METODA STYMULACJI 

POLISENSORYCZNEJ 

• Metoda zwana „porannym kręgiem” została 

opracowana przez p. Hedwig Abel – Anstatt 
Stetten w Niemczech a zaadoptowana dla 
dzieci młodszych przez J. Kielina.

• „Poranny krąg” można określić jako 

stymulację polisensoryczną, czyli 
wielozmysłową, według pór roku. Obejmuje 
swym zasięgiem wszystkie zmysły 
człowieka a więc zmysły „bliskie”, tj.: smak, 
węch, dotyk oraz „dalekie”, tj.: wzrok, słuch. 
Poprzez zmysły zostaje nawiązana 
komunikacja z dzieckiem. 

• Celem zajęć jest spotkanie terapeuty i 

dziecka oraz dzieci ze sobą nawzajem, 
których istotą jest budowanie zaufania i 
poczucia bezpieczeństwa.

• Stosowanie różnorodnych bodźców jest 

tylko środkiem do celu. 

• Podczas „ porannego kręgu” dzieci powinny 

czuć zadowolenie, przyjemność. Każdy 
element zajęć powinien być dla dziecka 
przewidywalny, a więc bezpieczny. To 
rytuał, którego reguły są dla dziecka bardzo 
dobrze znane, w którym niepewność 
została zredukowana do minimum. 

Podstawowe założenia metody 

„porannego kręgu” 

• Podstawą tworzenia programu „porannego kręgu” 

jest świat przyrody. Jest on źródłem podstawowych 

symboli: żywiołów, barw, zapachów, smaków, wrażeń 

dotykowych i termicznych. 

• Na co dzień doświadczamy potęgi świata przyrody: 

ciepła, zimna, mocnego wiatru lub wietrzyku. 

Patrzymy na różne kolory, czujemy różne zapachy. 

Świat dostarcza nam różnorodnych polisensorycznych 

bodźców oddziałujących na stan naszej psychiki. 

• Dziecko poznaje nowe bodźce, obcuje z nimi, dzięki 

temu poznaje wielozmysłowo przestrzeń, która go 

otacza a która jest mu nieznana. Nauczyciel stara się 

wprowadzać je w naturalnej postaci, wprost ze świata 

natury. Są one dla niego inspiracją do pracy z 

dzieckiem. 

• Duże znaczenie w odbiorze wzrokowym mają barwy. Każda pora roku posiada 

swoją charakterystyczną barwę.

• • Kolor czerwony jest barwą lata, bardzo silnie pobudzającą. Czerwień jest 

kolorem namiętności, wzburzenia, może wręcz wzbudzać strach. Jest kolorem 

serca, płuc i mięśni i wpływa ożywiająco na te narządy. Jest 

„przyspieszeniem” dla osób powolnych. 

• • Kolor żółty jest barwą jesieni. Jest kojarzony z radością życia, 

rozpoczynającym się dniem. Barwa żółta wzmacnia wolę, przekazuje ciepło 

serca, wesołość. Przy depresjach i stanach lękowych może działać łagodząco.

 

• • Kolor niebieski lub biały charakteryzuje zimę. Biel nie jest barwą, lecz 

odbiciem światła. Może działać nużąco i kojarzyć się z pustką. Biel 

promieniuje, uspokaja i rozjaśnia. Emanuje spokojem i nudą. Niebieski jest 

kolorem ciszy i spokoju. Zapewnia koncentrację, zadowolenie i równowagę. 

Prowadzi do wyciszenia.

• • Kolor zielony należy do wiosny. Zieleń łagodzi, przynosi zadowolenie, daje 

pokój, uspokaja i odpręża. Podobnie jak kolor błękitny zapewnia 

koncentrację, zadowolenie i równowagę.

• Dany kolor powinien dominować w wystroju całego wnętrza pomieszczenia, 

podczas prowadzenia zajęć, zależnie od panującej pory roku. Kolor sufitu 

symbolizuje niebo i powinien zmieniać odcień w zależności od danej pory 

roku (wiosną będzie zielono – niebieski, latem jasnoniebieski ze słońcem, 

jesienią i zimą – granatowo – niebieski z gwiazdkami. 

• Ważnym momentem „porannego 

kręgu” jest ciemność. Ciemność 
silnie działa na emocje. Im jest 
głębsza, tym głębiej od nas dociera. 
Może budzić niepokój, a nawet lęk, 
ale bardzo ważne jest oswojenie się z 
ciemnością, opanowanie emocji. 

• Bardzo istotnymi elementami „porannego 

kręgu” są bodźce dotykowe, a więc ręce 
nauczyciela. Ważny jest sposób poruszania i 
dotykania dziecka. Dotyk powinien być 
przekonujący i precyzyjny, a nie 
mechaniczny i bezmyślny. Podając dłonie, 
powinniśmy przekazywać pozytywny 
stosunek do dziecka i poczucie 
bezpieczeństwa. Receptory dotyku znajdują 
się na powierzchni całej skóry dziecka. 

• Zapachy, podobnie jak kolory, oddziałują na 

nasza psychikę. Każdy w swoisty sposób. Do 

każdej pory roku przyporządkowany jest inny 

zapach, którym napełniamy pomieszczenie przez 

wlanie kilku kropel olejku zapachowego do lampki 

zapachowej oraz dodatkowo kilkudziesięciu kropel 

olejku używanego do masażu. Zatem:

• • Do lata przyporządkowujemy zapach różany, 

działa on kojąco, uśmierza złość, gniew, „leczy” 

bezsenność, pomaga rozładować stres.

• Do jesieni przyporządkowana jest lawenda, 

która łagodzi napięcia, uspokaja, wzmacnia.

• Do zimy przypisana jest mięta, działająca 

uspokajająco, wzmacniająco i rozluźniająco. Mięta 

oczyszcza drogi oddechowe.

• Wiosną używamy olejku cytrynowego, który 

działa antyseptycznie, pobudza apetyt i ożywia.

• Każdej porze roku 

przyporządkowany jest 

instrument będący 

źródłem bodźców 

dźwiękowo-

wibracyjnych:

• Latem jest gong 

(typu kościelnego) i 

grzechotka z piaskiem.

• Jesienią gramy 

wiatrem na 

dzwonkach rurowych.

• Zimą posługujemy 

się dzwonkami i 

trianglem (trójkątem).

• Wiosną używamy 

bębna. 

• Instrumenty wywołują 

silne wibracje, mogą one 

być odczuwane przez 

uczniów przy pomocy 

dotyku, który wspomaga 

słuch w odbiorze fal 

akustycznych. Najpierw 

gra się na instrumentach 

blisko ciała uczniów, tak 

by mogli czuć wibracje; 

a potem źródło dźwięku 

oddala się w celu 

wytworzenia odruchu 

orientacyjnego, uczenia 

dziecka rozpoznawania 

kierunku, z którego 

dochodzi dźwięk. 

• Kolejną grupą bodźców 

są wrażenia smakowe. 
Celem dostarczenia tych 
bodźców jest 
zwiększenie wrażliwości 
warg i języka, by pomóc 
w przeżywaniu 
przyjemności 
smakowania, 
delektowania się 
potrawami. Ważny jest 
smak oraz zapach 
pokarmu. 

• • Wiosną dzieci 

smakują cytrynę 
posypana cukrem, by 
poznały smak gorzko – 
kwaśny.
• Latem – słodką 
konfiturę z wiśni.
• Jesienią miód i krem 
orzechowy.
• Zimą – miętowe 
pastylki w czekoladzie. 

Przykładowy przebieg zajęć

1. Zapalenie lampki zapachowej – zapach zależny od pory roku

2. Obejście z lampką kręgu dzieci, wymienienie imion, zwrócenie uwagi na 

zapach oraz cechy ognia – ciepły, jasny.

3. Śpiewanie powitalnej piosenki, w której wymienia się imię każdego dziecka,

jednoczesne masowanie dłoni oliwką zapachową (zapach oliwki powinien być 

taki sam jak lampki zapachowej).

4. Krótkie opowiadanie o danej porze roku, w którym możemy pokazać różne 

ciekawostki przyrodnicze z nią związane.

5. Spotkanie z żywiołem (wiosna – rozcieramy dzieciom glinę na dłoniach, 

najpierw jest mokra, śliska i zimna, a później ciepła, szorstka i krucha; lato – 

zapalamy świece lub lampion, opowiadamy o ogniu i pokazujemy jego 

właściwości, na koniec zdmuchujemy lub zalewamy ogień wodą; jesień – 

wentylatorem rozwiewamy suche liście, poruszamy tkaninami na ścianach i 

suficie albo zabawkami, rozwiewamy włosy dzieciom; zima – demonstrujemy 

wodę w stanie ciekłym i stałym, dzieci dotykają lodu, który jest twardy, śliski, 

zimny i mokry).

6. Demonstracja instrumentu muzycznego (gra nauczyciel i jeśli to możliwe 

dzieci).

7. Zakładanie na głowy dzieci kolorowych chust (kolor chusty zgodny z barwą 

pory roku) – następnie dziecko samo (lub z pomocą) ściąga chustę z głowy.

8. Zaciemnienie sali (szukanie z lampką dzieci, wymawianie ich imion, dziecko

w miarę możliwości odpowiada odpowiednią głoską; wiosną – „o”; latem – „i”; 

jesienią – „e” a zimą – „a”, albo inaczej daje znak, gdzie się znajduje, na 

przykład przez podniesienie ręki albo nogi).

9. Zapalenie lampy naftowej (w ciemnościach i w świetle nadfioletowym 

pokazujemy fosforyzujące zabawki, gumy, materiały w odpowiednim kolorze, 

zimą możemy rozdmuchiwać kawałki białego papieru jako płatki śniegu, 

przyglądamy się, jakie części garderoby uczniów „świecą”).

10. Zastosowanie bodźców smakowych (podajemy dzieciom jedzenie o 

odpowiednim smaku).

11. Gaszenie lampki zapachowej.