty zainteresowań,
braku łaknienia, utraty aktywności
W naszej kulturze objawy susto zostałyby
uznane za objawy zespołu stresu
pourazowego
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
„Cierpienie
Trudności w przystosowaniu się
Nieracjonalność i Dziwaczność
Nieprzewidywalność i utrata kontroli
Wyrazistość i niekonwencjonalność
Dyskomfort obserwatora
Naruszanie ideałów i norm moralnych
Im więcej z tych elementów jest obecnych
tym pewniejsze jest zaliczenie danego
zachowania do nienormalnych
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Cierpienie
Nie jest warunkiem wystarczającym do uznania
nienormalności zachowania(jeśli ktoś cierpi nie
musi zaburzony psychicznie- często cierpimy z
jakiegoś powodu)
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Nie jest warunkiem koniecznym,nie każde
zachowanie które uważamy za
nienormalne,wiąże się z cierpieniem (jeśli ktoś
jest zaburzony psychicznie nie musi cierpieć z
tego powodu)
-Urojenia wielkościowe
Okoliczności,którym towarzyszy cierpienie
,decydują decydują o tym czy będzie ono
postrzegane jako normalne,czy nienormalne
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Trudności w przystosowaniu się
Ocena przystosowania
W jakim stopniu dane zachowanie zapewnia
dobre funkcjonowanie człowieka
- zdolność do pracy i
- utrzymywania satysfakcjonujących
kontaktów z innymi ludźmi
W jakim stopniu służy dobru społeczeństwa
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Nieracjonalność i dziwaczność
Zachowanie człowieka ,wydaje się
pozbawione sensu
- naprzemienne objadanie się i
wymiotowanie w bulimii
- urojenia prześladowcze
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Nieprzewidywalność i utrata kontroli
Zachowanie innych ludzi cechuje pewna
stałość,dzięki czemu możemy
przewidywać ich reakcje w rożnych
sytuacjach. Oczekujemy także że ludzie w
znaczny stopniu kontrolują samych siebie
Jeśli ktoś zachowuje się w sposób
nieprzewidywalny przeraża to nas
- zaburzenie afektywne dwubiegunowe
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Wyrazistość i niekonwencjonalność
Ludzie akceptują i uważają za
konwencjonalne takie zachowania jakie
sami chcieliby przejawiać
To co w danym społeczeństwie,uważa się
za konwencjonalne i akceptowane jest
zmienne
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Sama rzadkość zachowania nie
świadczy o patologii
-IQ>145
Zachowania rzadkie i niepożądane
są uznawane za nienormalne
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Dyskomfort obserwatora
Dyskomfort powstaje gdy mamy do
czynienia z osobą łamiącą niepisane
zasady postępowania
Np. załatwianie czynności
fizjologicznych poza toaletą
samookaleczanie się
Kryteria
„nienormalności”wg
Rosenhana i
Seligmana
Naruszanie ideałów i norm
moralnych
Nienormalne jest zachowanie,które
jest wbrew temu co uważa się za
normy moralne i ideały
postępowania poprawnie myślących
i słusznie postępujących ludzi
Współczesne modele
wyjaśniające powstawanie
zaburzeń psychicznych
biomedyczny
behawioralny
poznawczy
psychodynamiczny
humanistyczny
systemowy
Model biomedyczny
Zaburzenie psychiczne jest chorobą mózgu
Istnieją fizyczne przyczyny zaburzeń psychicznych
Mogą to być
czynniki infekcyjne,
przyczyny genetyczne
przyczyny biochemiczne
przyczyn neuroanatomiczne
Po odkryciu etologii choroby stosowanie
biologicznych metod leczenia
Model biomedyczny
Związek czynników infekcyjnych z
chorobami psychicznymi
Porażenie postępujące
U pacjentów cierpiących na tę dolegliwość
obserwowano urojenia wielkościowe
ociężałość umysłową, zaburzenia pamięci
a w zaawansowanej fazie choroby paraliż i
śmierć.
Model biomedyczny
Szukając przyczyn tej choroby wykazano
że jest ona następstwem wcześniejszego
przechorowania kiły . Przetrwałe krętki
kiły mogą powodować wystąpienie
porażenia postępującego.
Po znalezieniu właściwej przyczyny
porażenia postępującego,dosyć szybko
udało się znaleźć na nie lekarstwo.
W 1908 r odkryto salwersan,związek
arsenu,który niszczył krętki kiły
Model biomedyczny
Związek czynników genetycznych z
chorobami psychicznymi
Schizofrenia
W badaniach bliźniąt z których jedno cierpi
na schizofrenię,prawdopodobieństwo ze
drugie będzie chore wynosi
- 50% -bliźnięta jednojajowe,
- 10% bliźnięta dwujajowe
- w całej populacji częstość występowania 1%
Model biomedyczny
Związek czynników
neuroanatomicznych z
chorobami psychicznymi
zaburzenia psychiczne mogą być
związane z nieprawidłową budową
mózgu
- zmiany otępienne są związane z
uszkodzeniem tkanki mózgowej
Model psychodynamiczny
Przekonanie ze siły psychologiczne
świadome i nieświadome wpływają
na funkcjonowanie psychiki
człowieka
Wewnętrzne siły,pragnienia i motywy
często wchodzą w konflikt np.
człowiek nie może zaspokoić swoich
pragnień bo nie pozwala mu na to
sumienie.
Model psychodynamiczny
Zaburzenia
są
rezultatem
nierozwiązanych
konfliktów
w
rozwoju
dziecka,
szczególnie
związanych z panowaniem nad
popędami
Model psychodynamiczny
Gdy konflikt
- jest dobrze rozwiązany człowiek
rozwija się i nabiera energii
- gdy źle ,lub wcale nierozwiązany
pojawiają się problemy
psychologiczne
Model behawioralny
Organizm jest kształtowany przez
środowisko w którym żyje
zaburzenia są wyuczone
Przyczyną zaburzeń psychicznych
jest przyswojenie sobie
nieprzystosowawczych nawyków
Model behawioralny
Zaburzenie sprowadza się do
objawów
Terapię sprowadza się do
zlikwidowania objawów i nauczeniu
się nowych bardziej
przystosowawczych sposobów
zachowania
Model behawioralny
Niekorzystne nawyki emocjonalne
zostały wytworzone na zasadzie
związku pomiędzy bodźcem
warunkowym,a bezwarunkowym
wcześniej obojętny bodziec
bezwarunkowy wywołuje obecnie
reakcję warunkową,czyli wyuczony
stan emocjonalny np. fobię
Model behawioralny
Metody terapeutyczne oparte na
warunkowaniu klasycznym
systematyczna desensytyzacja lub
zanurzanie skutecznie wygaszają
niektóre fobie
Metody terapeutyczne oparte na
warunkowaniu sprawczym takie jak
wzmacnianie pozytywne,wybiórcze czy
wygaszanie stosowane są w leczeniu
anoreksji i autyzmu
Model poznawczy
Przyczyny zaburzeń psychicznych tkwią w
złych wzorcach, schematach poznawczych
Teoria Becka
Zachowanie człowieka jest wyznaczone
przez typ informacji,która dociera do
niego z zewnątrz,oraz przez to jak on tę
informację przekształca i interpretuje
Model poznawczy
zaburzenia psychiczne są następstwem
nieracjonalnych
schematów,pojawiających się pod
postacią automatycznych myśli,które
zawierają interpretację zdarzeń,własnego
zachowania.
U danego człowieka takie stwierdzenia
powtarzają się niezależnie od sytuacji
odbierane są jako trafne i rzeczywiste
Model poznawczy
Wg Becka chorzy na depresję
Minimalizują jakiekolwiek pozytywne
osiągnięcia
Wyolbrzymiają problemy
Polaryzują zagadnienia (dzielą
sytuacje na czarne i białe
Stosują zbytnie uogólnianie
Model poznawczy
W terapii podważa się nieracjonalne
przekonania pacjenta i skłania się do
działań wynikających z bardziej
racjonalnych przekonań
Model humanistyczny
Zaburzenia są wynikiem niemożliwości
zrealizowania własnego Ja
Gdy rozwój dziecka odbywa się zgodnie z
jego naturą to wyrośnie z niego osoba
szczęśliwa i zdrowa psychicznie
Gdy najbliższe otoczenie stłumi osobowość
dziecka niewystarczająco ją akceptując
dziecko może przejawiać zaburzenia
emocjonalne
Model humanistyczny
Wg psychologów humanistycznych
lęk i depresja to emocje powstające
w wyniku ograniczania przez
społeczeństwo popędu człowieka do
samorealizacji
Model humanistyczny
Strach przed wyrażeniem swojej
osobowości zmusza człowieka do
akceptacji ograniczających
zachowań, konsekwencją tego jest
lęk i depresja
Model humanistyczny
W terapii humanistycznej pracuję się
nad wyzwoleniem leczniczych
sil,które potencjalnie tkwią w
osobowości każdego pacjenta
W terapii pacjent ma szanse
doświadczyć bezwarunkowej
akceptacji i empatii ze strony
terapeuty
Model humanistyczny
Dzięki temu że pacjent ma poczucie
że jest akceptowany i
zrozumiany,jest w stanie uświadomić
sobie a później także zaakceptować
wcześniej tłumione uczucia.
Akceptacja wcześniej tłumionych
uczuć jest czynnikiem leczącym
Model systemowy
zaburzenia wynikają ze złych relacji
rodzinnych
Model ten wywodzi się z systemowej
terapii rodzin
Twórcy tego modelu uważają że
członkowie rodziny nie są chorzy
psychicznie,tylko manifestują symptomy
nieadekwatnie funkcjonujących systemów
rodzinnych
Model systemowy
W podejściu systemowym każda rodzina
to system ze specyficznymi sposobami
komunikowania ( wzorcami transakcji)
się,które określają kto,kiedy, do kogo i w
jaki sposób ma się odnosić.
Zmiany w funkcjonowaniu jednego z
członków rodziny pociągają za sobą
zmiany u pozostałych osób w rodzinie i
zmiany funkcjonowania całego systemu
rodzinnego
Model systemowy
Poszczególni członkowie rodziny
mogą tworzyć subsystemy-
podsystem rodzicielski,podsystem
dziecięcy
Podsystemy są oddzielne od siebie
granicami- niewidzialnymi
barierami,regulującym liczbę
kontaktów z innymi
Model systemowy
Diagnozie i terapii powinna podlegać
cała najbliższa rodzina osoby
zaburzonej
Nie można zrozumieć zaburzonego
zachowania osoby,jeśli nie pozna się
zasad funkcjonowania jej całego
systemu rodzinnego
Model systemowy
W terapii określa się znaczenie objawów
występujących u człowieka,dla
funkcjonowania systemu rodzinnego
Diagnoza ma odpowiedzieć na pytania:
Jak przebiegają interakcje w rodzinie
Jakie subsystemy funkcjonują w rodzinie i
jakimi granicami są otoczone
Jakie korzyści przynosi rodzinie utrzymywanie
się objawów zaburzonego zachowania
Model systemowy
W terapii dąży się do stworzenia efektywnej
struktury rodziny
Ma ona być hierarchiczna,rodzice powinni mieć
miejsce na szczycie hierarchii
Małżonkowie powinni współdziałać i wzajemnie
się wspierać
Granie pomiędzy subsystemami
rodzicielskim a dziecięcymi powinny być jasne(
wzajemne zrozumienie i wspierane z
zachowaniem odrębności w zakresie własnego
terytorium,czasu i autonomii)