Kokaina i jej
Kokaina i jej
metabolity
metabolity
Kokaina i jej
Kokaina i jej
metabolity
metabolity
Kokainowiec
Czerwik kokainy, krzew kokainy, Erytroxylon cocca
L., krzew krasnodrzewu
Zawiera wiele alkaloidów, z których kokaina jest
najbardziej znanym i klasycznym alkaloidem
tropanowym o działaniu typowo narkotycznym
Krzew podobny do tarniny
Uznawany przez Indian za drzewo święte
Występuje w Ameryce Południowej głównie w Peru i
Boliwii, a także w innych krajach tropikalnych
Farmakologicznie silniej działa odmiana lewoskrętna,
odmiana prawoskrętna tzw. pseudokokaina
występuje w liściach w niewielkich ilościach
Historia zastosowania
Indianie w celach obrzędowych, podczas dalekich
wypraw
Zastosowanie w celach medycznych, znieczulenia
miejscowe
Leczenie uzależnienia morfinowego
Rozrywka – Zygmunt Freud
Środek na ból zęba, głowy, napoje, papierosy,
czekolada
Napój- „Vin Mariani” stosowany przez premierów,
szlachtę i papieży
Coca-cola
Uzależnienie związane ze stosowaniem czystej kokainy
zamiast żucia liści czy przyjmowania ich ekstraktu
Kokaina
Synonimy: benzoilometyloekgonina,
metylobenzoiloekgonina
Nazwy slangowe: koka, koks, gram, porcja, śnieg, charlie,
biała dama, witamina C
Postacie:
wyizolowana z liści kokaina jest bezbarwnym
krystalicznym proszkiem o gorzkim smaku, trudno
rozpuszczalnym w wodzie
jako lek miejscowo znieczulający i narkotyk używany jest
chlorowodorek kokainy- biały, krystaliczny proszek dobrze
rozpuszczalny w wodzie
„crack”- krystaliczna postać wolnej zasady kokainy- ma
postać białych kawałeczków przypominających płatki
mydlane lub jasnobrązowych kuleczek pakowanych często
do fiolek
Drogi przyjmowania kokainy
Przyjmowana jest zazwyczaj wziewnie do nosa, gdzie jest
wchłaniana przez śluzówkę i niemal natychmiast wywołuje wpływ
na ośrodki przyjemności w mózgu (po pewnym czasie dochodzi
do uszkodzenia przegrody nosa i martwicy)
Bywa też wcierana w dziąsła lub w środek małżowiny usznej
Podawana doustnie działa znacznie słabiej, jednocześnie
znieczulając błonę śluzową żołądka i znosząc w ten sposób
uczucie głodu
Stosowana na błonę śluzową języka powoduje porażenie
zakończeń smakowych
Kokaina jest także palona poprzez dodanie jej do papierosów lub
do skrętów z marihuany
Iniekcje (zastrzyki) należą raczej do rzadkości
Pasta kokainowa (siarczan kokainy) jest pierwotnym produktem
w procesie otrzymywania kokainy z liści koki. Środek ten jest
zażywany wyłącznie poprzez palenie, a zawarte w nim
substancje wykorzystywane w procesie przetwarzania liści, mogą
w poważnym stopniu uszkodzić płuca
Crack– można go palić w fajce wodnej lub specjalnie
wydrążonych tulejkach, albo wdychać opary cracku
podgrzewanego na łyżce lub kawałku folii aluminiowej
Działanie
Wywołuje zespół sympatykomimetyczny
Hamuje wychwyt zwrotny NA przez neurony
ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego,
co powoduje:
Silny skurcz naczyń krwionośnych i wzrost
ciśnienia tętniczego krwi
Rozszerzenie źrenic
Rozkurcz mięśniówki oskrzeli
Zahamowanie perystaltyki przewodu
pokarmowego
Zahamowanie wydzielania śliny
Działanie cd.
Hamowanie wychwytu zwrotnego dopaminy w mniejszych
dawkach powoduje:
Pobudzenie psychoruchowe
Uczucie euforii i omamy
W większych dawkach:
Depresja ośrodka oddechowego w pniu mózgu
Pobudzenie rec. Beta na obwodzie co powoduje:
Dodatni efekt chronotropowy, dromotropowy i inotropowy
Wzrost ciśnienia tętniczego krwi i zaburzenia rytmu serca
Miażdżyca, choroba wieńcowa i niewydolność mięśnia
sercowego
Nadczynność tarczycy
Wygląd i zachowanie osób
używających
nadpobudliwość i wzmożona aktywność
gadatliwość
wychudzenie, osłabienie
diametralna zmiana zachowania
niepokój psychoruchowy
zachowania agresywne
rozszerzone źrenice, słabo reagujące na światło
katar (w przypadku używania poprzez śluzówki
nosa), bladość twarzy
czerwony nos z krostkami i objawami egzemy
(zaczerwieniona, łuszcząca się skóra,
swędzenie)
Wchłanianie
Podanie kokainy doustnie powoduje pojawienie
się stężenia max. Po ok. 1h. (ma znaczenie w
przypadku osób przemycających kokainę w
przewodzie pokarmowym- tzw. Boby packers)
Szybkie przechodzenie do płodu
Podanie donosowe max. stężenie we krwi
pojawia się po ok. 50-60 min.
Czas osiągnięcia stężenia max. W przypadku
palenia kokainy jest porównywalny z czasem
po podaniu dożylnym i wynosi ok. 5 min
Łatwo przechodzi przez OUN osiągając po 15
min. znacznie większe stężenie niż we krwi
Metabolizm
Posiada kilkanaście metabolitów
W moczu ilość metabolitów maleje w szeregu od
benzoiloekgoniny (30-90%) estru metylowego
ekogoniny, ekgoniny, kokainy, norkokainy do
kokaetylenu
Spontaniczna hydroliza kokainy do benzoiloekgoniny
odpowiada za powstawanie znacznie większej części
tego metabolitu niż procesy enzymatyczne przy
udziale karboksyesteraz
Podczas hydrolizy uwalnia grupę metylową, co
prowadzi do powstania benzoiloekgoniny, dalsza
hydroliza prowadzi do powstania ekgoniny i kwasu
benzoesowego
Przy jednoczesnej obecności etanolu i kokainy
dochodzi do transestryfikacji i powstania kokaetylenu
bardziej toksycznego dla serca i mózgu niż kokaina
Wydalanie
Szybko eliminowana z organizmu
Klirens wynosi 2l/min
Okres połowicznego wydalania 0,5-4h, u
noworodków – 11-12 h
Okres połowicznego wydalania benzoiloekgoniny
i estru metylowego ekgoniny jest dłuższy niż
kokainy i wynosi odpowiednio 6 i 4h
Kokaetylen ma dłuższy okres połowicznego
wydalania niż kokaina
Największe ilości kokainy wydalane są z
organizmu w ciągu 5-6h od jej przyjęcia, a
całkowite wydalanie może trwać kilka dni
Materiał do badań
Mocz
Krew
Włosy
Paznokcie
Skóra po wkłuciach
Materiał pośmiertny
Stężenie w płynach ustrojowych i
tkankach
Dawka toksyczna we krwi ok. 200 ng/ml, we krwi
większe stężenia metabolitów niż kokainy
Stężenie kokainy we włosach uzależnionych wynosi 1-
5 ng/ml, jej metabolity są wykrywane w mniejszym
stopniu
W przypadku zatruć śmiertelnych stężenie kokainy w
wątrobie wynosi 7 mikrog/kg, a w sercu 6 mikrog/kg,
natomiast benzoiloekgoniny w wątrobie 21 mikrog/kg
Stężenie benzoiloekgoniny w moczu znacznie
przewyższa stężenie kokainy i wynosi ok. 10mg/ml,
jednak w przypadku nagłej śmierci, stężenie kokainy
może być wyższe niż BE
Sposoby oznaczania i
badania
Ilościowe oznaczenie kokainy przeprowadza się
metoda chromatografii gazowej lub
cienkowarstwowej
Metodami tymi wykrywa się również kokainę w
tabaczkach
Badania dodatkowe:
Morfologia, elektrolity, BUN/kreatynina, glukoza,
troponina
Badanie moczu
EKG i monitorowanie rytmu serca, prześwietlenie
klatki piersiowej
Przykładowe publikacje analizy
materiału
(na podstawie sekcji zwłok 35-letniego mężczyzny)
Materiał sekcyjny potraktowano rutynowo (krew, żołądek
z treścią, fragment wątroby i nerki)
Próbki odbiałczono met. siarczanowo-amonową
Zastosowano ekstrakcję ciągłą typu ciecz-ciecz, eterowo-
kwaśną i chloroformowo alkaliczną
Oznaczenie wykonano met. chromatografii
cienkowarstwowej (TLC), spektrofotometrii w nadfiolecie
(UV) i wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC)
Potwierdzenie Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie
met. chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią
masową wykazały w ekstrakcie z żołądka obecność
kokainy i BE, a ponadto w małych ilościach EME,
norkokainę i etylobenzoiloekgoninę
Cd.. Wnioski
Kokaina jest stabilna w środowisku kwaśnym, w
środowisku alkalicznym w miarę upływu czasu
rozkłada się do BE
Jest mało stabilna w tkankach i płynach
biologicznych
Mittlemen i Wetli wykazali na podstawie badań
26 osób, że jest brak zależności stężenia
śmiertelnego i sposobem przyjęcia kokainy (0,1-
20,9 mikrog/ml po iniekcji dożylnej i 0,6-16,6
mikrog/ml po zastosowaniu tabaczki). Stężenie w
narządach wewnętrznych zmarłych osób
zatrutych wynosi 0,1-51,3 mikrog/g w wątrobie,
10,2-58 mikrog/g w nerce
Na tej podstawie rozpoznano ostre doustne
zatrucie kokainą
Test kontroli oznaczania środków uzależniających
we włosach jako miernik jakości analizy
toksykologicznej
Światowe Towarzystwo Badania Włosów w 2004 roku po
raz czwarty było organizatorem testu kontroli jakości
wyników analizy środków uzależniających we włosach
Do testu przystąpiło 23 laboratoria toksykologiczne, w tym
Pracownia Toksykologii Katedry Medycyny Sądowej CM UJ
Przysłano do analizy pięć próbek włosów celem
oznaczenia w nich ksenobiotyków - kokainy i jej
metabolitów (benzoiloekgoniny, kokaetylenu) oraz innych
Uzyskano pozytywne wyniki we wszystkich grupach
oznaczanych ksenobiotyków
Do analizy badanych próbek zastosowano metodę
chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową
spektrometrią mas w opcji chemicznej jonizacji pod
ciśnieniem atmosferycznym (LC-APCI-MS-MS) i
chromatografii gazowej sprzężonej z tandemową
spektrometrią mas (GC-EI-MS-MS) z jonizacją elektronową
Cd.. Wnioski
Włosy należy pobrać z potylicznej okolicy głowy
w okolicy karku
Zastosowano 5 próbek włosów poddanych
segmentacji na 1 cm kawałki i oznaczonych od
A-E
A i D wolne od narkotyku, w próbkach B, C i E
oznaczono kokainę i benzoiloekgoninę, w próbce
B i C stwierdzono śladowe ilości kokaetylenu
Sposób izolacji włosa jest bardzo skomplikowany
Analizy próbki włosów muszą być poparte
innymi badaniami
Włosy dostarczają informacji o dłuższej historii
używania narkotyku
Ogólne Postępowanie w zatruciu
Płukanie żółądka lub wywołanie
wymiotów
Silne pobudzenie psychomotoryczne
zwalczać krótko działajacymi
barbituranami lub beznzodiazepinami
(Relanium)
W razie potrzeby stosować tlenoterapię
lub sztuczne oddychanie
Bibliografia
1)
„Podstawy Tosykologii”- pod red prof. dr. hab. J.K.Piotrowskiego,
wyd. drugie, WNT Warszawa, Warszawa 2008, s. 392-393
2)
„Zarys toksykologii klinicznej”- pod red J. Pacha, wyd.1., WUJ,
Kraków 2009, s. 405-407
3)
„Toksykologia Współczesna”- pod red W. Seńczuka, wyd. 1.
(dodruk), PZWL, Warszawa 2006, s. 303, 328-330, 815
4)
„Toksykologia”- pod red W.Seńczuk, wyd. IV, PZWL, Warszawa
2002, s. 414-415
5)
„Farmakologia Kliniczna”- M. Wielosz, wyd. Czelej, Lublin 2001,
strona 603
6)
„Podstawy Farmakologii” pod red. prof. dr. hab. A. Danysza i prof.
dr. hab. Z.Kleinroka, Volumed, Wrocław 1996, s. 902
7)
„Test kontroli oznaczania środków uzależniających we włosach
jako miernik jakości analizy toksykologicznej”- S. Rojek, M. Kłys,
M. Ścisłowski, Arch. Med. Sąd. 2005: 55 (3) s.195-205
8)
„Śmiertelne zatrucie kokainą”- M.Kiszka, Arch. Med. Sąd. 2001:
51 (3) s.279-286
9)
Strona internetowa:
http://narkotyki.esculap.pl/kokaina.htm