PowerPoint Presentation

1.) Antybiotyki

-laktamowe

działają

bakteriobójczo.

Zabijane są jednak tylko

drobnoustroje dzielące się, ponieważ tylko w

tych komórkach zachodzi synteza

mureiny

(peptydoglikan).

2.)Mechanizm działania polega na

hamowaniu

transpeptydazy

, ostatniego etapu syntezy

peptydoglikanu.

3.) Tłumaczy to swoistość działania

antybiotyków β-laktamowych, jak również

ich niewielką toksyczność (brak

powinowactwa do komórek

makroorganizmu).

PENICYLINY



1929

Fleming

wyodrębnił penicylinę

produkowaną przez

Penicylium

notatum

;



1941

- wyodrębnienie czystej penicyliny



1946

- synteza penicyliny



działanie bakteriobójcze; szerokie spektrum

działania (antybiotyk podstawowy)



mech

dział

.- hamują syntezę ścian

komórek bakteryjnych;

Penicyliny

półsyntetyczne

Oporne na

penicylinazę

gronkowcową

O szerokim spektrum

działania

Nafcylina
Metycylina

(wycofana-

służy do identyfikacji
MRSA)

Izoksazolowe:

  Oksacylina
  Kloksacylina
  Dikloksacylina
  Flukloksacylina

Aminopenicyliny

Karboksy-,ureido-i

amidynopenicyliny

Ampicylina

Amoksycylin

Karbenicylina

Tikarcylina

Mezlocylina

Azlocylina

Piperacylina

Mecylinam



Penicyliny są pochodnymi kwasu-

6aminopenicylanowego zawierającego

czteroczłonowy pierścień

beta-laktamowy

oraz pięcioczłonowy pierścień

tiazolidynowy

. Sam 6-APK nie ma

wyraźniejszego działania

przeciwbakteryjnego; działanie takie

wykazują dopiero pochodne kwasów

organicznych, połączonych z grupą

aminową w pozycji 6 wiązaniem amidowym.



Pod wpływem

penicylinaz

(β-laktamaz)

zachodzi w pozycji beta rozkład penicylin z

powstaniem nieczynnych pochodnych

kwasu penicyloilowego. Rozkład zachodzi

też w pozycji alfa pod wpływem

alfa-

amidaz

z powstaniem 6-APK.

KWAS

6-AMINOPENICYLANOWY

Rozkład penicylin zachodzi pod wpływem

penicylamidazy (niszczy wiązanie amidowe) i

penicylinazy (niszczy wiązanie laktamowe); oraz pod

wpływem amin, alkoholi, utleniaczy, reduktorów,

metali ciężkich, wysokiej temp.

COOH

P.KRYSTALICZNA

- MIESZANINA SOLI K+, NA+ PENICYLINY

BENZYLOWEJ ***

SÓL POTASOWA KW. 6-FENYLO-ACETYLO-AMINO-3,3-DIMETYLO-

7-OKSO-4-TIA-

1-AZABICYKLO-[3.2.0]-HEPTANO-

2-KARBOKSYLOWEGO

COO-

K+ (Na+)

KLAWULANOWY

;

-jest inhibitorem



-laktamaz, zapobiega

rozkładowi w/w penicylin;

COOH

Wskazania do stosowania penicylin

naturalnych



Zakażenia dróg oddechowych (zapalenie

płuc, opłucnej, oskrzeli, anginy, ropnie

płuc wywołane bakteriami wrażliwymi

na ten antybiotyk)



Meningokokowe zapalenie opon

mózgowo rdzeniowych



Ostre i przewlekłe zapalenie wsierdzia



Choroby przenoszone drogą płciową

(kiła, rzeżączka)

1.)Benzylopenicylina

(penicylina

benzylowa)



wąski zakres działania



działa przede wszystkim na drobnoustroje

gram+



bakterie gram+:



Gronkowce z wyjątkiem wytwarzających

penicylinazę



Paciorkowce z wyjątkiem enterokoków



Dwoinki zapalenia płuc

S.pneumoniae

(zakażenia

pneumokokowe, pneumokokowe zapalenie płuc)



Laseczki Clostridium spp



Maczugowce błonicy



Laseczki wąglika



Laseczki tężca



Listerie

bakterie gram-:

- Dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

meningitidis

(zakażenia wywołane meningokokami)

Dwoinki rzeżączki

N. gonorrhoeae

- Pasteurella multocida

(zakażenia ran po ugryzieniu kota lub

psa)

- Bacteroides fragilis (bakterie beztlenowe)

- Streptobacillus moniliformis(

gorączka wywołana

ugryzieniem przez szczury)

inne:



Krętki blade (Treponema pallidum)



Promieniowce bydlęce

U podłoża oporności leżą dwa

mechanizmy:



enzymatyczny rozkład penicyliny

przez penicylinazy wytwarzane przez

bakterie

gram+(gł. gronkowce) lub gram-(np.

Proteus)



wada enzymów autolitycznych

FARMAKOKINETYKA:



Benzopenicylinę podaje się pozajelitowo, ponieważ jest nietrwała

w kwaśnym (pH ok.2) odczynie żołądka.



Lek źle przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego; w zapaleniu

opon mózgowych stężenia w płynie mózgowo rdzeniowym

wynoszą 1-5% stężeń w surowicy. Wystarcza to jednak do

uzyskania stężeń przeciwbakteryjnych w zakażeniach

meningokokami i pneumkokami



Benzylopenicylina źle przenika do kości, stawów, tkanki

mięśniowej, do jamy opłucnej i osierdzia. Również przenikanie do

krążenia płodowego i wód płodowych jest ograniczone(25% stężeń

w surowicy matki). Znacznie lepiej przenika do nerek, wątroby,

płuc, skóry i błoń śluzowych.



Wydalanie następuje niemal w całości przez nerki. Stężenia w

moczu są kilkakrotnie większe niż stężenia w surowicy, co nie ma

jednak większego znaczenia(zakażenia dróg moczowych są

głównie wywołane przez gram-).

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



W przypadku bardzo dużych dawek podawanych dożylnie (ponad 10 000

000jm/24h) lub dokanałowo mogą wystąpić drgawki (hamowanie

przekaźnictwa GABA-ergicznego w OUN), ale powikłanie to występuje

rzadko i raczej u osób z już obniżonym progiem drgawkowym (padaczka)

lub w przypadku niewydolności nerek (kumulacja leku).



Zarówno neurologiczne, jak i krążeniowe objawy hiperkaliemii mogą

występować w przypadkach stosowania dużych dawek soli potasowych

benzylopenicyliny, czego można uniknąć, stosują sól sodową lub

mieszaninę soli sodowej i potasowej



Najczęstszym jednak i budzącym często nieuzasdnione obawy przed

użyciem penicyliny objawem niepożądanym jest nadwrażliwość. Przyczyną

obaw są wstrząsy anafilaktyczne.



Zarówno sama benzylopenicylina jak i produkty jej przemiany, zwłaszcza

kwas penicyloilowy, mają charakter

haptenów

; po połączeniu z

odpowiednimi białkami tworzą pełnowartościowe antygeny. Za wstrząs

anafilaktyczny odpowiedzialne jest połącznie antygenu z przeciwciałem IgE

na powierzchni komórki tucznej, wiodące do jej degranulacji z uwolnieniem

leukotrienów, histaminy i innych związków czynnych biologicznie.



Droga podania benzylopenicyliny odgrywa również rolę w

powstawaniu uczulenia. Najmniejsze niebezpieczeństwo

alergizacji występuje po doustnym podaniu penicylin, największe

przy podaniu na skórę, stąd nie wolno stosować maści z

benzylopenicyliną.



Próby uczuleniowe:

- u osób z astmą oskrzelową

- uczuleniami (katar sienny)

odczynami na jakiekolwiek substancje



Podczas leczenia kiły benzylopenicyliną może wystąpić

niekiedy dramatycznie przebiegający

odczyn

Herxheimera

. Swoisty zespół ogólnoustrojowy objawów,

tzw.

zespół Hoigne’a

(huanie) pojawia się niekiedy po

stosowaniu benzylopenicyliny prokainowej. Jest on

następstwem powstania mikrozatorów w naczyniach

włosowatych tętniczych (gł. płuc, mózgu) spowodowanych

przez cząsteczki leku (kryształki) którego pewna ilość przez

niedopatrzenie została podana dożylnie do krążenia

ogólnego (np. wskutek trafienia igłą na naczynie żylne w

mięśniu). W tych przypadkach występuje lęk przed

śmiercią, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, szum w

uszach, omamy, parestezje, kołatanie serca, duszność itd.)

DAWKOWANIE



Preparaty handlowe benzylopenicyliny są albo solami sodowymi albo

potasowymi (krystaliczna), względnie mieszaninami obu soli albo solami

zasad organicznych, w przeciwieństwie do soli Na i K trudno

rozpuszczalnymi w wodzie, stąd powoli wchłaniającymi się po podaniu

domięśniowym(preparaty o przedłużonym działaniu)



Jeżeli istnieje możliwość zastosowania mniejszych dawek, stosuje się

domięśniowo preparaty o przedłużonym działaniu. Mają one tę zaletę, że

są powoli wchłaniane(podawanie w odstępach od jednej doby do dwóch

tygodni).:

- Benzylopenicylina prokainowa (odstęp między podaniami 24h)

- Benzylopenicylina klemizolowa ( 72h)

Benzylopenicylina benzatynowa ( 2-4 tygodnie)



Benzylopenicyliny prokainowej, której preparaty są zawisiną drobnych

kryształków nie należy stosować u niemowląt i małych dzieci z uwagi na

mogący wystąpić po podaniu domięśniowym tzw. zespół

Nicolai

(zatory

w drobnych tętniczkach kończyn dolnych przez kryształki leku)



W lecznictwie stosuje się również połączenia benzylopenicyliny

krystalicznej z preparatami o przedłużonym działaniu. Obecność

benzylopenicyliny krystalicznej w tym połączeniu pozwala na szybkie

osiągnięcie dużych stężeń leczniczych.



Preparaty o przedłużonym działaniu są stosowane głównie w:

- leczeniu kiły

- rzeżączki

- oraz zapobieganiu nawrotom choroby reumatycznej

PENICYLINY STOSOWANE DOUSTNIE O

ZAKRESIE ZBLIŻONYM DO

BENZYLOPENICYLINY



Fenoksymetylopenicyliny (Penicylina V)



Fenetycylina



Propicylina



Cyklocylina



Azidolicyna



Zakres ich działania odpowiada zakresowi benzylopenicyliny, z którą

wykazują pełną oporność krzyżową.

Częśiowa oporność krzyżowa

występuje z aminopenicylinami.



In vitro fenoksymetylopenicylina jest równie aktywna jak

benzylopenicylina; pozostałe penicyliny są mniej aktywne.



Klinicznie penicyliny doustne są mniej więcej równowartościowe, na co

wpływają różne biodostępności. Stężenia fenoksymetylopenicyliny w

surowicy są 2-krotnie mniejsze od stężeń benzylopenicyliny; fenetycylina

i propicylina wchłaniają się znacznie lepiej.



Penicyliny doustne stosowane są głównie

przed posiłkami na czczo

, w

zakażeniach o lekkim przebiegu, wrażliwymi drobnoustrojami, głównie

paciorkowcami β-hemolizującymi grupyA

- angina

- choroba reumatyczna

- płonica

Róża



Ponadto wykorzystuje się je do kontynuowania leczenia po ustąpieniu

ostrej fazy ciężkich zakażeń leczonych początkowo benzylopenicyliną.

PENICYLINY OPORNE NA PENICYLINAZĘ

Penicyliny izoksazolowe



Oksacylina



Kloksacylina



Dikloksacylina



Flukloksacylina



Są skuteczne w zakażeniach

gronkowcami

wytwarzającymi penicylinazę

, równocześnie

słabiej od benzylopenicyliny działają na inne bakterie

gram+, np.paciorkowce. Zakażenia gronkowcami

wytwarzającymi penicylinazę stanowią również

jedyne uzasadnione wskazanie kliniczne dla tej grupy

penicylin. Jedynymi penicylinami stosowanymi z tej

grupy są

penicyliny izoksazolowe

Do ich wad należą



mniejsza skuteczność przeciw innym bakteriom w

porównaniu z benzylopenicyliną



indukowanie wytwarzania penicylinazy



wchłanianie z przewodu pokarmowego hamuje treść

pokarmowa; powinny być podawane nie później niż

1h przed lub nie wcześniej niż 2h po posiłku



po podaniu pozajelitowym działają miejscowo drażniąco, wstrzyknięcia

domięśniowe są bolesne, podanie dożylne może spowodować

zakrzepowe zapalenie żyły



silne wiązanie z białkami surowicy krwi, uzyskanie skutecznych stężeń

przeciwbakteryjnych wymaga dużych dawek



w obrębie grupy istnieje pełna oporność krzyżowa, w przypadku

gronkowców rozciąga się również na cefalosporyny



oprócz objawów niepożądanych, charakterystycznych dla wszystkich

penicylin, i zaburzeń żołądkowo-jelitowych po podaniu doustnym,

niekiedy przy ich stosowaniu występuje:

- zwiększenie aktywności

aminotransferazy

w surowicy krwi,

- uszkodzenie szpiku ze zmniejszeniem liczby krwinek czerwonych lub

granulocytopenią

- śródmiąższowe zapalenie nerek

ZASTOSOWANIE KLINICZNE



Ogranicza się do zakażeń wywołanych gronkowcami wytwarzającymi

penicylinazę. Dużą skuteczność mają nawet w ciężkich posocznicach i

zapaleniach opon

mózgowych.

1.) Aminopenicyliny

(ampicylina,

amoksycylina)



Zakres działania ulega rozszerzeniu i obejmuje

dodatkowo spośród bakterii

gram+

enterokoki

oraz wiele rodzajów bakterii

gram-

- Salmonella

- Shigella

- Escherichia coli

- Haemophilus influenzae

- Bordetella pertussis

- Proteus mirabilis

Szczepy bakterii oporne na aminopenicyliny

-Pseudomonas aeruginosa

-Enterobacter aerogenes

-Klebsiella

-Serratia

-Proteus indolo+ (

Proteus vulgaris

)



Jednoczesne podawanie inhibitorów

laktamazy (

klawuloniam lub sulbaktam

)

znacznie zwiększa spektrum działania

tych leków.



Z wyjątkiem wymienionych drobnoustrojów

zakres działania ampicyliny pokrywa się z

zakresem działania benzylopenicyliny, jest

ona jednak mniej skuteczna



Częściowa oporność krzyżowa występuje z

benzylopenicyliną i penicylinami doustnymi

oraz z karboksypenicylinami i

cefalosporynami



Antybiotyki tej grupy są wrażliwe na



penicylinazę

FARMAKOKINETYKA



Ampicylina

jest stabilna w środowisku

kwaśnym i dobrze wchłania się po podaniu

doustnym. Spożycie pokarmu przed

przyjęciem leku zmniejsza jego wchłanianie.



Amoksycylina-

Stabilna

w środowisku

kwaśnym. Wchłania się z przewodu

pokarmowego szybciej i większym stopniu

niż ampicylina. Pożywienie nie wpływa na

wchłanianie leku.



Spektrum przeciwbakteryjne amoksycyliny

jest prawie identyczne z ampicyliną, z

wyjątkiem tego,że ampicylina działa silniej

w zakażeniach wywołanych

Shigella.



Amoksycylina

w połączeniach z

ranitydyną i metronidazolem lub z

metranidazolem i sukralaftem

wchodzi w skład niektórych

wielolekowych schematów eradykacji

bakterii

H. pylori.



Aminopenicyliny tylko w niewielkim

stopniu wiążą się z białkami surowicy

krwi (20%) i mają nieco dłuższy

biologiczny okres półtrwania ok.

90min w porównaniu z innymi

penicylinami.



Mimo eliminowania z organizmu gł.

przez nerki , duże stężenia,

wielokrotnie większe od stężeń we

krwi, stwierdza się w żółci.

Terapeutyczne wskazania do

stosowania aminopenicylin



Infekcje górnych dróg oddechowych

•

Aktywne wobec

S.pyogenes

, wiele szczepów S

.pneumoniae

H.influenzae

, które są głównymi patogenami górnego odcinka

układu oddechowego

•

Zapalenie zatok, ucha środkowego, zaostrzeń przewlekłego

zapalenia oskrzeli oraz zapalenia nagłośni

•

Dodanie inhibitora

-laktamazy poszerza spektrum o szczepy

H.influenzae

oraz

Enterobacteriaceae

produkujące

laktamazy



Zakażenia dróg moczowych

•

Większość niepowikłanych zakażeń dróg moczowych

powodowana jest przez Enterobacteriaceae, zwłaszcza E.coli.

Skutecznym lekiem w terapii tych zakażeń jest ampicylina.



Zapalenie opon mózgowych

•

Najczęściej powodowane przez

S.pneumoniae

lub

N.meningitidis

•

Ze względu na obecność 20%-30% szczepów S.pneumoniae

opornych na ampicylinę, nie zaleca się stosowania tego

antybiotyku w monoterapii. Łączy się go z cefalosporynami

III generacji i stanowi to racjonalny tryb empirycznego

leczenia.



Zakażenia wywołane przez bakterię

Salmonella

2.) Karboksypenicyliny

(Karbenicylina, Tikarcylina)



należą do penicylin działających na

pałeczkę ropy błękitnej

(

Pseudomonas aeruginosa

). Działają również na

indolododatnie gatunki odmieńca (

Proteus morganii,

Proteus vulgaris, Proteus rettgeri)

, i niektóre rzadko

występujące enterobakterie (

Citrobakter, Providentia,

Serratia



Są one również mniej skuteczne niż aminopenicyliny przeciwko

bakteriom gram+.



Karboksypenicyliny są szybko rozkładane przez penicylinazy

gronkowcowe,(nie aktywne wobec

S.aureus)

natomiast są one

mniej wrażliwe na β-laktamazy wytwarzane przez pałeczkę

odmieńca i pałeczki ropy błękitnej.



częściowa oporność krzyżowa występuje z aminopenicylinami,

niektóre szczepy Escherichia coli oporne na ampicylinę są

wrażliwe na karbenicylinę.

FARMAKOKINETYKA:



Karbenicylina i tikarcylina nie wchłaniają

się z przewodu pokarmowego i muszą

być stosowane pozajelitowo.



Wydalają się głównie przez nerki,

stężenie w moczu są wielokrotnie

wyższe od stężeń we krwi (stosowane w

zakażeniach dróg moczowych

wywołanych bakteriami GRAM-)

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE:



przy stosowaniu bardzo dużych dawek lub

niewydolności nerek może występować

trombocytopenia z zaburzeniami

krzepliwości (skaza krwotoczna)



Działania niepożądane podobne do penicylin



Na ich działanie szybko rozwija się oporność



Ponieważ po zmieszaniu in vitro

karbopenicylin z aminoglikozydami dochodzi

do wzajemnego unieczynnienia należy

stosować odrębne wstrzyknięcia.

ZASTOSOWANIE KLINICZNE:



Ogranicza się do zakażeń

wywołanych przez

Pseudomonas

aeruginosa i indolo + gatunki

odmieńca(Proteus vulgaris,

P.morganii)

, głównie w zakażeniach

dróg moczowych, rzadziej dróg

oddechowych, dróg żółciowych,

zapaleń opon mózgowych i posocznic

3.) Ureidopenicyliny

(Azlocylina, Mezlocylina,

Piperacylina)



Są razem z karboksypenicylinami zaliczane

do penicylin działających na

pałeczkę ropy

błękitnej (

Pseudomonas aeruginosa).



Są one szczególnie aktywne przeciwko

rodzinie

Enterobakteriaceae i beztlenowcom

działają skuteczniej od karboksypenicylin

przeciwko

Pseudomonas aeruginosa



Są wrażliwe na β-laktamazy gronkowcowe,

bardziej oporne są na β-laktamazy

wytwarzane przez pałeczki gram-

ZASTOSOWANIE KLINICZNE:



Zapalenia dróg oddechowych, żółciowych

i moczowych, zakażeniach kości i tkanek

miękkich, posocznicach i zapaleniach

opon mózgowych wywołanych bakteriami

Gram- lub mieszaną florą bakteryjną



Wskazanie do ich stosowania stanowi

również rzeżączka oporna na

benzylopenicylinę i ampicylinę.

Działania niepożądane



Mogą wystąpić reakcje skórne oraz

nudności



Ponieważ po zmieszaniu in vitro

ureidopenicylin z aminoglikozydami

dochodzi do wzajemnego

unieczynnienia należy stosować

odrębne wstrzyknięcia.

4.)

Amidynopenicyliny(Mecylin

am)



podobnie jak aminopenicyliny należą

do penicylin o poszerzonym zakresie

działania



są szczególnie aktywne przeciwko:

Escherichia coli



Wykazują też dużą aktywność wobec

innych bakterii GRAM-, gł. Z rodziny

Enterobacterieae (Salmonella,

Shigella, Proteus, Klebsiella)

PENICYLINY OPORNE NA β-

LAKTAMAZY WYTWARZANE

PRZEZ BAKTERIE GRAM-UJEMNE



Foramydocylina



Temocylina

-cechuje ich duża aktywność w

stosunku do bakterii z rodziny

Enterobacteriaceae

i oporność na

większość

-laktamaz wytwarzane

przez niektóre bakterie GRAM+



Temocylina

nie wchłania się z

przewodu pokarmowego, dlatego

podaje się ją dożylnie i domięśniowo.

W 80% wydala się z moczem w

postaci niezmienionej. Jest

stosowana w zakażeniach układu

moczowego, dróg żółciowych,

przewodu pokarmowego.

UKŁAD



CEFAMU

układ ten jest rozkładany przez enzymy

CEFALOSPORYNAZY, oraz inne



-laktamazy (ale

słabiej);

COOH

Kwas

aminocefalosporynowy

COOH

7-ACA

I generacja

generacja

III

generacja

IV generacja

doustne

parenteral

i.v, i.m

Cefaleksyna

Cefradyna

Cefadroksil

Cefaglicyna

Cefroksadyna

Cefaklor

Cefuroksym(Zinna

Cefatryzyna

Cefprozil

Lorakarbacef

Cefiksim

Cefetamet

Ceftibuten

Cefpodoksim

Cefalotyna

Cefazolina

Cefacetryl

Cefopiryna

Cefuroksym

Cefamandol

Cefoksytyna

Cefotetan

Cefonicid

Ceforanid

Cefmetazol

Cefotaksym

Ceftriakson

Cefoperazon

Ceftazidim

Cefmenoksym

Cefsulodyna

Cefepim

Cefpirom

Ceftan



Są to antybiotyki

-laktamowe



Chemicznie są one pochodnymi kwasu 7-

aminocefalosporanowego (7-ACK), obdarzonego

minimalnym działaniem przeciwbakteryjnym.



Są trwalsze od penicylin, wiązanie

-laktamowe jest

trwalsze i trudniej ulega rozerwaniu



Cefalosporyny mają identyczny mechanizm

działania jak penicyliny, są więc również zaliczane

do antybiotyków

bakteriobójczych, hamujących

syntezę ściany komórkowej



Większość jest oporna na β-laktamazy

gronkowcowe, dlatego stwierdza się oporność

krzyżową z penicylinami izoksazolowymi. Częściowa

oporność krzyżowa występuje z aminopenicylinami.



Natomiast często pozostają wrażliwe na

laktamazy wytwarzane przez bakterie GRAM-.

Bakterie te wytwarzają indukowane

-laktamazy

tzw.

chromosomalne cefalosporynazy.

Ich powstanie

jest indukowane przez stosowanie cefalosporyn II i

III generacji oraz karbapenemów i wówczas są

rozkładane wszystkie cyklosporyny (wyj.cefepim IV)



Wykazują szerokie spektrum działania (antybiotyki o

dział. podstawowym)



Mechanizm oporności na cefalosporyny

-niemożność osiągnięcia miejsca uchwytu lub zmiany

w białkach wiążących penicylinę

-wiązanie antybiotyku przez enzymy bakteryjne

(

-laktamazy

), które mogą hydrolizować pierścień

-zmiany w białkach PBP, które zmniejszają

powinowactwo do cefalosporyn



Cefalosporyny są wydalane głównie przez

nerki (wyj. Cefoperazon III wydalane z

żółcią)



Kilka cefalosporyn przenika do PMR w

stężeniach mających znaczenie w leczeniu

zapaleń opon mózgowych(cefotaksym

III,ceftriakson III, cefepim IV)

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE



Toksyczność ogólna i narządowa cefalosporyn jest

mała



Najczęściej występują reakcje alergiczne w postaci

odczynów skórnych (wysypka gudkowo-plamkowa),

wyjątkowo w postaci wstrząsu anafilaktycznego



Liczba objawów uczuleniowych jest zdecydowanie

mniejsza niż po penicylinach, nie występuje też

pełne uczulenie krzyżowe z penicylinami.



Po podaniu cefalosporyn obserwuje się niekiedy

dodatni odczyn

Coombsa

(zlepianie się czerwonych

krwinek), będący następstwem pokrywania krwinek

czerwonych kompleksem cefalosporyna-

globulina. Pojawia się on najczęściej:

- po stosowaniu dużych dawek antybiotyku

- w niewydolności nerek

- w hipoalbuminemii



Są lekami potencjalnie nefrotoksycznymi(stasowanie

dużych dawek tych leków lub nasilone przez

stosowanie łącznie z aminoglikozydami lub

furosemidem)



Mogą występować biegunki, które najczęściej

występują po cefoperazonie



Nietolerancja alkoholu-

reakcja disulfiramowa-

(

cefamandol, cefotetan, moksalaktam, cefoperazon

hamują metabolizm alkoholu i aldehydu octowego



Sporadycznie stwierdza się zaburzenia krzepnięcia krwi

(hipotrombinemia), a zmiany w obrazie krwi

(eozynofilia, neuropenia, trombocytopenia) są

przemijające

Działanie jak antywitamina K

Mokloksam- hamuje agregację płytek krwi



działają miejscowo drażniąco

- po podaniu domięśniowym występuje silny ból i

stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia

- podanie dożylne może prowadzić do

zakrzepowego zapalenia żył

po podaniu do płynu mózgowo-rdzeniowego

występuje niekiedy uszkodzenie układu

nerwowego



opisano przypadki rzekomobłoniastego

zapalenia jelita grubego

I GENERACJA

STOSOWANE WYŁĄCZNIE POZAJELITOWO



Cefalotyna



Cefazolina



Cefacetryl



Cefopiryna

STOSOWANE DOUSTNIE



Cefaleksyna



Cefradyna



Cefadroksil



Cefaglicyna



Cefroksadyna

Działanie cefalosporyn I

generacji



Wykazują dużą aktywność wobec

bakterii GRAM +, niewielką wobec

GRAM –

(aktywność wobec E.coli,

K.pneumoniae, P.mirabilis jest duża)



Cefalosporyny tej generacji są

nieskuteczne

w zakażeniach:

enterokokami i

H.influenzae

na pałeczki

Salmonella

Proteus indolo+ (P.vulgaris)

Pseudomonas aeruginosa

Zastosowanie

terapeutyczne



Zakażenia:

dróg oddechowych

gł.

zakażenia

pałeczką zapalenia płuc

W ciężkich

zakażeniach tym drobnoustrojem uważane

są za leki z wyboru w skojarzeniu z

gentamycyną

dróg moczowych

w przypadku

uczulenia na penicyliny lub też zakażeń

wywołanych drobnoustrojami

wytwarzającymi penicylinazy, opornymi na

benzylopenicylinę i aminopeni

cyliny



skóry i tkanek miękkich

wywołanych

gł. przez gronkowce

S. aureus i S.pyogenes



na β-laktamazy gronkowcowe oporne są

zwłaszcza

cefalotyna i cefacetryl

. Mogą

one jednak być stosowane w zakażeniach

gronkowcami wytwarzającymi β-laktamazy

u chorych, u których nie można zastosować

penicylin izoksazolowych. Jeśli te przyczyny

nie wchodzą w grę, stosowanie

cefalosporyn nie jest uzasadnione, są one

bowiem mniej skuteczne od penicylin, a

znacznie od nich droższe

II GENERACJA

STOSOWANE WYŁĄCZNIE POZAJELITOWO



Cefuroksym (Biofuroksym)



Cefamandol



Cefoksytyna



Cefotetan



Cefonicid



Ceforanid



Cefmetazol

Działanie cafalosporyn II

generacji



Działają silnie na bakterie GRAM-,

słabiej na bakterie GRAM+

(wyj.

cefamandol – działają z taką samą siłą )



Nie działają na beztlenowce

(wyj.

cefoksytyna)



Bardziej oporne na działanie

laktamaz niż cefalosporyny I

generacji

Cefalosporyny stosowane pozajelitowo:

-osiągają duże stężenia we krwi, żółci i moczu, a

dostatecznie duże w ślinie.

-przemianom w organizmie w niewielkim zresztą

stopniu, ulega tylko

cefoksytyna

, pozostałe

związki są wydalane z moczem w postaci

niezmienionej.

-częstość występowania objawów niepożądanych

jest niewielka. Po podaniach dożylnych niekiedy

występuje zakrzepowe zapalenie żył, ponadto

mogą się zdarzyć odczyny gorączkowe, zmiany

skórne i dodatni odczyn Coombsa.

Zastosowanie terapeutyczne



zakażeniach dróg oddechowych i

zapaleniach płuc, wywołanych

drobnoustrojami opornymi na

aminopenicyliny



rzeżączce opornej na penicylinę



zakażeniach nerek i dróg moczowych

bakteriami Gram-, głównie indolo +

gatunkami Proteus



w innych stanach zapalnych:

- kości

- wsierdzia

- dróg rodnych kobiet

III GENERACJA

STOSOWANE WYŁĄCZNIE POZAJELITOWO



Cefotaksym



Ceftriakson



Cefoperazon



Ceftazidim



Cefmenoksym



Cefsulodyna

Działanie cefalosporyn III

generacji



Zakres działania jak I i II generacja +

Neisseria gonorrhoeae i beztlenowce np.

Bacteroides fragilis



Bardzo wysoka oporność na

-laktamazy,

zwlaszcza wytwarzane przez GRAM-



Zakres działania cefalosporyn

podawanych doustnie jest analogiczny jak

tych podawanych pozajelitowo z kilkoma

różnicami:

Doustne nie działają na

: P.earuginosa,

enterokoki i beztlenowce, słabo na

gronkowce



Cechą różniącą cefalosporyny III

generacji są właściwości kinetyczne,

zwłaszcza zdolność przenikania do

OUN.



Do leków dobrze przenikających do

OUN, skutecznych w zapaleniach opon

mózgowych i mózgu należą:

Cefoperazon, Cefotaksim i Ceftriakson

Zastosowanie

terapeutyczne



Zakażenia układu oddechowego,

pokarmowego, zapalenie pęcherzyka

żółciowego i dróg moczowych, zapalenie

opon mózgowo-rdzeniowych, skóry, tkanek

miękkich, stawów, kości, gróg rodnych



Zakażenia szpitalne wywołane przede

wszystkim bakteriami GRAM-



Ceftriakson

- leczenie z wyboru

wszystkich postaci rzeżączki



Cefoperazon i Ceftriakson są w większości

wydalane z żółcią, dlatego można stosować

u ludzi z niewydolnością nerek

Działanie cefalosporyn IV

generacji



Zakres działania taki jak III generacja

+ oporne na III generację



Są wskazane w empirycznym leczeniu

zakażeń szpitalnych, gdzie oporność

na antybiotyki jest związana z

obecnością

-laktamaz o

poszerzonym spektrum lub gdy

przewidywana jest chromosomalna

indukcja

-laktamaz



Są one szczególnie skuteczne

przeciwko :

Enterobakteriaceae

Pseudomonas aeruginosa



Ich stosowanie kliniczne powinno

ograniczać się do ciężkich zakażeń

tymi drobnoustrojami, opornymi na

inne cefalosporyny

Kwas klawulanowy



Kwas klawulanowy ma małą wewnętrzną

aktywność przeciwbakteryjną, ale jest

„samobójczym” inhibitorem, który

nieodwracalnie wiąże się z

laktamazami produkowanymi przez wiele

mikroorganizmów GRAM+ i GRAM-



dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego

ok.75% i może być stosowany pozajelitowo



wydala się w ok. 40% z moczem w postaci

niezmienionej



w lecznictwie stosowane są głównie jego

mieszaniny z amoksycyliną (AUGMENTIN) i

tikarcyliną (TIMENTIN)



mieszanki te szczególnie zaleca się w leczeniu

zakażeń

H.influenzae i M.catarrhalis

wytwarzających β-laktamazy oraz

E.coli.



działania niepożądane występują rzadko:

- zaburzenia żołądkowo jelitowe

- drożdżyca pochwy

- uszkodzenie wątroby

- żółtaczki cholestatyczne

- odczyny skórne

- dodatni odczyn Coombsa ale bez hemolizy

Sulbaktam



chemicznie jest spokrewniony z kwasem

klawulanowym i jest również silnym inhibitorem β-

laktamaz



nie wchłania się z przewodu pokarmowego,

wchłaniają się natomiast jego estry , połączenie

estrowe z ampicyliną to

sultamycylina

(UNASYN)



Sultamycylina po podaniu doustnym hydrolizuje w

ścianie jelita



oprócz doustnie stosowanej sultamycyliny istnieją

również mieszaniny ampicyliny z sulbaktamem do

podawania pozajelitowego



skojarzenie ampicylina+sulbaktam jest używane

w poważnych zakażeniach:

- dróg moczowych

- dróg oddechowych

- skóry

- kości

- stawów

- w zakażeniach narządów jamy brzusznej, włączając

zakażenie narządów rodnych



jest również stosowane w :

- posocznicach

- zapaleniach opon mózgowych wywołanych przez

wytwarzającymi β-laktamazę

H.influenzae

oraz

w profilaktyce przed zabiegami chirurgicznymi

Tazobaktam



podobnie jak poprzednie



wyraźnie zwiększa bakteriobójcze

działanie piperacyliny przeciw

drobnoustrojom GRAM-

wytwarzającym penicylinazy, w

mniejszym stopniu przeciw

wytwarzającym cefalosporynazy.

IMIPENEM



Imipenem odznacza się niezwykle szerokim

zakresem działania przeciwbakteryjnego, przy

niemal równej aktywności przeciwko

drobnoustrojom GRAM+ i GRAM- zarówno

tlenowym jak i beztlenowym. Leki te są oporne na

działanie β-laktamaz.



Imipenem nie wchłania się z przewodu

pokarmowego, musi więc być podawany

pozajelitowo.



Imipenem podlega metabolizmowi nerkowemu, a

powstałe metabolity są

nefrotoksyczne



Imipenem jest szybko hydrolizowany przez

dehydropeptydazę kanalików nerkowych,

dlatego w zakażeniach dróg moczowych

musi być stosowany z inhibitorem tego

enzymu – cilastatyną



Imipenem i jego połączenia z cilastatyną

są niezwykle drogie, dlatego stosowanie

ich ogranicza się do bardzo ciężkich

zakażeń bakteryjnych wywołanych

drobnoustrojami opornymi na inne

antybiotyki.



może spowodować rzekomobłoniaste

zapalenie jelita grubego

Działania niepożądane



Najczęstsze to wymioty i biegunka.



U ponad 1,5 % pacjentów z

uszkodzeniem OUN lub z

niewydolnością nerek odnotowano

napady padaczkowe przy stosowaniu

dużych dawek leku.



Chorzy z alergią na na inne antybiotyki

-laktamowe, mogą wykazywać

reakcje nadwrażliwości.

Meropenem



Jest nie wrażliwy na dehydropeptydazę i

nie musi być stosowany z cilastatyną



Jest oporny na większość β-laktamaz



Skuteczny przeciw drobnoustrojom

wykazującym umiarkowaną (ale nie

pełną) oporność na imipenem.



Stosowany najczęściej dożylnie w

zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych



W mniejszym stopniu powoduje napady

padaczkowe (u 0,5% pacjentów)

ERTAPENEM



Stosunkowo nowy lek, zarejestrowany

w 2003r.



Różni się od imipenemu i meropenemu

dłuższym okresem półtrwania w

surowicy, co umożliwia podawanie do w

pojedynczej dawce dziennej oraz

większa aktywność wobec P.aeruginosa.



Wskazany w leczeniu zakażeń jamy

brzusznej orza miednicy

MONOBAKTAMY

Aztreonam



Działa

wyłącznie

na bakterie GRAM-



Jest oporny na działanie β-laktamaz bkterii GRAM-



Nie działa na bakterie GRAM+ i na beztlenowe



Jest stosowany w leczeniu zakażeń

mikroorganizmami GRAM-, które nie mogą być

leczone antybiotykami

-laktamowymi z powodu

występowania w wywiadzie reakcji alergicznych



nie wchłania się z przewodu pokarmowego i musi

być stosowany pozajelitowo

Karumonam

Tigemonam

Document Outline