background image

 

 

dr hab. inż. Józef Błażewicz prof. nadzw. UP we Wrocławiu
Katedra Technologii Rolnej i Przechowalnictwa

Wykład 5: ZASADY PRZECHOWYWANIA OWOCÓW

background image

 

 

Drzewa owocowe

 

jabłoń

grusza 

brzoskwinia 

morela

nektaryna

śliwa

wiśnia 

czereśnia

 

banan
cytryna 

grejpfrut
mandarynka
figowiec 
granatowiec 
mango

Krzewy owocowe:

agrest 

porzeczk

a

malina
jagoda 

kamczac

ka 

winorośl 

jeżyna

aronia

żurawina 

borówka

 

truskaw

ka  

poziomk

a

Byliny:

background image

 

 

Gloster

Gloster

Golden 

Golden 

Delicious

Delicious

Jonagold

Jonagold

background image

 

 

Pomiar jędrności owoców 

Pomiar jędrności owoców 

za pomocą aparatu 

za pomocą aparatu 

Instron

Instron

 

Kolorymetr 

Minolta do 

pomiaru barwy 

zasadniczej 

skórki

 

background image

 

 

Parch przechowalniczy 

Venturia inaequalis

 

1.

Jest to choroba, która nie powoduje gnicia owoców tylko pogorszenie 
ich jakości. 

2.

Owoce szybciej więdną i są narażone na zakażenie przez inne grzyby. 

3.

Choroba objawia się powstaniem na skórce jabłek ciemnoszarych lub 
czarnych plam o różnej wielkości, najczęściej 1 - 5 mm.

 

4.

Objawy  choroby  występują  na  liściach,  szypułkach,  zawiązkach  i 
owocach. Owoce mogą być zakażane przez cały okres wegetacji. 

5.

Infekcji  sprzyja  deszczowa  pogoda,  ponieważ  zarodniki  konidialne 
przenoszone są z liści na owoce w kroplach wody w czasie opadów.

 

background image

 

 

SZKLISTOŚĆ 

MIĄŻSZU

 

1.

Jeżeli  zmiany  w  miąższu  mają  charakter  punktowy,  podczas  przechowywania 

mogą zaniknąć.  

2.

Jeżeli  szkliste  miejsca  nie  wchłoną  się,    po  kilku  tygodniach  przechowywania 

może wystąpić rozpad miąższu owoców.

 

skoki temperatury np. nocne 

przymrozki.

 

background image

 

 

• Zepsute  owoce  w  chłodni  wyglądają    jak  porażone  owoce 

pozostałe na drzewie, tzw. 

mumie, 

• Źródłem  infekcji  owoców  w  czasie  wegetacji  są  mumie,  na 

których na wiosnę wytwarzają się zarodniki konidialne grzyba, 

• Zakażenie  następuje  w  ciągu  całego  wzrostu  owoców. 

Jedyną 

drogą  wnikania  patogena  są  uszkodzenia  skórki  lub  kontakt 
owocu gnijącego ze zdrowym. 

• Masowe  zakażenie  następuje  niemal  zawsze  po  gradobiciu  lub 

po nasilonym żerowaniu szkodników. 

Brunatna zgnilizna jabłek

Brunatna zgnilizna jabłek 

 

Monilinia fructigen 

Monilinia fructigen 

background image

 

 

GORZKA ZGNILIZNA 

GRUSZEK 

grzyby z rodzaju 

Gloeosporium

• Infekcja owoców następuje przed zbiorem,  przez przetchlinki. 
• Plamy gnilne pojawiają się na gruszkach pod koniec 

przechowywania. 

• Początkowo są niewielkie, brunatne, tworzą pierścienie o 

różnych odcieniach. 

• W miejscu plam miąższ zapada się, ale skórka pozostaje gładka 

i napięta. 

background image

 

 

Szara pleśń

 grzyb: 

Botrytis 

cinerea

 

• Infekcja  następuje  w  sadzie  przez  przetchlinki,  otwartą 

część przykielichową lub przez uszkodzenia skórki.

• Na 

porażonych 

owocach 

pojawiają 

się 

gnijące, 

jasnobrązowe plamy, które później ciemnieją. 

• Zgnilizna 

szybko 

obejmuje 

cały 

owoc, 

którego 

powierzchnia może być pokryta białą lub szarą grzybnią. 

• Szara  pleśń  może  przenosić  się  z  gnijących  owoców  na 

zdrowe.

background image

 

 

1.

Występuje  na  uszkodzonych  owocach.  Rozwija  się  w 

szerokim  zakresie  temperatur.  Jej  szkodliwość  wiąże  się 

także  ze  zdolnością  grzyba  do  tworzenia  na  jabłkach 

mykotoksyny patuliny

2.

W  powietrzu  w  sadzie,  w  komorach  przechowalniczych,  a 

przede  wszystkim  w  pakowniach  unoszą  się  bardzo  duże 

ilości 

zarodników 

konidialnych. 

Zarodniki 

te 

są 

długowieczne  przez  kilka  lat  nie  tracą  zdolności  do 

kiełkowania, i zakażania jabłek. 

3.

Grzyby z rodzaju Penicilium nie są zdolne do zakażania nie 

uszkodzonej skórki jabłek.

 

4.

Głównym  miejscem  infekcji  są  uszkodzenia  skórki,  a 

czasami  także  przetchlinki,  zwłaszcza  znajdujące  się  na 

powierzchniach obitych jabłek.

 

Mokra zgnilizna jabłek

Mokra zgnilizna jabłek

grzyby z rodzaju Penicilium,

background image

 

 

Istotą  przechowywania  owoców  jest 

spowolnienie 

rozwoju klimakterycznej produkcji etylenu

 i związanego 

z tym wzrostu intensywności oddychania. 

Natomiast 

etylen 

stymuluje  procesy  związane  ze 

starzeniem  się  owoców.  Wraz  ze  wzrostem  jego 
produkcji postępuje mięknięcie jabłek, co pogarsza ich 
jakość. 
Stwarzając 

warunki 

ograniczające 

tempo 

tych 

procesów  w  jabłkach  po  zbiorze  można  poprawić  ich 
trwałość przechowalniczą. 

Obniżenie zawartości tlenu i 

podwyższenie  dwutlenku  węgla

  w  atmosferze  hamuje 

przebieg  podstawowych  procesów  życiowych  w 
owocach i tym samym korzystnie wpływa na ich jakość

background image

 

 

Przechowalnia 

Przechowalnia 

tradycyjna

tradycyjna

Chłodnia

Chłodnia

background image

 

 

Za najlepszą technologię przechowywania 

owoców 

i warzyw  uznaje się kontrolowaną atmosferę 

(KA)

 

z możliwością stosowania wersji 

ULO 

(ultra low oxygen – bardzo niskie stężenie 

tlenu)

Skład atmosfery w technologii KA to:

 stężenie tlenu 

(O

2

) obniżone do 3% objętościowo lub mniej – 

do około 1% w technologii ULO,

 stężenie dwutlenku węgla 

(CO

2

)

 w zakresie od 0,5% do około 

5% objętościowo (najczęstsze w ULO to 1–2%), 

 reszta do 100% objętości to azot 

(N

2

).

 

background image

 

 

background image

 

 

KA – ULO schemat działania

KA – ULO schemat działania

background image

 

 

background image

 

 

Membranowy separator 

Membranowy separator 

azotu

azotu 

 

Separator azotu z 

Separator azotu z 

wykorzystaniem sit 

wykorzystaniem sit 

molekularnych 

molekularnych 

background image

 

 

Generator azotu: 

1.

rotacyjna sprężarka powietrza;

2.

zbiornik sprężonego powietrza; 

3.

zbiornik wkładu CMS.

 

zbiornik azotu z 

sterowaniem 

mikroprocesorow

ym

background image

 

 

Niewłaściwe stosowanie technologii KA 

to:

Poważne uszkodzenia owoców lub warzyw i duże 

straty wynikające z: 

 niedoboru tlenu (oddychanie anaerobowe)

 nadmiaru dwutlenku węgla (oparzenia 

powierzchniowe, uszkodzenia wewnętrzne)

 znaczny deficyt O

2

 i nadmiar CO

2

 jest 

niebezpieczny dla zdrowia i życia człowieka przy 
nieumiejętnej lub nieodpowiedzialnej obsłudze 
komór z KA 

background image

 

 

1. Technologia  KA  wymaga  obniżenia  stężenia  O

2

  w  komorze 

zaraz po jej wychłodzeniu.

2. Stężenie  O

2

  w  komorze  z  KA  można  obniżyć  używając 

separatory membranowe lub sita molekularne.

3. Ciekły azot staje się w małych obiektach przechowalniczych, 

z uwagi na łatwość stosowania i niską cenę.

 

4. Dla średnich i dużych obiektów przechowalniczych poleca się 

wykorzystanie separatorów azotu. 

5. Stosuje się azot z separatorów o czystości około 97% N

2

 (3% 

O2).

6. W obiektach wielokomorowych separator pracuje z wspólnym 

kolektorem,  łączącym  komory  szczelnymi  rurociągami  z 

tworzywa sztucznego. 

background image

 

 

1.

Komora  z  KA  musi  być  wyposażona  w  ciśnieniowe  zawory 

bezpieczeństwa. 

2.

Przy  "wydmuchiwaniu"  tlenu  z  komory  ciekłym  azotem  należy  śledzić 

temp. gazu w komorze, aby nie dopuścić do przemrożenia owoców.

 

3.

Zbyt silny strumienia azotu może doprowadzić do nadmiernego wzrostu 

ciśnienia  w  komorze,  i  uszkodzenia  lub  nawet  zniszczenia  struktury 

budynku. 

4.

Zawory  bezpieczeństwa  pracują  przy  ciśnieniu  otwarcia  około  200  Pa, 

(ok. 20 mm słupa wody).

5.

Stosowane  są  zawory  cieczowe  i  pneumatyczne  pracujące  w  nad- 

i podciśnieniu. 

6.

Stosowanie 

zaworów 

wyposażonych 

U-rurki 

umożliwia 

 

przeprowadzanie testu gazoszczelności komory.

 

Ciśnieniowe zawory 

bezpieczeństwa

background image

 

 

1. Tzw. płuca komory, niwelują niewielkie różnice ciśnień pomiędzy 

wnętrzem 

komory 

KA 

zewnętrznym 

powietrzem 

atmosferycznym, bez zmiany składu kontrolowanej atmosfery

2. Zmiany  ciśnienia w komorze mogą być wynikiem usuwania CO

2

pracy urządzeń chłodniczych, procesu odszraniania chłodnicy lub 
zmian ciśnienia atmosferycznego. 

3. Zadaniem  worka  jest  niedopuszczenie  do  zassania  zasobnego  w 

tlen powietrza z zewnątrz i wzrostu stężenia tlenu w atmosferze 
komory.

 

4. Pojemność  worka  wynosi  około  od  0,5  do  1%  objętości  pustej 

komory z KA.

Worki kompensacyjne

background image

 

 

Płuczka CO

Płuczka CO

2

2

 dla każdej 

 dla każdej 

komory

komory 

 

Płuczka CO

Płuczka CO

2

2

 

 

wielokomorowa

wielokomorowa 

 

Najczęściej stosuje się płuczki z węglem aktywowanym jako 

substancją czynną. 

 Do desorpcji  CO

2  

z węgla aktywnego  wykorzystuje się powietrze  

atmosferyczne.

 

 Większość płuczek wymaga zastosowania małego kompresora 

powietrza 
do napędu zaworów pneumatycznych sterujących pracą płuczki i 
komór. 

 Płuczki  mogą  pracować  w  cyklu  automatycznym  po  połączeniu  z 

komputerem.

background image

 

 

1. Analizatory 

stężenia 

tlenu 

dwutlenku 

węgla 

powinny 

charakteryzować się rozdzielczością min. 0,1%.

 

2. Stosowana jest praca w cyklu automatycznym z rejestracją wyników 

i sterowaniem pracą komór. 

3. Utrzymanie  właściwych  stężeń  O

2

  i  CO

2

    (przy  odchyleniach 

nieprzekraczających 0,2%) jest ważne w technologii ULO.

4. Stosuje się analizatory: 

 do tlenu z czujnikiem paramagnetycznym 
 do dwutlenku węgla z detektorem promieniowania 

podczerwonego

Kontrolowanie warunków 

przechowywania

background image

 

 

1.

Umożliwiają  automatyczne  sterowanie  pracą  płuczki  CO

2

,  wentylacją  komory, 

kalibracją  analizatorów,  pracą  nawilżaczy  oraz  pomiarami  stężeń  gazów, 

wilgotności 

względnej 

i temperatury w komorach.

 

2.

Sterownik z reguły współpracuje z komputerem umożliwiając wizualizację pracy 

obiektu na monitorze oraz archiwizację danych.

3.

Możliwy  jest  zdalny  nadzór  nad  systemem  sterowania  przy  wykorzystaniu 

modemu  i  linii  telefonicznej  lub  sieci  telefonii  komórkowej,  ewentualnie  sieci 

komputerowej internet. 

4.

Sterownik  sprzężony  z  analizatorami  wymaga  połączenia  z  komorami  drogami 

gazowymi  (rurki  PCV  około  6  mm  średnicy),  a  także  przewodami  elektrycznymi 

ze wszystkimi czujnikami oraz urządzeniami wykonawczymi.

5.

Dokonuje pomiaru i rejestracji temperatury, i wilgotności względnej atmosfery w 

komorach. 

6.

Sensory  wilgotności  względnej  powietrza  oraz  ultradźwiękowe  lub  odśrodkowe 

nawilżacze uzupełniające poziom wilgotności w komorach, pracującą w systemie 

automatycznym. 

7.

Nawilżacze  wymagają  zastosowania  systemu  uzdatniania  wody  do  rozpylania 

mikrokroplowego.

 

Mikroprocesorowe sterowniki komór 

z KA

background image

 

 

KA - ULO regulacja parametrów przechowalniczych

KA - ULO regulacja parametrów przechowalniczych

background image

 

 

background image

 

 

Zagrożenia fizjologiczne wynikające z niedoboru 

tlenu

   

Niedobór tlenu atmosferycznego 

w powietrzu ma tę właściwość, 

że nie można go wykryć za pomocą zmysłów, 

a jego ofiary są zwykle nieświadome 

niebezpieczeństwa, w którym się znajdują 

i mogą nawet mieć bardzo dobre samopoczucie.

 

background image

 

 

Wpływ dwutlenku węgla na zachowanie 

człowieka

 

 

Stężenie 

CO

2

[%]

Symptomy – możliwy efekt

2 – 4

lekkie uczucie duszenia się i zwiększona liczba oddechów na minutę

5

bóle głowy, zawroty głowy i wystąpienie potu może pojawić się po 

30 min

5 – 9

trudności w oddychaniu, pogorszona zdolność oceny

9

śmiertelne  w  przypadku  wystawienia  na  działanie  przez  około  4 

godz.

12

natychmiastowa  utrata  przytomności,  zejście  śmiertelne  możliwe 

po kilku min

background image

 

 

Wpływ niedoboru tlenu na zachowanie człowieka

 

Zawarto

ść O

2

 [% 

obj.]

Efekty i objawy

18 – 22

Wszystkie funkcje normalne, powietrze atmosferyczne ~21% 

ok. 16

Gaśnie płomień świecy

11 – 14

Nieświadome  obniżenie  sprawności  fizycznej  i  intelektualnej.  Poważne 

oparzenia,  stłuczenia,  złamania  kości  mogą  nie  wywoływać  bólu. 

Wysiłek fizyczny powoduje szybkie wyczerpanie. 

8 – 11

Możliwość 

zasłabnięcia 

bez 

objawów 

ostrzegawczych. 

Mogą 

występować nudności i wymioty. Zanika zdolność poruszania, nie można 

chodzić, stać a nawet się czołgać. 

Człowiek może zdawać sobie sprawę 

z  tego,  że  umiera,  lecz  jest  na  to  obojętny.  Wszystkie  wymienione 

procesy zachodzą bez wystąpienia bólu.

6 – 8

Zemdlenie w ciągu kilku minut. Reanimacja jest możliwa, jeżeli zostanie 

podjęta natychmiast.

0 – 6

Utrata  przytomności  prawie  natychmiastowa.  Występują  konwulsje  i 

zatrzymanie procesu oddychania. Następuje nieodwracalne uszkodzenie 

mózgu. Śmierć następuje w bardzo krótkim czasie.

 

background image

 

 

Płuczka co2

Zalety:

płuczka jest prosta w obsłudze 
wbudowane analizatory gazu (tlenu i dwutlenku 
węgla) 
złoże węgla aktywnego dopasowane do wielkości 
komory 
możliwość kontroli i rejestracji z domowego 
komputera PC ( program do wizualizacji ) 
posiada niezawodne zawory elektromagnetyczne – 
nie wymagany jest dodatkowy kompresor powietrza 
(rozwiązaniem tym wyprzedzamy wszystkie 
proponowane na polskim rynku adsorbery) 
odpowiednie przekroje rur gwarantują minimalne 
straty energii 
posiada system pracy awaryjnej (w przypadku 
uszkodzenia analizatora)

background image

 

 

background image

 

 

WOREK KOMPENSACYJNY

W wyniku zmian ciśnienia atmosferycznego, a także zmian 

temperatury wewnątrz komory (np. podczas schładzania ), 

powstają różnice ciśnień pomiędzy komorą a jej 

otoczeniem. Worek kompensacyjny zmniejsza zmiany 

ciśnienia w komorze i w ten sposób ogranicza działanie 

zaworu kompensacyjnego, a więc wymianę gazów 

pomiędzy komorą a otoczeniem.

Typowa wielkość worka kompensacyjnego to 3m3.

Wykonany jest ze specjalnej, wytrzymałej, 

wielowartościowej folii.

Średnia przyłącza : 90mm lub 110mm.

background image

 

 

Chłodnie przemysłowe

background image

 

 

ZAWÓR KOMPENSACYJNY (SYFON)

W wyniku zmian ciśnienia atmosferycznego, a także 

zmian temperatury wewnątrz komory (np. podczas 

schładzania) powstają różnice ciśnień pomiędzy 

komorą a otoczeniem, które mogą spowodować 

całkowite zniszczenie jej konstrukcji. Zawór 

kompensacyjny (tzw .zawór bezpieczeństwa - syfon) 

jest urządzeniem zapobiegającym powstawaniu 

nadmiernych różnic ciśnień. Konstrukcja zaworu 

zapewnia zachowanie szczelności komory.

Urządzenie to pracuje dwustronnie (podciśnienie i 

nadciśnienie).

Syfon należy napełniać glikolem. (temp. zamarzania 

od -25°C do -30°C).

Średnica przyłącza 110mm.

Max. wielkość komory 1000m3

W komorach większych niż 1000m3 można stosować 

dwa lub więcej zaworów równolegle.

background image

 

 

chiller


Document Outline