CHOROBY GRZYBICZE 

ŚWIŃ

Grzybice:

• Skórne /dermatomycoses/

• Łupież różowy /pityriasis rosea/

• Narządowe:

– Kandydiaza /candidasis/
– Aspergiloza /aspergillosis suum/
– Mukormikoza /mucomormycosis suum/
– Histoplazmoza /histoplasmosis/

Grzybice skórne - 

dermatomikozy

ETIOLOGIA:          Dermatofity z rodzaju:

Trichophyton:

T. Mentagrophytes
T. Verrucosum

T. Rubrum

Microsporum:

M. canis 

M. nanum

WYSTĘPOWANIE:

Zachorowania występują rzadko, częściej u zwierząt 

trzymanych poza pomieszczeniami i u tuczników. 

W hodowlach tradycyjnych występują sporadycznie, 

mają łagodny przebieg i nie ma trudności w ich 

zwalczaniu.

W dużych fermach obserwuje się masowe 

występowanie wyw. przez Microsporum nanum, 

która wykazuje tendencję do stacjonarnego 

utrzymywania się w chlewniach zapowietrzonych i 

sprawia trudności w zwalczaniu.

EPIDEMIOLOGIA:

Źródłem zakażenia mogą być:
-chore zwierzęta i bezobjawowi nosiciele: 

• świnie – kontakt bezpośredni
• bydło 

(T. verrucosum)

 

• myszy i szczury 

(T. mentagrophytes)

• psy i koty 

(M. canis)

-pomieszczenia, środki transportu, sprzęt
-gleba, wybiegi

Może do nich dochodzić zarówno poprzez kontakt 

bezpośredni jak również zarodniki, które mogą 

przetrwać w drewnianych elementach nawet kilka 

miesięcy!

Spory dermatofitów

Posiadają one wysoką oporność na działanie 

czynników środowiska zewnętrznego. 

Zachowuję swoją inwazyjność przez wiele 

m-cy (T.mentagrophytes), a nawet lat 

(T.verrucosum).

Naturalnym rezerwuarem dla M. nanum jest 

gleba w której znajdowano żywe i 

inwazyjne spory nawet po upływie 3 lat.

Spory mogą być również biernie przenoszone 

przez wszystkie ektopasożyty skóry 

np.świerzbowce, wszy, wszoły czy muchy.

PATOGENEZA:

1)wnikanie spor do naskórka – w war. 

naturalnych przez ocieranie się świń o 

przedmioty bądź uszkodzenia skóry przez 

ektopasożyty

2) pączkowanie spor i wytwarzanie 

rozgałęzionych nitkowatych grzybni

3)przerastanie warstwy rogowej naskórka przy 

współudziale enzymów keratolitycznych

Dopóki niszczona jest powierzchowna 

zrogowaciała warstwa naskórka brak 

jest jakichkolwiek objawów klinicznych!

• Właściwości pasożytnicze grzyba ujawniają się na skutek 

niszczenia wewnętrznej warstwy świeżo wytworzonej 
keratyny.

  produkty metabolizmu grzyba → miejscowy 

odczyn zapalny i hiperkeratoza naskórka

 Gromadzący się wysięk surowiczy skleja 

naskórek i tworzą się różnej wielkości 
strupy

  Prócz naskórka dermatofity atakują 

również włosy 

(nitki grzybni wnikają do torebek 

włosowych i wrastają w same włosy) co prowadzi 
do 

 wypadania i łamania się włosów w 

różnej odległości od skóry.

OBJAWY KLINICZNE:

Dermatomikozy u świń ograniczają się z reguły do wierzchnich 

warstw skóry – tzw. grzybica powierzchowna

Wyróżnia się 3 postaci choroby:

1) opryszczkowata, pęcherzykowata  /tinea circinata/ 

(najbardziej typowa i najczęściej spotykana)

2) strzygąca /tinea tonsurans/
3) strupiasta  /tinea crustosa/

Grzybice skórne w zależności od rodzaju grzyba mają nieco 

odmienny przebieg i obraz kliniczny.

Według objawów można je podzielić na grzybice wywołane 

przez:

 Trychofity i M. canis

  M. nanum (trudności w zwalczaniu)

Trychofitozy i infekcja 

wywołana przez M. canis

Występuje głównie u prosiąt i młodych warchlaków.
Czynnikami usposabiającymi są: 
-niedobory wapnia, żelaza i wit.A
-zbyt zagęszczone i wilgotne chlewnie

Pomimo szybkiego rozwoju procesu chorobowego, po 

poprawie żywienia następuje zwykle samowyleczenie po 3-
4 tyg. Dodatkowo brak jakichkolwiek nawrotów choroby i 
odczynów ogólnych jak również zwierzęta cały czas 
zachowują apetyt.

Objawy:

Pojawiają się małe, owalne, czerwono-sinawe wykwity 

na skórze głowy, szyi, grzbietu i niekiedy na bokach 

klatki piersiowej, które zmieniają się w szarawe, 

wzniesione guzki. 

na obrzeżach ognisk widoczne są liczne pęcherzyki z 

któych powstają czerwone strupki. Skóra wokół tych 

miejsc jest zaczerwieniona i tworzy wałowatą 

obrączkę.

Ogniska powiększają się i zlewają się ze sobą (od kilku 

do kilkunastu cm) co powoduje wypadanie i łamanie 

się włosów.

Od środka stopniowo następuje intensywne łuszczenie 

się naskórka i ukazuje się normalny, zdrowy naskórek.

M. nanum

Chorują świnie bez względu na wiek. Pojawia się w 

fermach, gdzie zwierzęta są dobrze żywione i 

należycie utrzymane.

Objawy kliniczne są podobne, z tym że wykwity są 

intensywnie czerwone, a strupy brunatne.

Zmiany nieleczone utrzymują się zwykle od 4-6 tyg. 

(samoistnie znikają u ok. 70%)

Mogą występować nawroty choroby, nawet kilkakrotnie!

U 30% prosiąt wystąpiła postać uogólniona – ma 

tendencję do silnego rozprzestrzeniania się  i 

stacjonarnego utrzymywania przez co jest trudna do 

zwalczania

DIAGNOSTYKA:

Diagnostyka oparta jest na izolacji grzybni i 

zarodników z zeskrobin skóry.

Mimo, iż objawy grzybicy skórnej są dość 

typowe rozpoznanie musi być potwierdzone 
badaniem mikologicznym.

 Materiał: zeskrobiny (naskórek ze szczeciną) 

z chorobowo zmienionych miejsc

Należy używać rękawiczek, gdyż występujące 

u świn dermatofity są chorobotwórcze dla 
ludzi !

ROZPOZNANIE RÓŻNICOWE:

• 1) zakażenie świerzbowcem: objawem jest 

świąd i obecność świerzbowca

• 2) wyprysk sączący: zmiany bardziej 

wyraźne, bez podłoża ropnego i najczęściej 
występują u bardzo młodych prosiąt

• 3) łupież różowy: wygląda jak grzybica, 

lecz zwykle dot. Tylko kilku osobników w 
stadzie. Nie występują tu strzępki grzybni i 
pojawia się szybkie samowyleczenie

LECZENIE I ZAPOBIEGANIE:

Przede wszystkim należy odizolować 

chore oraz podejrzane świnie!

 Zwalczanie należy rozpocząć od:
• poprawy żywienia
• warunków utrzymania
• zmniejszenia wilgotności 
• i nadmiernego zagęszczenia 

Leczenie przyczynowe

 miejscowe stosowanie środków przeciwgrzybiczych:

• z grupy imidazoli 

(FUNGIDERM 118, MYCOWET)

• preparatów jonoforowych (POLLENA JOD K)

 smarować chorobowo zmienione miejsca oraz skórę wokół w 

promieniu 5-10 cm

 przy dużej obsadzie zwierząt – opryskiwać

 na regenerację naskórka: wit. A + E

• Zwalczanie spor

  po ustąpieniu objawów w celu zniszczenia pozostałych na 

skórze spor zaleca się zmyć lub opryskać zwierzę środkiem 

przeciwgrzybiczym (np. POLLENA JOD K)

  kilkakrotne odkażanie

 pomieszczeń i wybiegów

  (LYSOFORMIN)

Łupież różowy 

(Pityriasis rosea)

Zalicza się go do grzybic, ponieważ w badaniu mikroskopowym w 

zmienionym naskórku stwierdza się segmentowane podłużne, 

często na końcach kolbowato rozdęte twory przypominające nitki 

grzybni.

 u prosiąt 3-6 tyg. 

 przypuszczalnie związek z zanikiem odporności siarowej

 podejrzewa się również Microsporum furfur lub jakiś gatunek z 

rodzaju Pityrosporum (wywołujący to schorzenie u ludzi)

 często po biegunkach na tle infekcyjnym lub toksycznym

 małe, owalne, błyszczące, jasnoczerwone wykwity na podbrzuszu i 

po wewn. stronie ud

 brzegi wykwitów sinoczerwone i wzniesione na kształt fałdu

 obrzeżach po 2-3 dniach drobne pęcherzyki wypełnione 

surowiczym płynem → strupy

 ogniska stopniowo się powiększają

Grzybice narządowe

 

Kandydiaza

  drożdżaki z rodzaju Candida
  najczęściej izolowano C. sloofii i C. krusei, 

ponadto wiele innych gatunków

 komensale błon śluzowych 
 C. krusei masowo na łupinach ziemniaków
Chorują prosięta w trzech okresach ich życia:

1. pierwsze 3-5 dni po ur.
2. 3-5 tyg.
3. tuż przed lub po odsadzeniu

*2 i 3 – zwykle prosięta leczone antybiotykami 

przeciwbakteryjnymi

Czynniki usposabiające

  duże zagęszczenie zwierząt – przebieg 

enzootyczny

 niewydolność grasicy u młodych prosiąt

  deficyt IgA

 stosowanie kortykosterydów i 

antybiotyków przeciwbakteryjnych 

  niedobory wit. A i E

 błędy w żywieniu macior ciężarnych

 nagłe zmiany karmy

 brak siary

Patogeneza

  stosowanie antybiotyków przeciwbakteryjnych → 

immunosupresja i spadek liczby komensali 

bakteryjnych: Lactobacillus, E.coli, Str. fecalis

  osłabienie odporności ogólnej organizmu 

i miejscowej przewodu pokarmowego

 nadmierne namnażanie się drożdżaków
 tworzenie nalotów – mechaniczne uszkadzanie bł. 

śluzowej i ham. jej funkcji

 mikotoksyny → ogniskowe zmiany zapalne i 

martwicowe śluzówki, immunosupresja

 pobieranie do wzrostu znaczne ilości witamin – gł. 

z gr B → wtórna awitaminoza

OBJAWY:

  u prosiąt młodszych – postać ostra

  u starszych – przebieg podostry lub przewlekły

  pierwsze objawy: niechęć do ssania, wymioty, zmienny 

apetyt, polidypsja

  najbardziej patognomiczne zmiany: ogniskowe lub rozlane 

zapalenie bł. śluz. jamy gębowej i w przednich cz. p. pokarm. 

→ białawe lub szarobiaławe naloty (gładkie lub pofałdowane) 

  naloty stopniowo pokrywają całe podniebienie, język, 

migdałki, gardło, dziąsła, wargi

  niekiedy grubości 1-2 mm

  po mechanicznym usunięciu – krwawiące ubytki i nadżerki

  po kilku dniach pojawia się biegunka

(żółtawozielonkawa lub szara, z dużą il. śluzu i charakt. 

zapachem drożdży)

  w ostrej p. kandydiozy naloty nikłe lub brak

Przyczyny upadków

 ostra postać:

•odwodnienie
•kwasica metaboliczna

 postać podostra i przewlekła:

•postępujące stopniowo charłactwo
•uzjadliwienie się komensali 

bakteryjnych

→ kolibakterioza lub kolienterotoksemia

ZMIANY AP:

 prosięta są wychudzone
 błona śluzowa całej jamy gębowej, 

języka, gardła, przełyku obrzękła i 
zaczerwieniona z ogniskowymi lub 
rozlanymi nalotami koloru białawego

niekiedy naloty mogą obejmować cz. 

wpustową żołądka i początkowe 
odcinki jelit – widoczne nadżerki i 
owrzodzenia

DIAGNOSTYKA:

Mimo występowania charakterystycznych 

nalotów w jamie ustnej rozpoznanie należy 
potwierdzić:

  badaniem mikologicznym
    (blastospory i grzybnia rzekoma)

Dodatkowo można zrobić:

  badanie hodowlane

(duże białawe kolonie 
o zapachu drożdży)

 badanie biochem.

 usunięcie pierwotnych czynników 

usposabiających

  w przypadku podawania antybiotyków 

należy niezwłocznie przerwać ich 

stosowanie

 w celu przywrócenia fizjologicznej flory 

bakteryjnej przy stosowaniu antybiotyków 

podawać przez 5-7 dni LACTOVAC lub 

mleko acydofilne

Aspregiloza /aspergillosis 

suum/

Chorobę wywołują kropidlaki z rodzaju 

Aspregillus, których zarodniki mogą 
dostawać się do tchawicy i oskrzeli lub do 
dróg rodnych

Jest to najczęściej wtórna grzybica 

narządowa przebiegająca z objawami 
przewlekłego zapalenia płuc lub ronień. 

Pojawia się sporadycznie w dużych 

gospodarstwach. Atakuje zwykle starsze 
prosięta lub warchlaki.

OBJAWY:

• Choroba przebiega przewlekle, okresowe 

skoki temperatury, kaszlu oraz stopniowo 

postępującego charłactwa prowadzącego do 

zejścia śmiertelnego.

• W zaawansowanych stadium śluzowo – ropna 

wykrztusina z płuc może przybierać 

żłótawozielone zabarwienie. 

• Zazwyczaj diagnozowana jest pośmiertnie 

dzięki badaniu sekcyjnemu, 

histopatologicznemu i mikologicznemu. W 

płucach stwierdza się różnej wielkości guzy, 

wypełnione żółtawą masą a także suche 

martwicowe ogniska lub jamy.

Ronienia:

• Występują u pojedynczych macior 

pomiędzy 80 a 90dniem ciąży.Do zakażenia 
może dochodzić podczas krycia bądź drogą 
hematogenną z ognisk pierwotnych w 
płucach. W wyniku infekcji rozwija się 
proces zapalny w ścianie macicy i łożysku 
co prowadzi w końcowym etapie do ronień. 

• Charakterystyczny jest wygląd poronionych 

płodów – na skórze stwierdza się ogniskowe 
wykwity oraz żółtawe naloty grzybni.

• W chlewniach w których rozpoznano 

aspergilozę zaleca się likwidację 
nadmiernej wilgotności i zapylenia 
pomieszczeń, okresowe oczyszczanie 
i odkażanie ścian 10% roztworem 
Pollena Jod K oraz usunięcie 
porażonej kropidlakami ściółki i 
paszy.

Mukormikoza

• Żródłem zakażenia jest pasza sypka porażona grzybami 

pleśniowymi (Mukor, Rhizopus)

• Objawem dominującym jest biegunka, która może być 

przerywana bądź ciągła. W jej wyniku dochodzi do charłactwa i 

śmierci.

• Sekcyjnie obserwowane jest:

• -w postaci ostrej: krwotoczny stan zapalny żołądka

• -podostrej i przewlekłej: duże, serowate ropnie w krezce, 

białawe ziarniniaki w wątrobie i powiększenie w.chłonnych 

krezkowych.

• Rozpoznanie opiera się na badaniach histopatologicznych oraz 

izolacji grzybów z ropni oraz guzów.

• Zapobieganie:

• Unikanie podawania pasz porażonych pleśniami

Histoplasmoza

• Chorobę tę wywołuje grzyb Histoplasma Capsulatum, który 

zajmuje układ siateczkowo-śródbłonkowy. Bytuje w glebie – 

choroba występuje stacjonarnie u ludzi i zwierząt.

Na ogół ma przebieg przewlekły i bardzo zróżnicowany obraz 

kliniczny. Obserwowane są: kaszel, duszności, wymioty i 

przewlekłe biegunki – charłactwo i śmierć. Sekcyjnie 

stwierdza się rdzawobrązowe guzy o char. Ziarniniaków w 

płuchach, wątrobie, śledzionie i nerkach.

Przyżyciowo rozpoznaje się ją stosując odczyn alergiczny i 

OWD, a pośmiertnie badaniem histopatologicznym i 

mikologicznym.

Zwalczanie tej choroby polega na eliminacji zwierząt 

podejrzanych i chorych a zwłoki osobników padłych i 

dobitych (z uwagi na niebezpieczeństwo zakażenia ludzi) 

muszą być spalone.