BADANIA LABORATORYJNE
W CHORACH NEREK
BADANIA LABORATORYJNE
W CHORACH NEREK
Klinika Chorób Wewnętrznych
Klinika Chorób Wewnętrznych
i Metabolicznych
i Metabolicznych
Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach
Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach
BADANIA LABORATORYJNE
W CHORACH NEREK
BADANIA LABORATORYJNE
W CHORACH NEREK
Klinika Chorób Wewnętrznych
Klinika Chorób Wewnętrznych
i Metabolicznych
i Metabolicznych
Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach
Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach
Czynność nerek (1)
Czynność nerek (1)
Wydalnicza
Wydalnicza
wydalanie końcowych produktów
wydalanie końcowych produktów
przemiany materii,
przemiany materii,
nadmiaru elektrolitów i wody,
nadmiaru elektrolitów i wody,
Homeostatyczna
Homeostatyczna
utrzymanie wolemii,
utrzymanie wolemii,
ciśnienia tętniczego krwi,
ciśnienia tętniczego krwi,
homeostazy elektrolitowej i kwasowo
homeostazy elektrolitowej i kwasowo
- zasadowej.
- zasadowej.
Wydalnicza
Wydalnicza
wydalanie końcowych produktów
wydalanie końcowych produktów
przemiany materii,
przemiany materii,
nadmiaru elektrolitów i wody,
nadmiaru elektrolitów i wody,
Homeostatyczna
Homeostatyczna
utrzymanie wolemii,
utrzymanie wolemii,
ciśnienia tętniczego krwi,
ciśnienia tętniczego krwi,
homeostazy elektrolitowej i kwasowo
homeostazy elektrolitowej i kwasowo
- zasadowej.
- zasadowej.
Czynność nerek (2)
Czynność nerek (2)
Endokrynna
Endokrynna
erytropoetyna,
erytropoetyna,
1,25 (OH)
1,25 (OH)
2
2
D
D
3
3
,
,
prostacykliny,
prostacykliny,
bradykininy
bradykininy
Endokrynna
Endokrynna
erytropoetyna,
erytropoetyna,
1,25 (OH)
1,25 (OH)
2
2
D
D
3
3
,
,
prostacykliny,
prostacykliny,
bradykininy
bradykininy
Czynność nerek (3)
Metaboliczna
Metaboliczna
wpływ na gospodarkę węglowodanową,
wpływ na gospodarkę węglowodanową,
lipidową,
lipidową,
białkową,
białkową,
purynową,
purynową,
wodno - elektrolitowa,
wodno - elektrolitowa,
kwasowo - zasadową
kwasowo - zasadową
Badanie moczu
WARUNKI:
WARUNKI:
odpowiednie pobranie i transport materiału,
odpowiednie pobranie i transport materiału,
badanie:
badanie:
do 2 godzin od pobrania,
do 2 godzin od pobrania,
przy użyciu odpowiednich metod,
przy użyciu odpowiednich metod,
przez wprawnego badającego,
przez wprawnego badającego,
rozumna interpretacja w kontekście danych
rozumna interpretacja w kontekście danych
klinicznych.
klinicznych.
WARUNKI:
WARUNKI:
odpowiednie pobranie i transport materiału,
odpowiednie pobranie i transport materiału,
badanie:
badanie:
do 2 godzin od pobrania,
do 2 godzin od pobrania,
przy użyciu odpowiednich metod,
przy użyciu odpowiednich metod,
przez wprawnego badającego,
przez wprawnego badającego,
rozumna interpretacja w kontekście danych
rozumna interpretacja w kontekście danych
klinicznych.
klinicznych.
Pobieranie moczu do badania
Pobieranie moczu do badania
Rano, na czczo,
Rano, na czczo,
(czystość, środkowy
(czystość, środkowy
strumień moczu),
strumień moczu),
mocz zbierany w jednostce czasu,
mocz zbierany w jednostce czasu,
mocz uzyskany przez cewnik,
mocz uzyskany przez cewnik,
mocz uzyskany przez nakłucie
mocz uzyskany przez nakłucie
nadłonowe,
nadłonowe,
Rano, na czczo,
Rano, na czczo,
(czystość, środkowy
(czystość, środkowy
strumień moczu),
strumień moczu),
mocz zbierany w jednostce czasu,
mocz zbierany w jednostce czasu,
mocz uzyskany przez cewnik,
mocz uzyskany przez cewnik,
mocz uzyskany przez nakłucie
mocz uzyskany przez nakłucie
nadłonowe,
nadłonowe,
Badanie fizyczne moczu
Badanie fizyczne moczu
Barwa, zapach, przejrzystość,
Barwa, zapach, przejrzystość,
gęstość względna, osmolalność
gęstość względna, osmolalność
Badanie chemiczne moczu
Określenie pH,
Określenie pH,
Obecność barwników żółciowych,
Obecność barwników żółciowych,
Glukoza, ciała ketonowe,
Glukoza, ciała ketonowe,
Hemoglobina, mioglobina,
Hemoglobina, mioglobina,
Białkomocz
Białkomocz
Białkomocz fizjologiczny (50 - 150
mg/d)
Albuminy: do 20 - 30 mg/dobę
Albuminy: do 20 - 30 mg/dobę
mikroalbuminuria: 30 - 300
mikroalbuminuria: 30 - 300
mg/d
mg/d
,
,
białko Tamma - Horsfalla
białko Tamma - Horsfalla
(10 - 70 mg/d),
(10 - 70 mg/d),
inne białka niskocząsteczkowe.
inne białka niskocząsteczkowe.
Białkomocz patologiczny
Definicja:
Definicja:
> 0,5 g/dobę białka całkowitego,
> 0,5 g/dobę białka całkowitego,
> 0,3 g/dobę albumin,
> 0,3 g/dobę albumin,
metody oznaczania:
metody oznaczania:
półilościowe
półilościowe
(próg: 10 -20 mg/dl),
(próg: 10 -20 mg/dl),
ilościowe,
ilościowe,
jakościowe
jakościowe
(elektroforeza, oznaczanie
(elektroforeza, oznaczanie
poszczególnych białek).
poszczególnych białek).
Rodzaj białkomoczu jako wskaźnik
uszkodzenia poszczególnych części
nefronu
Białkomocz
Białkomocz
„wysokocząsteczkowy”
„wysokocząsteczkowy”
-
-
kłębuszki
kłębuszki
(albuminy, transferyna, Ig),
(albuminy, transferyna, Ig),
białkomocz
białkomocz
„niskocząsteczkowy”
„niskocząsteczkowy”
- cewki
- cewki
proksymalne
proksymalne
Krwinkomocz (erytrocyturia) (1)
Ocena liczby, kształtu i wielkości
Ocena liczby, kształtu i wielkości
erytrocytów,
erytrocytów,
prawidłowo:
prawidłowo:
2 ery/p.w. nieodwirowanego moczu,
2 ery/p.w. nieodwirowanego moczu,
do 15 ery/mm
do 15 ery/mm
3
3
nieodwirowanego moczu,
nieodwirowanego moczu,
do 3 000 000/dobę (l. Hamburgera)
do 3 000 000/dobę (l. Hamburgera)
Ocena liczby, kształtu i wielkości
Ocena liczby, kształtu i wielkości
erytrocytów,
erytrocytów,
prawidłowo:
prawidłowo:
2 ery/p.w. nieodwirowanego moczu,
2 ery/p.w. nieodwirowanego moczu,
do 15 ery/mm
do 15 ery/mm
3
3
nieodwirowanego moczu,
nieodwirowanego moczu,
do 3 000 000/dobę (l. Hamburgera)
do 3 000 000/dobę (l. Hamburgera)
Krwinkomocz (2)
Kształt i wielkość ery zależą od:
Kształt i wielkość ery zależą od:
pH, gęstości względnej moczu i czasu
pH, gęstości względnej moczu i czasu
przebywania w nim krwinek,
przebywania w nim krwinek,
różnicowanie krwinkomoczu kłębuszkowego
różnicowanie krwinkomoczu kłębuszkowego
(nerkowego)
(nerkowego)
i pozakłębuszkowego:
i pozakłębuszkowego:
obecność wałeczków
obecność wałeczków
czerwonokrwinkowych,
czerwonokrwinkowych,
odsetek krwinek dysmorficznych (20-80%).
odsetek krwinek dysmorficznych (20-80%).
Leukocyturia (ropomocz)
Ocena liczby leukocytów, prawidłowo:
Ocena liczby leukocytów, prawidłowo:
mocz nieodwirowany
mocz nieodwirowany
(świeży)
(świeży)
w dpw
w dpw
do 5
do 5
w 1mm
w 1mm
3
3
8-10
8-10
DZM:
DZM:
do 2 500 000
do 2 500 000
Ocena liczby leukocytów, prawidłowo:
Ocena liczby leukocytów, prawidłowo:
mocz nieodwirowany
mocz nieodwirowany
(świeży)
(świeży)
w dpw
w dpw
do 5
do 5
w 1mm
w 1mm
3
3
8-10
8-10
DZM:
DZM:
do 2 500 000
do 2 500 000
Inne badania mikroskopowe moczu
Inne badania mikroskopowe moczu
Liczba i kształt komórek
Liczba i kształt komórek
nabłonkowych,
nabłonkowych,
rodzaj i liczba wałeczków,
rodzaj i liczba wałeczków,
rodzaj i liczba kryształów
rodzaj i liczba kryształów
(krystaluria),
(krystaluria),
liczba i rodzaj drobnoustrojów
liczba i rodzaj drobnoustrojów
(obok
(obok
badania bakteriologicznego).
badania bakteriologicznego).
Badania czynnościowe nerek
Badania czynnościowe nerek
Wielkość filtracji kłębuszkowej
Wielkość filtracji kłębuszkowej
(GFR)
(GFR)
klirens inuliny
klirens inuliny
(złoty standard),
(złoty standard),
klirens endogennej kreatyniny,
klirens endogennej kreatyniny,
stężenie kreatyniny w surowicy krwi
stężenie kreatyniny w surowicy krwi
Wielkość filtracji kłębuszkowej
Wielkość filtracji kłębuszkowej
(GFR)
(GFR)
klirens inuliny
klirens inuliny
(złoty standard),
(złoty standard),
klirens endogennej kreatyniny,
klirens endogennej kreatyniny,
stężenie kreatyniny w surowicy krwi
stężenie kreatyniny w surowicy krwi
Obliczanie klirensu kreatyniny –
wzór Cockrofta Gaulta:
(140 - wiek) x m.c.
(kg)
C =
-------------------------------
72 x P (mg/dl)
(dla kobiet: x 0,85)
(140 - wiek)
x
m.c.
(kg)
C =
-------------------------------
72
x
P (mg/dl)
(dla kobiet: x 0,85)
Osoczowe wskaźniki czynności nerek
Osoczowe wskaźniki czynności nerek
Wskaźniki wielkości filtracji kłębuszkowej:
Wskaźniki wielkości filtracji kłębuszkowej:
stężenie kreatyniny, mocznika
stężenie kreatyniny, mocznika
Inne wskaźniki upośledzenia czynności błony
Inne wskaźniki upośledzenia czynności błony
filtracyjnej:
filtracyjnej:
albuminuria, białkomocz,
albuminuria, białkomocz,
Stężenie elektrolitów:
Stężenie elektrolitów:
K
K
+
+
, Na
, Na
+
+
, Ca
, Ca
++
++
, P, Mg
, P, Mg
++
++
, wodorowęglanów
, wodorowęglanów
(HCO3
(HCO3
-
-
)
)
Wskaźniki wielkości filtracji kłębuszkowej:
Wskaźniki wielkości filtracji kłębuszkowej:
stężenie kreatyniny, mocznika
stężenie kreatyniny, mocznika
Inne wskaźniki upośledzenia czynności błony
Inne wskaźniki upośledzenia czynności błony
filtracyjnej:
filtracyjnej:
albuminuria, białkomocz,
albuminuria, białkomocz,
Stężenie elektrolitów:
Stężenie elektrolitów:
K
K
+
+
, Na
, Na
+
+
, Ca
, Ca
++
++
, P, Mg
, P, Mg
++
++
, wodorowęglanów
, wodorowęglanów
(HCO3
(HCO3
-
-
)
)
Niektóre inne badania w diagnostyce
chorób nerek
Niektóre inne badania w diagnostyce
chorób nerek
Morfologia krwi
Morfologia krwi
(Ht, leukocytoza)
(Ht, leukocytoza)
OB, CRP,
OB, CRP,
układ krzepnięcia,
układ krzepnięcia,
białko całkowite + elektroforeza,
białko całkowite + elektroforeza,
składowe dopełniacza
składowe dopełniacza
(C
(C
3
3
, C
, C
4
4
)
)
,
,
lipidogram.
lipidogram.
Morfologia krwi
Morfologia krwi
(Ht, leukocytoza)
(Ht, leukocytoza)
OB, CRP,
OB, CRP,
układ krzepnięcia,
układ krzepnięcia,
białko całkowite + elektroforeza,
białko całkowite + elektroforeza,
składowe dopełniacza
składowe dopełniacza
(C
(C
3
3
, C
, C
4
4
)
)
,
,
lipidogram.
lipidogram.