Agresja

Jan Karol Cichecki

 

 

Definicja

Zbiór czynności myślowo-ruchowych

będących wynikiem..

??

„...kiedy czuł się i zachowywał jak wilk, 
kiedy szczerzył zęby i odczuwał 
nienawiść....wtedy to leżała na czatach 
cząstka człowiecza nazywając go 
bydlęciem...”

H. Hesse

 

 

Historia teorii 

genetycznych

• Sheldon - 

typ budowa ciała determinuje 

zachowanie

• Tjio i Levan - 

teoria allosomalna (XYY)

• Kubner - 

teoria aberracji autosomalnych

 

 

Polisynaptyczny Łuk 

Odruchowy?

Bodzie

c

J. 

Czuciowe 

wzgórza

Ciało 

migdałowa

te

J. boczne i 

przykomorowe 

podwzgórza

Aktywacja 

współczulna, osi 

przysadka-

nadnercza

Bezpośrednie 

połączenia z 

korą

(procesy 

percepcji i 

uwagi)

 

 

Co dalej?

Walcz lub uciekaj

„Lack of empathy”

(uszkodzenie połączeń ukł limbicznego z nową korą)

  małpy ze zniszczonymi obwodami empatii

 

 

Neurofizjologia

Rola neuroprzekaźników:

     serotonina, dopamina, acetylocholina, GABA ...

Ryzyko samobójstwa uzależnione od 

genów 

transpoter serotoniny, hydroksylazy 

tryptofanu, MAO-A, kodujących CCK i innych

 

 

Fizjologia

• Aktywacja współczulna

• Hormonalne podłoże agresji

(tyroksyna, testosteron, katecholaminy)

ale..

Eksperyment Schachtera..

(bodziec zewnętrzny > fizjologiczny)

??

 

 

Teorie psychologiczne:

• Freud - teoria popędu agresywnego 

(„libido” vs „thanatos”, model „katharsis”)

• Dollard - teoria Frustracja - Agresja

(nasilenie i liczba zdarzeń)

• Maier - teoria Frustracja - Fiksacja
• Kendall - teoria Frustracja - Depresja

 

 

Model Berkowitz’a

Sytuacja

Agresja

Lęk, strach, 
gniew..

„Sygnały wywoławcze”

(wspomnienia, doświadczenia, 

sytuacje)

- wzmocnienie 
pozytywne

- wzmocnienie 
społeczne

- temperament

Behawioryz
m

 

 

Czy jesteśmy skazani na 

agresję?

„Nie tylko palec pociąga za spust, 

także spust może pociągać palec”

 

 

Koncepcja społeczna 

Fromma

• Agresja niezłośliwa 

(sport, zabawa, 

narcyzm, obrona..)

• Agresja złośliwa 

(sadyzm)

• Rola społeczeństwa 

agresja destrukcyjna i 

konstruktywna

„Człowiek sam stworzył sobie 

własne zoo”

„..agresja jest wkoło podstawową 
zasadą, z reguły źle się kończy gdy 
zechcesz tutaj stanąć..”

 

K. Staszewski

 

 

Typy reakcji agresywnych:

• Auto/alloagresja
• Instrumentalna/emocjonalna

• Atak/uraza/drażliwość/negatywizm/podejrzli

wość

• Z rozdrażnienia/terytorialna/inst. 

opiekuńczego

 

 

Występowanie w 

zaburzeniach:

• Zaburzenia Osobowości
• Uzależnienia
• Demencja
• Schizofrenia
• Mania
• Depresja psychotyczna (również 

jatrogennie)

 

 

Kim jest samobójca?

• Wśród samobójców - 90% to chorzy 

psychicznie      100%??

• Depresja - 50% chorych
• Obciążający wywiad (40% ponawia 

próbę)

• Nasilenie zaburzenia
• Rola wykonywanego zawodu, stanu 

cywilnego itp.

 

 

Walka? z agresją

• Dokładna obserwacja
• Komputerowy rejestr pacjentów 

( redukcja liczby aktów przemocy o 

90%) ??

• „Atmosfera” oddziału 

• Terapia..

 

 

Farmakoterapia

Założenia:
-szybkie działanie
-bezpieczeństwo

• BZD
• Neuroleptyki 

(Risperidon, Olanzapina, Zipresidone i.m./i.v.>Haloperydol)

 

 

Dziękuję za uwagę

 

 

Bibliografia

Goleman D.  „Inteligencja emocjonalna”
Eysenck H., Eysenck M. „Podpatrywanie umysłu”
Lorenz K. „Tak zwane zło”
Valzelli L. „Psychobiology of aggression and violence”
Górska T. Grabowska A., Zagrodzka J. „Mózg a zachowanie”
Kosewski M. „Agresywni przestępcy”
Fromm E. „Anatomia ludzkiej destrukcyjności”
Mochnacka I. „Samobójstwo- teorie etiologiczne, ocena ryzyka, zasady 

postępowania i prewencji” Psych w Prakt Ogólnolek 2005;t5; nr1.

Marder S.R. „A review of Agitation in Mental Illnes: Treatrment guidlines 

and current therapies” J. Clin. Psychiatry 2006;67

Fudalej S., Wojnar M., Matsumoto H., Fudalej M. „Genetyka zachowań 

samobójczych” Postępy Psych i Neur 2006; 15(2)

Święcicki Ł. „Leki przeciwdepresyjne a ryzyko samobójstwa” Terapia 2006; 

12