Ostre chirurgiczne
choroby jamy brzusznej
Ostre chirurgiczne
choroby jamy brzusznej
Ostre chirurgiczne choroby jamy
brzusznej
to nagle pojawiające się choroby
narządów jamy brzusznej, o
burzliwym przebiegu, często
zagrażające życiu chorego, z reguły
wymagające szybkiego
postępowania diagnostycznego,
zdecydowanych i energicznych
działań terapeutycznych, w tym
niejednokrotnie doraźnego leczenia
operacyjnego.
Podział:
zapalenie otrzewnej
niedrożność jelit
Główne objawy występujące w
ostrych chorobach jamy brzusznej
ból brzucha
nudności i wymioty
zatrzymanie gazów i stolca
wzdęcie brzucha
przyspieszone tętno
objawy wstrząsu
Badanie przedmiotowe
oglądanie
-
uniesienie ponad poziom klatki piersiowej
- przepukliny
- blizny po przebytych operacjach
- „stawianie się jelit”
badanie palpacyjne
- ograniczona lub rozlana bolesność uciskowa
- obrona mięśniowa
- objaw Blumberga
osłuchiwanie
- metaliczne odgłosy perystaltyczne
- brak szmerów perystaltycznych
Badania obrazowe
RTG jamy brzusznej promieniem
poziomym
USG jamy brzusznej
TK jamy brzusznej
Badania laboratoryjne:
liczba leukocytów
morfologia
elektrolity
poziom mocznika i kreatyniny
gazometria
poziom glukozy
Amylaza, lipaza
Zapalenie otrzewnej
Klasyfikacja zapalenia
otrzewnej:
pierwotne
wtórne
chemiczne
bakteryjne
ograniczone
ograniczone
rozlane
rozlane
Najczęstsze przyczyny zapalenia
otrzewnej:
ostre zapalenie wyrostka
robaczkowego
przedziurawienie wrzodu
trawiennego
ostre zapalenie pęcherzyka
żółciowego
ostre zapalenie trzustki
martwica i przedziurawienie jelita
Ostre zapalenie wyrostka
robaczkowego
Ostre zapalenie wyrostka
robaczkowego
stanowi około 40% doraźnych
operacji w obrębie jamy brzusznej
mężczyźni chorują nieco częściej niż
kobiety
szczyt zachorowań przypada na
druga i trzecią dekadę życia
Patofizjologia ostrego zapalenia
wyrostka.
przyczyny ostrego zaplenia wyrostka
nie są w pełni poznane. Uważa się,
że u starszych osób jest
spowodowany najczęściej zatkaniem
światła wyrostka przez kamień
kałowy, zaś u młodszych przez
obrzęk tkanki limfatycznej, którego
etiologię zwykle trudno wyjaśnić.
Podział ostrego zapalenia
wyrostka:
niezmieniony wyrostek robaczkowy
niepowikłane zmiany zapalne (zmiany
zapalne lub zgorzelinowe bez
przedziurawienia)
powikłane zmiany zapalne
(przedziurawienie zgorzelinowego
wyrostka lub rozlane zapalenie jamy
otrzewnej)
naciek okołowyrostkowy
Objawy ostrego zapalenia
wyrostka robaczkowego:
ból nadbrzusza lub okolicy pępka
przemieszczający się do prawego dołu
biodrowego
brak apetytu
nudności i wymioty
obrona mięśniowa
objaw otrzewnowy Blumberga
temperatura powyżej 37,3 C
leukocytoza powyżej 10000x10/l
przesunięcie obrazu krwinek białych w
lewo
Róznicowanie ostrego zapalenia
wyrostka:
ostry nieżyt żołądka i jelit
kamica nerkowa i moczowodowa
zapalenie dróg moczowych
zapalenie przydatków
pęknięta ciąża pozamaciczna
pęknięcie pęcherzyka Graffa
Przedziurawienie wrzodu
trawiennego
Przedziurawienie wrzodu
trawiennego
przedziurawienie wrzodu
dwunastnicy występuje 10-okrotnie
częściej niż żołądka
średnia wieku dla przedziurawienia
wrzodu dwunastnicy wynosi 45 lat,
dla wrzodu żołądka 55 lat
przedziurawienie wrzodu
dwunastnicy występuje częściej u
mężczyzn
Objawy przedziurawienia wrzodu
trawiennego:
nagle pojawiający się bardzo silny,
stały ból całego brzucha
rozległa, żywa bolesność uciskowa
wyraźna obrona mięśniowa („brzuch
deskowaty”)
dodatni objaw Blumberga
Badania
rtg przeglądowe jamy brzusznej
promieniem poziomym – wolny gaz
pod przeponą
usg jamy brzusznej – wolny płyn w
jamie otrzewnej
leukocytoza
Leczenie
zszycie miejsca przedziurawienia
naszycie łaty z sieci (operacja
Grahama)
rzadziej operacje definitywne
leczenie farmakologiczne choroby
wrzodowej
Ostre zapalenie pęcherzyka
żółciowego
Patofizjologia:
kamica żółciowa u 95% chorych
u 5% nie stwierdza się w
pęcherzyku złogów
Objawy
ból w prawym podżebrzu, często
promieniujący do pleców lub łopatki
nudności i wymioty
bolesność i wzmożone napięcie
mięśni pod prawym łukiem
żebrowym
wyczuwalny bolesny opór pod
prawym łukiem żebrowym
Objawy cd.:
Podwyższona ciepłota ciała
Podwyższona liczba białych ciałek
krwi
decydujące dla rozpoznania jest
badanie usg
Ostre zapalenie trzustki
Przyczyny OZT:
spożycie alkoholu (ok. 50%)
kamica dróg żółciowych (ok. 30%)
inne (ok. 20%)
m.in.: ECPW, przebycie
operacji, uraz, metaboliczne
(hipertróglicerydemia, hiperkalcemia),
wirusowe (świnaka, WZW),
polekowe(sulfonamidy, azatiopryna,
tiazydy, furosemid, estrogeny)
Objawy:
bardzo silny ból w nadbrzuszu
bardzo intensywne wymioty
wzdęcie brzucha
rozlana bolesność brzucha, największa w
środkowym nadbrzuszu
opór w jamie brzusznej
porażenie perystaltyki – cisza w brzuchu
wstrząs, spadek ciśnienia
czerwonosine zabarwienie twarzy
Badania dodatkowe:
usg jamy brzusznej
rtg przeglądowe promieniem poziomym
leukocytoza
wzrost stężenia amylazy w surowicy i
moczu
wzrost stężenia lipazy w surowicy
inne: morfologia, bilirubina, mocznik,
kreatynina, cukier, poziom wapnia, ASPAT,
AlAT
Postacie OZT:
postać obrzękowa (85-90%)
postać martwiczo-krwotoczna (10-
15%)
Leczenie;
leczenie zachowawcze
leczenie zachowawcze
- zwalczanie wstrząsu i zaburzeń wodno-
elektrolitowych
- powstrzymanie procesów samostrawienia
- zapobieganie wtórnemu zakażeniu
- żywienie pozajelitowe
Leczenie operacyjne
Leczenie operacyjne
- wątpliwości diagnostyczne
- kamica przewodu żółciowego wspólnego (ECPW)
-
ropień trzustki
lub
w sąsiedztwie
- powikłania – niedrożność jelit, krwotok, perforacja
jelita.
Martwica i przedziurawienie
jelita
Przyczyny:
niedokrwienie spowodowane uciskiem ściany
jelita i jego krezki (uwięźnięcie przepukliny,
zrosty)
nacisk gazów i płynu na ścianę jelita (guzy jelita)
ucisk ściany jelita przez ciało obce (np. kamień
żółciowy)
przedziurawienie jelita w następstwie przebytego
leczenia napromienianiem
Choroby zapalne jelit (zapalenie uchyłków,
wrzodziejące zapalenie, choroba Leśniowskiego
Crohna)
niedokrwienie a w konsekwencji martwica
spowodowana zatorem bądź zakrzepicą tętnicy
krezkowej lub jej odgałęzień
Przyczyny ostrego niedokrwienia jelit
na tle zmian przepływu w naczyniach
krezkowych:
zator (50%)
zakrzepica tętnicy krezkowej (25%)
osłabienie przepływu krwi w łożysku
naczyniowym (15%)
zakrzepica żylna w zlewisku żyły
krezkowej (10%)
Wczesne objawy
naczyniopochodnej martwicy
jelita:
silne bóle brzucha
nudności i wymioty
obecność niewielkiej ilości krwi w stolcu
bolesność uciskowa bez objawów
otrzewnowych
nieco żywsze odgłosy ruchów
robaczkowych jelit
Dysproporcja między silnymi
Dysproporcja między silnymi
dolegliwościami bólowymi a nikłymi
dolegliwościami bólowymi a nikłymi
objawami brzusznymi
objawami brzusznymi
Objawy późne:
silny ból nie ustępujący po lekach
przeciwbólowych
wzdęcie brzucha
objaw Blumberga
brak szmerów perystaltycznych
pogarszający się stan ogólny
chorego
tachykardia, spadek RR i diurezy
Badania dodatkowe:
rtg jamy brzusznej
usg jamy brzusznej (z pomiarem
przepływu)
arteriografia
morfologia, mocznik, kreatynina,
RKZ i inne
Leczenie:
Operacyjne - najczęściej resekcja
zmienionego martwiczo odcinka
jelita
Zwalczanie wstrząsu, heparyna,
antybiotyk, żywienie pozajelitowe.
Niedrożność jelit
Mechanizmy powstania
niedrożności jelit:
zadzierzgnięcie (strangulacja)
zatkanie (obturacja)
wgłobienie (inwaginacja)
Przyczyny niedrożności jelit:
Jelito cienkie 82%
- uwięźnięcie przepukliny 50%
- niedrożność zrostowa 25%
- wielopoziomowa niedrożność nowotworowa 5%
- inne (np. kamień żółciowy, pierwotne nowotwory,
wgłobienie) 2%
Jelito grube 18%
- rak jelita grubego
- guz zapalny
- skręt esicy, kątnicy, poprzecznicy
Rozpoznanie
Wywiad
Wywiad
- bole brzucha
- wymioty
- zatrzymanie gazów i stolca
Oglądanie
Oglądanie
- blizny po przebytych operacjach
- guz w okolicy pachwinowej (bądź innej)
- wzdęcie brzucha
- stawianie się jelit
Badanie palpacyjne
Badanie palpacyjne
-
- bolesność uciskowa
- czasem wyczuwalny opór
Osłuchiwanie
Osłuchiwanie
-
metaliczne tony
- cisza w brzuchu
Badania dodatkowe:
rtg jamy brzusznej promieniem
poziomym: poziomy płynno-gazowe
usg jamy brzusznej:poszerzone pętle
jelit, wahadłowa perystaltyka
leukocytoza
niedobory elktrolitowe
wzrost poziomu mocznika i
kreatyniny
wysoki hematokryt