Analiza wybranych koncepcji w odniesieniu do 

obszaru działania administracji publicznej

Jest aktem wyboru między różnymi 

alternatywami. Stanowi istotny instrument 
sterowania procesami społeczno-
gospodarczymi. 

Możemy traktować decyzję jako akt woli 

administracji publicznej, którego celem jest 
organizowanie społeczeństwa.

Decyzja rozstrzyga często o sprzecznych 

interesach, które są obiektywnym zjawiskiem 
w życiu społeczności ludzkich.

Jest to podmiot podejmujący decyzję, 

czyli podmiot, posiadający kompetencję 
do wyboru alternatywy. 

Pojęcie to można utożsamiać nie tylko z 

osobą, podejmującą decyzję, ale także z 
pewną strukturą organizacyjną, którą 
może być organ kolegialny lub aparat 
pomocniczy (np. urząd gminy, 
wojewody, ministerstwo)



Materialnej- ma odpowiednią wiedzę, 
informacje, aby przygotować projekty 
decyzji



Formalnej- dokonuje wyboru określonego 
projektu

Współdziałanie decydentów o tych rodzajach kompetencji 

jest zjawiskiem naturalnym w działaniu współczesnej 
administracji publicznej, która podejmuje rozstrzygnięcia 
o skomplikowanym charakterze. 



Zinstytucjonalizowane i sformalizowane – prawo 
(system norm ogólnych i abstrakcyjnych) oraz normy 
organizacyjne określające funkcjonowanie różnych 
instytucji i przez nie stanowione, i normy zwykle w 
statutach i regulaminach organizacyjnych



Niezinstytucjonalizowane i niesformalizowane - 
pozostałe normy społeczne, normy które są 
wytworem masowych i żywiołowych procesów w 
grupach uformowanych naturalnie (normy moralne, 
zwyczajowe, obyczajowe, normy wiedzy, zasady 
współżycia społecznego)

Polega na ustalaniu konsekwencji 

prawnych na podstawie norm prawa 
obowiązującego(ogólnych a także 
abstrakcyjnych) której efektem jest 
decyzja stosowania prawa(norma 
indywidualna i konkretna)

Zakres luzu decyzyjnego, z jakiego 

korzystają organy podejmujące decyzję 
stosowania prawa zostaje wyznaczony 
w ogólnym przypadku przez 
prawodawcę w procesie stosowania 
prawa.

 Podstawowe problemy, z jakimi styka się 

podmiot podejmujący decyzje 
stosowania prawa (organ sądowy i 
organ administracji publicznej – 
człowiek lub grupa ludzi, a także 
kierownicy wielu organizacji, które nie 
są organami państwa np. rektor szkoły 
wyższej) przedstawia decyzyjny model 
stosowania prawa wg. J.Wróblewskiego



Dwa decyzyjne modele teoretyczne 
tworzenia prawa



Model racjonalnego tworzenia prawa

To model informacyjno-decyzyjny. 

Obejmuje prawodawstwo jako proces 
przekształcania informacji, abstrahując 
od tego, jakie stadia tego procesu 
można wyodrębnić oraz jakie podmioty 
mogą brać w nim udział. 

Jest to model proceduralno- decyzyjny, i 

kładzie on nacisk na faktycznie przyjęte 
procedury tworzenia prawa w procesie 
decyzyjnym. 



Wskazuje problemy, jakie powinien 
rozstrzygnąć prawodawca (decydent), 
jeżeli jego działanie ma być racjonalne. 

1.

 określenie celu działalności prawotwórczej 

2.

Ustalenie potencjalnych środków 
wykonania celu

3.

Ustalenie potencjalnych środków prawnych 
realizacji celu

4.

Wybór określonego środka prawnego

5.

Ustalenie formy regulacji prawnej 

6.

Ustanowienie obowiązujących przepisów 
prawa

1)

Ustalenie, jaka norma obowiązuje w 
znaczeniu dostatecznie precyzyjnym dla 
podjęcia decyzji

2)

Uznanie określonego faktu za udowodniony 
oraz ujęcie go w języku stosowanej normy

3)

Subsumpcja faktu uznanego za udowodniony 
pod stosowaną normę

4)

Wiążące ustalenie konsekwencji prawych 
faktu uznanego za udowodniony na 
podstawie danej normy



Po pierwsze pojęcie to można ograniczyć do 
ostatniego etapu procesu stosowania prawa, 
a więc do luzu wyboru konsekwencji. Pogląd 
taki wyraża m.im. M. Król, która stwierdza, 
że luz decyzyjny ”jest zakresem swobody w 
danej sytuacji decyzyjnej i polega na 
prawnej możliwość dokonania wyboru 
jednego wariantu działania spośród 
określonego zbioru działań , wyznaczonego 
przez stosowaną normę prawną”



Po drugie, wąskie rozumienie luzu 
decyzyjnego dobrze odpowiada 
przyjętym pojęciom decydowania i 
decyzji.



 walidacyjny- dotyczy zakresu 
swobody, jaki ma organ stosujący 
prawo w ustaleniu obowiązywania 
stosowanej normy prawnej.



Interpretacyjny- związany jest z 
ustaleniem znaczenia normy budzącej 
wątpliwości, czyli z wykładnią 



Dowodowy- wiąże się z ustaleniem 
stanu faktycznego, z faktami 
dotyczącymi sprawy



Luz wyboru konsekwencji (luz 
decyzyjny sensu stricto)- polega na 
swobodzie przy wyborze konsekwencji 
prawnych faktu sprawy, uznanego za 
udowodniony na podstawie stosowanej 
normy prawa

Wróblewski konsekwentnie wyróżnia 4 rodzaje 

szeroko rozumianej decyzji stosowania prawa:

1.

Decyzję walidacyjną

2.

Decyzję interpretacyjną

3.

Decyzję dowodową

4.

Decyzję wyboru konsekwencji

Ujęcie to wskazuje głębokość procesu stosowania prawa i 

podkreśla, że składa się on z wielu decyzji cząstkowych, 
podejmowanych w poszczególnych etapach. 

 

1. Pierwszy polega na tym , że norma 

prawna wyznacza jedną konsekwencję 
prawną. 

W tym przypadku decyzja jest tzw. 

Decyzją związaną. Podmiot 
podejmujący decyzję nie ma, ale może, 
jedynie w tym etapie stosowania 
prawa, możliwość dokonania wyboru. 

2. Drugi sposób polega na tym, że norma 

prawna wyznacza pewien rodzaj luzu 
decyzyjnego, w postaci szeregu możliwych 
konsekwencji prawnych, spośród których 
podmiot podejmujący decyzje powinien 
dokonać wyboru jednej z nich. 

Norma ta określa luz decyzyjny pierwszego 

stopnia. Decydent dokonuje jednak wyboru 
w zasadzie sytuacji obowiązywania norm 
prawnych, które zawierają dyrektywy 
wyboru konsekwencji, co ma znaczenie dla 
zakresu luzu, z jakiego korzysta.  

3. Trzeci sposób wyznaczenia decyzji 

przez stosowaną normę prawną, polega 
na tym , że norma prawna uzależnia od 
swobodnego uznania podmiotu 
podejmującego decyzję to, czy i jakie 
konsekwencje udowodnionego stanu 
faktycznego ustali. 

Decyzyjny model stosowania prawa 

wyraźnie pokazuje, że w procesie 
podejmowania decyzji funkcję 
determinującą pełnią nie tylko normy 
prawne ale też normy znajdujące się poza 
systemem prawa. 

W literaturze prawniczej sformułowano wiele modeli 

determinant (czynników wyznaczenia, motywów) 
decyzji, które wyróżniają i podkreślają udział w procesie 
stosowania decyzji norm innych niż prawne.

Wróblewskiego, Borkowskiego, Longchampsa

Dotyczy decyzji w ujęciu Kodeksu 

postępowania administracyjnego, a 
więc decyzji stosowania prawa. 

Decyzja musi posiadać określone 

determinanty formalne, co wynika z 
przyjętej w naszym systemie prawnym 
zasady, że decyzja musi opierać się na 
prawie. 

Reguły, w jakich dana decyzja może być 

poprawie wprowadzona. Regułą decyzji mogą 
być:

o

 

podstawa normatywna przyjęta w znaczeniu 

ustalonym na podstawie bezpośredniego rozumienia

o

Podstawa normatywna przyjęta w znaczeniu 
ustalonym interpetacyjnie dla rozstrzyganego 
przypadku

o

Podstawa normatywna przyjęta niezlaeżnie od 
rozstrzyganego przypadku

o

Zasady systemu, lub części systemu prawa

o

Reguły i oceny pozaprawne 

To czynniki, które wpływają na jej treść. Są to:



 oceny i reguły kształtowane przez przepisy 
prawa



 oceny i reguły formułowane w postaci 
wiążącego organ administracyjny aktu 
aparatu państwowego (wytyczne, instrukcje)



Oceni i reguły płynące z innych źródeł i 
wiążące nieformalnie



„własne” oceny i reguły osób, które 
podejmują decyzję

To czynniki, które wpływają na decyzję podjętą 

przez organ administracyjny i dotyczą 
konkretnego rozstrzygnięcia. Wyróżnić można:



Determinanty pochodzące od ogniw aparatu 
państwowego w formie wiążącej organ 
administracyjny



Inne formy (np. interwencje posłów)



Determinanty pochodzące spoza aparatu 
państwowego (interwencje organizacji społeczno-
politycznych)



Bierze się ona ze spostrzeżenia, że „w 
procesie podejmowania decyzji(…) podmiot 
administracji państwowej dokonuje wyboru, 
kierując się normami prawnymi oraz 
czynnikami innego charakteru (…)”



Autor zajmuje się także innymi decyzjami 
podmiotów administracyjnych, 
podejmowanych na podstawie np. norm 
koncepcyjnych czy zadaniowych.



Prawne- to „obowiązujące normy prawne zawarte 
w aktach prawnych różnej rangi”



Paraprawne- stanowią zasady polityki 
administracyjnej, prawa ekonomiczne, normy 
etyczne, jak też kryteria celowości działania 
wprowadzane do procesu decyzyjnego przez 
pojęcia nieoznaczone („klauzule generalne”) 
zawarte w przepisach prawnych, takie, jak interes 
publiczny, bezpieczeństwo,gospodarność 



Pozaprawne- pojawiają się okazjonalnie i wynikają 
z konkretnych sytuacji „z nacisku grupy 
mieszkańców, z powiązań wynikających z 
zamieszkania, miejsca w strukturze administracji” 



To najbardziej kompleksowa koncepcja 
determinant decyzji (w najszerzej obejmującą 
takie determinanty, które nie są normami 
postępowania)



W przypadku zjawiska administracyjnego nie 
można traktować go jednostronnie.



Czynniki wyznaczenia, czyli determinanty zjawiska 
administracyjnego to wg Longchampsa „te 
czynniki, które według potocznego rozumienia 
wpływają na kształtowanie się konkretnego 
zjawiska”



Koniecznościowe- dla danego zjawiska 
administracyjnego można ustalić pewne 
czynniki działające w sposób 
przyczynowo- konieczny (prawidłowości 
rządzące światem przyrody, upływ czasu, 
klimat, zdolności człowieka o pracy, 
konieczności gospodarcze, polityczne)

Tak więc organ administracyjny może 

zarządzić rzecz niewykonalną.



Powinnościowe- są to „czynniki 
wyznaczenia, które są zadaniami 
wyrażającymi powinność (normami) o 
kształtowaniu zjawiska”

Można tutaj porównać dany czynnik 

powinnościowy ze zjawiskiem, i 
powiedzieć, że zjawisko pokryło się z 
tym, co o nim wyrażono w danej normie, 
albo że pokrywa się częściowo lub wcale.



Dowolnościowe- to „czynniki wyznaczenia, 
które według potocznego rozumienia przypisuje 
się dowolnemu wyborowi działającego”, np.:

Wyznaczenie działki osadnikowi jest uwarunkowane szczegółowo 

przepisami prawnymi, służbowymi i technicznymi- zawsze w 
ostatecznym ukształtowaniu go pozostanie jakiś udział tego, co 
potocznie nazywamy własną decyzją działającego.

Udział tych czynników jest wyrazem tego, że 

zjawisko administracyjne jest kształtowaniem 
rzeczywistości społecznej przez człowieka.



Chociaż z założenia treść decyzji jest uwarunkowana 
przez normy prawne, to decyzje całkowicie 
wyznaczone przez prawo należą do wyjątków.



Regułą jest, że podmiot podejmujący decyzję 
korzysta w różnym stopniu z luzów decyzyjnych



 Zakres, w jakim normy prawne wyznaczają te 
działania, przesądza o tym, czy mamy do czynienia 
jeszcze ze stosowaniem prawa w postaci 
kierowniczego stosowania prawa, czy już ze 
swobodą organizatorską, i działaniami faktycznymi.  



W każdym razie, odpowiednio do 
zmniejszającego się zakresu regulacji 
prawnej zwiększa się zakres działania, 
swoboda decydenta. 



 wówczas, gdy działania nieuregulowane 
można odnieść do jakiejś normy prawnej, 
jest to norma, która nie tworzy regulacji 
wyczerpującej (blankietowa, koncepcyjna, 
ustanawiająca zadania, organizacyjno 
strukturalna lub o zakresie działania)